Powsta\u0142e po upadku Cesarstwa Wolne Pa\u0144stwo Prusy przekaza\u0142o dzie\u0142o odbudowy zespo\u0142owi Volksb\u00fchne, kt\u00f3ry zam\u00f3wi\u0142 projekt u Oskara Kaufmanna, architekta urodzonego w zamo\u017cnej \u017cydowskiej rodzinie na W\u0119grzech. Kaufmann prowadzi\u0142 w\u0142asne biuro architektoniczne w Berlinie od 1908 roku i zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c zrealizowa\u0107 w stolicy kilka \u015bwietnych projekt\u00f3w, m.in. Hebbel Theater i szereg prywatnych rezydencji w dzielnicach Sch\u00f6neberg i Charlottenburg. Budowa Krolloper, rozpocz\u0119ta w 1920 roku, trwa\u0142a w sumie dziewi\u0119\u0107 lat, teatr otwarto jednak ju\u017c 1 stycznia 1924 roku, jako fili\u0119 Staatsoper pod nazw\u0105 Oper am K\u00f6nigsplatz, poprowadzonym przez Ericha Kleibera przedstawieniem \u015apiewak\u00f3w norymberskich. <\/em>Nowy rozdzia\u0142 w historii teatru otworzy\u0142 si\u0119 trzy lata p\u00f3\u017aniej, kiedy zesp\u00f3\u0142 oddzieli\u0142 si\u0119 od Staatsoper i przeszed\u0142 pod dyrekcj\u0119 Otto Klemperera, kt\u00f3remu \u00f3wczesny minister kultury powierzy\u0142 misj\u0119 stworzenia opery „ca\u0142kowicie niezale\u017cnej”.<\/p>\n Krolloper w 1930 roku. Fot. Bundesarchiv.<\/p>\n Czterdziestodwuletni Klemperer mia\u0142 ju\u017c ogromne do\u015bwiadczenie w tej dziedzinie. Jeszcze przed Wielk\u0105 Wojn\u0105 dyrygowa\u0142 w operach w Hamburgu i Barmen, p\u00f3\u017aniej prowadzi\u0142 zespo\u0142y w Strasburgu, Kolonii i Wiesbaden. W 1921 roku odrzuci\u0142 propozycj\u0119 stani\u0119cia na czele Staatsoper, poniewa\u017c kontrakt nie gwarantowa\u0142 mu dostatecznej autonomii artystycznej. Swoje urz\u0119dowanie w Krolloper rozpocz\u0105\u0142 od zatrudnienia dw\u00f3ch dyrygent\u00f3w-asystent\u00f3w – Alexandra Zemlinsky’ego i Fritza Zweiga – oraz Ewalda D\u00fclberga, zwi\u0105zanego z ruchem ekspresjonistycznym malarza, drzeworytnika, scenografa i re\u017cysera. Postanowi\u0142 wyprowadzi\u0107 sw\u00f3j teatr z „mielizn systemu repertuarowego”, zerwa\u0107 z przepychem XIX-wiecznych inscenizacji, zbudowa\u0107 od podstaw zesp\u00f3\u0142 zgrany i elastyczny, zdolny zar\u00f3wno do prezentacji muzyki nowej, jak i arcydzie\u0142 dawnych epok, przede wszystkim za\u015b pracowa\u0107 nad ka\u017cd\u0105 now\u0105 koncepcj\u0105 do upad\u0142ego.<\/p>\n Pr\u00f3by do Fidelia<\/em> (premiera 19 listopada 1927) trwa\u0142y trzy miesi\u0105ce i przynios\u0142y ol\u015bniewaj\u0105cy efekt muzyczny. Mniejszy entuzjazm wzbudzi\u0142a scenografia D\u00fclberga, surowa i ascetyczna, utrzymana w duchu Neue Sachlichkeit – <\/em>nie wspominaj\u0105c ju\u017c o og\u00f3lnej koncepcji przeniesienia narracji w czasy wsp\u00f3\u0142czesne i po\u0142o\u017cenia najwi\u0119kszego nacisku na ide\u0119 wyzwolenia mas. Klemperer u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 pod nosem i zapewni\u0142 oponent\u00f3w, \u017ce to jeszcze nic w por\u00f3wnaniu z kolejnymi propozycjami. S\u0142owa dotrzyma\u0142. Grono wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Krolloper rozszerzy\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy innymi o Gustafa Gr\u00fcndgensa, Giorgia de Chirico i L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagya. Repertuar powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 o tryptyk dzie\u0142 Strawi\u0144skiego (Mawra\/Kr\u00f3l Edyp\/Pietruszka<\/em>), Cardillaca<\/em> i Nowo\u015bci dnia<\/em> Hindemitha, Oczekiwanie i <\/em>Szcz\u0119\u015bliw\u0105 r\u0119k\u0119<\/em> Sch\u00f6nberga oraz Wspomnienia z domu umar\u0142ych<\/em> Janaczka, z drugiej za\u015b strony – o Sprzedan\u0105 narzeczon\u0105<\/em> Smetany, dzie\u0142a Mozarta i Wagnera.<\/p>\n Scenografia Ewalda D\u00fclberga do III aktu Holendra Tu\u0142acza <\/em>(1929).<\/p>\n Prawdziwy skandal wybuch\u0142 w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z premier\u0105 Holendra Tu\u0142acza<\/em> w 1929 roku. Trzej realizatorzy tego przedstawienia – ka\u017cdy w swojej dziedzinie – postanowili da\u0107 stanowczy odp\u00f3r skostnia\u0142ej manierze inscenizacji z Bayreuth. Klemperer si\u0119gn\u0105\u0142 do swoistego Urtextu<\/em>: wersji u\u017cytej przez samego Wagnera w przedstawieniach berli\u0144skich z 1844 roku, odkrytej przez dramaturga Hansa Curjela w Pruskiej Bibliotece Pa\u0144stwowej. D\u00fclberg zaprojektowa\u0142 dekoracje w prostym, klasycznym stylu Bauhausu. Re\u017cyser J\u00fcrgen Fehling odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do najlepszych tradycji naturalizmu, z drugiej za\u015b strony ekspresjonizmu niemieckiego. Powsta\u0142 z tego Holender<\/em> zawieszony w p\u00f3\u0142 drogi mi\u0119dzy reformami Brechta i Piscatora, mi\u0119dzy wyobra\u017ani\u0105 teatraln\u0105 Meyerholda a filmowym wizjonerstwem Eisensteina. \u015awiat d\u017awi\u0119k\u00f3w przek\u0142ada\u0142 si\u0119 na kolory: czer\u0144 maszt\u00f3w widmowego statku kontrastowa\u0142a z o\u015blepiaj\u0105c\u0105 jasno\u015bci\u0105 domu Senty. Obsadzona w roli protagonistki Moje Forbach by\u0142a ubrana w niebieski pulower i szar\u0105 sp\u00f3dnic\u0119, na g\u0142owie mia\u0142a peruk\u0119 z ognistorudych w\u0142os\u00f3w zwi\u0105zanych w kok („zupe\u0142nie jak jaka\u015b komunistyczna zdzira”, pisa\u0142 recenzent „Allgemeine Musikzeitung”). Holender nie mia\u0142 ani brody, ani kapelusza z szerokim rondem, i zdaniem niekt\u00f3rych krytyk\u00f3w przypomina\u0142 „bolszewickiego agitatora”. Eryka por\u00f3wnywano z alfonsem, \u017ceglarzy Dalanda – z band\u0105 portowych w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w. \u017beby zapobiec zamieszkom, w wiecz\u00f3r premiery wys\u0142ano pod teatr dwustu funkcjonariuszy policji miejskiej.<\/p>\n Dop\u00f3ki starczy\u0142o si\u0142 i pieni\u0119dzy, Klemperer realizowa\u0142 sw\u0105 wizj\u0119 opery czerpi\u0105cej pe\u0142nymi gar\u015bciami z dorobku wsp\u00f3\u0142czesnych kompozytor\u00f3w i naj\u015bmielszych dokona\u0144 mi\u0119dzywojennej awangardy teatralnej. Bezwiednie torowa\u0142 drog\u0119 spektakularnej reformie Wielanda Wagnera w Bayreuth. Z\u0142ota epoka Krolloper trwa\u0142a zaledwie cztery lata, „zbyt ma\u0142o, \u017ceby zbudowa\u0107 prawdziwy pa\u0142ac. To by\u0142 dopiero pocz\u0105tek” – jak wyzna\u0142 p\u00f3\u017aniej Klemperer. W 1933 roku, kiedy prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w i radyka\u0142\u00f3w rozp\u0119ta\u0142y si\u0119 na dobre, wyjecha\u0142 z Niemiec do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Architekt Oskar Kaufmann uciek\u0142 do Palestyny. Re\u017cyser J\u00fcrgen Fehling zosta\u0142 w III Rzeszy i podj\u0105\u0142 \u015bcis\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Gr\u00fcndgensem, niemniej kilka \u015bmia\u0142ych inscenizacji szekspirowskich \u015bci\u0105gn\u0119\u0142o na\u0144 \u015bmiertelne pogr\u00f3\u017cki ze strony Goebbelsa.<\/p>\n Maj 1945 roku. Ruiny Krolloper. Fot. Bundesarchiv.<\/p>\n Ostatnie posiedzenie Reichstagu w Krolloper odby\u0142o si\u0119 26 kwietnia 1942 roku. P\u00f3\u0142tora roku p\u00f3\u017aniej gmach dozna\u0142 powa\u017cnych uszkodze\u0144 w nast\u0119pstwie bombardowania z samolot\u00f3w RAF. W ostatnich dniach II wojny \u015bwiatowej zniszcze\u0144 dope\u0142ni\u0142a Armia Czerwona. W pokancerowanym budynku ruszy\u0142a knajpa Kroll-Garten, kt\u00f3ra jakim\u015b cudem dzia\u0142a\u0142a a\u017c do 1956 roku, mimo \u017ce pozosta\u0142o\u015bci dawnej opery rozebrano ju\u017c w roku 1951. Nikt nie chcia\u0142 jej odbudowa\u0107. Mo\u017ce dlatego, \u017ce w styczniu 1939 Hitler wyg\u0142osi\u0142 w tych murach pami\u0119tne, mro\u017c\u0105ce krew w \u017cy\u0142ach s\u0142owa o \u017bydach, kt\u00f3rzy „zawsze \u015bmieli si\u0119 g\u0142o\u015bniej, kiedy m\u00f3wi\u0142em, \u017ce pewnego dnia b\u0119d\u0119 przyw\u00f3dc\u0105 pa\u0144stwa niemieckiego, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad narodem, i \u017ce wtedy, mi\u0119dzy innymi, znajd\u0119 spos\u00f3b na rozwi\u0105zanie problemu \u017cydowskiego”. Krolloper ju\u017c nie ma. Jest olbrzymi trawnik na po\u0142udnie od Bundeskanzleramt i tablica pami\u0105tkowa. Min\u0119\u0142o przesz\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, a teatr operowy wci\u0105\u017c drepcze prawie w tym samym miejscu. Min\u0119\u0142o przesz\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, a historia zn\u00f3w pr\u00f3buje zatoczy\u0107 ko\u0142o.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cztery tygodnie po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy wybuch\u0142 po\u017car Reichstagu. W nocy z 27 na 28 lutego 1933 roku ogie\u0144 strawi\u0142 doszcz\u0119tnie sal\u0119 obrad plenarnych wraz z s\u0105siednimi pomieszczeniami. Prezydent Hindenburg w trybie nadzwyczajnym podpisa\u0142 dekret „o ochronie narodu i pa\u0144stwa”, zawieszaj\u0105c mi\u0119dzy innymi wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144, tajemnic\u0119 korespondencji oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontroli decyzji administracyjnych przez odpowiednie … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1000","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1000"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6741,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1000\/revisions\/6741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Berlin,](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/kroll.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n