{"id":1026,"date":"2016-01-16T00:40:27","date_gmt":"2016-01-15T23:40:27","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1026"},"modified":"2016-01-18T17:15:11","modified_gmt":"2016-01-18T16:15:11","slug":"rusalka-na-nowiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1026","title":{"rendered":"Rusa\u0142ka na nowiu"},"content":{"rendered":"

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 operowa naszych po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w cieszy si\u0119 nies\u0142abn\u0105cym zainteresowaniem wszystkich wa\u017cniejszych scen \u015bwiata – poza polskimi. O tyle\u017c niezrozumia\u0142ej, co wstydliwej nieobecno\u015bci Janaczka w Polsce pisa\u0142am ju\u017c wielokrotnie. Wstydliwej, bo dzie\u0142a tego kompozytora od mniej wi\u0119cej dziesi\u0119ciu lat przemykaj\u0105 przez nasze sceny, czasem w naprawd\u0119 niez\u0142ej inscenizacji i przyzwoitym wykonaniu, ale ziarno nie pada na podatny grunt i wszystkie realizacje znikaj\u0105 z repertuaru po kilku przedstawieniach. Trudno doprawdy rozstrzygn\u0105\u0107, kiedy polscy melomani – a co gorsza, polscy muzycy, bo o re\u017cyserach ju\u017c nawet nie wspomn\u0119 – przestan\u0105 lekcewa\u017cy\u0107 Sprzedan\u0105 narzeczon\u0105 <\/em>Smetany, jedno z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 XIX-wiecznej opery komicznej. Rusa\u0142ka <\/em>Dworzaka pojawi\u0142a si\u0119 u nas po wojnie trzykrotnie: ten pierwszy raz by\u0142 sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat temu z ok\u0142adem, o tym drugim, niespe\u0142na sze\u015b\u0107 lat temu, najch\u0119tniej zapomnieliby wszyscy, w\u0142\u0105cznie z niekt\u00f3rymi \u015bpiewakami, kt\u00f3rzy bardzo prosz\u0105, \u017ceby nie uwzgl\u0119dnia\u0107 tego wypadku przy pracy w ich oficjalnych biogramach.<\/p>\n

C\u00f3\u017c ma wi\u0119c robi\u0107 krytyk, kt\u00f3ry chcia\u0142by zapozna\u0107 si\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 czeskich mistrz\u00f3w na \u017cywo, w postaci muzycznej zbli\u017conej do wymarzonego wzorca – zw\u0142aszcza przed wypraw\u0105 na Zach\u00f3d, gdzie wykonania oper z tego repertuaru bywaj\u0105 znakomite, zawsze jednak naznaczone pewnym dystansem wobec orygina\u0142u? Nic prostszego: wystarczy spakowa\u0107 manatki i wybra\u0107 si\u0119 na przyk\u0142ad do Pragi, gdzie mo\u017cna w tej chwili obejrze\u0107 inscenizacje trzech oper Smetany (Libusza, Sprzedana narzeczona<\/em> i Dwie wdowy<\/em>), dw\u00f3ch oper Janaczka (Jenufa <\/em>i Lisiczka Chytruska<\/em>) oraz trzech dzie\u0142 Dworzaka – Diab\u0142a i Kasi, Jakobina <\/em>i Rusa\u0142ki<\/em>, tej ostatniej w re\u017cyserii Zdenka Tro\u0161ki dla Opery Pa\u0144stwowej albo w uj\u0119ciu Ji\u0159\u00edego He\u0159mana dla Teatru Narodowego. I wszystkie te spektakle id\u0105 tam na okr\u0105g\u0142o, praktycznie w ka\u017cdym miesi\u0105cu sezonu, przy pe\u0142nej widowni, w bardzo stylowych, cz\u0119sto wy\u015bmienitych interpretacjach. M\u00f3j wyb\u00f3r pad\u0142 na Rusa\u0142k\u0119 <\/em>w uj\u0119ciu He\u0159mana, siedemdziesi\u0105te dziewi\u0105te (!) przedstawienie od czasu premiery, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 13 maja 2009 roku. <\/span><\/p>\n

\"Narodni-divadlo-1\"<\/a><\/p>\n

Widownia Teatru Narodowego w Pradze. Fot. www.narodni-divadlo.cz<\/p>\n

Po pierwsze, ze wzgl\u0119du na re\u017cysera, od niedawna dyrektora artystycznego opery w Brnie, z kt\u00f3rego rzemios\u0142em mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 zapozna\u0107 si\u0119 w 2010 roku w Operze Wroc\u0142awskiej, przy okazji polskiej premiery Gier o Marii<\/em> Martin\u016f (wystawionych we Wroc\u0142awiu pod b\u0142\u0119dnym i ba\u0142amutnym tytu\u0142em Legendy o Maryi<\/em>). Pisa\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce alegoryczna, konwencjonalna prawda jego inscenizacji kontrastuje bole\u015bnie z nieuporz\u0105dkowanym, nachalnym fa\u0142szem co g\u0142uchszych wyznawc\u00f3w Regieoper. He\u0159man<\/span> jest przede wszystkim muzykiem, i to wokalist\u0105, trudno wi\u0119c si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce jego pomys\u0142y nie k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 nigdy z intencjami kompozytora. A jego teatr jest zarazem klarowny, pi\u0119kny wizualnie i wysoce symboliczny – podobnie jak ca\u0142y teatr czeski, z kt\u00f3rego tradycji re\u017cyser czerpie pe\u0142nymi gar\u015bciami. Wida\u0107 to tak\u017ce w Rusa\u0142ce, <\/em>z jej licznymi odwo\u0142aniami do widowisk plebejskich, pantomimy i praskiego czarnego teatru (scenografia – Jaroslav B\u00f6nisch, kostiumy – Alexandra Gruskov\u00e1<\/span>). Niezale\u017cnie od prostoty i czysto\u015bci stylu, inscenizacje He\u0159man<\/span>a imponuj\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o szczeg\u00f3\u0142 – w tym przypadku o zgodno\u015b\u0107 ze s\u0142owia\u0144skim mitem, w libretcie Kvapila prze\u0142amanym znamiennie aluzjami do Ma\u0142ej syrenki<\/em> Andersena i Ondyny <\/em>Friedricha de la Motte. To ba\u015b\u0144 na opak wywr\u00f3cona, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek zagra\u017ca zakochanej w nim bogince, a nie odwrotnie, a jednak He\u0159man<\/span> postanowi\u0142, \u017ce Rusa\u0142ka za\u015bpiewa sw\u0105 s\u0142ynn\u0105 pie\u015b\u0144 „M\u011bs\u00ed\u010dku na nebi hlubok\u00e9m” do pustego, prawie czarnego nieba (bo te istoty wabi\u0142y m\u0142odzie\u0144c\u00f3w w czasie nowiu), a Je\u017eibaba odbierze bohaterce rusa\u0142cz\u0105 moc przez \u015bci\u0119cie bajecznie d\u0142ugich, rudych k\u0119dzior\u00f3w (t\u0119 scen\u0119 re\u017cyser „zwielokrotni\u0142” pantomim\u0105 z udzia\u0142em tancerki o w\u0142osach d\u0142u\u017cszych ni\u017c ona sama). Nad magicznym jeziorem, w oparach mg\u0142y, snuj\u0105 si\u0119 kobiety zakl\u0119te w ptaki i ch\u0142opcy o g\u0142owach jeleni, na ksi\u0105\u017c\u0119cym dworze z epoki Dworzaka prym wiedzie Obca Ksi\u0119\u017cniczka, jak \u017cywcem wyj\u0119ta z obrazu kt\u00f3rego\u015b z czeskich symbolist\u00f3w. A pod koniec i tak wszyscy na widowni p\u0142acz\u0105.<\/p>\n

\"rusalka\"<\/a><\/p>\n

Scena zbiorowa nad brzegiem stawu. Fot. www.narodni-divadlo.cz<\/p>\n

Drugim powodem wizyty w Pradze by\u0142 Ale\u0161 Briscein, jeden z moich ulubionych czeskich tenor\u00f3w, kt\u00f3ry dziesi\u0119\u0107 lat temu da\u0142 ol\u015bniewaj\u0105c\u0105 interpretacj\u0119 Z\u00e1pisn\u00edka zmizel\u00e9ho <\/em>Janaczka w spektaklu M\u0105dzika Zapiski\/Sonety <\/em>w warszawskim TW-ON. S\u0142ysza\u0142am go wielokrotnie na \u017cywo, tak\u017ce w ramach kilku Praskich Wiosen, potem si\u0119 z nim mija\u0142am, a jeszcze p\u00f3\u017aniej dosz\u0142y mnie wie\u015bci, \u017ce zaczyna mie\u0107 problemy z g\u0142osem. Istotnie, s\u0105dz\u0105c z niedawnych nagra\u0144 na YouTube, zmaga\u0142 si\u0119 z jakim\u015b kryzysem wokalnym, ale z pewno\u015bci\u0105 go przezwyci\u0119\u017cy\u0142 i kto wie, czy nie wr\u00f3ci\u0142 na scen\u0119 w formie lepszej ni\u017c kiedykolwiek. Ten naturalny spadkobierca tradycji \u017d\u00eddka i Blachuta \u015bpiewa Ksi\u0119cia tak, jakby m\u00f3wi\u0142; g\u0142osem d\u017awi\u0119cznym, otwartym, pi\u0119knie wyr\u00f3wnanym w rejestrach, bez atakowania g\u00f3r „rozpaczliwcem”, ale r\u00f3wnie\u017c bez popadania w asekuracyjny falset. Scen\u0119 \u015bmierci zapami\u0119tam na d\u0142ugo – Ksi\u0105\u017c\u0119 najtkliwiej jak umia\u0142 poprosi\u0142 Rusa\u0142k\u0119 o poca\u0142unek, po czym cichutko umar\u0142. Fina\u0142 tak wstrz\u0105saj\u0105cy w swej prostocie, jak stoi w nutach u Dworzaka. <\/span><\/p>\n

\"160508_83156_Rusalka_foto_Petr_Neubert__9_\"<\/a><\/p>\n

Oniemia\u0142a Rusa\u0142ka (Dana Bure\u0161ov\u00e1) i p\u0142ochy Ksi\u0105\u017c\u0119 (Ale\u0161 Briscein<\/span>). Fot. Petr Neubert.<\/p>\n

Na \u015bpiewie Brisceina nie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 jednak atuty praskiego przedstawienia. W tej „zwyk\u0142ej”, codziennej obsadzie nie by\u0142o s\u0142abych punkt\u00f3w, pocz\u0105wszy od Dany Bure\u0161ovej w partii Rusa\u0142ki, kt\u00f3ra w pierwszym akcie mia\u0142a wprawdzie niewielkie k\u0142opoty z intonacj\u0105, ale p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142a wszelkie walory swojego bogatego w barwie sopranu spinto; poprzez fenomenaln\u0105 Denis\u0119 Hamarov\u0105, najprawdziwszy w \u015bwiecie kontralt, kt\u00f3ra wyst\u0105pi\u0142a w podw\u00f3jnej roli Je\u017eibaby i Obcej Ksi\u0119\u017cniczki (dla mnie najwi\u0119ksze odkrycie tego wieczoru) i aksamitnog\u0142osego Wodnika w osobie \u0160tefana Koc\u00e1na; sko\u0144czywszy na wybitnych \u015bpiewakach w rolach epizodycznych (znakomity Ivan Kusnjer jako Le\u015bniczy i My\u015bliwy). Orkiestra pod batut\u0105 Jaroslava Kyzlinka gra\u0142a ze swobod\u0105 na pograniczu dezynwoltury, zachowuj\u0105c jednak nieomylne wyczucie stylu. <\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce Czesi naprawd\u0119 kochaj\u0105 sw\u00f3j rodzimy repertuar, nadal umiej\u0105 go wykonywa\u0107 jak nale\u017cy, a przede wszystkim nie czuj\u0105 si\u0119 w obowi\u0105zku t\u0142umaczy\u0107 wstydliwie przed obcokrajowcami ze swojej mi\u0142o\u015bci do Dworzaka, Smetany i Janaczka. Ujmuj\u0105c rzecz bezlito\u015bnie, nie maj\u0105 kompleks\u00f3w. Przekona\u0142am si\u0119 o tym najdobitniej, obserwuj\u0105c moj\u0105 s\u0105siadk\u0119 z widowni, kt\u00f3ra z zapa\u0142em wt\u00f3rowa\u0142a muzykom, fa\u0142szuj\u0105c przy tym niemi\u0142osiernie. W polonezie z II aktu mia\u0142am ochot\u0119 do niej do\u0142\u0105czy\u0107. Ale jako\u015b by\u0142o mi g\u0142upio. Mo\u017ce dlatego, \u017ce jestem z Polski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 operowa naszych po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w cieszy si\u0119 nies\u0142abn\u0105cym zainteresowaniem wszystkich wa\u017cniejszych scen \u015bwiata – poza polskimi. O tyle\u017c niezrozumia\u0142ej, co wstydliwej nieobecno\u015bci Janaczka w Polsce pisa\u0142am ju\u017c wielokrotnie. Wstydliwej, bo dzie\u0142a tego kompozytora od mniej wi\u0119cej dziesi\u0119ciu lat przemykaj\u0105 przez nasze sceny, czasem w naprawd\u0119 niez\u0142ej inscenizacji i przyzwoitym wykonaniu, ale ziarno nie pada na … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1026","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1026"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1038,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1026\/revisions\/1038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}