{"id":1116,"date":"2016-03-01T14:05:58","date_gmt":"2016-03-01T13:05:58","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1116"},"modified":"2021-04-23T13:20:58","modified_gmt":"2021-04-23T11:20:58","slug":"czarodziejska-opera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1116","title":{"rendered":"Czarodziejska opera"},"content":{"rendered":"

W marcu mia\u0142o by\u0107 jak w garncu, a nie jak podczas roztop\u00f3w na biegunie p\u00f3\u0142nocnym. C\u00f3\u017c, do jutra mo\u017ce pogoda si\u0119 zmieni, a tymczasem zach\u0119cam wszystkich, \u017ceby od\u0142o\u017cyli troski i zaleg\u0142o\u015bci w k\u0105t, zdj\u0119li ten film z p\u00f3\u0142ki albo \u015bci\u0105gn\u0119li go sobie z internetu, zawin\u0119li si\u0119 w koc i oddali bez reszty urokom czarodziejskiej opery Mozarta w do\u015b\u0107 osobliwej, a mimo to rozkosznej re\u017cyserii Kennetha Branagha. Efekt gwarantowany. Za kilka dni Upi\u00f3r zbierze my\u015bli po premierze pozna\u0144skiej Jenufy<\/em> i podzieli si\u0119 nimi z Pa\u0144stwem w bardziej sprzyjaj\u0105cych – miejmy nadziej\u0119 – okoliczno\u015bciach przyrody. Felieton ukaza\u0142 si\u0119 w lutowym numerze „Muzyki w Mie\u015bcie”.<\/p>\n

***<\/p>\n

To by\u0142 naprawd\u0119 okropny dzie\u0144. Dyskusja na pewnej szacownej konferencji zboczy\u0142a w ca\u0142kiem niespodziewanym kierunku, wszyscy si\u0119 pok\u0142\u00f3cili, spodziewani obro\u0144cy obr\u00f3cili si\u0119 przeciwko nam, nikt nie opowiedzia\u0142 si\u0119 za rozwi\u0105zaniami, kt\u00f3re przed spotkaniem wydawa\u0142y nam si\u0119 oczywiste i jedynie s\u0142uszne. Wr\u00f3ci\u0142am do domu trz\u0119s\u0105c ze z\u0142o\u015bci i frustracji, przemokni\u0119ta i zzi\u0119bni\u0119ta na ko\u015b\u0107. Dosta\u0142am gor\u0105czki. Posz\u0142am do \u0142\u00f3\u017cka z wielkim kubkiem s\u0142odkiej herbaty z cytryn\u0105. Pr\u00f3bowa\u0142am si\u0119 skupi\u0107 na jakiejkolwiek lekturze, ale mi nie sz\u0142o. Zrezygnowana, si\u0119gn\u0119\u0142am po nieotwart\u0105 od kilku dni kopert\u0119, w kt\u00f3rej znajomy przes\u0142a\u0142 mi filmow\u0105 wersj\u0119 pewnej opery. Wyj\u0119\u0142am p\u0142yt\u0119 ze \u015brodka, bez wi\u0119kszego przekonania wsun\u0119\u0142am j\u0105 w kiesze\u0144 odtwarzacza i wr\u00f3ci\u0142am pod ko\u0142dr\u0119. Przez dwie godziny z ok\u0142adem \u015bmia\u0142am si\u0119, p\u0142aka\u0142am i zn\u00f3w si\u0119 \u015bmia\u0142am. Od tamtej pory, ilekro\u0107 czuj\u0119, \u017ce bierze mnie przezi\u0119bienie albo nastr\u00f3j niebezpiecznie mi si\u0119 obni\u017ca, wracam do ulubionych scen albo ogl\u0105dam ca\u0142o\u015b\u0107, dziwnie pewna, \u017ce lekarstwo oka\u017ce si\u0119 skuteczniejsze ni\u017c niejeden specyfik z apteki.<\/p>\n

Czarodziejski flet<\/em> w re\u017cyserii Kennetha Branagha \u2013 bo o nim mowa \u2013 w \u017cadnym razie nie jest kanoniczn\u0105 wersj\u0105 arcydzie\u0142a Mozarta. Ba, pod wieloma wzgl\u0119dami nie dorasta do pi\u0119t s\u0142ynnej ekranizacji Ingmara Bergmana z 1975 roku. W przeciwie\u0144stwie do filmu szwedzkiego, w kt\u00f3rym wyst\u0105pili najlepsi \u015bpiewacy mozartowscy tamtej epoki, na czele z H\u00e5kanem Hageg\u00e5rdem w partii Papagena, barytonem, kt\u00f3ry \u015bwi\u0119ci\u0142 triumfy w legendarnym przedstawieniu Cos\u00ec fan tutte<\/em> na scenie Opery Wiede\u0144skiej pod batut\u0105 Harnoncourta, na ekranie pojawili si\u0119 ca\u0142kiem nieznani, m\u0142odzi wokali\u015bci, skrupulatnie dobrani przez re\u017cysera, kt\u00f3ry oceni\u0142 nie tylko ich potencja\u0142 muzyczny, lecz i zdolno\u015bci aktorskie. Wyj\u0105tek uczyni\u0142 jedynie dla Ren\u00e9 Papego w roli Sarastra, sk\u0105din\u0105d r\u00f3wnie\u017c artysty w kwiecie wieku i w pe\u0142ni si\u0142 dramatycznych. Oper\u0119 wykonano w j\u0119zyku angielskim, w nowym przek\u0142adzie aktora i pisarza Stephena Fry\u2019a, z dialogami dopisanymi przez re\u017cysera i t\u0142umacza specjalnie na potrzeby filmu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Amy Carson (Pamina) i Joseph Kaiser (Tamino) w filmie Branagha. Fot. Revolver Entertainment<\/p>\n

Mimo pewnych zapo\u017cycze\u0144 z koncepcji Bergmana (u kt\u00f3rego Pamina te\u017c okazuje si\u0119 c\u00f3rk\u0105 Sarastra) Branagh poszed\u0142 w\u0142asnym tropem i przeni\u00f3s\u0142 singspiel Mozarta w czasy I wojny \u015bwiatowej. Czasy, lecz nie realia. Ujmijmy to zreszt\u0105 inaczej: okopy Wielkiej Wojny i szpital polowy, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 \u015bwi\u0105tyni\u0119 Izydy i Ozyrysa, tworz\u0105 w tym filmie sceneri\u0119 na po\u0142y z majak\u00f3w rannego \u017co\u0142nierza, na po\u0142y z koszmaru codzienno\u015bci frontowej. Bywa tu straszno, lecz bywa te\u017c \u015bmieszno \u2013 jak na czarodziejsk\u0105 oper\u0119 przysta\u0142o \u2013 a surrealistyczna chwilami narracja ca\u0142kowicie wype\u0142nia znamiona opowie\u015bci o dojrzewaniu do uczu\u0107, o dociekaniu g\u0142\u0119boko ukrytej prawdy o rzeczach wa\u017cnych, o zwyci\u0119stwie mi\u0142o\u015bci, dobra i wiedzy nad si\u0142ami z\u0142a. Czyli wszystko w duchu Mozarta, a zarazem w tonie przestrogi przed nawrotem szale\u0144stwa \u015bmierci, kt\u00f3re Anglikom po dzi\u015b dzie\u0144 kojarzy si\u0119 z Wielk\u0105 Wojn\u0105.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce dlatego tak nam przemawiaj\u0105 do wyobra\u017ani ci m\u0142odzi \u015bpiewacy w rolach szeregowc\u00f3w, oficer\u00f3w i wyt\u0119sknionych ukochanych. Dlatego tak nas wzrusza aria \u201eDies Bildnis ist bezaubernd sch\u00f6n\u201d, w kt\u00f3rej Tamino oddaje si\u0119 s\u0142odko-gorzkim marzeniom o przedwojennych balach. Dlatego \u015bcina krew w \u017cy\u0142ach widok przera\u017conych oczu i \u015bci\u0105gni\u0119tych ust, kt\u00f3re po odje\u017adzie kamery okazuj\u0105 si\u0119 \u015bcian\u0105 work\u00f3w o ludzkich twarzach, kt\u00f3rymi uszczelniono zalewane deszczem okopy. Dlatego tak cieszy duet \u201ePa-Pa-Pa-Pa-Pa-Papagena, Pa-Pa-Pa-Pa-Pa-Papageno\u201d, \u015bpiewany w wielkiej stodole pe\u0142nej zdezorientowanych zwierz\u0105t, gdzie cudem po\u0142\u0105czeni kochankowie snuj\u0105 wizj\u0119 szcz\u0119\u015bliwej przysz\u0142o\u015bci w otoczeniu gromadki Papageni\u0105tek.<\/p>\n

Branagh \u015bwiadomie odar\u0142 Czarodziejski flet <\/em>ze wszelkich skojarze\u0144 maso\u0144skich, zapewne i tak nieuzasadnionych, skoro Mozart i Schikaneder stworzyli dzie\u0142o, kt\u00f3re mia\u0142o schlebia\u0107 gustom prostych, \u017c\u0105dnych rozrywki wiede\u0144czyk\u00f3w. Z czasem zacz\u0119\u0142o za\u015b koi\u0107 nerwy bardziej wykszta\u0142conych, kt\u00f3rzy w naprawd\u0119 okropne dni mieli ochot\u0119 zwin\u0105\u0107 si\u0119 w k\u0142\u0119bek, zej\u015b\u0107 do poziomu prostych wiede\u0144czyk\u00f3w i nie t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 przed wszystkimi, dlaczego t\u0119skni\u0105 za czarodziejsk\u0105 ba\u015bni\u0105 \u2013 na pocieszenie i z krzepi\u0105cym mora\u0142em. Branagh odni\u00f3s\u0142 sukces mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce w swoim filmie nie od\u017cegna\u0142 si\u0119 od czystej magii teatru. Bergman zrealizowa\u0142 swoje dzie\u0142o w pieczo\u0142owicie odtworzonej makiecie kr\u00f3lewskiej sceny w Drottingholm. Trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej jego angielski kolega po fachu nakr\u0119ci\u0142 Flet <\/em>w studiu, czerpi\u0105c pe\u0142nymi gar\u015bciami z dobrodziejstw animacji komputerowej.<\/p>\n

Przed laty ch\u0142on\u0119\u0142am ka\u017cdym zmys\u0142em ekranizacj\u0119 Bergmana. Teraz wol\u0119 poprawia\u0107 sobie humor filmem Branagha, kt\u00f3ry w pewnym walijskim pensjonacie sta\u0142 si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla i\u015bcie operowej sceny zbiorowej: s\u0105siedzi zza prawej \u015bciany obta\u0144cowali nas przy \u015bniadaniu za s\u0142uchanie po nocach Mozarta, s\u0105siedzi zza \u015bciany lewej stan\u0119li w naszej obronie i zacz\u0119li z zapa\u0142em rozprawia\u0107 o dojrza\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci Rossiniego. Wsz\u0119dzie znajd\u0105 si\u0119 jaki\u015b Monostatos i jaki\u015b Sarastro. Ka\u017cdy Tamino ma prawo t\u0119skni\u0107 za Pamin\u0105, a Papageno szuka\u0107 swojej Papageny. Wszyscy powinni podda\u0107 si\u0119 pr\u00f3bie \u017cywio\u0142\u00f3w. Nie tra\u0107my odwagi. Przeszli\u015bmy ju\u017c przez ogie\u0144. Zosta\u0142a nam jeszcze woda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W marcu mia\u0142o by\u0107 jak w garncu, a nie jak podczas roztop\u00f3w na biegunie p\u00f3\u0142nocnym. C\u00f3\u017c, do jutra mo\u017ce pogoda si\u0119 zmieni, a tymczasem zach\u0119cam wszystkich, \u017ceby od\u0142o\u017cyli troski i zaleg\u0142o\u015bci w k\u0105t, zdj\u0119li ten film z p\u00f3\u0142ki albo \u015bci\u0105gn\u0119li go sobie z internetu, zawin\u0119li si\u0119 w koc i oddali bez reszty urokom czarodziejskiej opery … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1116","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1116"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5748,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1116\/revisions\/5748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}