{"id":1236,"date":"2016-05-04T13:35:31","date_gmt":"2016-05-04T11:35:31","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1236"},"modified":"2021-05-12T23:06:12","modified_gmt":"2021-05-12T21:06:12","slug":"horacjanska-pszczola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1236","title":{"rendered":"Horacja\u0144ska pszczo\u0142a"},"content":{"rendered":"

Upi\u00f3r ju\u017c sam nie wie, w co \u0142a\u0144cuch w\u0142o\u017cy\u0107: skutek taki, \u017ce nagromadzi\u0142o si\u0119 tekst\u00f3w rozmaitych, kt\u00f3rymi pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej chcia\u0142by podzieli\u0107 si\u0119 z Pa\u0144stwem. Ten felieton – z kwietniowego numeru „Muzyki w Mie\u015bcie” – jest do\u015b\u0107 osobisty, ale wci\u0105\u017c poniek\u0105d na ten sam temat. Jak s\u0142ucha\u0107, po co s\u0142ucha\u0107 i gdzie przy\u0142o\u017cy\u0107 ucho, \u017ceby us\u0142ysze\u0107 inaczej. Wnikliwiej, bardziej \u015bwiadomie, czasem w skryto\u015bci ducha, czasem wr\u0119cz samotnie, ale w mi\u0142ym poczuciu, \u017ce nikt nam tych neuron\u00f3w w korze s\u0142uchowej nie poustawia\u0142 na si\u0142\u0119. Wok\u00f3\u0142 der wundersch\u00f6ne Monat Mai, w ulach ko\u0144czy si\u0119 proces odm\u0142adzania pszczelich rodzin, nacieszmy si\u0119 jeszcze chwil\u0119 muzyk\u0105 natury. A potem do roboty. Ju\u017c wkr\u00f3tce recenzje z dw\u00f3ch premier: G\u0142osu ludzkiego<\/em> w TW-ON i Po\u0142awiaczy pere\u0142 <\/em>w Operze Wroc\u0142awskiej.<\/p>\n

***<\/p>\n

To kim pani w\u0142a\u015bciwie jest, bo nie wiem, co mam wpisa\u0107 w notce biograficznej? Filologiem klasycznym? T\u0142umaczk\u0105? Krytykiem? Pisark\u0105? Pani taka wszechstronna, ale czasem trzeba si\u0119 na co\u015b zdecydowa\u0107. Mo\u017ce damy: redaktor?<\/p>\n

Wcale nie jestem wszechstronna. Gdyby to ode mnie zale\u017ca\u0142o, wpisa\u0142abym po prostu: rzemie\u015blnik. Bo tyle we mnie filologa klasycznego, \u017ce wci\u0105\u017c pozosta\u0142am wyznawczyni\u0105 staro\u017cytnej zasady mimesis<\/em>, tw\u00f3rczego na\u015bladownictwa, sposobu na poznanie \u015bwiata nie przez wierne i bezmy\u015blne kopiowanie rzeczywisto\u015bci, lecz odtwarzanie zachodz\u0105cych w niej zjawisk, kszta\u0142tuj\u0105cych j\u0105 postaw i emocji. Staram si\u0119 by\u0107 jak ta horacja\u0144ska pszczo\u0142a: wyfrun\u0119 rankiem z ula, przysi\u0105d\u0119 na kilku kwiatach, kt\u00f3re zwabi\u0105 mnie swoim zapachem, zbior\u0119 z nich nektar, a potem przerobi\u0119 na mi\u00f3d w\u0142asny, kt\u00f3ry najbardziej mi odpowiada: ostry, piek\u0105cy, z lekk\u0105 goryczk\u0105, mo\u017ce niezbyt smaczny, ale tym bardziej wzmacniaj\u0105cy i oczyszczaj\u0105cy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pszczelarze. Rycina z wydania Georgik <\/em>Wergiliusza w przek\u0142adzie Johna Drydena, 1697<\/p>\n

Nie jestem typowym staro\u017cytnikiem. Brak mi zapa\u0142u i wytrwa\u0142o\u015bci, by nieustannie zg\u0142\u0119bia\u0107 sw\u0105 wiedz\u0119 o antyku. Znajomo\u015b\u0107 \u0142aciny i greki, pewnych mechanizm\u00f3w j\u0119zykowych i konwencji literackich traktuj\u0119 do\u015b\u0107 instrumentalnie \u2013 nie jako cel sam w sobie, lecz jako narz\u0119dzie, kt\u00f3re pozwala mi tym skuteczniej odtworzy\u0107 obraz zas\u0142yszanego, prze\u017cytego i obejrzanego \u015bwiata. Horacy pisa\u0142, \u017ce poezja jest jak malarstwo. Pewna niezale\u017cna grupa producent\u00f3w muzycznych z siedzib\u0105 w Brukseli nazwa\u0142a sw\u00f3j sklep firmowy Ut Pictura Musica<\/em> \u2013 muzyka jest jak malarstwo. A dla mnie wszystko jest muzyk\u0105. Ka\u017cdy krajobraz uk\u0142ada mi si\u0119 w inny szereg harmoniczny. Ka\u017cda g\u00f3ra \u015bpiewa do mnie inaczej, ka\u017cda pustynia ma sw\u00f3j w\u0142asny rytm, nad ka\u017cdym morzem lubi\u0119 ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w idiomatyczne pauzy mi\u0119dzy falami. Poznaj\u0105c nowych ludzi, odnotowuj\u0119 nie tylko barw\u0119 ich g\u0142osu, ale te\u017c spos\u00f3b m\u00f3wienia, tempo i dynamik\u0119 chodu, schemat metryczny oddychania \u2013 przez sen i na jawie, kiedy si\u0119 z\u0142oszcz\u0105 i kiedy s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi, kiedy k\u0142ami\u0105 i kiedy m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119.<\/p>\n

Podobnie mam z j\u0119zykiem. Zdanie powinno by\u0107 dla mnie nie tylko no\u015bnikiem tre\u015bci, ale te\u017c zamyka\u0107 si\u0119 w odr\u0119bn\u0105, logiczn\u0105 i pe\u0142n\u0105 ekspresji fraz\u0119. W\u0142a\u015bnie \u0142api\u0119 si\u0119 na tym, \u017ce pisz\u0105c ten felieton poruszam ustami, wi\u0119zad\u0142a g\u0142osowe mimowolnie zwieraj\u0105 si\u0119 w krtani, co chwila wymachuj\u0119 d\u0142o\u0144mi nad klawiatur\u0105, \u017ceby sprawdzi\u0107, czy jednostk\u0105 metrum w tym zdaniu powinna by\u0107 \u0107wier\u0107nuta, czy lepiej machn\u0105\u0107 to w my\u015blach alla breve<\/em>. Kiedy dostaj\u0119 teksty do redakcji, cz\u0119sto si\u0119 z\u017cymam na niechlujstwo rytmiczne zda\u0144 wewn\u0105trz akapitu i dok\u0142adam wszelkich stara\u0144, by nie dopisa\u0107 autorowi brakuj\u0105cej kadencji.<\/p>\n

Nie wiem, sk\u0105d mi si\u0119 to wzi\u0119\u0142o, ale nie pami\u0119tam, \u017cebym kiedykolwiek odbiera\u0142a \u015bwiat inaczej. Kleceniem w\u0142asnych wierszy, oczywi\u015bcie rymowanych, zajmowa\u0142am si\u0119 od dziecka. Odk\u0105d zacz\u0119\u0142am si\u0119 uczy\u0107 j\u0119zyk\u00f3w, odkry\u0142am rado\u015b\u0107 przek\u0142adania tego, co m\u00f3wili i pisali inni, na w\u0142asn\u0105 mow\u0119, staraj\u0105c si\u0119 przy tym nie zgubi\u0107 tego, co wydawa\u0142o mi si\u0119 w tych tekstach najwa\u017cniejsze: ich melodii, pieczo\u0142owicie roz\u0142o\u017conych akcent\u00f3w, charakterystycznych powt\u00f3rze\u0144 i wewn\u0119trznej gry motywami. Na studiach najbardziej lubi\u0142am zaj\u0119cia z metryki greckiej, kt\u00f3re innym wydawa\u0142y si\u0119 \u015bmiertelnie nudne. Upar\u0142am si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mojej pracy dyplomowej b\u0119dzie przek\u0142ad pewnego XVI-wiecznego \u0142aci\u0144skiego poematu, sporz\u0105dzony r\u00f3wniutkim trzynastozg\u0142oskowcem ze \u015bredni\u00f3wk\u0105 po si\u00f3dmej sylabie. Promotor si\u0119 zdziwi\u0142, ale przysta\u0142, zw\u0142aszcza \u017ce zacisn\u0119\u0142am z\u0119by i odrobi\u0142am tak\u017ce pa\u0144szczyzn\u0119, czyli opracowa\u0142am edycj\u0119 tekstu na podstawie starodruku ze zbior\u00f3w Biblioteki K\u00f3rnickiej. Zrozumia\u0142 jednak, \u017ce na wydziale po\u017cytku ze mnie nie b\u0119dzie, i po z\u0142o\u017ceniu egzamin\u00f3w ko\u0144cowych pozwoli\u0142 mi zaj\u0105\u0107 si\u0119 czym innym.<\/p>\n

Chyba wi\u0119c czuj\u0119 si\u0119 cz\u0142onkiem zapomnianego cechu muzyk\u00f3w, cho\u0107 od lat ju\u017c nie \u015bpiewam ani nie gram na \u017cadnym instrumencie, zarzuci\u0142am te\u017c m\u0142odzie\u0144cze pr\u00f3by kompozytorskie (podejmowane raczej z pokusy na\u015bladownictwa stylu innych ni\u017c z g\u0142\u0119bokiej potrzeby dorzucenia w\u0142asnych trzech groszy do garnuszka Polihymnii). A mimo to wci\u0105\u017c uwa\u017cam si\u0119 za rzemie\u015blnika, haruj\u0105cego w pocie czo\u0142a odtw\u00f3rc\u0119, kt\u00f3ry musi w\u0142o\u017cy\u0107 mn\u00f3stwo wysi\u0142ku, by u\u0142o\u017cy\u0107 swoje klocki w dobitne i wymowne, poprzedzielane stosownymi pauzami frazy. W czasach przed Arystotelesem rola prawdziwych wieszcz\u00f3w przypad\u0142a w udziale natchnionym przez bog\u00f3w poetom. Wyrobnicy pozosta\u0142ych sztuk \u2013 malarze, architekci, rze\u017abiarze, muzycy \u2013 musieli zadowoli\u0107 si\u0119 po\u015bledniejszym statusem kreatywnych rzemie\u015blnik\u00f3w.<\/p>\n

Mo\u017ce i po\u015bledniejszym, ale z pewno\u015bci\u0105 nie wstydliwym. Seneka poucza\u0142, \u017ce chwa\u0142\u0119 cz\u0142owiekowi przynosi robienie tego, co nale\u017cy, a nie tego, co mu wolno. Rzemie\u015blnicy przez wieki tworzyli krzes\u0142a do siedzenia, domy do mieszkania, portrety dokumentuj\u0105ce rzetelnie konterfekt mecenasa i muzyk\u0119 do wykonywania w konkretnych okoliczno\u015bciach. W minionym stuleciu nam si\u0119 troch\u0119 przewarto\u015bciowa\u0142o, cho\u0107 nawet Gombrowicz zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce przed form\u0105 nie ma ucieczki. Uciekniesz od jednej, wpadniesz w kolejn\u0105. P\u00f3jdziesz na \u0142atwizn\u0119, a twoim nast\u0119pcom b\u0119dzie tym trudniej.<\/p>\n

Pewnie dlatego po kr\u00f3tkich epizodach popularno\u015bci niefunkcjonalnej architektury, bezu\u017cytecznej typografii i muzyki skleconej z przypadkowych wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144 wzbiera w nas g\u0142\u00f3d formy, mistrzostwa w fachu, rzemie\u015blniczej precyzji. Zbieramy z powrotem, co rozsypali\u015bmy, spotykamy si\u0119 ze starymi szewcami, kt\u00f3rzy nam przypomn\u0105, jak si\u0119 kiedy\u015b woskowa\u0142o t\u0119 sk\u00f3r\u0119 na buty.<\/p>\n

Bo przed wojn\u0105 nawet buty musia\u0142y \u015bpiewa\u0107. Podeszwy nie sklejano z wk\u0142adk\u0105 na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci, dzi\u0119ki czemu pantofle szykownie skrzypia\u0142y. Ka\u017cda para inaczej. Ju\u017c sobie wyobra\u017cam, jak id\u0119 Nowym \u015awiatem i rozpoznaj\u0119 te buty po ich d\u017awi\u0119ku, niczym skrzypce z kremo\u0144skiej pracowni Stradivariusa.<\/p>\n

Wi\u0119c je\u015bli mam w tej sprawie cokolwiek do powiedzenia, prosz\u0119 mi wpisa\u0107: rzemie\u015blnik. B\u0119d\u0119 zaszczycona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upi\u00f3r ju\u017c sam nie wie, w co \u0142a\u0144cuch w\u0142o\u017cy\u0107: skutek taki, \u017ce nagromadzi\u0142o si\u0119 tekst\u00f3w rozmaitych, kt\u00f3rymi pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej chcia\u0142by podzieli\u0107 si\u0119 z Pa\u0144stwem. Ten felieton – z kwietniowego numeru „Muzyki w Mie\u015bcie” – jest do\u015b\u0107 osobisty, ale wci\u0105\u017c poniek\u0105d na ten sam temat. Jak s\u0142ucha\u0107, po co s\u0142ucha\u0107 i gdzie przy\u0142o\u017cy\u0107 ucho, \u017ceby … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1236","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1236"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5794,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1236\/revisions\/5794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}