{"id":1352,"date":"2016-06-27T01:34:18","date_gmt":"2016-06-26T23:34:18","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1352"},"modified":"2022-09-23T12:03:59","modified_gmt":"2022-09-23T10:03:59","slug":"belzebub-i-jego-diablice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1352","title":{"rendered":"Belzebub i jego diablice"},"content":{"rendered":"

Socjologowie i psycholodzy bij\u0105 na alarm. W nawi\u0105zaniu do tytu\u0142u kanonicznego dzie\u0142a Karen Horney, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni neopsychoanalizy, pisz\u0105 ju\u017c nie o neurotycznej, lecz narcystycznej osobowo\u015bci naszych czas\u00f3w, kojarz\u0105c kultur\u0119 gwiazd i celebryt\u00f3w z rozpadem tradycyjnego modelu rodziny, rewolucj\u0105 obyczajow\u0105 i kryzysem autorytet\u00f3w. Analizuj\u0105 piosenki Kanye Westa, Justina Timberlake’a i Beyonc\u00e9 pod k\u0105tem j\u0119zykowym i konstatuj\u0105 z przera\u017ceniem, \u017ce zaimek „my” stopniowo ust\u0119puje miejsca wszechobecnemu „ja”, co ich zdaniem dowodzi zaniku empatii i pozytywnych interakcji spo\u0142ecznych. Wieszcz\u0105 upadek zachodniej cywilizacji. Za\u0142amuj\u0105 r\u0119ce nad kultem z\u0142otych cielc\u00f3w, kt\u00f3ry odci\u0105ga nas od rzeczywistych problem\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n

Je\u015bli przyj\u0105\u0107 argumenty pesymist\u00f3w, wspomniany upadek zacz\u0105\u0142 si\u0119 blisko tysi\u0105c lat temu – od narodzin zachodniej polifonii, daj\u0105cej tw\u00f3rcom muzyki ko\u015bcielnej niepowtarzaln\u0105 okazj\u0119 popisania si\u0119 swoim kunsztem i zamanifestowania w\u0142asnej indywidualno\u015bci. Pot\u0119\u017cny zwrot dokona\u0142 si\u0119 w XVIII stuleciu, wraz z utworzeniem nowego modelu \u017cycia publicznego, gwa\u0142townym rozwojem prasy, klub\u00f3w dyskusyjnych, salon\u00f3w literackich – a co za tym idzie, nowych kana\u0142\u00f3w wymiany i kszta\u0142towania pogl\u0105d\u00f3w. Narodzi\u0142 si\u0119 kult muzycznych celebryt\u00f3w. Pozycj\u0119 \u00f3wczesnych gwiazd teatru i opery utrwala\u0142a rozmy\u015blnie podsycana atmosfera skandalu.<\/p>\n

Zacznijmy od mimowolnej i ca\u0142kiem ju\u017c zapomnianej sprawczyni pewnego zamieszania: \u015bpiewaczki, kt\u00f3ra w 1720 roku znalaz\u0142a si\u0119 w grupie artyst\u00f3w sprowadzonych przez H\u00e4ndla do Londynu na polecenie Royal Academy of Music. Maria Maddalena Salvai – bo o niej mowa – wyst\u0119powa\u0142a wcze\u015bniej na dworze landgrafa Kassel, kt\u00f3ry p\u0142aci\u0142 jej 1250 talar\u00f3w rocznie, w 1718 roku trafi\u0142a na kr\u00f3tko do Darmstadtu, po czym przenios\u0142a si\u0119 do Drezna, gdzie zaproponowano jej niebagateln\u0105 ju\u017c sum\u0119 2000 talar\u00f3w. S\u0142ynny kastrat Senesino, z kt\u00f3rym H\u00e4ndel podj\u0105\u0142 negocjacje wiosn\u0105 1719 roku, zachwala\u0142 jej „prze\u015bliczny g\u0142os” i prezencj\u0119 sceniczn\u0105 na tyle skutecznie, \u017ce sopranistka zosta\u0142a zaanga\u017cowana na sezon 1720\/21 w londy\u0144skim King’s Theatre, jako donna secunda <\/em>po Marghericie Durastanti. Pojawi\u0142a si\u0119 u jej boku po raz pierwszy 28 grudnia 1720 roku, w roli Polisseny w H\u00e4ndlowskim Radamisto <\/em>(Durastanti wykonywa\u0142a parti\u0119 tytu\u0142ow\u0105). W 1722 roku, po wyga\u015bni\u0119ciu kontraktu w Londynie, wr\u00f3ci\u0142a do W\u0142och, gdzie \u015bpiewa\u0142a kolejno w Wenecji, Neapolu i Florencji. Ostatnie potwierdzone informacje o jej wyst\u0119pach scenicznych pochodz\u0105 z 1728 roku. <\/span><\/p>\n

\"Cuzzoni-Nicolini\"<\/a><\/p>\n

Francesca Cuzzoni i kastrat Nichola Grimaldi, zwany Nicolino. Karykatura Antona Marii Zanettiego.<\/p>\n

Komponuj\u0105c swojego Ottone<\/em>, H\u00e4nd<\/span>el budowa\u0142 parti\u0119 Teofane najprawdopodobniej z my\u015bl\u0105 o Salvai. Premiera opery wystawionej w czwartym sezonie Royal Academy odby\u0142a si\u0119 jednak dopiero 12 stycznia 1723 roku. Rola Teofane przypad\u0142a ostatecznie Francesce Cuzzoni, kt\u00f3ra \u015bwi\u0119ci\u0142a triumfy na scenach w\u0142oskich od 1714 roku i zjecha\u0142a do Londynu kilka miesi\u0119cy przed premier\u0105, szumnie zapowiadana mi\u0119dzy innymi na \u0142amach „London Journal”. Przekonawszy si\u0119 podczas pr\u00f3b, \u017ce jej pierwsza aria „Falsa immagine” powsta\u0142a du\u017co wcze\u015bniej, urz\u0105dzi\u0142a H\u00e4nd<\/span>lowi prawdziwe piek\u0142o. Oznajmi\u0142a, \u017ce ta „prostacka melodyjka” nie ukazuje w pe\u0142ni walor\u00f3w jej niezwyk\u0142ego g\u0142osu i kategorycznie odm\u00f3wi\u0142a wykonania. Jak pisa\u0142 John Mainwaring, pierwszy biograf kompozytora, H\u00e4ndel nie pozosta\u0142 jej d\u0142u\u017cny: „Oh! Madame, (said he), je s\u00e7ais bien que Vous \u00eates une v\u00e9ritable Diablesse: mais je Vous ferai s\u00e7avoir, moi, que je suis Beelzebub le Ch\u00e9f des Diables” („Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce jest Pani istn\u0105 diablic\u0105, ale zamierzam jej u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce ja jestem Belzebubem, panem wszystkich diab\u0142\u00f3w”). Po czym chwyci\u0142 j\u0105 wp\u00f3\u0142 i uroczy\u015bcie zapowiedzia\u0142, \u017ce w przypadku dalszych protest\u00f3w wyrzuci diablic\u0119 przez okno. Podzia\u0142a\u0142o. R\u00f3wnie\u017c jako chwyt marketingowy, bo wkr\u00f3tce po premierze ceny bilet\u00f3w do King’s Theatre wzros\u0142y o\u015bmiokrotnie. <\/span><\/p>\n

Cuzzoni by\u0142a wy\u015bmienit\u0105 \u015bpiewaczk\u0105, obdarzon\u0105 bardzo ruchliwym g\u0142osem o nieskazitelnej intonacji i ujmuj\u0105cej „s\u0142odkiej” barwie. S\u0142yn\u0119\u0142a te\u017c z doskona\u0142ego wyczucia frazy i mistrzostwa w realizacji tempo rubato. Niestety, natura posk\u0105pi\u0142a jej wdzi\u0119ku i urody. Nawet na wyidealizowanych portretach rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy jej niski wzrost, przysadzista figura i z gruba ciosane rysy twarzy. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni szydzili te\u017c z kiepskiego aktorstwa W\u0142oszki, jej bezgu\u015bcia, g\u0142upoty i kapry\u015bnego charakteru. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce urz\u0105dzane przez Cuzzoni awantury i koszmarne pono\u0107 suknie sopranistki przysparza\u0142y jej tylu\u017c wrog\u00f3w, co bez reszty oddanych wielbicieli. Kiedy w Rodelindzie<\/em> wysz\u0142a na scen\u0119 w „wulgarnej”, suto obszytej srebrem kreacji z br\u0105zowego jedwabiu, londy\u0144skie modnisie natychmiast podchwyci\u0142y ten fason – zupe\u0142nie jak dzisiejsze na\u015bladowczynie Lady Gagi.<\/p>\n

\"cuzzoni\"<\/a><\/p>\n

Susannah Maria Cibber. Autor portretu nieznany.<\/p>\n

\u00d3wcze\u015bni dziennikarze bezb\u0142\u0119dnie ocenili potencja\u0142 marketingowy Cuzzoni i innych gwiazd sceny na Haymarket. Po premierze Alessandra <\/em>5 maja 1726 roku, kiedy do Senesina w roli tytu\u0142owej i Cuzzoni w partii Lizaury do\u0142\u0105czy\u0142a inna prze\u015bwietna W\u0142oszka – Faustina Bordoni, kreuj\u0105ca posta\u0107 Roksany – do\u0142o\u017cyli wszelkich stara\u0144, by rozp\u0119ta\u0107 wojn\u0119 dw\u00f3ch „Rival Queens”. Bordoni, atrakcyjniejsza fizycznie od swojej rywalki, odrobin\u0119 jej ust\u0119powa\u0142a pod wzgl\u0119dem wokalnym (jej g\u0142os opisywano jako mniej czysty, za to o szerszym wolumenie), okaza\u0142a si\u0119 jednak znacznie lepsz\u0105 aktork\u0105 i du\u017co inteligentniejszym muzykiem. Publiczno\u015b\u0107 podzieli\u0142a si\u0119 na dwa zwa\u015bnione obozy. Pamfleci\u015bci podgrzewali atmosfer\u0119, publikuj\u0105c kolejne doniesienia z frontu walk mi\u0119dzy Madam Faustin\u0105 a Madam Cuzzoni. Do skandalicznego przesilenia dosz\u0142o 6 czerwca 1727 roku podczas spektaklu Astianatte<\/em> Bononciniego, w obecno\u015bci Ksi\u0119\u017cnej Walii Karoliny. Na widowni wybuch\u0142y regularne zamieszki, kt\u00f3re z czasem, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 szkockiego satyryka Johna Arbuthnota, przesz\u0142y do anegdoty jako „krwawa bitwa” obydwu \u015bpiewaczek, skacz\u0105cych sobie nawzajem do oczu, szarpi\u0105cych si\u0119 za peruki i wyzywaj\u0105cych od dziwek i ladacznic. Se <\/em>non \u00e8 vero<\/em>, \u00e8 ben trovato – <\/em>zreszt\u0105 do dzi\u015b skutecznie w\u0142ada wyobra\u017ani\u0105 t\u0142um\u00f3w, skoro Vivica Genaux i Simone Kermes zbi\u0142y niez\u0142y kapita\u0142 na wydanej dwa lata temu p\u0142ycie Rival Queens<\/em> i objecha\u0142y p\u00f3\u0142 \u015bwiata z programem arii skomponowanych dla Cuzzoni i Bordoni. <\/span><\/p>\n

\"1-H30-A1720-C<\/a><\/p>\n

Faustina Bordoni. Portret p\u0119dzla Rosalby Carriera.
\n<\/span><\/p>\n

H\u00e4ndlowski<\/span>ch „diw” by\u0142o w istocie wi\u0119cej i po Londynie kr\u0105\u017cy\u0142y opowie\u015bci nie tylko o ich ol\u015bniewaj\u0105cych wyst\u0119pach. \u015apiewaczka i aktorka Susannah Maria Cibber, wykonawczyni partii altowej na dubli\u0144skich koncertach z Mesjaszem <\/em>w 1742 roku, zosta\u0142a dwukrotnie pozwana przez w\u0142asnego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia za jej romans z m\u0142odym i przystojnym sublokatorem. Obydwa procesy wygra\u0142, cho\u0107 wcale niewykluczone, \u017ce przynajmniej z pocz\u0105tku chodzi\u0142o o ca\u0142kiem udany m\u00e9nage \u00e0 trois<\/i>. <\/em>Kitty Clive, Dalila z prawykonania Samsona<\/em>, po separacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej by\u0142a na tyle ostro\u017cna, by nie da\u0107 si\u0119 przy\u0142apa\u0107 z \u017cadnym kochankiem – cho\u0107 „\u017cyczliwi” przez wiele lat dybali na jej reputacj\u0119. „London Daily Post” zamie\u015bci\u0142 w 1741 roku niepotwierdzon\u0105 informacj\u0119, jakoby Cuzzoni zosta\u0142a skazana na \u015bci\u0119cie po otruciu ma\u0142\u017conka, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci \u017cy\u0142 sobie w najlepsze i cieszy\u0142 si\u0119 ca\u0142kiem niez\u0142ym zdrowiem. Niegdysiejsza kr\u00f3lowa sceny popad\u0142a jednak w d\u0142ugi, musia\u0142a ucieka\u0107 przed rozlicznymi wierzycielami i ostatecznie wr\u00f3ci\u0142a do W\u0142och. Reszt\u0119 swoich dni sp\u0119dzi\u0142a w biedzie, trudni\u0105c si\u0119 pono\u0107 wyrobem guzik\u00f3w. Spektakularne kariery i upadki gwiazd nie s\u0105 wi\u0119c wynalazkiem naszej epoki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Socjologowie i psycholodzy bij\u0105 na alarm. W nawi\u0105zaniu do tytu\u0142u kanonicznego dzie\u0142a Karen Horney, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni neopsychoanalizy, pisz\u0105 ju\u017c nie o neurotycznej, lecz narcystycznej osobowo\u015bci naszych czas\u00f3w, kojarz\u0105c kultur\u0119 gwiazd i celebryt\u00f3w z rozpadem tradycyjnego modelu rodziny, rewolucj\u0105 obyczajow\u0105 i kryzysem autorytet\u00f3w. Analizuj\u0105 piosenki Kanye Westa, Justina Timberlake’a i Beyonc\u00e9 pod k\u0105tem j\u0119zykowym i konstatuj\u0105 z … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1352","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1352"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6857,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1352\/revisions\/6857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}