{"id":1378,"date":"2016-07-04T12:45:50","date_gmt":"2016-07-04T10:45:50","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1378"},"modified":"2021-05-27T21:43:01","modified_gmt":"2021-05-27T19:43:01","slug":"sztuka-dla-kazdego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1378","title":{"rendered":"Sztuka dla ka\u017cdego"},"content":{"rendered":"

Pisa\u0142am ten felieton w maju, kiedy naprawd\u0119 nikt nie dowierza\u0142, \u017ce referendum w sprawie wyj\u015bcia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej sko\u0144czy si\u0119 tak, jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Mina troch\u0119 mi zrzed\u0142a podczas czerwcowej wizyty w Anglii, ale wci\u0105\u017c by\u0142am dobrej my\u015bli. Jak si\u0119 okaza\u0142o, nies\u0142usznie. Trudno przewidzie\u0107, jakie b\u0119d\u0105 skutki tego zamieszania: dla Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa, dla Polski, dla Europy i \u015bwiata. Trudno mi teraz przekonywa\u0107 moich czytelnik\u00f3w, \u017ce brytyjski spos\u00f3b na oper\u0119, na sk\u0142anianie ludzi do uczestnictwa w \u017cyciu kulturalnym i kszta\u0142towanie \u015bwiadomych odbiorc\u00f3w sztuki naprawd\u0119 ma jaki\u015b sens. Ale b\u0119d\u0119 to robi\u0107, cho\u0107by za kilka lat mia\u0142o si\u0119 okaza\u0107, \u017ce skutkiem cynicznej kampanii populist\u00f3w b\u0119d\u0119 na Wyspach nieproszonym go\u015bciem. Za niespe\u0142na miesi\u0105c Dama pikowa <\/em>w Londynie, potem szykuje si\u0119 wyprawa \u015bladami \u017ca\u0142o\u015bnie nieobecnego w Polsce Brittena. Mo\u017ce jako\u015b to b\u0119dzie. \u015awiat si\u0119 tak szybko nie ko\u0144czy. Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w czerwcowym numerze „Muzyki w Mie\u015bcie”.<\/p>\n

***<\/p>\n

Ka\u017cdy operowy wyjazd na Wyspy wi\u0105\u017ce si\u0119 z mn\u00f3stwem pozamuzycznych uciech \u2013 od przetrz\u0105sania miejscowych sklep\u00f3w spo\u017cywczych w poszukiwaniu cheddara i wina na kiesze\u0144 skromnego polskiego krytyka, poprzez spacery w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz, po mie\u015bcie lub szlakiem nadmorskich promenad, a\u017c po sprawdzanie, czy da si\u0119 na\u0142adowa\u0107 laptop kablem pod\u0142\u0105czonym do gniazdka golarki, bo przej\u015bci\u00f3wka zn\u00f3w nawali\u0142a (ostatnio si\u0119 nie da\u0142o). Z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105 pragnienie dozna\u0144 narasta. Czasem nawet wystarcza czasu na inne atrakcje kulturalne.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

M\u0119\u017cczyzna w zbroi <\/em>Rembrandta (1655), Kelvingrove Art Gallery and Museum<\/p>\n

Kiedy wi\u0119c nam si\u0119 znudzi\u0142o w\u0142\u00f3czy\u0107 po Glasgow i podziwia\u0107 rozsiane w urbanistycznym chaosie pere\u0142ki szkockiej secesji architektonicznej, postanowi\u0142y\u015bmy wybra\u0107 si\u0119 do Kelvingrove Art Gallery and Museum. Pot\u0119\u017cny gmach, wzniesiony na prze\u0142omie XIX i XX wieku z czerwonego piaskowca, w spektakularnym stylu baroku hiszpa\u0144skiego, kryje wewn\u0105trz jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w Europie kolekcji sztuki, r\u0119kodzie\u0142a, militari\u00f3w i eksponat\u00f3w przyrodniczych. Wst\u0119p za darmo, przez siedem dni w tygodniu. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce to jedno z najch\u0119tniej odwiedzanych muze\u00f3w w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

Nie do ko\u0144ca si\u0119 jednak spodziewa\u0142y\u015bmy, \u017ce wspomniana ekspozycja zosta\u0142a urz\u0105dzona w spos\u00f3b nasuwaj\u0105cy na my\u015bl skojarzenia z XVII-wiecznymi kunstkamerami, gdzie p\u0142\u00f3tna Tycjana s\u0105siadowa\u0142y z wypchanym krokodylem, a w stoj\u0105cych rz\u0119dami s\u0142ojach z formalin\u0105 p\u0142awi\u0142o si\u0119 wszystko, co dziwne \u2013 od morskich wieloszczet\u00f3w a\u017c po zdeformowane i poronione p\u0142ody owiec. W hallu g\u0142\u00f3wnym galerii Kelvingrove, wyposa\u017conym w okaza\u0142e organy i obwieszonym rz\u0119dami \u017cyrandoli elektrycznych w stylu Arts and Crafts, stoi pi\u0119knie spreparowany s\u0142o\u0144 indyjski, zestawiony dla por\u00f3wnania rozmiar\u00f3w ze strusiem afryka\u0144skim. W g\u0142\u0119bi \u017cyrafa, wok\u00f3\u0142 mn\u00f3stwo pomniejszych bydl\u0105tek, nad ca\u0142ym tym zwierzy\u0144cem unosi si\u0119 zamocowany na stalowych linach my\u015bliwiec Supermarine Spitfire, przed kabin\u0105 pilota szybuje na roz\u0142o\u017cystych skrzyd\u0142ach albatros w\u0119drowny. Wystarczy zanurkowa\u0107 w boczne korytarze, \u017ceby napatoczy\u0107 si\u0119 na wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 szkockim in\u017cynierom i budowniczym statk\u00f3w (na czele z Thomasem Andrewsem, kt\u00f3ry razem z trzydziestoma sze\u015bcioma kolegami po fachu zgin\u0105\u0142 honorow\u0105 \u015bmierci\u0105 w palarni I klasy zaprojektowanego przez siebie Titanica), albo na imponuj\u0105c\u0105 kolekcj\u0119 mumii egipskich, odwiedzan\u0105 t\u0142umnie przez dzieci bawi\u0105ce si\u0119 w chowanego w zaimprowizowanych pod gablotami katakumbach.<\/p>\n

Po godzinie ten pozorny chaos zaczyna sk\u0142ada\u0107 si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107. Arcydzie\u0142a secesyjnej bi\u017cuterii eksponuje si\u0119 razem z nadzianymi na szpilki motylami i p\u0119kami pi\u00f3r egzotycznych ptak\u00f3w \u2013 \u017ceby ujawni\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a inspiracji artyst\u00f3w. Na identyfikatorach umieszczonych przy p\u0142\u00f3tnach dawnych mistrz\u00f3w mo\u017cna sprawdzi\u0107 nie tylko nazwisko i daty \u017cycia autora, ale te\u017c przeczyta\u0107, \u017ce malarz pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 ostrym \u015bwiat\u0142ocieniem, by pog\u0142\u0119bi\u0107 iluzj\u0119, \u017ce portretowana przeze\u0144 aktorka k\u0105pie si\u0119 w blasku lamp scenicznych. W ka\u017cdej sali urz\u0105dzono k\u0105cik dla najm\u0142odszych \u2013 z interaktywnymi zagadkami, otwartymi gablotami, w kt\u00f3rych wszystko mo\u017cna pomaca\u0107 i dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o fakturze dzie\u0142a sztuki, z tablicami opatrzonymi zach\u0119t\u0105, \u017ceby samemu co\u015b namalowa\u0107 albo z\u0142o\u017cy\u0107 surrealistyczny tekst ze s\u0142\u00f3w na plakietkach magnetycznych.<\/p>\n

Wewn\u0105trz gwarno, rojno i weso\u0142o. Tury\u015bci nie rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy. Wi\u0119cej miejscowych, kt\u00f3rzy wpadli napi\u0107 si\u0119 kawy ze znajomymi i pogapi\u0107 na ulubiony obraz, oraz dzieci biegaj\u0105cych od sali do sali i fotografuj\u0105cych smartfonami szczeg\u00f3lnie atrakcyjne obiekty muzealne \u2013 kolorowe muszelki, tajemnicze mikroskopy i eksponaty chi\u0144skiej sztuki erotycznej. Obok planszy, na kt\u00f3rej uczestnicy jakiej\u015b szkolnej wycieczki pr\u00f3bowali swoich si\u0142 w malarstwie kolorystycznym, wisi przypi\u0119ta czerwonym spinaczem karteczka z kulfoniastym wyznaniem \u201eJoan Eardly is awesome\u201d. Szkocka artystka mia\u0142a na nazwisko Eardley, ale kto by si\u0119 tam przejmowa\u0142.<\/p>\n

Troch\u0119 ju\u017c jestem zm\u0119czona. Snuj\u0119 si\u0119 po sali, gdzie wprawdzie nie ma \u017cadnego wypchanego borsuka, ale zgromadzone w niej dzie\u0142a sztuki powsta\u0142y na przestrzeni co najmniej czterystu lat. Staj\u0119 przed obrazem przedstawiaj\u0105cym pi\u0119knego m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119 z kolczykiem w uchu, lanc\u0105 w prawym r\u0119ku i g\u0142ow\u0105 okryt\u0105 dziwnym, ni to kirasjerskim, ni to staro\u017cytnym he\u0142mem z wizerunkiem sowy na p\u0142ycie czo\u0142owej. Zaraz. Przecie\u017c to jest M\u0119\u017cczyzna w zbroi<\/em>, jedno z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 Rembrandta. Rozgl\u0105dam si\u0119 na boki. \u017badnych stra\u017cnik\u00f3w, \u017cadnych pa\u0144 na krzese\u0142kach, \u017cadnych barierek ani widocznych system\u00f3w alarmowych. Podchodz\u0119 bli\u017cej. Obraz jest wprawdzie przekryty szyb\u0105, ale mog\u0119 przypatrzy\u0107 mu si\u0119 z odleg\u0142o\u015bci pi\u0119ciu centymetr\u00f3w, popuka\u0107 w z\u0142ocon\u0105 ram\u0119, sfotografowa\u0107 wszelkie detale pod dowolnym k\u0105tem. Siadam z wra\u017cenia na pobliskiej \u0142awce i gapi\u0119 si\u0119 na przystojnego wojownika jak sroka w gnat. Zapomnia\u0142am, \u017ce to cudo jest w Glasgow. Nie dowierzam w\u0142asnym oczom.<\/p>\n

Przez kilka nast\u0119pnych dni trawi\u0119 wra\u017cenia z galerii Kelvingrove, dope\u0142nione zachwytem nad najnowsz\u0105 inscenizacj\u0105 Rusa\u0142ki<\/em> w Scottish Opera. Kiedy nazajutrz po przedstawieniu spotykam si\u0119 z artystami w do\u015b\u0107 zapyzia\u0142ej, ale bardzo stylowej restauracji naprzeciwko teatru, nie dziwi\u0105 mnie korowody meloman\u00f3w, kt\u00f3rzy co rusz podchodz\u0105 do stolika i gratuluj\u0105 artystom wczorajszego sukcesu, wdaj\u0105c si\u0119 w bezpretensjonalne rozmowy na temat szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wykonania. Kto nie przesunie palcami po mistrzowskim p\u0142\u00f3tnie Rembrandta, nie schowa si\u0119 w kryj\u00f3wce pod egipskim sarkofagiem i nie spr\u00f3buje sam namalowa\u0107 portretu kolegi, ten b\u0119dzie mia\u0142 k\u0142opot ze zrozumieniem, \u017ce sztuka jest dla ludzi, a nie dla garstki koneser\u00f3w, kt\u00f3rzy dost\u0105pili si\u00f3dmego wtajemniczenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisa\u0142am ten felieton w maju, kiedy naprawd\u0119 nikt nie dowierza\u0142, \u017ce referendum w sprawie wyj\u015bcia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej sko\u0144czy si\u0119 tak, jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Mina troch\u0119 mi zrzed\u0142a podczas czerwcowej wizyty w Anglii, ale wci\u0105\u017c by\u0142am dobrej my\u015bli. Jak si\u0119 okaza\u0142o, nies\u0142usznie. Trudno przewidzie\u0107, jakie b\u0119d\u0105 skutki tego zamieszania: dla Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa, dla … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1378","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1378"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5837,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1378\/revisions\/5837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}