W trzy godziny p\u00f3\u017aniej opu\u015bci\u0142em jej pok\u00f3j zm\u0119czony, lecz ogromnie szcz\u0119\u015bliwy. Dumny, \u017ce mia\u0142em Carmen w ramionach, my\u015bla\u0142em o tym, jak o przelotnym kaprysie nami\u0119tnej kobiety.<\/p>\n
Myli\u0142em si\u0119”.<\/p>\n
Tak o Gabrielli Besanzoni pisa\u0142 Artur Rubinstein w swoich pami\u0119tnikach. By\u0142 rok 1918, pianista sko\u0144czy\u0142 w\u0142a\u015bnie trzydzie\u015bci jeden lat, i nied\u0142ugo przed wspomnianym incydentem us\u0142ysza\u0142 Besanzoni w operze Bizeta na deskach Teatro Real. Do ko\u0144ca \u017cycia utrzymywa\u0142, \u017ce z lepsz\u0105 interpretacj\u0105 roli Carmen nie mia\u0142 ju\u017c wi\u0119cej do czynienia (cho\u0107 przedtem nie m\u00f3g\u0142 wyj\u015b\u0107 z podziwu nad kunsztem Emmy Destinn w tej partii). Urod\u0105 \u015bpiewaczki si\u0119 nie zachwyci\u0142, przyzna\u0142 jednak, \u017ce „by\u0142o w niej co\u015b ze zmys\u0142owego dzikiego zwierz\u0119cia”. Ich burzliwy romans zako\u0144czy\u0142 si\u0119 prawie dwa lata p\u00f3\u017aniej w Pary\u017cu, kiedy Rubinstein – zamiast sp\u0119dzi\u0107 noc z wyt\u0119sknion\u0105 kochank\u0105 – uleg\u0142 pro\u015bbom zdesperowanego Strawi\u0144skiego, kt\u00f3ry walczy\u0142 ze wstydliw\u0105 m\u0119sk\u0105 niemoc\u0105, zagra\u017caj\u0105c\u0105 jego mi\u0142o\u015bci do pewnej damy, i zaprowadzi\u0142 go do s\u0142ynnego burdelu przy rue Chabannais 12. Besanzoni zinterpretowa\u0142a ten afront po swojemu (by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce Rubinstein zostawi\u0142 j\u0105 na czas swojej nieobecno\u015bci pod opiek\u0105 Karola Szymanowskiego), zwyzywa\u0142a go od obrzydliwych pederast\u00f3w i zerwa\u0142a z nim kontakt na d\u0142ugie lata. Spotkali si\u0119, kiedy oboje byli ju\u017c w sakramentalnych zwi\u0105zkach. Ich kariery potoczy\u0142y si\u0119 jednak zgo\u0142a odmiennym trybem.<\/p>\n
Besanzoni, podobnie jak wiele innych gwiazd \u00f3wczesnej opery, skrz\u0119tnie ukrywa\u0142a dat\u0119 swoich narodzin. Przez d\u0142ugi czas s\u0105dzono, \u017ce przysz\u0142a na \u015bwiat w 1890 roku, w nowszych opracowaniach figuruje data 20 wrze\u015bnia 1888 roku. Pierwsze lekcje \u015bpiewu odebra\u0142a w rodzinnym Rzymie, p\u00f3\u017aniej studiowa\u0142a w tamtejszej Accademia di Santa Cecilia. Zadebiutowa\u0142a w 1911 roku w pobliskim Viterbo, w sopranowej partii kap\u0142anki Adalgizy w Normie<\/em> Belliniego. Przez dwa lata oswaja\u0142a si\u0119 ze scen\u0105 w prowincjonalnych teatrach w Genui, Turynie i Bolonii. Przekonawszy si\u0119, \u017ce ma bardzo szerok\u0105 \u015brednic\u0119 i bez trudu radzi sobie z d\u017awi\u0119kami w dolnej cz\u0119\u015bci skali, postanowi\u0142a przestawi\u0107 si\u0119 na repertuar mezzosopranowy. W 1913 wyst\u0105pi\u0142a po raz pierwszy w Operze Rzymskiej, nosz\u0105cej w\u00f3wczas nazw\u0119 Teatro Costanzi – w roli wr\u00f3\u017cki Ulryki w Balu maskowym<\/em>. Jej kariera nabra\u0142a rozp\u0119du sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, ju\u017c po nawi\u0105zaniu romansu z Rubinsteinem, kiedy zaproszono j\u0105 do udzia\u0142u w skleconej ad hoc trupie operowej, kt\u00f3ra mia\u0142a towarzyszy\u0107 Caruso w jego tourn\u00e9e po Meksyku. W pa\u017adzierniku 1919 roku wyst\u0105pi\u0142a z nim pi\u0119ciokrotnie w Carmen<\/em>, na olbrzymiej, mieszcz\u0105cej blisko dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy widz\u00f3w arenie do walk byk\u00f3w w Mexico City. Zebra\u0142a \u015bwietne recenzje – jako jedyna artystka w trupie, kt\u00f3rej kunszt m\u00f3g\u0142 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z maestri\u0105 boskiego Enrica. Poza nimi dwojgiem zapami\u0119tano tylko rz\u0119sist\u0105 ulew\u0119, kt\u00f3ra spad\u0142a na aren\u0119 podczas jednego z przedstawie\u0144, zmuszaj\u0105c wszystkich do do\u015bpiewania spektaklu w zarzuconych na kostiumy p\u0142aszczach przeciwdeszczowych. <\/span><\/p>\n Jeszcze w tym samym sezonie Besanzoni podpisa\u0142a roczny kontrakt na wyst\u0119py w nowojorskiej Metropolitan Opera. Jej interpretacje spotka\u0142y si\u0119 z mieszanym przyj\u0119ciem krytyki. Chwalono jej Amneris, cho\u0107 bezsprzeczn\u0105 gwiazd\u0105 w \u00f3wczesnej obsadzie Aidy<\/em> pozosta\u0142 Giovanni Martinelli w partii Radamesa. Maryn\u0119 w Borysie<\/em> z Adamem Didurem w roli tytu\u0142owej recenzenci zbyli milczeniem. Po wyst\u0119pach we W\u0142oszce w Algierze<\/em> (Izabela) wi\u0119cej pochwa\u0142 zebra\u0142a za prezencj\u0119 sceniczn\u0105 ni\u017c walory g\u0142osowe. Jako Dalila u boku Samsona-Caruso wypad\u0142a pono\u0107 do\u015b\u0107 blado, i co wa\u017cniejsze, niezbyt stylowo. Trudno rozstrzygn\u0105\u0107, ile by\u0142o w tych recenzjach prawdy, ile za\u015b protekcjonalizmu wobec w\u0142oskiej debiutantki – w ka\u017cdym razie Caruso nie rozsta\u0142 si\u0119 tak \u0142atwo ze swoj\u0105 partnerk\u0105 sceniczn\u0105 i na pocz\u0105tku lat dwudziestych oboje \u015bwi\u0119cili triumfy w Ameryce Po\u0142udniowej, mi\u0119dzy innymi na deskach Teatro Col\u00f3n w Buenos Aires. Z mniej przyjaznym, aczkolwiek spektakularnym przyj\u0119ciem spotkali si\u0119 w Hawanie. Kt\u00f3ry\u015b z mieszka\u0144c\u00f3w stolicy, rozsierdzony niebotyczn\u0105 wysoko\u015bci\u0105 ga\u017cy Carusa, na kt\u00f3r\u0105 przeci\u0119tny Kuba\u0144czyk musia\u0142by harowa\u0107 w pocie czo\u0142a przez kilka lat, da\u0142 wyraz swej frustracji na przedstawieniu Aidy<\/em> 12 czerwca 1920 roku, ciskaj\u0105c na \u015brodek parteru cuchn\u0105c\u0105 bomb\u0119. Jak pisa\u0142 Rubinstein, „Caruso alias Radames, zebrawszy po\u0142y swej wspania\u0142ej bia\u0142ej szaty, wyskoczy\u0142 z teatru na ulic\u0119 i pop\u0119dzi\u0142 przez plac do hotelu, \u015bcigany przez gazetowych reporter\u00f3w”. Reszta obsady zachowa\u0142a zimn\u0105 krew, kierownik sceny \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 Radamesa z powrotem i reszta spektaklu oby\u0142a si\u0119 bez incydent\u00f3w.<\/p>\n Besanzoni jako Carmen.<\/p>\n Opr\u00f3cz wspomnianych ju\u017c r\u00f3l Besanzoni ze szczeg\u00f3lnym upodobaniem wciela\u0142a si\u0119 w postacie Loli z Pajac\u00f3w, <\/em>\u015alepej z Giocondy<\/em> Ponchiellego, Leonory w Faworycie <\/em>Donizettiego oraz tytu\u0142owej Mignon w operze Thomasa. W 1921 roku odnios\u0142a kilka znacz\u0105cych sukces\u00f3w w Operze w Chicago, gdzie \u015bpiewa\u0142a mi\u0119dzy innymi u boku Josepha Hislopa i Tito Schipy. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, po powrocie do W\u0142och, zosta\u0142a jedn\u0105 z gwiazd mediola\u0144skiej La Scali, a zarazem ulubienic\u0105 Toscaniniego, kt\u00f3ry najwy\u017cej ceni\u0142 jej subteln\u0105 i pe\u0142n\u0105 wdzi\u0119ku interpretacj\u0119 partii Angeliny w Kopciuszku <\/em> Rossiniego. Z r\u00f3wnym podziwem – tak\u017ce ze strony kole\u017canek po fachu – spotka\u0142y si\u0119 jej wyst\u0119py w Orfeuszu i Eurydyce<\/em> Glucka. Jej okr\u0119tem flagowym pozosta\u0142a jednak Carmen, z kt\u00f3r\u0105 zn\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a za Ocean, po\u015blubiwszy w 1925 roku brazylijskiego multimilionera Henrique’a Lage. \u015apiewaczka osiad\u0142a w Rio de Janeiro, w rezydencji u podn\u00f3\u017ca g\u00f3ry Corcovado, gdzie w pa\u017adzierniku 1931 roku ods\u0142oni\u0119to pot\u0119\u017cn\u0105 figur\u0119 Chrystusa Odkupiciela. Przez kilka lat dzieli\u0142a czas mi\u0119dzy scen\u0119 i rozrywki \u017cony bogacza, lubuj\u0105cego si\u0119 w luksusowych w\u0142oskich samochodach marki Isotta Fraschini. Po\u017cegna\u0142a si\u0119 z publiczno\u015bci\u0105 w 1939 roku, wyst\u0119pem w roli Carmen, w rzymskich Termach Karakalli, gdzie przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej odby\u0142 si\u0119 pierwszy koncert trzech tenor\u00f3w.<\/p>\n Besanzoni – przez niekt\u00f3rych, mi\u0119dzy innymi Rubinsteina, uwa\u017cana za kontralt – w rzeczywisto\u015bci dysponowa\u0142a typowo w\u0142oskim mezzosopranem, pewnym w \u015brednicy, mi\u0119sistym w dole i wyj\u0105tkowo gi\u0119tkim w g\u00f3rnym odcinku skali. Jej g\u0142os, podobnie jak ona sama, nie by\u0142 szczeg\u00f3lnie urodziwy, za to mi\u0119ciutki i aksamitny jak tygrysie futro. Najwi\u0119kszym atutem \u015bpiewu Besanzoni by\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 kszta\u0142towania p\u0142ynnej i potoczystej frazy, dzi\u0119ki czemu jej bohaterkom nigdy nie zbywa\u0142o na uwodzicielskim wdzi\u0119ku i subtelno\u015bci, cechach rzadko dzi\u015b kojarzonych cho\u0107by z postaci\u0105 Carmen, kreowan\u0105 przez wsp\u00f3\u0142czesne wykonawczynie na wulgarn\u0105 i prymitywn\u0105 femme fatale<\/em>. Co ciekawe, zw\u0142aszcza w \u015bwiecie przedwojennej opery, Gabriella by\u0142a bardzo lubiana przez inne \u015bpiewaczki, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142y j\u0105 za kobiet\u0119 serdeczn\u0105, uczynn\u0105 i pe\u0142n\u0105 empatii. Nienawidzili jej za to m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy przyprawili jej g\u0119b\u0119 niezno\u015bnej nimfomanki, pakuj\u0105cej si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka ka\u017cdemu, kto m\u00f3g\u0142by jej pom\u00f3c w karierze.<\/p>\n Niewykluczone, \u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do tego sam Artur Rubinstein, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej zdecydowanie zbyt wiele miejsca w swojej autobiografii, by uwierzy\u0107 w jego oboj\u0119tno\u015b\u0107 na jej cierpliwe zaloty. W jednym z ostatnich rozdzia\u0142\u00f3w Mojego d\u0142ugiego \u017cycia<\/em> napisa\u0142: „Czytelnik\u00f3w by\u0107 mo\u017ce zainteresuje, co sta\u0142o si\u0119 z wieloma lud\u017ami, z kt\u00f3rymi zetkn\u0119li si\u0119 na kartach mojego pami\u0119tnika. (…) Gabriella Besanzoni (…) wkr\u00f3tce zosta\u0142a wdow\u0105 i wiod\u0142a samotne \u017cycie kobiety bogatej. P\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142a do rodzinnego Rzymu, gdzie widywa\u0142em j\u0105 cz\u0119sto na swoich koncertach; zmar\u0142a przedwcze\u015bnie, rozczarowana \u017cyciem”.<\/p>\n Besanzoni zmar\u0142a w 1962 roku, w ca\u0142kiem s\u0142usznym wieku 74 lat. Po zako\u0144czeniu kariery przez d\u0142ugie lata zajmowa\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 pedagogiczn\u0105. Nietrudno uwierzy\u0107, \u017ce widywana przez ukochanego po jego triumfalnych wyst\u0119pach w Rzymie sprawia\u0142a wra\u017cenie rozczarowanej \u017cyciem. Czu\u0142e i wra\u017cliwe kobiety kiepsko sobie radz\u0105 z ukrywaniem uczu\u0107.<\/p>\n * Wszystkie cytaty z autobiografii Rubinsteina w przek\u0142adzie Juliusza Kydry\u0144skiego.<\/p>\n https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Pe60LI6VAtQ<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" „Nagle zatrzyma\u0142a si\u0119. Gdy podszed\u0142em, \u017ceby si\u0119 przedstawi\u0107, bez s\u0142owa uj\u0119\u0142a moj\u0105 g\u0142ow\u0119 w obie r\u0119ce i poca\u0142owa\u0142a mnie tak gwa\u0142townie, \u017ce skaleczy\u0142a mi warg\u0119. Gdy oboje och\u0142on\u0119li\u015bmy, zaproponowa\u0142em, \u017ceby nazajutrz, to znaczy pierwszego dnia madryckiego karnawa\u0142u, towarzyszy\u0142a mi na przeja\u017cd\u017cce Castellan\u0105 w moim otwartym powozie. Zgodzi\u0142a si\u0119, klaszcz\u0105c w r\u0119ce z zachwytu. W wynaj\u0119tym … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1380","6":"format-standard","7":"category-atlas-zapomnianych-glosow"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1380"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1386,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1380\/revisions\/1386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"besanzoniportrait2\"](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/besanzoniportrait2.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n