{"id":1415,"date":"2016-07-25T23:50:56","date_gmt":"2016-07-25T21:50:56","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1415"},"modified":"2016-07-26T07:49:04","modified_gmt":"2016-07-26T05:49:04","slug":"odgrzewany-peppermint","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1415","title":{"rendered":"Odgrzewany peppermint"},"content":{"rendered":"

Wkr\u00f3tce po premierze Zagubionej autostrady<\/em> Davida Lyncha (w kwietniu 1997 roku) jeden z krytyk\u00f3w napisa\u0142, \u017ce ogl\u0105danie tego filmu przypomina ca\u0142owanie si\u0119 z w\u0142asnym odbiciem w zwierciadle. Obraz jest wyra\u017anie zaanga\u017cowany i oddaje poca\u0142unek, ale przyjemno\u015b\u0107 ze zbli\u017cenia w\u0105tpliwa, poza tym to lustro jakie\u015b zimne. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce i ja poczu\u0142am si\u0119 rozczarowana – zw\u0142aszcza po granicz\u0105cym z ekstaz\u0105 zachwycie Miasteczkiem Twin Peaks<\/em> (ukochany serial ojca, kt\u00f3ry wychowa\u0142 mnie na tw\u00f3rczo\u015bci symbolist\u00f3w i surrealist\u00f3w). <\/em>Maj\u0105c w pami\u0119ci mro\u017c\u0105c\u0105 krew w \u017cy\u0142ach G\u0142ow\u0119 do wycierania<\/em>, niejednoznaczny Blue Velvet\u00a0<\/em>i przejmuj\u0105c\u0105, cho\u0107 wt\u00f3rn\u0105 Dziko\u015b\u0107 serca,\u00a0<\/em>spodziewa\u0142am si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej – tajemnicy trzymaj\u0105cej w niezno\u015bniejszym napi\u0119ciu, narracji bardziej zap\u0119tlonej, konkluzji jeszcze bardziej dezorientuj\u0105cej. Wbrew pozorom, nielinearno\u015b\u0107 i fragmentaryczno\u015b\u0107 narracji wcale nie zbi\u0142a mnie z tropu. Nie zmyli\u0142y mnie te\u017c Lynchowe igraszki z to\u017csamo\u015bci\u0105 bohater\u00f3w. Nie takie rzeczy ogl\u0105da\u0142am u mistrz\u00f3w kina lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych – cho\u0107by Geraldine Chaplin w podw\u00f3jnej roli blond-wampa i pozornie tylko uleg\u0142ej ciemnow\u0142osej piel\u0119gniarki w Mro\u017conym peppermincie<\/em> Carlosa Saury (1967), albo dwie genialne aktorki – Carole Bouquet i\u00a0\u00c1ngel\u0119 Molin\u0119 – graj\u0105ce jedn\u0105 i t\u0119 sam\u0105 kobiet\u0119 w p\u00f3\u017aniejszym o jedena\u015bcie lat Mrocznym przedmiocie po\u017c\u0105dania<\/em>, ostatnim arcydziele Luisa Bu\u00f1uela. Dla wielbicieli prozy Ambrose’a Bierce’a i Pierre’a Lou\u00ffsa – do kt\u00f3rych si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaliczam – Zagubiona autostrada\u00a0<\/em>by\u0142a symptomem pierwszego powa\u017cnego kryzysu w tw\u00f3rczo\u015bci Lyncha. Dla wielu innych, w tym tak\u017ce austriackiej kompozytorki Olgi Neuwirth, sta\u0142a si\u0119 filmem kultowym. W 2016 roku, trzyna\u015bcie lat po prapremierze w Grazu w ramach Styryjskiej Jesieni, mogli\u015bmy wreszcie zapozna\u0107 si\u0119 z kompozycj\u0105 Neuwirth na \u017cywo, w sali g\u0142\u00f3wnej NFM we Wroc\u0142awiu, na XVI Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Filmowym „Nowe Horyzonty”.<\/p>\n

\u015awiadomie wzdragam si\u0119 przed u\u017cyciem okre\u015blenia „opera”. Neuwirth, tw\u00f3rczyni pi\u0119ciu jak dot\u0105d dzie\u0142 teatru muzycznego, r\u00f3wnie\u017c opiera si\u0119 pokusie jednoznacznego zaszufladkowania swojej Zagubionej autostrady<\/em>. To raczej forma po\u015brednia mi\u0119dzy akcj\u0105 sceniczn\u0105 a uzupe\u0142nion\u0105 projekcjami instalacj\u0105 – forma, kt\u00f3ra paradoksalnie zubo\u017cy\u0142a przes\u0142anie obrazu Lyncha. „Dziwne to, ale mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w opracowaniu Neuwirth Lynch sta\u0142 si\u0119 jakby bardziej dos\u0142owny, cho\u0107 muzyka jest przecie\u017c asemantycznym medium” – pisa\u0142 w 2008 roku Krzysztof Kwiatkowski na \u0142amach „Ruchu Muzycznego”. Kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, w tym samym pi\u015bmie, utyskiwa\u0142am na Kloing! and A songplay in 9 fits. Hommage \u00e0 Klaus Nomi<\/i> – muzyczny wiecz\u00f3r z „gwiazd\u0105 z pogranicza satyry i wodewilu, istot\u0105 bez p\u0142ci i wieku, poza wszelk\u0105 tradycj\u0105 – ni to elfem, ni to pierrotem, ni to aktorem teatru kabuki”. Moje zastrze\u017cenia pod adresem tego utworu pokrywa\u0142y si\u0119 w pe\u0142ni z w\u0105tpliwo\u015bciami Krzysztofa w odniesieniu do Zagubionej autostrady. <\/em>Neuwirth – we wsp\u00f3\u0142pracy z Elfriede Jelinek – stworzy\u0142a partytur\u0119 nieledwie inwazyjn\u0105, zast\u0119puj\u0105c\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 filmu rozleg\u0142ym, pieczo\u0142owicie zakomponowanym pejza\u017cem akustycznym, w kt\u00f3rym nie osta\u0142o si\u0119 prawie nic z Lynchowskiej tajemnicy. Rozmigotane chmury d\u017awi\u0119kowe, z rozpoznawalnymi odniesieniami do muzyki Berga, Monteverdiego i Kurta Weilla, improwizacji Milesa Davisa i piosenek Perry’ego Como, osadzaj\u0105 t\u0119 enigmatyczn\u0105 narracj\u0119 w jednym tylko, bole\u015bnie oczywistym kontek\u015bcie – przywo\u0142anej przez re\u017cyserk\u0119 Natali\u0119 Korczakowsk\u0105 „fugi dysocjacyjnej”, czyli zaburzenia nerwicowego, polegaj\u0105cego na ucieczce od traumatycznego do\u015bwiadczenia. To, co w filmie Lyncha pozosta\u0142o w sferze niedopowiedze\u0144 – kim jest Alice wobec Ren\u00e9e, czy Fred naprawd\u0119 zabi\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119, czy tylko uleg\u0142 halucynacji, jak\u0105 rol\u0119 w tym wszystkim odegrali demoniczny Mr. Eddy i Mystery Man – rozwi\u0105za\u0142o si\u0119 w prost\u0105 w gruncie rzeczy opowie\u015b\u0107 o m\u0119\u017cczy\u017anie-mordercy, kt\u00f3ry ze strachu przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 „ucieka do w\u0142asnej g\u0142owy”.<\/p>\n

\"13717477_10210167375363465_593607688836847299_o\"<\/a><\/p>\n

Widok og\u00f3lny. Na ekranie Barbara Kinga Majewska. Fot. Krzysztof Bieli\u0144ski.<\/p>\n

O inscenizacji Korczakowskiej, Anny Met (scenografia), Marka Adamskiego (kostiumy), Tomasza Wygody (choreografia), Marka Kozakiewicza (wideo) i Jacqueline Sobiszewski (\u015bwiat\u0142a) b\u0119d\u0119 pisa\u0107 obszerniej w recenzji do miesi\u0119cznika „Teatr”. Tymczasem s\u0142\u00f3w kilka na temat muzycznej strony przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3re by\u0142o zarazem pierwsz\u0105 pe\u0142nospektaklow\u0105 produkcj\u0105 na estradzie NFM. Od strony logistycznej i akustycznej zako\u0144czon\u0105 pe\u0142nym powodzeniem, co daje niep\u0142onn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce w nadchodz\u0105cych sezonach du\u017ca sala pomo\u017ce melomanom przetrwa\u0107 kryzys naros\u0142y wok\u00f3\u0142 Opery Wroc\u0142awskiej. To przestrze\u0144 w pe\u0142ni przystosowana do okazjonalnych wystawie\u0144 dzie\u0142 teatru muzycznego, od baroku po oper\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 – podobnie jak londy\u0144ski Royal Albert Hall. Doprawdy, nic nie stoi na przeszkodzie, \u017ceby w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142y dwie dope\u0142niaj\u0105ce si\u0119 „sceny” operowe – jedna repertuarowa, druga zarezerwowana dla efemerycznych inscenizacji z udzia\u0142em mi\u0119dzynarodowych ekip wykonawczych. Zw\u0142aszcza \u017ce NFM wsp\u00f3\u0142pracuje na co dzie\u0144 z muzykami otwartymi na wszelkie nowo\u015bci: w tym przypadku z zespo\u0142em z\u0142o\u017conym z 21 instrumentalist\u00f3w Filharmonii Wroc\u0142awskiej, kt\u00f3rzy pod batut\u0105 Marzeny Diakun bez trudu ud\u017awign\u0119li brzemi\u0119 g\u0119stej i skomplikowanej technicznie partytury Neuwirth.<\/p>\n

Jeszcze w styczniu tego roku og\u0142aszano nab\u00f3r wykonawc\u00f3w do Zagubionej autostrady<\/em>, „otwartych na formalne eksperymenty”, gotowych spr\u00f3bowa\u0107 swych si\u0142 w partiach wymagaj\u0105cych nieustannego lawirowania mi\u0119dzy \u015bpiewem, recytacj\u0105 i rozszerzonymi technikami wokalnymi oraz u\u017cycia live electronics. W rozmowie Kuby Mikurdy z Natali\u0105 Korczakowsk\u0105, opublikowanej w ksi\u0105\u017ceczce programowej spektaklu, kryje si\u0119 ba\u0142amutna sugestia, \u017ce powierzenie r\u00f3l Freda i Pete’a jednemu \u015bpiewakowi (sk\u0105din\u0105d znakomity baryton Holger Falk, pami\u0119tny Lenz z warszawskiej inscenizacji opery Rihma) by\u0142o \u015bwiadom\u0105 decyzj\u0105 re\u017cyserki, „pozwalaj\u0105c\u0105 na uruchomienie \u015brodk\u00f3w performatywnych w miejsce filmowej iluzji”. Wygl\u0105da jednak na to, \u017ce organizatorzy nie znale\u017ali godnego odtw\u00f3rcy partii Pete’a, co zmusi\u0142o Falka do wcielenia si\u0119 w obydwie postaci – ze \u015bwietnym skutkiem muzycznym i zupe\u0142nie nieprzekonuj\u0105cym efektem dramaturgicznym. Z za\u0142o\u017cenia podw\u00f3jn\u0105 rol\u0119 Ren\u00e9e\/Alice wzi\u0119\u0142a na siebie Barbara Kinga Majewska, kt\u00f3r\u0105 a\u017c g\u0142upio mi por\u00f3wnywa\u0107 z bryluj\u0105c\u0105 w podobnym repertuarze Barbar\u0105 Hannigan, bo jest od niej o klas\u0119 lepsza – zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem urody g\u0142osu, jak techniki wokalnej, ol\u015bniewaj\u0105cej muzykalno\u015bci i przekonuj\u0105cej prezencji scenicznej. Do partii Mr. Eddy’ego uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 legendarnego Davida Mossa, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Institute for Living Voice w Antwerpii, pierwszego odtw\u00f3rc\u0119 tej roli z Grazu, wymarzonego przez sam\u0105 Neuwirth. Zaskakuj\u0105co trafn\u0105 decyzj\u0105 by\u0142o obsadzenie kontratenora Piotra \u0141ykowskiego w partii Mystery Mana – do\u015bwiadczony \u015bpiewak stworzy\u0142 w niej porywaj\u0105cy ekwiwalent filmowej kreacji Roberta Blake’a. W pozosta\u0142ych rolach brawurowo sprawili si\u0119 aktorzy Teatru Polskiego we Wroc\u0142awiu Marta Zi\u0119ba (Candace), Dariusz Maj (Bill), Rafa\u0142 Kronenberger (Naczelnik wi\u0119zienia\/Arnie) i Andrzej Olejnik (Ed\/Stra\u017cnik\/Detektyw Hank); oraz Dariusz Bronowicki (Al\/Lekarz\/Detektyw Lou) i Ewa Szewczyk (Dita).<\/p>\n

\"13732052_10210167384043682_6454813274232887012_o\"<\/a><\/p>\n

Na kanapie Mystery Man (Piotr \u0141ykowski). Fot.Krzysztof Bieli\u0144ski.<\/p>\n

Publiczno\u015b\u0107 i krytycy reagowali \u017cywio\u0142owo. Cz\u0119\u015b\u0107 widz\u00f3w wysz\u0142a w trakcie spektaklu (by\u0142am na drugim przedstawieniu). Recenzenci podzielili si\u0119 w swoich opiniach niemal r\u00f3wnie ostro, jak po premierze filmu Davida Lyncha. Ja jestem dobrej my\u015bli. Mimo mieszanych uczu\u0107, z jakimi przyj\u0119\u0142am pierwsze polskie wykonanie Zagubionej autostrady<\/em> Neuwirth, utwierdzi\u0142am si\u0119 w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce na tej estradzie zobacz\u0119 i us\u0142ysz\u0119 inscenizacje godne prawdziwie entuzjastycznych recenzji. Tym razem wprawdzie mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce popijam z kieliszka troch\u0119 ciep\u0142awy peppermint, ale ju\u017c wkr\u00f3tce spodziewam si\u0119 s\u0105czy\u0107 w moje uszy eccellente Marzimino. Nie \u017cebym cokolwiek komukolwiek sugerowa\u0142a. Pomarzy\u0107 zawsze mo\u017cna. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wkr\u00f3tce po premierze Zagubionej autostrady Davida Lyncha (w kwietniu 1997 roku) jeden z krytyk\u00f3w napisa\u0142, \u017ce ogl\u0105danie tego filmu przypomina ca\u0142owanie si\u0119 z w\u0142asnym odbiciem w zwierciadle. Obraz jest wyra\u017anie zaanga\u017cowany i oddaje poca\u0142unek, ale przyjemno\u015b\u0107 ze zbli\u017cenia w\u0105tpliwa, poza tym to lustro jakie\u015b zimne. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce i ja poczu\u0142am si\u0119 rozczarowana – zw\u0142aszcza … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1415","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1415"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1433,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1415\/revisions\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}