{"id":1497,"date":"2016-08-20T00:08:28","date_gmt":"2016-08-19T22:08:28","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1497"},"modified":"2016-08-20T14:25:22","modified_gmt":"2016-08-20T12:25:22","slug":"olbrzym-znikad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1497","title":{"rendered":"Olbrzym znik\u0105d"},"content":{"rendered":"

W katalogu artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z wytw\u00f3rni\u0105 His Master’s Voice w sezonie 1914\/15 figuruje jako George Baklanov. W informacjach zawartych w kr\u00f3tkiej notce biograficznej prawie nic nie pokrywa si\u0119 z prawd\u0105: ani miejsce i data urodzenia, ani przebieg edukacji, ani szczeg\u00f3\u0142y debiutu na scenie operowej, ani okoliczno\u015bci p\u00f3\u017aniejszej kariery za granic\u0105. Pozostaje wzi\u0105\u0107 na wiar\u0119, \u017ce by\u0142 zapalonym sportowcem i wielokrotnym zwyci\u0119zc\u0105 turniej\u00f3w tenisa ziemnego. Ze zdj\u0119\u0107 spogl\u0105da m\u0119\u017cczyzna przystojny i niew\u0105tpliwie postawny, nie spos\u00f3b jednak zweryfikowa\u0107, czy naprawd\u0119 mia\u0142 „sze\u015b\u0107 st\u00f3p i trzy cale” wzrostu – ta oklepana formu\u0142ka znaczy\u0142a w\u00f3wczas tyle, \u017ce by\u0142 wysoki, ale niekoniecznie mierzy\u0142 ponad metr dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t. Wystarczy\u0142o, \u017ce imponowa\u0142 postaw\u0105 i krzepk\u0105 budow\u0105 cia\u0142a, co w tamtej epoce wystarcza\u0142o, by uchodzi\u0107 za olbrzyma.<\/p>\n

Mimo \u017ce dane z katalogu s\u0105 z pewno\u015bci\u0105 ba\u0142amutne, niekt\u00f3rych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u017cycia Alfonsa-Georga Bakisa – kt\u00f3ry potem sta\u0142 si\u0119 Georgijem Andriejewiczem Bak\u0142anowem, a jeszcze p\u00f3\u017aniej Georgesem Baklanoffem – i tak ustali\u0107 si\u0119 nie da. Ma\u0142o prawdopodobne, \u017ceby urodzi\u0142 si\u0119 w 1882 roku, jak podaje cz\u0119\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142. Data 23 grudnia 1880 jest poniek\u0105d wiarygodna, tyle \u017ce wed\u0142ug „starego porz\u0105dku”: w kalendarzu gregoria\u0144skim odpowiada jej 4 stycznia 1881, kt\u00f3ry mo\u017cna ostro\u017cnie przyj\u0105\u0107 za prawdziwy dzie\u0144 narodzin Bak\u0142anowa. Na pewno nie przyszed\u0142 na \u015bwiat w Kijowie; raczej w Rydze, ale mo\u017ce ju\u017c w Petersburgu, dok\u0105d zbiegli jego \u0142otewscy rodzice. Dlaczego uciekli? Mo\u017cna si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce w zwi\u0105zku z radykalizacj\u0105 ruchu odrodzenia narodowego na \u0141otwie, zapocz\u0105tkowanego w po\u0142owie XIX wieku przez tak zwanych m\u0142odo\u0142otysz\u00f3w, kt\u00f3rzy nadziej\u0119 uniezale\u017cnienia od dominacji Niemc\u00f3w ba\u0142tyckich upatrywali w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami rosyjskimi. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych m\u0142odo\u0142otysze ust\u0105pili miejsca przedstawicielom „nowego nurtu” (jaun\u0101 str\u0101va<\/span><\/em>), kt\u00f3rzy odeszli od za\u0142o\u017ce\u0144 nacjonalizmu romantycznego na rzecz ideologii marksistowskiej. Rodzice Alfonsa-Georga zgin\u0119li w 1892 roku. Zn\u00f3w nie wiadomo, w jakich okoliczno\u015bciach. Dopiero w\u00f3wczas ch\u0142opak przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Kijowa, gdzie wzi\u0119\u0142a go na wychowanie rodzina zmar\u0142ej matki. Uczy\u0142 si\u0119 pilnie, wpierw w gimnazjum przy \u0141awrze Kijewo-Pieczerskiej, potem na wydzia\u0142ach prawa uniwersytet\u00f3w w Kijowie i Petersburgu. Wbrew notce w katalogu His Master’s Voice, nie uko\u0144czy\u0142 studi\u00f3w w 1905 roku, tym bardziej z wyr\u00f3\u017cnieniem. Musia\u0142 przerwa\u0107 edukacj\u0119, kiedy wysz\u0142o na jaw, \u017ce jeden z opiekun\u00f3w zdefraudowa\u0142 jego maj\u0105tek. Zdemaskowany \u0142ajdak pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo, m\u0142ody Bak\u0142anow (kt\u00f3ry pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 teraz zruszczonym nazwiskiem) wr\u00f3ci\u0142 do Kijowa i z t\u0119sknoty za operowymi do\u015bwiadczeniami w Petersburgu postanowi\u0142 sam zosta\u0107 \u015bpiewakiem. Uko\u0144czywszy studia w miejscowym konserwatorium, przez dwa lata bra\u0142 dalsze lekcje w Petersburgu u Ippolita Prianisznikowa, wybitnego barytona i re\u017cysera operowego (m.in. tw\u00f3rcy pierwszej inscenizacji Nocy majowej <\/em>Rimskiego-Korsakowa), po czym w 1902 roku wyjecha\u0142 do Mediolanu, gdzie kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pod okiem Vittoria Vanzo, dyrygenta, akompaniatora i pedagoga wokalnego, prywatnie m\u0119\u017ca norweskiej sopranistki Anny Kribel. <\/span><\/p>\n

\"85125559_large_012_001\"<\/a><\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej zadebiutowa\u0142 w Kijowie, w partii tytu\u0142owego Demona z opery Antona Rubinsteina, jednej z popisowych r\u00f3l swojego petersburskiego mistrza. Wyst\u0119p spotka\u0142 si\u0119 z bardzo przychylnym przyj\u0119ciem: m\u0142ody bas-baryton do\u0142\u0105czy\u0142 do zespo\u0142u otwartej w 1904 roku Opery Siergieja Zimina w Moskwie, kt\u00f3ra przez czterna\u015bcie lat istnienia da\u0142a ponad sto dwadzie\u015bcia premier (m.in. pierwsz\u0105 rosyjsk\u0105 inscenizacj\u0119 \u015apiewak\u00f3w norymberskich<\/em> i prapremier\u0119 Z\u0142otego kogucika<\/em>), we wsp\u00f3\u0142pracy z tytanami \u00f3wczesnej wokalistyki (Barsowa, Szalapin, Sobinow) i grup\u0105 teatralnych wizjoner\u00f3w w osobach Iwana Bilibina, Wiktora Wasniecowa i Niko\u0142aja Roericha. Kariera fenomenalnie uzdolnionego \u015bpiewaka rozwija\u0142a si\u0119 w zawrotnym tempie. Ju\u017c w 1905 zosta\u0142 solist\u0105 sto\u0142ecznego Teatru Bolszoj, gdzie rok p\u00f3\u017aniej wywo\u0142a\u0142 furor\u0119 mistrzowsk\u0105 kreacj\u0105 roli tytu\u0142owej na prapremierze Sk\u0105pego rycerza<\/em> Rachmaninowa. W 1907 roku do\u0142\u0105czy\u0142 do trupy Teatru Maryjskiego w Petersburgu, z kt\u00f3r\u0105 wyst\u0105pi\u0142 na moskiewskiej premierze Legendy o niewidzialnym grodzie Kitie\u017cu<\/em> Rimskiego-Korsakowa w barytonowej partii Fiodora Pojaroka.<\/p>\n

Jego niezwyk\u0142y g\u0142os – ciemny, pot\u0119\u017cny, do\u015b\u0107 chropawy w brzmieniu, o rozpi\u0119to\u015bci przesz\u0142o dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 oktawy – w po\u0142\u0105czeniu z doskona\u0142\u0105 technik\u0105, umiej\u0119tno\u015bci\u0105 \u0142agodnego, prawie niezauwa\u017calnego przechodzenia mi\u0119dzy rejestrami i prowadzenia rozlewnej frazy w uwodzicielskim, pe\u0142nym ekspresji tempo rubato, przysporzy\u0142y mu wkr\u00f3tce wielbicieli nie tylko w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci rosyjskiej. Bak\u0142anow by\u0142 te\u017c charyzmatycznym aktorem (w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142 zosta\u0107 jednym z pionier\u00f3w metody Stanis\u0142awskiego w teatrze operowym), kszta\u0142tuj\u0105cym na scenie postaci tak wyraziste, \u017ce widownia cz\u0119sto przymyka\u0142a ucho na ewidentne niedoci\u0105gni\u0119cia w opracowaniu r\u00f3l pod wzgl\u0119dem czysto muzycznym. W 1910 roku \u015bpiewak ruszy\u0142 za Ocean: opr\u00f3cz wyst\u0119p\u00f3w w Bostonie (dok\u0105d wraca\u0142 regularnie w nast\u0119pnych sezonach) pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c na deskach Metropolitan Opera jako Rigoletto (mimo \u015bwietnych recenzji by\u0142 to jego jedyny popis w nowojorskim teatrze). Przed wybuchem rewolucji pa\u017adziernikowej zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze porwa\u0107 publiczno\u015b\u0107 londy\u0144skiej Covent Garden, zdyskontowa\u0107 sukces swojego Rigoletta w Metropol-Theater w Berlinie, za\u015bpiewa\u0107 Oniegina w paryskim Th\u00e9\u00e2tre Sarah-Bernhardt (obecnie Th\u00e9\u00e2tre de la Ville), podbi\u0107 serca bywalc\u00f3w oper w Ameryce Po\u0142udniowej i zwi\u0105za\u0107 si\u0119 na kilka lat z wiede\u0144sk\u0105 Staatsoper. Kiedy Rosja z marze\u0144 jego rodzic\u00f3w ostatecznie przesta\u0142a istnie\u0107, wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w i wyst\u0105pi\u0142 z wnioskiem o obywatelstwo ameryka\u0144skie.<\/p>\n

\"BAKLANOV_Georgii_Andreevich_2\"<\/a><\/p>\n

Bak\u0142anow jako Oniegin.<\/p>\n

Sw\u0105 porewolucyjn\u0105 karier\u0119 za Oceanem zwi\u0105za\u0142 przede wszystkim z Chicago, wpierw z tamtejsz\u0105 Opera Association, a po jej bankructwie i reorganizacji – z Civic Opera. Przez jedena\u015bcie lat regularnych wyst\u0119p\u00f3w poszerzy\u0142 sw\u00f3j repertuar o role tak zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem technicznym i wyrazowym, \u017ce z pozoru niemo\u017cliwe do „ogarni\u0119cia” przez jednego \u015bpiewaka: od Escamilla w Carmen<\/em> po Wotana w Walkirii<\/em>, od Mefistofelesa w Fau\u015bcie <\/em>Gounoda\u00a0 po Amonasra w Aidzie, <\/em>od Nilakanty w Lakm\u00e9 <\/i>po swojego ukochanego Oniegina. W 1928 roku zosta\u0142 solist\u0105 Philadelphia Civic Opera Company. Rok p\u00f3\u017aniej za\u015bpiewa\u0142 parti\u0119 tytu\u0142ow\u0105 w pierwszym wykonaniu Borysa Godunowa<\/em> w Stanach Zjednoczonych, na koncercie Filadelfijczyk\u00f3w pod batut\u0105 Leopolda Stokowskiego. W 1935 z t\u0105 sam\u0105 orkiestr\u0105, tym razem pod dyrekcj\u0105 urodzonego w Petersburgu Alexandra Smallensa, uczestniczy\u0142 w ameryka\u0144skiej, koncertowej premierze Ifigenii w Aulidzie<\/em> Glucka – tym razem w partii Agamemnona.<\/p>\n

W latach trzydziestych rozpocz\u0105\u0142 podb\u00f3j scen europejskich, wyst\u0119puj\u0105c mi\u0119dzy innymi w Monachium, Belgradzie, Zagrzebiu, Helsinkach, Budapeszcie, Kopenhadze, Zurychu i Pary\u017cu. W 1932 roku osiad\u0142 na sta\u0142e w Bazylei, gdzie zadebiutowa\u0142 na deskach Staatstheater w partii Don Giovanniego. \u015awi\u0119ci\u0142 tam triumfy przez nast\u0119pnych sze\u015b\u0107 lat. W styczniu 1938 roku za\u015bpiewa\u0142 Mefistofelesa w nowej inscenizacji opery Gounoda. Zmar\u0142 w grudniu, w wieku zaledwie 57 lat, w nast\u0119pstwie nieleczonej choroby niedokrwiennej serca.<\/p>\n

Przeszed\u0142 do historii opery jako \u015bpiewak tyle\u017c wsz\u0119dobylski, ile tajemniczy, trzymaj\u0105cy si\u0119 z dala od wszelkich intryg, koterii i towarzystw wzajemnej adoracji. Pono\u0107 dwukrotnie si\u0119 \u017ceni\u0142: z niemieck\u0105 aktork\u0105 Aenne Gebhard i z rosyjsko-ukrai\u0144sk\u0105 sopranistk\u0105 koloraturow\u0105 Lidij\u0105 Lipkowsk\u0105, p\u00f3\u017aniejsz\u0105 mistrzyni\u0105 Virginii Zeani. Drugie ma\u0142\u017ce\u0144stwo sko\u0144czy\u0142o si\u0119 szybciej ni\u017c zacz\u0119\u0142o, o pierwszym te\u017c niewiele wiadomo, poza tym \u017ce para dochowa\u0142a si\u0119 c\u00f3rki, a \u017cona – pod nazwiskiem Anna Baklanoff – pe\u0142ni\u0142a przez pewien czas funkcj\u0119 m\u0119\u017cowskiego impresaria. \u015apiewak spocz\u0105\u0142 na niewielkim cmentarzu w malowniczej osadzie Morcote nad jeziorem Lugano, w doborowym towarzystwie starszego o kilkana\u015bcie lat Eugena d’Alberta, kompozytora kilku oper, w kt\u00f3rych Bak\u0142anow z powodzeniem wciela\u0142 si\u0119 w role g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w. D’Albert te\u017c sobie ceni\u0142 kultur\u0119 fizyczn\u0105, wi\u0119c mo\u017ce przynajmniej po \u015bmierci Bak\u0142anow znalaz\u0142 partnera do rozm\u00f3w: cho\u0107by o pasjonuj\u0105cych obydwu arkanach gry w tenisa ziemnego.<\/p>\n