{"id":1623,"date":"2016-10-10T13:47:36","date_gmt":"2016-10-10T11:47:36","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1623"},"modified":"2021-06-27T00:06:03","modified_gmt":"2021-06-26T22:06:03","slug":"lets-make-an-opera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1623","title":{"rendered":"Let&#8217;s Make an Opera"},"content":{"rendered":"<p>Ten felieton, opublikowany we wrze\u015bniowym numerze &#8222;Muzyki w Mie\u015bcie&#8221;, napisa\u0142am wkr\u00f3tce po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w referendum w sprawie Brexitu. Od tego czasu emocje opad\u0142y, ale poza tym niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. Autorytety odchodz\u0105, politycy g\u0142upiej\u0105, ludzie wariuj\u0105, \u015bwiat p\u0119dzi naprz\u00f3d jak samoch\u00f3d, z kt\u00f3rego wyciek\u0142 p\u0142yn hamulcowy. Czy to znaczy, \u017ce nie ma ju\u017c dla nas nadziei? Ale\u017c wprost przeciwnie. To najlepsza pora, \u017ceby wzi\u0105\u0107 sprawy we w\u0142asne r\u0119ce. Od\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 od stada galopuj\u0105cego na zatracenie i zabra\u0107 si\u0119 do roboty. Tylko i wy\u0142\u0105cznie w dziedzinie, kt\u00f3r\u0105 naprawd\u0119 kochamy, na kt\u00f3rej si\u0119 znamy i kt\u00f3ra przynosi nam niek\u0142aman\u0105 rado\u015b\u0107. Je\u015bli o mnie chodzi, zamierzam walczy\u0107 z idiotyzmem i okrucie\u0144stwem tego \u015bwiata na swoim skromnym poletku operowym. Na razie s\u0142ucham i pisz\u0119. Ch\u0119tnie w\u0142\u0105cz\u0119 si\u0119 w inne dzia\u0142ania, kt\u00f3re zamiast zniszczy\u0107 &#8211; naprawi\u0105. Zamiast podzieli\u0107 &#8211; z\u0142\u0105cz\u0105. Pomog\u0105 odetchn\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 piersi\u0105. Zr\u00f3bmy sobie oper\u0119.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Niemcy z upodobaniem powtarzaj\u0105 sobie dowcip o polskiej odmianie triathlonu: p\u00f3j\u015b\u0107 na basen piechot\u0105, wr\u00f3ci\u0107 z basenu ukradzionym rowerem. Po ca\u0142ej Europie kr\u0105\u017cy dykteryjka o francuskim czo\u0142gu, kt\u00f3ry ma pi\u0119\u0107 bieg\u00f3w. Cztery wsteczne (zr\u00f3\u017cnicowanej pr\u0119dko\u015bci, od najni\u017cszego <em>\u00e0 rebours, messieurs<\/em>, poprzez <em>retour!<\/em> i <em>merde!!<\/em>, sko\u0144czywszy na <em>sacrebleu!!!<\/em>) oraz jeden naprz\u00f3d \u2013 na wypadek, gdyby wr\u00f3g zaatakowa\u0142 od ty\u0142u. Nasi krajanie maj\u0105 w\u0142asn\u0105 wersj\u0119: bieg <em>avant<\/em> wrzuca si\u0119 w sytuacji, kiedy przed Francuzami atakuj\u0105 Polacy i mo\u017cna si\u0119 przy okazji za\u0142apa\u0107 na medal za odwag\u0119. Korsykanie s\u0105 pono\u0107 tak leniwi, \u017ce nawet tamtejsi druidzi k\u0142ad\u0105 si\u0119 pod drzewem i czekaj\u0105, a\u017c jemio\u0142a sama na nich spadnie (to akurat z <em>Asteriksa<\/em>).<\/p>\n<p>Zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sympatyczne stereotypy. Ca\u0142y \u015bwiat zajada si\u0119 Mozartkugeln i przyje\u017cd\u017ca do Salzburga na wycieczk\u0119 \u015bladami najwybitniejszego austriackiego kompozytora Wolfganga Amadeusza Mozarta. Ma\u0142o kto wie, \u017ce Mozart bynajmniej nie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za Austriaka \u2013 w przeciwie\u0144stwie do Franciszka Schuberta, kt\u00f3rego z kolei wszyscy bior\u0105 za Niemca. Wystarczy napomkn\u0105\u0107 o muzyce irlandzkiej, a wszystkim g\u0119ba si\u0119 \u015bmieje od ucha do ucha. Starsi przekr\u0119caj\u0105 s\u0142owa i fa\u0142szuj\u0105 melodi\u0119 <em>It\u2019s a Long Way to Tipperary<\/em>, m\u0142odsi przerzucaj\u0105 si\u0119 tytu\u0142ami album\u00f3w U2 i Cranberries. Co nie przeszkadza im w postrzeganiu Irlandczyk\u00f3w jako t\u0119pych, wiecznie pijanych pasterzy owiec, \u017cywi\u0105cych si\u0119 kartoflami z kapust\u0105 i \u017ceni\u0105cych si\u0119 z najbli\u017cszymi krewnymi. W\u0142ochy? Ach! Toskania, s\u0142o\u0144ce, cyprysy, wino, spaghetti, pie\u015bni neapolita\u0144skie i oczywi\u015bcie opera!<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/images.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5895\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/images.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/images.jpg 225w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/images-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Projekcja Martina Firrella przed spektaklem <em>Toski <\/em>w Royal Opera House, 15 lipca 2007. Fot. ze zbior\u00f3w artysty<\/p>\n<p>No w\u0142a\u015bnie, opera. Forma, kt\u00f3ra przysz\u0142a na \u015bwiat w Italii i po dzi\u015b dzie\u0144 jest nieod\u0142\u0105cznym elementem w\u0142oskiej kultury. Kt\u00f3ra przyprawia o szybsze bicie serca tych samych ludzi, za kt\u00f3rymi ci\u0105gnie si\u0119 ponura fama krwio\u017cerczych mafios\u00f3w, skorumpowanych do szpiku ko\u015bci urz\u0119dnik\u00f3w i sprzedajnych polityk\u00f3w. Sztuka \u2013 jak W\u0142osi i ich historia \u2013 porywcza, pe\u0142na emocji, nieprawdopodobnych zwrot\u00f3w i absurdalnych wyj\u015b\u0107 z sytuacji, kt\u00f3re przeci\u0119tny Szwed zby\u0142by wzruszeniem ramion i rozstrzygn\u0105\u0142 nazajutrz, jak si\u0119 porz\u0105dnie wy\u015bpi. A mimo to dziwnie powabna dla wszystkich Europejczyk\u00f3w: tch\u00f3rzliwych pono\u0107 Francuz\u00f3w, sztywnych rzekomo Anglik\u00f3w i jakoby brutalnych Niemc\u00f3w. Przez setki lat sz\u0142a szturmem przez nasz kontynent, zdobywa\u0142a wci\u0105\u017c nowych wyznawc\u00f3w i obleka\u0142a si\u0119 po drodze w miejscowe szaty. Wyda\u0142a na \u015bwiat liczne potomstwo, kt\u00f3re w ka\u017cdym kraju domaga\u0142o si\u0119 orkiestr w odr\u0119bnym sk\u0142adzie, innego sztafa\u017cu scenicznego i odmiennych wokalist\u00f3w. Kiedy podbi\u0142a ju\u017c ca\u0142y \u015bwiat i doczeka\u0142a si\u0119 prorok\u00f3w g\u0142osz\u0105cych jej chwa\u0142\u0119 na falach radiowych, w telewizji, na p\u0142ytach i w Internecie, sta\u0142a si\u0119 dobrem uniwersalnym. R\u00f3wnie niesp\u00f3jnym i obci\u0105\u017conym stereotypami, jak wsp\u00f3\u0142czesna Europa, a mimo to niepodatnym na zakusy secesjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieliby wyrwa\u0107 co\u015b tylko dla siebie i urz\u0105dzi\u0107 w\u0142asny, osobny teatr operowy.<\/p>\n<p>Pewien londy\u0144czyk wychowany w rodzinie w\u0142oskich imigrant\u00f3w za\u0142o\u017cy\u0142 w brytyjskiej stolicy oper\u0119, do kt\u00f3rej publiczno\u015b\u0107 wali jak w dym \u2013 przede wszystkim na mniej znane, wykonywane w mi\u0119dzynarodowej obsadzie arcydzie\u0142a kompozytor\u00f3w z Italii. Michael Volpe \u2013 bo o nim w\u0142a\u015bnie mowa \u2013 przez ca\u0142e \u017cycie obraca\u0142 si\u0119 w \u015brodowisku z\u0142o\u017conym nie tylko z Bryton\u00f3w z dziada pradziada, ale te\u017c potomk\u00f3w hiszpa\u0144skich, francuskich i greckich przybysz\u00f3w. Z Opera Holland Park wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 Polacy i Rosjanie, muzycy, re\u017cyserzy i technicy sceniczni pochodzenia azjatyckiego i afryka\u0144skiego. Jak to w Londynie. Jak to w Europie \u2013 wstrz\u0105sanej kryzysami gospodarczymi i politycznymi, zagro\u017conej widmem terroryzmu, bezradnej wobec fali uchod\u017ac\u00f3w, wci\u0105\u017c jednak zdolnej do pi\u0119knych zryw\u00f3w w imi\u0119 obrony ponadczasowych warto\u015bci. Tak\u017ce kulturalnych. I oto pewnego dnia obudzi\u0142 si\u0119 w kraju, kt\u00f3ry po czterdziestu z g\u00f3r\u0105 latach postanowi\u0142 wyst\u0105pi\u0107 z europejskiej wsp\u00f3lnoty i p\u00f3j\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0105.<\/p>\n<p>Tyle \u017ce nie bardzo wiadomo dok\u0105d i po co, czemu Volpe da\u0142 wyraz w internetowym tek\u015bcie, zako\u0144czonym znamiennym cytatem z Giordana Bruna: \u201eMaj\u0105c po swojej stronie szcz\u0119\u015bcie, mo\u017cna dzia\u0142a\u0107 bezmy\u015blnie\u201d. Angielski syn w\u0142oskiej imigrantki nagle straci\u0142 to\u017csamo\u015b\u0107 i poczucie bezpiecze\u0144stwa we w\u0142asnym kraju. Bezmy\u015blnych populist\u00f3w nagle opu\u015bci\u0142o szcz\u0119\u015bcie. Wyspy Brytyjskie nawiedzi\u0142o polityczne trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3rego wstrz\u0105sy wt\u00f3rne daj\u0105 si\u0119 odczu\u0107 w ca\u0142ej Europie. I co teraz b\u0119dzie? Jedni m\u00f3wi\u0105: niedobrze musia\u0142o by\u0107 z t\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105, skoro tak szybko si\u0119 rozpad\u0142a. Drudzy w panice zwiastuj\u0105 kres naszej kultury, tak\u017ce muzycznej, kre\u015bl\u0105c czarne scenariusze dla wirtuoz\u00f3w cofanych z granic i \u015bpiewak\u00f3w trac\u0105cych kontrakty z powodu braku pozwole\u0144 na prac\u0119. Reszta czeka.<\/p>\n<p>Ja te\u017c czekam. Niekt\u00f3re sprawy wci\u0105\u017c si\u0119 nie chc\u0105 rozstrzygn\u0105\u0107. Gdzieniegdzie jednak b\u0142y\u015bnie iskierka nadziei. A to kto\u015b napisze na twitterze, \u017ce z\u0142agodzi\u0142 sobie kaca po referendum cudown\u0105 now\u0105 inscenizacj\u0105 <em>Wesela Figara<\/em>, a to odpisz\u0105 z biura prasowego w Leeds, \u017ce zapraszaj\u0105 z otwartymi ramionami na premier\u0119 <em>Billy\u2019ego Budda<\/em>. Przypominam sobie, ilu mecenas\u00f3w obrazi\u0142o si\u0119 przez ostatnie czterysta lat na swoich podopiecznych, ile teatr\u00f3w sp\u0142on\u0119\u0142o, ilu kompozytor\u00f3w posz\u0142o na wygnanie, ilu muzyk\u00f3w orkiestrowych zgin\u0119\u0142o w okopach. I wci\u0105\u017c si\u0119 ten Feniks jako\u015b odradza\u0142 z popio\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Przedwczoraj moja znajoma z Berlina zamie\u015bci\u0142a na swojej stronie mapk\u0119 z tras\u0105 przelotu do Anglii, na festiwal operowy w Buxton. Oznajmi\u0142a rado\u015bnie, \u017ce jest gotowa na Brenter. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tak trzeba? Odwr\u00f3ci\u0107 absurd? Zamiast si\u0119 obrusza\u0107 i wpada\u0107 w panik\u0119, sfastrygowa\u0107 ten kontynent od drugiej strony? Mam wra\u017cenie, \u017ce misja zjednoczenia Europy przechodzi w\u0142a\u015bnie w r\u0119ce ludzi kultury. Patrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z nadziej\u0105. Arty\u015bci ju\u017c nieraz naprawiali \u015bmiertelne b\u0142\u0119dy polityk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ten felieton, opublikowany we wrze\u015bniowym numerze &#8222;Muzyki w Mie\u015bcie&#8221;, napisa\u0142am wkr\u00f3tce po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w referendum w sprawie Brexitu. Od tego czasu emocje opad\u0142y, ale poza tym niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. Autorytety odchodz\u0105, politycy g\u0142upiej\u0105, ludzie wariuj\u0105, \u015bwiat p\u0119dzi naprz\u00f3d jak samoch\u00f3d, z kt\u00f3rego wyciek\u0142 p\u0142yn hamulcowy. Czy to znaczy, \u017ce nie ma ju\u017c dla nas nadziei? &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=1623\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1623","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1623"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5896,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1623\/revisions\/5896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}