{"id":1687,"date":"2016-11-06T13:43:07","date_gmt":"2016-11-06T12:43:07","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1687"},"modified":"2016-11-06T13:43:07","modified_gmt":"2016-11-06T12:43:07","slug":"czlowiek-odrobine-zbedny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1687","title":{"rendered":"Cz\u0142owiek odrobin\u0119 zb\u0119dny"},"content":{"rendered":"

Ten szkic powsta\u0142 na pro\u015bb\u0119 Micha\u0142a Stankiewicza, kierownika literackiego Teatru Wielkiego w \u0141odzi, i znalaz\u0142 si\u0119 w ksi\u0105\u017cce programowej najnowszej inscenizacji Eugeniusz Oniegina<\/em>. Maj\u0105c do wyboru kilka zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z oper\u0105 Piotra Czajkowskiego, postanowi\u0142am przedstawi\u0107 sylwetk\u0119 cz\u0142owieka zb\u0119dnego. Jak ba\u0142amutnie rozumiej\u0105 to poj\u0119cie re\u017cyserzy operowi, przekonali\u015bmy si\u0119 ju\u017c nieraz. Jak je zrozumia\u0142 Pawe\u0142 Szkotak, tw\u00f3rca przedstawienia, kt\u00f3rego premiera odby\u0142a si\u0119 29 pa\u017adziernika – jeszcze nie wiem, bo w nat\u0142oku innych spraw musia\u0142am od\u0142o\u017cy\u0107 wizyt\u0119 w tamtejszym teatrze. Na razie poczytajmy.<\/p>\n

***<\/p>\n

Powstanie wybuch\u0142o pod koniec 1825 roku \u2013 czternastego grudnia wedle obowi\u0105zuj\u0105cego w\u00f3wczas w Rosji kalendarza julia\u0144skiego, dwudziestego sz\u00f3stego zgodnie z dzisiejsz\u0105 rachub\u0105 czasu. Bunt dojrzewa\u0142 powoli, lecz nieub\u0142aganie, co najmniej od roku 1815, kiedy car Aleksander I zdj\u0105\u0142 mask\u0119 or\u0119downika swob\u00f3d obywatelskich i wbiwszy si\u0119 w dum\u0119 jako podziwiany przez Europ\u0119 pogromca Napoleona, barbarzy\u0144skiego potwora z poro\u015bni\u0119tych maki\u0105 wzg\u00f3rz Korsyki, ods\u0142oni\u0142 prawdziw\u0105 twarz rosyjskiego despoty. Nieomylnego w\u0142adcy, pr\u0105cego do celu wypr\u00f3bowan\u0105 metod\u0105 zaostrzania polityki wewn\u0119trznej i kontroli nad bogatsz\u0105, lepiej wykszta\u0142con\u0105 i otwarciej my\u015bl\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa. Bezwzgl\u0119dne rz\u0105dy cara wywo\u0142a\u0142y najostrzejszy sprzeciw w\u015br\u00f3d przedstawicieli liberalnej kadry oficerskiej. P\u00f3\u017aniejsi dekabry\u015bci, nazwani tak od miesi\u0105ca, w kt\u00f3rym zorganizowano powstanie, reprezentowali kwiat rosyjskiej arystokracji: byli w\u015br\u00f3d nich synowie genera\u0142\u00f3w i pu\u0142kownik\u00f3w, byli spadkobiercy cz\u0142onk\u00f3w najwy\u017cszych w\u0142adz pa\u0144stwowych \u2013 senator\u00f3w, ministr\u00f3w i gubernator\u00f3w. Ods\u0142u\u017cyli swoje podczas napoleo\u0144skiej inwazji na Rosj\u0119 w 1812 roku, stacjonowali w okupowanej Francji, m\u00f3wili biegle kilkoma j\u0119zykami, z\u0142apali o\u015bwieceniowego bakcyla, sprowadzili do ojczyzny has\u0142a racjonalizmu, antyklerykalizmu, zaszczepili w swoich rodakach deistyczne zapatrywania na relacj\u0119 Boga wobec stworzonego przeze\u0144 wszech\u015bwiata.<\/p>\n

Aleksander przykr\u0119ca\u0142 \u015brub\u0119, tymczasem Pawe\u0142 Pestel i Nikita Murawiow za\u0142o\u017cyli Stowarzyszenie Prawdziwych i Wiernych Syn\u00f3w, postawiwszy sobie za g\u0142\u00f3wny cel zniesienie podda\u0144stwa ch\u0142op\u00f3w. R\u00f3\u017cnice \u015bwiatopogl\u0105dowe doprowadzi\u0142y wkr\u00f3tce do rozpadu stowarzyszenia i powstania niezale\u017cnych organizacji tajnych: dzia\u0142aj\u0105cego w Petersburgu Towarzystwa P\u00f3\u0142nocnego i dowodzonego z kwatery 2. Armii Rosyjskiej w Tulczynie Towarzystwa Po\u0142udniowego, z kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 wo\u0142y\u0144sko-kijowskie Stowarzyszenie Wolnych S\u0142owian. Monarchistyczne zapatrywania Murawiowa stopniowo ust\u0119powa\u0142y miejsca radykalnej ideologii Pestela, kt\u00f3ry opowiada\u0142 si\u0119 za obaleniem caratu i wprowadzeniem republiki opartej na tr\u00f3jpodziale w\u0142adzy. Na pocz\u0105tku lat dwudziestych trzon obydwu Towarzystw stanowili zwolennicy taktyki spiskowej, zmierzaj\u0105cej do przewrotu i ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii despotyzmu przez carob\u00f3jstwo.<\/p>\n

\"onegin_and_tatyana\"<\/a><\/p>\n

Tatiana i Oniegin. Ilustracja Jeleny Samokisz-Sudkowskiej do wydania poematu z 1908 roku.<\/p>\n

Grudniowy kryzys dynastyczny 1825 roku, po \u015bmierci Aleksandra, wydawa\u0142 si\u0119 najsposobniejszym momentem do rozpocz\u0119cia buntu. Kiedy wysz\u0142o na jaw, \u017ce spodziewany nast\u0119pca, m\u0142odszy brat cara Konstanty, zawar\u0142 pi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej zwi\u0105zek morganatyczny z polsk\u0105 hrabiank\u0105 Joann\u0105 Grudzi\u0144sk\u0105 i z tego tytu\u0142u zrzek\u0142 si\u0119 praw do tronu rosyjskiego na rzecz najm\u0142odszego brata Miko\u0142aja, Towarzystwo P\u00f3\u0142nocne uzna\u0142o sytuacj\u0119 za naruszenie praw dziedziczenia. Powstanie rozpocz\u0119to pod has\u0142em uznania Wielkiego Ksi\u0119cia Konstantego prawowitym spadkobierc\u0105 cesarstwa Rosji. Nad ranem 26 grudnia spiskowcy pod dow\u00f3dztwem ksi\u0119cia Trubeckiego wyprowadzili trzy tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy na plac Piotra Wielkiego pod Soborem \u015bw. Izaaka, najwi\u0119ksz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 prawos\u0142awn\u0105 w Petersburgu.<\/p>\n

\u017bo\u0142nierze przez ca\u0142y dzie\u0144 stali murem na placu, wznosz\u0105c okrzyki na cze\u015b\u0107 cara Konstantego. Car Miko\u0142aj wypu\u015bci\u0142 na nich oddzia\u0142y gwardii konnej, szturm jednak spali\u0142 na panewce: gwardzi\u015bci wypadli z koszar z paradnymi szablami, \u017ale podkute wierzchowce \u015blizga\u0142y si\u0119 rozpaczliwie na oblodzonym bruku. Zdesperowany nast\u0119pca podj\u0105\u0142 znamienn\u0105 w skutkach decyzj\u0119: rzuci\u0142 do ataku piechot\u0119 z Pu\u0142ku Preobra\u017ce\u0144skiego i artyleri\u0119 wyposa\u017con\u0105 w dzia\u0142a nabite \u015bmierciono\u015bnymi szrapnelami. Zasypani gradem pocisk\u00f3w powsta\u0144cy rych\u0142o poszli w rozsypk\u0119.<\/p>\n

Carski adiutant, genera\u0142 Aleksander von Benckendorff, przeczesa\u0142 miasto w poszukiwaniu ukrywaj\u0105cych si\u0119 spiskowc\u00f3w i dostarczy\u0142 zdemaskowanych cz\u0142onk\u00f3w organizacji do Pa\u0142acu Zimowego. Wyroki \u015bmierci wydano na blisko trzystu \u017co\u0142nierzy. Pi\u0119ciu oficer\u00f3w stracono w po\u0142owie nast\u0119pnego roku, reszt\u0119 wtr\u0105cono do wi\u0119zie\u0144, skierowano do s\u0142u\u017cby na rubie\u017cach Imperium, skazano na ci\u0119\u017ckie roboty przymusowe b\u0105d\u017a zsy\u0142k\u0119 na Sybir. Benckendorff, od 1826 roku szef III Oddzia\u0142u Kancelarii Osobistej Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci, czyli nowo utworzonej tajnej policji pa\u0144stwowej, wykszta\u0142ci\u0142 pot\u0119\u017cny aparat represji, obejmuj\u0105cy mi\u0119dzy innymi inwigilacj\u0119 cudzoziemc\u00f3w i Rosjan podejrzanych o dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywrotow\u0105, nadz\u00f3r nad twierdzami, w kt\u00f3rych osadzano wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, oraz rozw\u00f3j siatki carskich szpieg\u00f3w. Rosja zamar\u0142a w trwo\u017cnym bezruchu na d\u0142ugie dziesi\u0119ciolecia. By\u0142a jednym z nielicznych pa\u0144stw w Europie, do kt\u00f3rych w 1848 roku nie zawita\u0142a Wiosna Lud\u00f3w. Synowie zepchni\u0119tej na margines szlachty stracili dotychczasow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 awansu w strukturach s\u0142u\u017cb publicznych. Popadli w egzystencjalny smutek, cynicznie lekcewa\u017cyli normy konstytuuj\u0105ce to\u017csamo\u015b\u0107 ich przodk\u00f3w; pili na um\u00f3r, uwodzili i porzucali niewinne dziewcz\u0119ta, przegrywali wsie i maj\u0105tki w faraona; niezdolni do jakiegokolwiek wsp\u00f3\u0142czucia poza lito\u015bci\u0105 dla samych siebie, przedwcze\u015bnie ko\u0144czyli \u017cycie w pojedynkach.<\/p>\n

\"onegin2\"<\/a><\/p>\n

Oniegin. Rysunek Paw\u0142a Soko\u0142owa z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku.<\/p>\n

\u017ba\u0142osne pok\u0142osie prze\u015bladowa\u0144 po st\u0142umieniu powstania dekabryst\u00f3w przyczyni\u0142o si\u0119 do wykszta\u0142cenia specyficznie rosyjskiej odmiany literackiego bohatera romantycznego. Lisznij cze\u0142owiek<\/em> \u2013 cz\u0142owiek zb\u0119dny, zbyteczny, niepotrzebny \u2013 to szlachcic, kt\u00f3ry sam nie wie, co pocz\u0105\u0107 z w\u0142asnym \u017cyciem. W swej \u0142agodniejszej odmianie \u2013 bezwolny pr\u00f3\u017cniak, kt\u00f3ry tera\u017aniejszo\u015bci nie rozumie i zrozumie\u0107 nie chce, a przed jej zgie\u0142kiem ucieka w puste mrzonki i niedojrza\u0142e rojenia. W postaci skrajnej, wynaturzonej \u2013 m\u0119\u017cczyzna amoralny, wyzbyty empatii, czerpi\u0105cy tyle\u017c perwersyjn\u0105, co kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 przyjemno\u015b\u0107 z zadawania b\u00f3lu innym ludziom. Cz\u0119sto piekielnie inteligentny i z tego tytu\u0142u przekonany o swojej wy\u017cszo\u015bci, ujmuj\u0105cy nieoczywistym wdzi\u0119kiem i niebezpieczn\u0105 charyzm\u0105. Skrzywdziwszy bli\u017aniego, doznaje nag\u0142ego przyp\u0142ywu euforii, by potem osun\u0105\u0107 si\u0119 w jeszcze g\u0142\u0119bszy marazm. Zachowuje si\u0119 w\u00f3wczas jak narkoman na g\u0142odzie: szuka kolejnych, coraz bardziej bezbronnych ofiar, kt\u00f3re potraktuje tym podlej i odczuje tym wi\u0119ksz\u0105 satysfakcj\u0119, poprzedzaj\u0105c\u0105 nieub\u0142agany zjazd w otch\u0142a\u0144 melancholii. Cz\u0142owiek zb\u0119dny jest swoistym paso\u017cytem \u2013 nie umiej\u0105c nawi\u0105za\u0107 prawid\u0142owej relacji ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, w\u017cera si\u0119 w niego niczym pijawka i wysysa ze\u0144 si\u0142y \u017cywotne. Postrzega rzeczywisto\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat samego siebie, kt\u00f3rym w gruncie rzeczy pogardza: za niezdolno\u015b\u0107 do czynu, za niemo\u017cno\u015b\u0107 wyrwania si\u0119 z zakl\u0119tego kr\u0119gu niegodziwo\u015bci i u\u0142udy.<\/p>\n

Sam topos literacki jest starszy ni\u017c termin, zapo\u017cyczony z tytu\u0142u noweli Turgieniewa Dziennik zb\u0119dnego cz\u0142owieka<\/em>, wydanej w 1850 roku, za kt\u00f3r\u0105 posz\u0142y jego kolejne rozliczenia ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105: Rudin, Szlacheckie gniazdo<\/em>, przede wszystkim za\u015b Ojcowie i dzieci. <\/em>Ponad dekad\u0119 wcze\u015bniej Lermontow stworzy\u0142 jednego z najbardziej przera\u017caj\u0105cych antyheros\u00f3w w dziejach literatury rosyjskiej \u2013 Grigorija Aleksandrowicza Pieczorina, Bohatera naszych czas\u00f3w,<\/em> m\u0142odego oficera, kt\u00f3ry por\u00f3wna\u0142 sam siebie z toporem w r\u0119kach losu: \u201eSpada\u0142em, cz\u0119sto bez gniewu, zawsze na g\u0142ow\u0119 skazanych ofiar\u2026 Moja mi\u0142o\u015b\u0107 nikomu nie przynios\u0142a szcz\u0119\u015bcia, gdy\u017c nic nigdy nie po\u015bwi\u0119ci\u0142em dla tych, kt\u00f3rych kocha\u0142em: kocha\u0142em dla siebie, dla w\u0142asnej przyjemno\u015bci, zaspokaja\u0142em tylko dziwn\u0105 potrzeb\u0119 serca, chciwie poch\u0142aniaj\u0105c ich uczucia, ich tkliwo\u015b\u0107, ich rado\u015bci i cierpienia \u2013 i nigdy nie mog\u0142em si\u0119 nasyci\u0107\u201d. W literaturze drugiej po\u0142owy XIX wieku lisznij cze\u0142owiek<\/em> sta\u0142 si\u0119 tyle\u017c celn\u0105, ile z\u0142o\u017con\u0105 figur\u0105 n\u0119kaj\u0105cego Rosj\u0119 kryzysu spo\u0142ecznego. Ob\u0142omow, gnu\u015bny rosyjski Hamlet z powie\u015bci Gonczarowa (1859), odrzuci\u0142 czyst\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Olgi i z lenistwa o\u017ceni\u0142 si\u0119 z gosposi\u0105, \u017ceby poniewczasie zda\u0107 sobie spraw\u0119 z pope\u0142nionego b\u0142\u0119du i pogr\u0105\u017cy\u0107 w zupe\u0142nym marazmie. Stawrogin z Bies\u00f3w<\/em> Dostojewskiego (1873) \u2013 \u201ech\u0142opak jak malowanie, a jednocze\u015bnie jaki\u015b odstr\u0119czaj\u0105cy w tej urodzie\u201d \u2013 jest diab\u0142em w ludzkiej sk\u00f3rze, archetypem nihilisty, samozwa\u0144czym, nieuznaj\u0105cym \u017cadnych regu\u0142 nadcz\u0142owiekiem, gardz\u0105cym wszystkimi z samym sob\u0105 na czele.<\/p>\n

Wszystko si\u0119 jednak zacz\u0119\u0142o od postaci Oniegina z poematu dygresyjnego Puszkina, rozpocz\u0119tego w 1823 roku i dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej ostatecznie wydanego drukiem. Rozczarowanie \u015bwiatem zaowocowa\u0142o u bohatera pustk\u0105 emocjonaln\u0105 \u2013 niemo\u017cno\u015bci\u0105 zaanga\u017cowania si\u0119 w prawdziw\u0105 przyja\u017a\u0144, nieumiej\u0119tno\u015bci\u0105 dostrze\u017cenia i wypiel\u0119gnowania prawdziwej mi\u0142o\u015bci. Oniegin natrz\u0105sa si\u0119 z \u201enaiwnego\u201d idealizmu Le\u0144skiego, odrzuca szczere uczucie Tatiany \u2013 z bezmy\u015blnym okrucie\u0144stwem, kt\u00f3rego w og\u00f3le nie jest \u015bwiadom. Na pr\u00f3\u017cno wyrusza w podr\u00f3\u017c sentymentaln\u0105, kt\u00f3ra wzmaga w nim tylko poczucie pustki. Po powrocie zakochuje si\u0119 wreszcie w Tatianie, kt\u00f3ra jest ju\u017c m\u0119\u017catk\u0105 i mimo ho\u0142ubionego na dnie serca uczucia z m\u0142odo\u015bci \u2013 kim\u015b zupe\u0142nie innym: kobiet\u0105 dojrza\u0142\u0105 i wyzbyt\u0105 z\u0142udze\u0144. Puszkinowski Oniegin jest aroganckim, cynicznym egoist\u0105, w gruncie rzeczy jednak postaci\u0105 do\u015b\u0107 sympatyczn\u0105, wzbudzaj\u0105c\u0105 politowanie granicz\u0105ce ze wsp\u00f3\u0142czuciem. Przekonany o swojej wyj\u0105tkowo\u015bci, w istocie jest nikim. Kiedy Tatiana pod nieobecno\u015b\u0107 ukochanego sk\u0142ada wizyt\u0119 w jego dworze, przegl\u0105da jego bibliotek\u0119 i czyta zapiski na marginesach ksi\u0105\u017cek, konstatuje z rozczarowaniem, \u017ce \u201eprawdziwy\u201d Oniegin nie istnieje. Jest tylko zmatowia\u0142ym odbiciem bohater\u00f3w swoich romantycznych lektur.<\/p>\n

\"yevgeny_onegin_by_repin\"<\/a><\/p>\n

Pojedynek Oniegina i Le\u0144skiego. Obraz Ilji Riepina z 1899 roku.<\/p>\n

Czajkowski pisa\u0142 swoje \u201esceny liryczne\u201d na motywach poematu Puszkina na prze\u0142omie lat 1877 i 1878, do libretta w\u0142asnego i Konstantego Szy\u0142owskiego, kt\u00f3re sz\u0142o niemal trop w trop za jambicznym metrum orygina\u0142u. Szy\u0142owski do\u0142o\u017cy\u0142 od siebie kuplety Triqueta, kompozytor \u2013 arioso Le\u0144skiego z I aktu i du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 arii Ksi\u0119cia Gremina w akcie trzecim. Mimo \u017ce tw\u00f3rcy dopu\u015bcili si\u0119 rzekomego \u201e\u015bwi\u0119tokradztwa\u201d, bior\u0105c za kanw\u0119 opery uwielbiane arcydzie\u0142o literatury rosyjskiej, ich Oniegin<\/em> dochowuje wierno\u015bci literze Puszkinowskiego tekstu. Odrobin\u0119 tylko uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnia jego wyd\u017awi\u0119k, nadaj\u0105c bohaterowi pewne cechy \u201ezb\u0119dnych ludzi\u201d z kart powie\u015bci Lermontowa, Turgieniewa, a nawet Dostojewskiego. Operowy Oniegin bywa \u0142ajdakiem, lecz nie jest diab\u0142em wcielonym. Bywa samolubem, ale nie nihilist\u0105. Sieje wok\u00f3\u0142 nieszcz\u0119\u015bcie, ale raczej z g\u0142upoty ni\u017c wyrachowania. W finale opery zostaje sam, z\u0142amany rozpacz\u0105 \u2013 ale \u017cywy, z nieu\u015bwiadomion\u0105 jeszcze iskierk\u0105 otuchy w duszy. Nie umiera na tyfus, jak Bazarow z Ojc\u00f3w i dzieci<\/em>. Nie wiesza si\u0119, jak podkuszony przez biesa Stawrogin. Nie strzela sobie w serce, jak Herman z Damy pikowej. <\/em><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c w\u0142a\u015bnie, Herman. Antybohater opery p\u00f3\u017aniejszej o kilkana\u015bcie lat, w kt\u00f3rej bracia Czajkowscy \u2013 kompozytor i librecista \u2013 przeistoczyli jednowymiarow\u0105, odstr\u0119czaj\u0105c\u0105 posta\u0107 z Puszkinowskiej powiastki grozy w zwiastuna zag\u0142ady wszelkich warto\u015bci, w tragicznego potwora z najczarniejszych stronic prozy Dostojewskiego. Premiera Oniegina<\/em> odby\u0142a si\u0119 w roku 1879, wkr\u00f3tce po zwyci\u0119skiej wojnie rosyjsko-tureckiej, w ostatnich latach panowania zamordowanego przez terroryst\u00f3w Aleksandra II, kt\u00f3ry przez chwil\u0119 da\u0142 \u201ezb\u0119dnym ludziom\u201d z\u0142udn\u0105 nadziej\u0119 odnalezienia celu w \u017cyciu. Dama pikowa <\/em>powsta\u0142a w roku 1890, u szczytu despotycznych rz\u0105d\u00f3w jego syna Aleksandra III, w atmosferze nieustaj\u0105cych \u015bledztw, tortur, aresztowa\u0144 i siej\u0105cej postrach dzia\u0142alno\u015bci carskiej Ochrany. L<\/em>isznij cze\u0142owiek<\/em> zd\u0105\u017cy\u0142 do tego czasu oblec si\u0119 w mask\u0119 zdesperowanego, drwi\u0105cego z wszelkich nakaz\u00f3w nihilisty.<\/p>\n

Oniegin by\u0142 po prostu zb\u0119dny. Jego przera\u017caj\u0105cy nast\u0119pcy stali si\u0119 metafor\u0105 ca\u0142kowitego rozk\u0142adu porz\u0105dku moralnego, forpoczt\u0105 zag\u0142ady \u015bwiata, w kt\u00f3rym nawet potomkowie dekabryst\u00f3w potrafili jako\u015b \u017cy\u0107, cho\u0107by w poczuciu braku jakiegokolwiek celu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ten szkic powsta\u0142 na pro\u015bb\u0119 Micha\u0142a Stankiewicza, kierownika literackiego Teatru Wielkiego w \u0141odzi, i znalaz\u0142 si\u0119 w ksi\u0105\u017cce programowej najnowszej inscenizacji Eugeniusz Oniegina. Maj\u0105c do wyboru kilka zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z oper\u0105 Piotra Czajkowskiego, postanowi\u0142am przedstawi\u0107 sylwetk\u0119 cz\u0142owieka zb\u0119dnego. Jak ba\u0142amutnie rozumiej\u0105 to poj\u0119cie re\u017cyserzy operowi, przekonali\u015bmy si\u0119 ju\u017c nieraz. Jak je zrozumia\u0142 Pawe\u0142 Szkotak, tw\u00f3rca … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1687","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1691,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1687\/revisions\/1691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}