{"id":1820,"date":"2017-01-08T21:09:34","date_gmt":"2017-01-08T20:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1820"},"modified":"2017-01-08T21:22:30","modified_gmt":"2017-01-08T20:22:30","slug":"statek-pijany-szampanem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1820","title":{"rendered":"Statek pijany szampanem"},"content":{"rendered":"

Wygl\u0105da na to, \u017ce nasze spo\u0142ecze\u0144stwo zn\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 w jakiej\u015b fazie schy\u0142kowej – na razie trudnej jeszcze do sprecyzowania. Tym bardziej cieszy, \u017ce w dobie powszechnego kryzysu warto\u015bci kilka teatr\u00f3w postanowi\u0142o wzi\u0105\u0107 przyk\u0142ad z Wiednia i zaszczepi\u0107 w Polsce cudown\u0105 tradycj\u0119 \u017cegnania starego roku Straussowsk\u0105 Zemst\u0105 nietoperza<\/em>. Ta pyszna komedia z nutk\u0105 dekadencji sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z nieod\u0142\u0105cznych atrakcji nocy sylwestrowej w wiede\u0144skiej Staatsoper i dziesi\u0105tkach innych teatr\u00f3w operowych w Europie. Polscy melomani witaj\u0105 j\u0105 z mieszanymi uczuciami – wynika to po trosze z kompleks\u00f3w, \u017ce nie wypada, \u017ce poczucie humoru takie prostackie, \u017ce przecie\u017c to operetka. No c\u00f3\u017c, nikt nie zaprzeczy, \u017ce Johann Strauss syn w swoich nielicznych utworach scenicznych czerpa\u0142 pe\u0142nymi gar\u015bciami z Offenbacha, ale – po pierwsze – daj nam Bo\u017ce czerpa\u0107 z takiego \u017ar\u00f3d\u0142a, po drugie za\u015b, Strauss w swojej Zem\u015bcie<\/em> i Baronie cyga\u0144skim <\/em>pod wieloma wzgl\u0119dami okaza\u0142 si\u0119 kompozytorem znacznie bardziej „operowym” ni\u017c Offenbach, cho\u0107by w kategoriach p\u0142ynno\u015bci narracji i pracy motywicznej. Pewnie dobij\u0119 rodzimych arywist\u00f3w informacj\u0105, \u017ce mistrzostwo Straussa podziwiali nie tylko Liszt i Brahms (kt\u00f3ry wyzna\u0142 kiedy\u015b, \u017ce sam chcia\u0142by napisa\u0107 takie cacko, jak walc Nad pi\u0119knym, modrym Dunajem<\/em>), ale i Wagner, kojarzony ze wszystkim, tylko nie z operetk\u0105. Jak\u017ce nies\u0142usznie, o czym wiedz\u0105 mi\u0142o\u015bnicy \u015apiewak\u00f3w norymberskich<\/em>: wystarczy jednak zapozna\u0107 si\u0119 z dzie\u0142ami innych austriackich luminarzy z\u0142otego wieku operetki wiede\u0144skiej, \u017ceby si\u0119 przekona\u0107, \u017ce inspiracje dzia\u0142a\u0142y w obydwie strony. Krytyka z\u017cyma\u0142a si\u0119, \u017ce Der Doppelg\u00e4nger <\/i>(1887) Alfreda Zamary brzmi zanadto „wagnerowsko”, niezra\u017cona publika wali\u0142a do Theater an der Wien drzwiami i oknami, r\u00f3wnie dobrze zaznajomiona z ca\u0142ym dorobkiem Wagnera – poza Parsifalem <\/em>– jak z utworami Straussa, Josepha Mill\u00f6ckera i Adolfa M\u00fcllera. Ma\u0142o tego, kochaj\u0105ca wszystkich po r\u00f3wno, bo nikt im jeszcze nie wm\u00f3wi\u0142, \u017ce operetka jest sztuk\u0105 po\u015bledni\u0105.<\/p>\n

Dobrze wi\u0119c, \u017ce Teatr Wielki w Poznaniu zdecydowa\u0142 si\u0119 przygotowa\u0107 now\u0105 inscenizacj\u0119 Zemsty nietoperza<\/em> i przedstawi\u0107 j\u0105 szampa\u0144sko ju\u017c nastawionej widowni w przeddzie\u0144 Sylwestra. Troch\u0119 gorzej, \u017ce tw\u00f3rcy spektaklu zn\u00f3w musieli przy dziele pod\u0142uba\u0107, jakby z niewiary, \u017ce obroni si\u0119 samo, moc\u0105 muzycznego geniuszu Straussa, kt\u00f3ry przy\u0107miewa wszelkie niedorzeczno\u015bci libretta. Autor koncepcji, Krzysztof Szaniecki, postanowi\u0142 ulokowa\u0107 akcj\u0119 operetki na luksusowym statku pasa\u017cerskim. Jak pisze w ksi\u0105\u017cce programowej Krzysztof Ciche\u0144ski, realizator wizji Szanieckiego (we wsp\u00f3\u0142pracy ze scenografk\u0105 Ann\u0105 Kontek, choreografem Viktorem Davydiukiem i re\u017cyserem \u015bwiate\u0142 Wiktorem Ku\u017am\u0105), z ch\u0119ci „odnalezienia tej operetkowej rzeczywisto\u015bci w konkretnych, wsp\u00f3\u0142czesnych realiach”. Zauwa\u017c\u0119 nie\u015bmia\u0142o, \u017ce realia wsp\u00f3\u0142czesnych luksusowych liniowc\u00f3w s\u0105 wi\u0119kszo\u015bci meloman\u00f3w r\u00f3wnie obce, jak rzeczywisto\u015b\u0107 boskiej, wiede\u0144skiej dekadencji. Dalsze wywody Ciche\u0144skiego wzbudzaj\u0105 coraz wi\u0119kszy niepok\u00f3j: „nieprzypadkowo akcja orygina\u0142u ma miejsce w uzdrowisku nieopodal Wiednia (…). Statek staje si\u0119 (…) metafor\u0105 specyficznie ukszta\u0142towanej wsp\u00f3lnoty – ograniczonej przestrzennie i odgrywaj\u0105cej rol\u0119 instytucji-miasta, gdzie rzeczywisto\u015b\u0107 daje poz\u00f3r wolno\u015bci\u00a0 wytchnienia od codziennych obowi\u0105zk\u00f3w (…). Los kuracjusza jest wi\u0119c bardzo podobny do losu pasa\u017cera”. Stop. Nie t\u0119dy droga. Zemsta nietoperza<\/em> to nie Rejs <\/em>Piwowskiego, ani tym bardziej Czarodziejska g\u00f3ra <\/em>Manna. Akcja operetki rozpoczyna si\u0119 w rezydencji pa\u0144stwa Eisenstein\u00f3w, umiejscowionej w podmiejskim kurorcie nie z przyczyn\u00a0 zdrowotnych, tylko z uwagi na status maj\u0105tkowy lwa wiede\u0144skich salon\u00f3w i jego pi\u0119knej \u017cony Rozalindy. Zamiana fa\u0142szywej deklaracji podatkowej na fa\u0142szyw\u0105 deklaracj\u0119 w sprawie nadbaga\u017cu, zast\u0105pienie balu wydanego przez zdegenerowanego rosyjskiego arystokrat\u0119 na plac\u00f3wce w Wiedniu kapita\u0144skim balem na statku, a celi w miejskim kryminale ca\u0142kiem nieprawdopodobnym „aresztem” na dolnym pok\u0142adzie liniowca – to nie s\u0105 „nieznaczne” ingerencje w tekst orygina\u0142u. To dow\u00f3d ca\u0142kowitego niezrozumienia, o co tak naprawd\u0119 chodzi w tej zwariowanej komedii pomy\u0142ek. To pr\u00f3ba wyposa\u017cenia Zemsty nietoperza <\/em>w g\u0142\u0119bi\u0119, kt\u00f3rej sam Wagner nie mia\u0142by ochoty si\u0119 w niej doszukiwa\u0107. To \u015bwiadectwo, \u017ce wci\u0105\u017c wstydzimy si\u0119 operetki: „ma\u0142ej opery”, kt\u00f3rej w tak mistrzowskim wydaniu bli\u017cej do Czarodziejskiego fletu<\/em> Mozarta ni\u017c do \u017ca\u0142osnych nieraz pr\u00f3b wskrzeszenia wielkiej formy operowej.<\/p>\n

\"zemsta\"<\/a><\/p>\n

Roma Jakubowska-Handke (Rozalinda) i Szymon Rona (Alfred). Fot. Bart\u0142omiej Barczyk.<\/p>\n

Nie by\u0142o jednak tragicznie – cho\u0107 w g\u0142\u00f3wnej mierze dzi\u0119ki nieudolno\u015bci re\u017cysera, kt\u00f3ry zamiast konsekwentnie uwsp\u00f3\u0142cze\u015bni\u0107 akcj\u0119, rozegra\u0142 j\u0105 po „marthalerowsku”, na kilku poziomach (pok\u0142adach?), zaburzaj\u0105c wiede\u0144sk\u0105 w gruncie rzeczy estetyk\u0119 balu u Or\u0142owskiego szeregiem oderwanych gag\u00f3w, przewa\u017cnie nie wnosz\u0105cych do sprawy nic nowego. Kiedy zdj\u0119\u0142o si\u0119 wzrok z tych wszystkich roznegli\u017cowanych panien i pr\u0119\u017c\u0105cych musku\u0142y m\u0142odzie\u0144c\u00f3w, kiedy skupi\u0142o si\u0119 uwag\u0119 na protagonistach – ubranych dziwnie staro\u015bwiecko i r\u00f3wnie niemodnych w kategoriach gestu scenicznego – mo\u017cna by\u0142o bez trudu wr\u00f3ci\u0107 my\u015blami do sypialni Eisenstein\u00f3w, pa\u0142acyku androgynicznego ksi\u0119cia i wilgotnej celi w miejskim areszcie. Najwi\u0119cej uciechy przyni\u00f3s\u0142 mi odrobin\u0119 zmodyfikowany (ale bez przesady) przek\u0142ad Juliana Tuwima, b\u0119d\u0105cy w\u0142a\u015bciwie kongenialn\u0105 adaptacj\u0105 libretta Karla Haffnera i Richarda Gen\u00e9e. Przyznam ze skruch\u0105, \u017ce zd\u0105\u017cy\u0142am zapomnie\u0107, ile Tuwimowskich wic\u00f3w wesz\u0142o na sta\u0142e do naszego j\u0119zyka potocznego (mi\u0119dzy innymi: „do wi\u0119zienia… to znaczy, do widzenia”). \u015apiewacy podawali tekst na og\u00f3\u0142 wyra\u017anie, dok\u0142adali te\u017c wszelkich stara\u0144, \u017ceby sprosta\u0107 aktorskim wymogom dzie\u0142a, zw\u0142aszcza w rozbudowanej melodramie z III aktu.<\/p>\n

Z ogromn\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 obserwowa\u0142am, jak Micha\u0142 Klauza przywo\u0142uje do porz\u0105dku orkiestr\u0119 Teatru Wielkiego – pod batut\u0105 innych dyrygent\u00f3w niesforn\u0105 i sk\u0142onn\u0105 do pokrywania niedostatk\u00f3w warsztatowych pot\u0119g\u0105 brzmienia. Jeszcze odrobin\u0119 wyr\u00f3wna\u0107 proporcje i wyg\u0142adzi\u0107 kraw\u0119dzie, przede wszystkim w brzmieniu blachy, a b\u0119dzie ju\u017c w miar\u0119 przyzwoicie. Ch\u00f3r sprawi\u0142 si\u0119 tym razem wi\u0119cej ni\u017c poprawnie, nie zawiod\u0142a te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 solist\u00f3w. Prawdziwie stylowe, a przy tym nieskazitelne technicznie \u015bpiewanie zaprezentowa\u0142a Roma Jakubowska-Handke (Rozalinda), porywaj\u0105ca w s\u0142ynnym czardaszu „Kl\u00e4nge der Heimat” („Piosnka daleka”) z II aktu. Niez\u0142e wra\u017cenie zrobi\u0142a Ma\u0142gorzata Olejniczak-Worobiej w partii Adeli, cho\u0107 koloratury pozostawiaj\u0105 jeszcze troch\u0119 do \u017cyczenia; jej ostry, subretkowy g\u0142os razi zw\u0142aszcza w wysilonych, odrobin\u0119 wrzaskliwych g\u00f3rach. Niestety, rozczarowa\u0142a mnie Magdalena Wilczy\u0144ska-Go\u015b, kt\u00f3ra nie zdo\u0142a\u0142a ud\u017awign\u0105\u0107 roli Or\u0142owskiego ani pod wzgl\u0119dem wokalnym (fatalna dykcja, nienaturalna emisja, brak jakiegokolwiek pomys\u0142u na interpretacj\u0119 prze\u015bmiesznych kuplet\u00f3w „Ich lade gern mir G\u00e4ste ein”\/”Co rz\u0105dzi \u015bwiatem”), ani tym bardziej aktorskim. Do\u015bwiadczony w repertuarze operetkowym i musicalowym Maciej Og\u00f3rkiewicz (notabene syn Andrzeja Og\u00f3rkiewicza, wykonuj\u0105cego parti\u0119 Froscha) zbudowa\u0142 bardzo przekonuj\u0105c\u0105 posta\u0107 Eisensteina. Obdarzony pot\u0119\u017cn\u0105 vis comica<\/em> Szymon Rona (Alfred) roz\u015bpiewywa\u0142 si\u0119 d\u0142ugo, z czasem jednak wszed\u0142 w rol\u0119 tenora-idioty jak w mas\u0142o, podbudowuj\u0105c kreacj\u0119 czystym, otwartym, bardzo p\u0142ynnie prowadzonym g\u0142osem. Pozostali soli\u015bci realizowali swoje zadania swobodnie i z wyra\u017an\u0105 satysfakcj\u0105, p\u0142yn\u0105c\u0105 z udzia\u0142u w spektaklu przygotowanym naprawd\u0119 starannie pod wzgl\u0119dem muzycznym. <\/span><\/p>\n

\"zemsta-2\"<\/a><\/p>\n

Scena zbiorowa z II aktu. Na pierwszym planie Magdalena Wilczy\u0144ska-Go\u015b (Or\u0142owski). Fot. Bart\u0142omiej Barczyk.<\/p>\n

Nie dotar\u0142am na Makbeta, <\/em>pierwsz\u0105 premier\u0119 pozna\u0144skiego sezonu. Przed nami jeszcze dwie nowe inscenizacje operowe: Rozw\u00f3d Figara<\/em> Eleny Langer w re\u017cyserii Davida Pountneya (prawykonany w ubieg\u0142ym sezonie w Welsh National Opera, ale jako dope\u0142nienie swoistego cyklu z Figarem w roli g\u0142\u00f3wnej – przekonamy si\u0119, czy „zagra” jako utw\u00f3r samoistny), oraz Czarodziejski flet <\/em>w uj\u0119ciu Izraelczyka Sjarona Minailo, nominowanego do ubieg\u0142orocznych International Opera Awards w kategorii „Young Director”. W repertuarze utrzyma\u0142y si\u0119 dwie propozycje z poprzedniego sezonu: rewelacyjny Borys Godunow<\/em> w re\u017cyserii Iwana Wyrypajewa i kontrowersyjna, cho\u0107 mimo wszystko daj\u0105ca do my\u015blenia Jenufa\u00a0<\/em>w „secesyjnym” uj\u0119ciu Alvisa Hermanisa. Teatr pod Pegazem dzielnie pr\u00f3buje odzyska\u0107 renom\u0119 jednej z najpierwszych scen operowych w Polsce. Na razie szuka tej drogi jeszcze po omacku. B\u0105d\u017amy jednak dobrej my\u015bli. Mo\u017ce jeszcze nie wszystko wida\u0107, ale s\u0142ycha\u0107 ju\u017c coraz lepiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wygl\u0105da na to, \u017ce nasze spo\u0142ecze\u0144stwo zn\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 w jakiej\u015b fazie schy\u0142kowej – na razie trudnej jeszcze do sprecyzowania. Tym bardziej cieszy, \u017ce w dobie powszechnego kryzysu warto\u015bci kilka teatr\u00f3w postanowi\u0142o wzi\u0105\u0107 przyk\u0142ad z Wiednia i zaszczepi\u0107 w Polsce cudown\u0105 tradycj\u0119 \u017cegnania starego roku Straussowsk\u0105 Zemst\u0105 nietoperza. Ta pyszna komedia z nutk\u0105 dekadencji sta\u0142a … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1820","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1820"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1831,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1820\/revisions\/1831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}