{"id":1898,"date":"2017-02-14T01:57:36","date_gmt":"2017-02-14T00:57:36","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1898"},"modified":"2017-02-14T02:04:41","modified_gmt":"2017-02-14T01:04:41","slug":"karkulowsial-zwartusial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1898","title":{"rendered":"Karkulowsia\u0142 zwartusia\u0142"},"content":{"rendered":"

W\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142am z Madrytu, z nowej inscenizacji Billy’ego Budda<\/em> w re\u017cyserii Deborah Warner, i jak zwykle musz\u0119 pomy\u015ble\u0107, zanim napisz\u0119. \u017beby nie nadwer\u0119\u017ca\u0107 cierpliwo\u015bci moich Czytelnik\u00f3w, proponuj\u0119 ma\u0142y wypad w przesz\u0142o\u015b\u0107. A zarazem w bli\u017cej nieokre\u015blon\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, bo felieton z czternastego numeru „Ruchu Muzycznego” z 2010 roku – powsta\u0142y w czasach, kiedy Upi\u00f3r by\u0142 Mysz\u0105 – traktuje o pewnej operze science-fiction. A w\u0142a\u015bciwie o bardzo osobliwym t\u0142umaczeniu materia\u0142\u00f3w prasowych po jej premierze w Hamburgu.<\/p>\n

***<\/p>\n

T\u0142umacze mawiaj\u0105, \u017ce przek\u0142ad jest jak kobieta: albo pi\u0119kny, albo wierny. Oczywi\u015bcie z miejsca si\u0119 zastrzegaj\u0105c, \u017ce nie jest to ich osobisty pogl\u0105d, tylko cytat z Woltera \u2013 w przeciwnym razie dostaliby od niejednej pani w mord\u0119. Szanuj\u0105c krytycyzm i \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 przekona\u0144 wielkiego pisarza, pozwolimy sobie zg\u0142osi\u0107 ma\u0142e votum separatum<\/em>. Przek\u0142ady wierne, a zarazem bezmy\u015blne bywaj\u0105 czasem zjawiskowo pi\u0119kne. Potrafi\u0105 wzruszy\u0107 i rozczuli\u0107 do \u0142ez \u2013 jak najprawdziwsza kobieta. Dowody znale\u017ali\u015bmy w numerze 12 z 1960 roku, w bloku doniesie\u0144 prasowych pod bardzo obiecuj\u0105cym tytu\u0142em Sensacja w operze<\/em>, opracowanym przez Lidi\u0119 Zacharsk\u0105. Ot, takie cho\u0107by cacuszko:<\/p>\n

G\u00fcnther Reunert, nie ogl\u0105daj\u0105c sztokholmskiego przedstawienia, stworzy\u0142 imponuj\u0105c\u0105 inscenizacj\u0119. Scenograf (Teo Otto) osi\u0105gn\u0105\u0142 wra\u017cenie absolutnego osamotnienia kosmicznego pojazdu przez akcenty takie, jak np. oparcie \u015bcian (rakiety) o gigantyczne metalowe \u017cebra. Muzyka Blomdahla pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 ilustratywn\u0105 przy u\u017cyciu element\u00f3w irrealnych, parodystycznych, ekspresywnych i banalnych. W\u015br\u00f3d g\u0142os\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych wyst\u0119powa\u0142y, obok frywolnych i krzykliwych, ekstatyczne partie ch\u00f3ralne i solowe.<\/em><\/p>\n

Fragment zrobi\u0142 na nas tak piorunuj\u0105ce wra\u017cenie, \u017ce musieli\u015bmy si\u0119 oprze\u0107 o \u015bcian\u0119. Po chwili si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce to nie \u015bciana, tylko gigantyczne \u017cebra kocura s\u0105siad\u00f3w, by\u0142o wi\u0119c troch\u0119 zamieszania. Na szcz\u0119\u015bcie uda\u0142o si\u0119 wybrn\u0105\u0107 z opresji i sprawdzi\u0107, \u017ce chodzi o hambursk\u0105 premier\u0119 Aniary<\/em>, opery kosmicznej Karla-Birgera Blomdahla wed\u0142ug poematu szwedzkiego noblisty Harry\u2019ego Martinsona. Zajrzeli\u015bmy do szwedzkiej Wikipedii, gdzie znale\u017ali\u015bmy nast\u0119puj\u0105c\u0105 informacj\u0119:<\/p>\n

Handlingen utspelas ombord p\u00e5 rymdfarkosten Aniara i en avl\u00e4gsen framtid, och kallas rymdopera eftersom det \u00e4r en opera.<\/em><\/p>\n

Przypomnieli\u015bmy sobie poniewczasie, \u017ce nie znamy szwedzkiego i nie mamy pieni\u0119dzy, postanowili\u015bmy zatem skorzysta\u0107 z darmowego t\u0142umacza internetowego. Z takim oto skutkiem:<\/p>\n

Akcja rozgrywa si\u0119 na pok\u0142adzie statku kosmicznego Aniara w odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci i nazwa\u0142 to miejsce jak opera opera.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 nawet nie\u017ale, ale t\u0142umacz szybko straci\u0142 zapa\u0142. Mo\u017ce dlatego, \u017ce darmowy? W ka\u017cdym razie przek\u0142ad jest chyba rodzaju m\u0119skiego, bo ani on pi\u0119kny, ani tym bardziej wierny. C\u00f3\u017c, nie pozostaje nam nic innego, jak wgry\u017a\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119biej w tekst opracowany przez Lidi\u0119 Zacharsk\u0105. Poszukajmy streszczenia libretta:<\/p>\n

Nagrania ta\u015bmowe do <\/em>Aniary otwieraj\u0105 przed wyobra\u017ani\u0105 s\u0142uchow\u0105 widza nowe \u015brodki wyrazu. Centraln\u0105 posta\u0107 robota Mimy towarzysz\u0105cego w rozpaczliwej w\u0119dr\u00f3wce \u017cycia przez wewn\u0119trzn\u0105 pustk\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa. Parti\u0119 Mimy uzupe\u0142niaj\u0105 niezwyk\u0142e, irrealne d\u017awi\u0119ki. Mima \u2013 to rodzaj ekranu radarowego \u201eopowiadaj\u0105cego\u201d \u2013 obdarzonego umys\u0142em i dusz\u0105. Wyst\u0119puje on jako synonim Sztuki i Wiedzy \u2013 monstrualne techniczne cudo, kt\u00f3re w konsekwencji niewys\u0142owionego \u017calu po zniszczeniu Ziemi przez rodzaj ludzki \u2013 umiera\u2026 zanim spe\u0142ni si\u0119 los mkn\u0105cego w kierunku gwiazdozbioru Liry pojazdu kosmicznego.<\/em><\/p>\n

Czujemy si\u0119 dalej jak tabaka w rogu. Chodzi nam tylko po g\u0142owie ust\u0119p z Dziennik\u00f3w gwiazdowych<\/em> Lema i depesza tre\u015bci \u201eKARKULOWSIA\u0141 ZWARTUSIA\u0141 RATUWSIANKU BO\u017bYWSIO\u201d, przyj\u0119ta przez radioamatora-nowicjusza, kt\u00f3ry w dodatku sepleni\u0142. Nie upadajmy na duchu. Ostatecznie \u201eRuch\u201d \u2013 jak sama nazwa wskazuje \u2013 jest przede wszystkim \u201eMuzyczny\u201d, miejmy wi\u0119c nadziej\u0119, \u017ce opis tego, co dzieje si\u0119 w partyturze, oka\u017ce si\u0119 nieco bardziej zrozumia\u0142y:<\/p>\n

Sceny masowe \u2013 rozpusta, l\u0119k przed \u015bmierci\u0105 i fatalistyczne orgie \u2013 nast\u0119puj\u0105 w pe\u0142ni dramatycznego napi\u0119cia. Jak widmo unosi si\u0119 w tle \u201ekosmiczny aspekt\u201d opery \u2013 mg\u0142awica Andromedy. Dob\u00f3r muzycznych \u015brodk\u00f3w wyrazu by\u0142 niezwykle \u015bmia\u0142y. Muzyka K. Blomdahla to pe\u0142ne ekspresji okrzyki, ha\u0142asy-glossa i trawestacja. Jest tak\u017ce muzyka \u0142agodna, \u015bciszona, przejmuj\u0105ca, utrzymana w tonie medytacji lirycznej, w opozycji do moment\u00f3w orgiastycznych. W zupe\u0142no\u015bci \u2013 echo straszliwego zdarzenia.<\/em><\/p>\n

W rzeczy samej \u2013 nic doda\u0107, nic uj\u0105\u0107. Za Marksa i Engelsa po Europie kr\u0105\u017cy\u0142o widmo komunizmu, u Blomdahla unosi si\u0119 w tle kosmiczny aspekt. Nie wiadomo, co gorsze. W og\u00f3le nic nie wiadomo. Czujemy si\u0119 ju\u017c ca\u0142kiem jak Ijon Tichy, kt\u00f3ry zgorszy\u0142 sprzedawc\u0119, bo chcia\u0142 kupi\u0107 sepulk\u0119 mimo braku \u017cony i kacie\u017cy. Wywieszamy bia\u0142\u0105 flag\u0119. Chcemy mie\u0107 tylko pewno\u015b\u0107, \u017ce przedstawienie si\u0119 uda\u0142o:<\/p>\n

Wystawienie tego pod wzgl\u0119dem technicznym ogromnie wymagaj\u0105cego utworu jest wielkim osi\u0105gni\u0119ciem artystycznym Opery Hamburskiej. Muzyka szwedzkiego kompozytora, obfituj\u0105ca w kontrasty orkiestralne i wokalne \u2013 obejmuje mniej wi\u0119cej wszystko to, co w wielowarstwowych znamionach stylu naszej epoki by\u0142o do pomy\u015blenia \u2013 od dwunastotonowej konstrukcji w skomplikowanej formie, a\u017c do rytmicznie podniecaj\u0105cego jazzu, od surowej polifonii ch\u00f3ru do jednoznacznych erotycznie piosenek i kuplet\u00f3w. Nie brak moment\u00f3w sugestywnych, osza\u0142amiaj\u0105cych i do g\u0142\u0119bi porywaj\u0105cych.<\/em><\/p>\n

No to nam ul\u017cy\u0142o. Oszo\u0142omieni i do g\u0142\u0119bi porwani kunsztem translatorskim Lidii Zacharskiej, przy\u0142\u0105czamy si\u0119 do burzliwych oklask\u00f3w hamburskiej krytyki i publiczno\u015bci. Opera kosmiczna zdecydowanie bardziej nam odpowiada ni\u017c opera mydlana, od kt\u00f3rej niejednego ju\u017c zemdli\u0142o, o czym z niesmakiem przypomina<\/p>\n

MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142am z Madrytu, z nowej inscenizacji Billy’ego Budda w re\u017cyserii Deborah Warner, i jak zwykle musz\u0119 pomy\u015ble\u0107, zanim napisz\u0119. \u017beby nie nadwer\u0119\u017ca\u0107 cierpliwo\u015bci moich Czytelnik\u00f3w, proponuj\u0119 ma\u0142y wypad w przesz\u0142o\u015b\u0107. A zarazem w bli\u017cej nieokre\u015blon\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, bo felieton z czternastego numeru „Ruchu Muzycznego” z 2010 roku – powsta\u0142y w czasach, kiedy Upi\u00f3r by\u0142 Mysz\u0105 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1898","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1898"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1898\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1902,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1898\/revisions\/1902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}