{"id":1973,"date":"2017-03-12T13:30:05","date_gmt":"2017-03-12T12:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1973"},"modified":"2021-09-03T21:49:39","modified_gmt":"2021-09-03T19:49:39","slug":"polowanie-z-nagonka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1973","title":{"rendered":"Polowanie z nagonk\u0105"},"content":{"rendered":"

Du\u017co ostatnio zajmuj\u0119 si\u0119 Wagnerem. Nie tylko s\u0142ucham, ale te\u017c czytam, my\u015bl\u0119 i wyci\u0105gam wnioski. Kilka miesi\u0119cy temu wpad\u0142a mi w r\u0119ce wspania\u0142a ksi\u0105\u017cka Rogera Scrutona The Ring of Truth<\/em> – kolejna po Death-Devoted Heart: Sex and the Sacred in Wagner’s Tristan und Isolde<\/i> monografia Wagnerowskiego arcydzie\u0142a, tym razem Pier\u015bcienia Nibelunga<\/em>. Erudycja angielskiego filozofa wzbudza m\u00f3j najwy\u017cszy podziw, jego styl pisarski jest mi niezmiernie bliski. O prawdziwych i fa\u0142szywych tropach, kt\u00f3rymi badacze id\u0105 czasem jak sfora go\u0144czych, w lutowym numerze „Muzyki w Mie\u015bcie”.<\/p>\n

***<\/p>\n

Termin mojego wyk\u0142adu o Pier\u015bcieniu Nibelunga<\/em> Wagnera ustalili\u015bmy ju\u017c tak dawno, \u017ce trzeba by\u0142o wyj\u0105tkowego splotu okoliczno\u015bci, by zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z now\u0105 inscenizacj\u0105 Ringu<\/em> w jednym z teatr\u00f3w niemieckich \u2013 na kt\u00f3r\u0105 z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w postanowi\u0142am si\u0119 wybra\u0107 \u2013 oraz ukazaniem si\u0119 nowej ksi\u0105\u017cki Rogera Scrutona The Ring of Truth<\/em>. T\u0119 wspania\u0142\u0105 analiz\u0119 Tetralogii<\/em>, a zarazem ho\u0142d \u201em\u0105dro\u015bci\u201d Wagnerowskiego arcydzie\u0142a, autorstwa wybitnego brytyjskiego filozofa, kompozytora i pisarza muzycznego, zapewne i tak bym kupi\u0142a. Zaopatrzy\u0142am si\u0119 w ni\u0105 jednak z my\u015bl\u0105 o kolejnej operowej w\u0119dr\u00f3wce i wsi\u0105k\u0142am na amen. P\u00f3\u0142toragodzinny wyk\u0142ad w Akademii Muzycznej w Katowicach musia\u0142am sko\u0144czy\u0107 w momencie, kiedy na dobr\u0105 spraw\u0119 przechodzi\u0142am dopiero do sedna: czyli serii objawie\u0144 zafundowanych mnie \u2013 starej wagneromaniaczce \u2013 przez autora Pier\u015bcienia prawdy<\/em>.<\/p>\n

Scruton jest typowo angielskim konserwatyst\u0105, podobnie jak uwielbiany przez polskich meloman\u00f3w John Eliot Gardiner. I tak samo jak on p\u0119dzi spokojny \u017cywot wyspiarskiego ziemianina, ho\u0142duj\u0105c tradycjom, kt\u00f3re ju\u017c nie wszystkim polskim melomanom przypad\u0142yby do gustu. Gardiner na przyk\u0142ad nie ma nic przeciwko zjadaniu ciel\u0105t z w\u0142asnej hodowli byd\u0142a rasy Aubrac, zapalony je\u017adziec Scruton umila sobie jesienne poranki polowaniem na lisa z nagonk\u0105. Obydwu \u0142\u0105czy zapa\u0142 do ogrodnictwa i rozmaitych zaj\u0119\u0107 gospodarskich, z pieczeniem chleba w\u0142\u0105cznie. Obaj znaj\u0105 si\u0119 na muzyce, jak ma\u0142o kto. S\u0105 autorami znakomitych ksi\u0105\u017cek \u2013 jeden o Bachu, drugi o Wagnerze. Mimo \u017ce nieraz musieli wsta\u0107 od biurka, \u017ceby pom\u00f3c ocieli\u0107 si\u0119 ulubionej krowie lub sp\u0119dzi\u0107 pierwsze objawy kolki u cennego wierzchowca. A mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego tak m\u0105drze pisz\u0105 o muzyce, \u017ce trud komponowania kojarzy im si\u0119 z odwiecznym cyklem p\u00f3r roku, z p\u0142odzeniem, trwaniem, podtrzymywaniem \u017cycia i umieraniem. Tw\u00f3rca jest ich zdaniem jak gospodarz: nie wyprowadzi na \u015bwiat arcydzie\u0142a, je\u015bli nie ubabrze si\u0119 czasem w gnoju i nie ustrzeli w polu ba\u017canta.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

John Scruton \u015bwi\u0119tuje koniec sezonu Vale of the White Horse Hunt, 1992. Fot. John Voos<\/p>\n

Kiedy us\u0142ysza\u0142am Ring <\/em>po raz pierwszy, na \u017cywo, w cudownym wykonaniu zespo\u0142u Kr\u00f3lewskiej Opery ze Sztokholmu, mia\u0142am zaledwie czterna\u015bcie lat. Wagnerowskiego bakcyla zd\u0105\u017cy\u0142am po\u0142kn\u0105\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej, by\u0142am jednak naiwna jako ten Parsifal i nie mia\u0142am poj\u0119cia, co mnie w\u0142a\u015bciwie w tej muzyce tak uwodzi. Nie zna\u0142am niemieckiego i nie rozumia\u0142am poszczeg\u00f3lnych zda\u0144 padaj\u0105cych ze sceny (by\u0142o to jeszcze w czasach, kiedy warszawski Teatr Wielki nie dysponowa\u0142 tablic\u0105 do wy\u015bwietlania nadtytu\u0142\u00f3w). Mog\u0142am tylko liczy\u0107 na pobie\u017cne streszczenia cz\u0142on\u00f3w Tetralogii<\/em>, zamieszczone w skromnym programie. A mimo to przesiedzia\u0142am wszystkie cztery wieczory na brze\u017cku fotela, tkni\u0119ta jakim\u015b niejasnym przeczuciem, \u017ce wywnioskuj\u0119 ca\u0142\u0105 tre\u015b\u0107 z misternego splotu motyw\u00f3w przewodnich. \u017be Wagner sam mi podpowie, kiedy na scenie b\u0119dzie mowa o smoku, kiedy o pier\u015bcieniu, a kiedy o knowaniach Nibelung\u00f3w.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni na\u015bmiewali si\u0119 z Wagnerowskich Leitmotiv\u00f3w<\/em>, por\u00f3wnywali je z\u0142o\u015bliwie do wizyt\u00f3wek albo numerk\u00f3w na drzwiach pokoj\u00f3w hotelowych. Theodor W. Adorno z\u017cyma\u0142 si\u0119 w swoim Versuch \u00fcber Wagner<\/em>, \u017ce system temat\u00f3w przewodnich w Pier\u015bcieniu<\/em> jest w gruncie rzeczy prymitywny i daleko mu do mistrzostwa pracy motywicznej w symfoniach Beethovena. Roger Scruton przeciera oczy ze zdumienia: jak mo\u017cna by\u0142o przegapi\u0107, \u017ce partytura Ringu<\/em> pod wieloma wzgl\u0119dami przypomina \u017cywy organizm? \u017be Wagner roz\u0142o\u017cy\u0142 tradycyjn\u0105 XIX-wieczn\u0105 orkiestr\u0119 na cz\u0119\u015bci pierwsze, po czym z\u0142o\u017cy\u0142 od nowa \u2013 w istot\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 nie tylko narz\u0119dziem ekspresji, ale te\u017c wehiku\u0142em pami\u0119ci i czasu mitycznego?<\/p>\n

Po czym dowodzi, \u017ce Wagnerowskie motywy ewoluuj\u0105 jak zi\u0119by Darwina, splataj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, wywik\u0142uj\u0105 jeden z drugiego, zmieniaj\u0105 znaczenie. Ju\u017c w preludium do Z\u0142ota Renu<\/em> id\u0105 w ostinato tr\u00f3jkami, cho\u0107 to przecie\u017c ledwie zal\u0105\u017cek narracji motywicznej ze Zmierzchu bog\u00f3w<\/em>, ukoronowanej monologiem Zygfryda, kt\u00f3remu \u017cycie przep\u0142ywa przed oczyma strumieniem przed\u015bmiertnych reminiscencji d\u017awi\u0119kowych.<\/p>\n

Jako czternastolatka wyczuwa\u0142am to instynktem. Teraz patrz\u0119 w nuty \u015bwiadomie i wci\u0105\u017c nie dowierzam. Bo w tych motywach jest nie tylko pami\u0119\u0107 i to\u017csamo\u015b\u0107, ale i symbol. Na przyk\u0142ad w temacie magicznego he\u0142mu-niewidki, kt\u00f3ry pozwala te\u017c niepostrze\u017cenie zmieni\u0107 posta\u0107, znalaz\u0142y si\u0119 d\u017awi\u0119ki enharmonicznie r\u00f3wnowa\u017cne, h i ces. Posta\u0107 tych d\u017awi\u0119k\u00f3w si\u0119 zmienia, ale w spos\u00f3b, kt\u00f3ry umyka uwagi wi\u0119kszo\u015bci s\u0142uchaczy. Kto wie, czy w Ringu <\/em>nie kryj\u0105 si\u0119 tajemnice, kt\u00f3rych odkrycia nie \u017cyczy\u0142by sobie sam kompozytor. Sama w swoich tekstach gubi\u0119 tropy, kt\u00f3rych \u2013 mam nadziej\u0119 \u2013 nikt nigdy nie odnajdzie. Chyba \u017ce trafi na jakiego\u015b Scrutona, kt\u00f3ry wypu\u015bci na mnie sfor\u0119 go\u0144czych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Du\u017co ostatnio zajmuj\u0119 si\u0119 Wagnerem. Nie tylko s\u0142ucham, ale te\u017c czytam, my\u015bl\u0119 i wyci\u0105gam wnioski. Kilka miesi\u0119cy temu wpad\u0142a mi w r\u0119ce wspania\u0142a ksi\u0105\u017cka Rogera Scrutona The Ring of Truth – kolejna po Death-Devoted Heart: Sex and the Sacred in Wagner’s Tristan und Isolde monografia Wagnerowskiego arcydzie\u0142a, tym razem Pier\u015bcienia Nibelunga. Erudycja angielskiego filozofa wzbudza … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1973","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1973"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6059,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1973\/revisions\/6059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}