{"id":1985,"date":"2017-03-25T00:22:32","date_gmt":"2017-03-24T23:22:32","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=1985"},"modified":"2017-03-25T00:30:01","modified_gmt":"2017-03-24T23:30:01","slug":"nieszpory-w-bozej-elektrowni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=1985","title":{"rendered":"Nieszpory w Bo\u017cej Elektrowni"},"content":{"rendered":"

Tym razem uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 na Maerzmusik, a w\u0142a\u015bciwie na pierwsze dwa dni imprezy, kt\u00f3ra pod kierownictwem artystycznym Berno Odo Polzera zosta\u0142a przemianowana na „Festival f\u00fcr Zeitfragen” (w lu\u017anym t\u0142umaczeniu „festiwal zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z czasem”). Has\u0142o wieloznaczne i przez Polzera wykorzystywane do granic pojemno\u015bci tego poj\u0119cia: w tym roku upchni\u0119to w nim walk\u0119 z marginalizacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, rasizmem i homofobi\u0105, rozwa\u017cania nad kolonizacj\u0105, p\u0142ci\u0105 kulturow\u0105 i kryzysem finansowym, feminizm, mistycyzm, duchowo\u015b\u0107 i B\u00f3g raczy wiedzie\u0107, co jeszcze. Maerzmusik od pocz\u0105tku by\u0142a festiwalem multimedialnym – koncertom towarzyszy\u0142y wystawy, instalacje d\u017awi\u0119kowe i rozmaite „eventy” z pogranicza, pozwalaj\u0105ce s\u0142uchaczom ch\u0142on\u0105\u0107 muzyk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 w nieoczywistych nieraz sytuacjach i kontekstach. Polzer przesun\u0105\u0142 jednak \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci imprezy w stron\u0119 dyskursu: coraz mniej w niej nowych kompozycji, coraz wi\u0119cej rozm\u00f3w, projekcji filmowych i performans\u00f3w. Nie wszystkim si\u0119 to podoba, zw\u0142aszcza \u017ce gust muzyczny Polzera pozostawia co nieco do \u017cyczenia. Za to przyby\u0142 nam nieoczekiwany bonus w postaci koncert\u00f3w muzyki epok minionych – prezentowanej osobno, bez zestawiania jej na si\u0142\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 XX i XXI wieku.<\/p>\n

Bohaterem wielkiego otwarcia festiwalu by\u0142 Julius Eastman – odkrywany po latach ameryka\u0144ski kompozytor, pianista, \u015bpiewak i tancerz, jeden z pionier\u00f3w muzycznego postminimalizmu. Przez ca\u0142e swoje kr\u00f3tkie \u017cycie deklarowa\u0142, \u017ce jedyne, na czym mu naprawd\u0119 zale\u017cy, to wyra\u017ca\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni: jako czarnosk\u00f3ry, jako muzyk i jako homoseksualista. Ucze\u0144 Mieczys\u0142awa Horszowskiego, nieokie\u0142zany buntownik, kt\u00f3rego sam John Cage zwyzywa\u0142 od nieodpowiedzialnych gnojk\u00f3w, odszed\u0142 z tego \u015bwiata samotnie i popad\u0142 w zapomnienie. Wyniszczony alkoholem i kokain\u0105, pogr\u0105\u017cony w depresji, n\u0119kany bezsenno\u015bci\u0105, wyg\u0142odzony i odwodniony – trafi\u0142 do Millard Fillmore Hospital w Buffalo wprost z ulicy. Zmar\u0142 w 1990 roku, w wieku niespe\u0142na pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat. Jako oficjaln\u0105 przyczyn\u0119 zgonu podano zatrzymanie akcji serca. Innymi s\u0142owy, Eastman skona\u0142 na \u015bmier\u0107, pozostawiwszy po sobie ledwo zarysowane szkice swoich kompozycji i kilka niekomercyjnych nagra\u0144. Jego dorobek trzeba teraz rekonstruowa\u0107 z tych strz\u0119p\u00f3w, odkrywaj\u0105c mi\u0119dzy innymi utwory na cztery fortepiany, opatrzone prowokacyjnymi tytu\u0142ami Evil Nigger, Gay Guerilla <\/em>i Crazy Nigger<\/em>. Tym wszystkim, kt\u00f3rzy z\u017cymali si\u0119 na prymitywizm kompozycji Eastmana (w wykonaniu Ernsta Surberga, Christopha Grunda, Julie Sassoon i Ma\u0142gorzaty Walentynowicz), zestawiaj\u0105c j\u0105 bezlito\u015bnie z dorobkiem Glassa i Reicha, umkn\u0119\u0142a chyba ich wyj\u0105tkowa faktura, z kt\u00f3rej co rusz wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 niespodziewane melodie,\u00a0 w kt\u00f3rej nawarstwiaj\u0105 dziwne harmonie, dzwoni\u0105 dzwony, rozbrzmiewa lutera\u0144ski hymn Ein feste Burg ist unser Gott<\/em>. Przyznaj\u0119, wysz\u0142am\u00a0 z tego d\u0142ugiego koncertu wyczerpana, a zarazem zaintrygowana wyobra\u017ani\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105 Eastmana, przywodz\u0105c\u0105 na my\u015bl nie do ko\u0144ca jasne skojarzenia z dorobkiem Tomasza Sikorskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

graindelavoix w ko\u015bciele przy Hohenzollernplatz. Fot. Camille Blake.<\/p>\n

Nocny wyst\u0119p francuskiego perkusisty i kompozytora Uriela Barth\u00e9l\u00e9miego nie wywar\u0142 na nikim wra\u017cenia, pierwszy koncert nazajutrz zrobi\u0142 na wi\u0119kszo\u015bci wra\u017cenie jak najgorsze. Przyznam, \u017ce od dawna nie wym\u0119czy\u0142am si\u0119 tak straszliwie, jak na projekcji Island Song – <\/em>filmu nowojorskiego performera wyst\u0119puj\u0105cego pod pseudonimem Charlemagne Palestine – kt\u00f3ra poprzedzi\u0142a grafoma\u0144skie The Lichtenberg Figures<\/em> do tekst\u00f3w Bena Lehnera, skomponowane i wykonane przez Ev\u0119 Reiter z towarzyszeniem sk\u0105din\u0105d znakomitego zespo\u0142u Ictus. Ju\u017c mia\u0142am wymkn\u0105\u0107 si\u0119 chy\u0142kiem, kiedy sobie u\u015bwiadomi\u0142am, \u017ce przyjecha\u0142am na Maerzmusik przede wszystkim po to, by pos\u0142ucha\u0107 nieszpor\u00f3w cypryjskich i motet\u00f3w Jeana Hanelle w interpretacji belgijskiego zespo\u0142u graindelavoix. Przebieg\u0142am kilkaset metr\u00f3w z siedziby Haus der Berliner Festspiele do ko\u015bcio\u0142a przy Hohenzollernplatz i znalaz\u0142am si\u0119 w ca\u0142kiem innym \u015bwiecie.<\/p>\n

\u015awi\u0105tynia Ko\u015bcio\u0142a Ewangelickiego Berlina, Brandenburgii i \u015bl\u0105skich G\u00f3rnych \u0141u\u017cyc jest miejscem pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem wyj\u0105tkowym. Wybudowana w 1933 roku w stylu ekspresjonizmu ceglanego, wed\u0142ug projektu Ossipa Klarweina i Johanna Fritza H\u00f6gera, zniszczona w 1943 i stopniowo rekonstruowana do 1965 roku, zdumiewa surow\u0105 precyzj\u0105 klinkierowej elewacji oraz szokuj\u0105cymi nawi\u0105zaniami do architektury \u015bredniowiecznej i orientalnej. Pot\u0119\u017cna nawa, wsparta na trzynastu \u017celbetonowych d\u017awigarach, wzbudza skojarzenia zar\u00f3wno z gotycka katedr\u0105, jak z modernistyczn\u0105 budowl\u0105 przemys\u0142ow\u0105. St\u0105d w\u0142a\u015bnie wzi\u0119\u0142a si\u0119 potoczna nazwa Kirche am Hohenzollernplatz – Kraftwerk Gottes<\/i><\/span>, <\/em>czyli Bo\u017ca Elektrownia. Wn\u0119trze s\u0142u\u017cy potrzebom wsp\u00f3lnoty religijnej, a zarazem otwiera przestrze\u0144 dla sztuki: go\u015bci wystawy tw\u00f3rc\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych oraz koncerty muzyki wokalnej i organowej. Tym razem przyj\u0119\u0142o w siebie dziesi\u0119cioro cz\u0142onk\u00f3w graindelavoix, piel\u0119gnuj\u0105cych owe Barthesowskie „ziarenka g\u0142osu”, d\u017awi\u0119ki naznaczone odr\u0119bno\u015bci\u0105 wykonawc\u00f3w, niesp\u00f3jne, czasem uwodzicielsko niepi\u0119kne.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Camille Blake.<\/p>\n

Cypryjskie nieszpory bo\u017conarodzeniowe zabrzmia\u0142y ju\u017c w Polsce wcze\u015bniej, mi\u0119dzy innymi w ramach gda\u0144skiego festiwalu Actus Humanus w grudniu 2015 roku. Kieruj\u0105cy ansamblem Bj\u00f6rn Schmelzer zestawi\u0142 je z motet\u00f3w przypisywanych Jeanowi Hanelle – wikariuszowi katedry w Cambrai, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 ponad dwadzie\u015bcia lat na dworze rodu Lusignan w Nikozji – oraz chora\u0142u bizantyjskiego, arabskoj\u0119zycznych \u015bpiew\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a maronickiego i antyfon \u0142aci\u0144skich, wykorzystanych jako cantus firmus<\/em> w kompozycjach Hanelle’a. Program zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c okrzepn\u0105\u0107. G\u0142osy \u015bpiewak\u00f3w – na czele z rozmigotanym jak rt\u0119\u0107 altem Razek-Fran\u00e7ois Bitara, Syryjczyka z Aleppo – nabra\u0142y jeszcze wi\u0119kszej p\u0142ynno\u015bci i zmys\u0142owego \u017caru. Monodia snu\u0142a si\u0119 sznurem ornament\u00f3w nizanych jak paciorki r\u00f3\u017ca\u0144ca, wielog\u0142os uk\u0142ada\u0142 si\u0119 z warstw niejednorodnych, a przecie\u017c wpasowanych w siebie niczym cz\u0105stki mozaiki z Pafos. \u015apiew ni\u00f3s\u0142 si\u0119 w g\u00f3r\u0119 i wszerz, mi\u0119dzy betonowe \u017cebra nawy, mi\u0119dzy s\u0142uchaczy, id\u0105cych za wokalistami krok w krok, zagl\u0105daj\u0105cych im przez rami\u0119 w nuty, przykucni\u0119tych u stopni o\u0142tarza, le\u017c\u0105cych na wznak na ceglanej posadzce.
\n<\/span><\/p>\n

Pytania o czas cisn\u0119\u0142y si\u0119 same na usta. Cia\u0142o, kt\u00f3re odpoczynek woli, t\u0119sknicy nie czu\u0142o, a co to nie \u017cy\u0107, w czas si\u0119 przypatrzy\u0142o. Zupe\u0142nie jak u Kochanowskiego. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tym razem uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 na Maerzmusik, a w\u0142a\u015bciwie na pierwsze dwa dni imprezy, kt\u00f3ra pod kierownictwem artystycznym Berno Odo Polzera zosta\u0142a przemianowana na „Festival f\u00fcr Zeitfragen” (w lu\u017anym t\u0142umaczeniu „festiwal zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z czasem”). Has\u0142o wieloznaczne i przez Polzera wykorzystywane do granic pojemno\u015bci tego poj\u0119cia: w tym roku upchni\u0119to w nim walk\u0119 z … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-1985","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1985"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1992,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1985\/revisions\/1992"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}