{"id":2012,"date":"2017-04-08T12:50:36","date_gmt":"2017-04-08T10:50:36","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2012"},"modified":"2021-09-07T10:21:53","modified_gmt":"2021-09-07T08:21:53","slug":"krytyk-w-rozterce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2012","title":{"rendered":"Krytyk w rozterce"},"content":{"rendered":"

Zdarza si\u0119 Pa\u0144stwu wybra\u0107 na premier\u0119, a kilka dni p\u00f3\u017aniej przeczyta\u0107 recenzje, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce ka\u017cdy krytyk by\u0142 na jakim\u015b innym przedstawieniu, a ju\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie na tym, kt\u00f3re Pa\u0144stwo widzieli i s\u0142yszeli? Mnie si\u0119 to przytrafia nagminnie i bywa przyczyn\u0105 niema\u0142ej frustracji. Kilka dni przed opublikowaniem tego felietonu w sieci wpad\u0142a mi w r\u0119ce jeszcze jedna niemiecka recenzja ze spektaklu, o kt\u00f3rym mowa w tek\u015bcie. Z kt\u00f3rej si\u0119 dowiedzia\u0142am, \u017ce \u015bpiewak niez\u0142y, ale w \u017cadnym razie nie Heldentenor, tylko tenor charakterystyczny. O tym, \u017ce pr\u00f3ba dotarcia do prawdy o wykonaniu przypomina czasem fabu\u0142\u0119 filmu Rash\u014dmon <\/i>Kurosawy, w marcowym numerze „Muzyki w Mie\u015bcie”.<\/p>\n

***<\/p>\n

Co kraj, to obyczaj. Nie zdziwi\u0142am si\u0119 przy odbiorze biletu prasowego w jednej z oper na po\u0142udniu Niemiec, kiedy przemi\u0142a pani wr\u0119czy\u0142a mi nie tylko program, ale i p\u0119kaj\u0105c\u0105 w szwach kopert\u0119 z tajemnicz\u0105 zawarto\u015bci\u0105. Znalaz\u0142am w niej kilkadziesi\u0105t pieczo\u0142owicie zeskanowanych i wydrukowanych recenzji z premiery, kt\u00f3ra posz\u0142a tydzie\u0144 wcze\u015bniej w tej samej obsadzie. Postanowi\u0142am zajrze\u0107 do nich dopiero w przerwie, \u017ceby si\u0119 niczym nie sugerowa\u0107.<\/p>\n

Z pierwszego aktu wysz\u0142am bardzo zadowolona, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w. Orkiestra gra\u0142a z nerwem, soli\u015bci dali z siebie wszystko, nawet inscenizacja trzyma\u0142a si\u0119 kupy, o co akurat w Niemczech najtrudniej. Siad\u0142am przy stoliku z kieliszkiem Gr\u00fcner Veltlinera i pogr\u0105\u017cy\u0142am si\u0119 w lekturze. Orkiestr\u0119 chwalili wszyscy, podobnie jak \u015bpiewak\u00f3w zwi\u0105zanych z teatrem na sta\u0142e. Przytyki kierowano wy\u0142\u0105cznie pod adresem artyst\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych go\u015bcinnie, czyli trojga cudzoziemc\u00f3w obsadzonych w g\u0142\u00f3wnych rolach w dziele uwa\u017canym za niemieck\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 narodow\u0105. Pokiwa\u0142am g\u0142ow\u0105 ze zrozumieniem. Nam te\u017c nie w smak korea\u0144skie Jontki.<\/p>\n

Im bardziej jednak pr\u00f3bowa\u0142am z\u0142o\u017cy\u0107 te opinie w sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, tym gorzej mi to wychodzi\u0142o. U jednego recenzenta czytam, \u017ce Brunhilda si\u0142owo bierze g\u00f3ry, u drugiego, \u017ce nie radzi sobie w dolnym rejestrze. Jeden wychwala skupiony g\u0142os Zyglindy, drugi utyskuje na jej zbyt szerokie wibrato. Najwi\u0119cej k\u0142opot\u00f3w przysporzy\u0142 krytykom Zygmunt \u2013 w uj\u0119ciu \u015bpiewaka, kt\u00f3rego akurat znam dobrze i zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce trudno go wt\u0142oczy\u0107 w jak\u0105kolwiek szufladk\u0119. Prawdziwy Heldentenor, ale szkoda, \u017ce zabrak\u0142o mu si\u0142 na drugi akt. Prawdziwy Heldentenor, ale szkoda, \u017ce roz\u015bpiewa\u0142 si\u0119 dopiero w drugim akcie. Jeden krytyk s\u0142yszy w jego \u015bpiewie \u201ewundervoller Phrasierung\u201d, drugi narzeka na \u201eblo\u00dfe Deklamation\u201d. Tu czytam, \u017ce ani w z\u0105b nie mo\u017cna zrozumie\u0107, co on tam mamrocze pod nosem, tam kto\u015b pieje z zachwytu nad jego nieskaziteln\u0105 dykcj\u0105. Kiedy rozleg\u0142 si\u0119 dzwonek, wr\u00f3ci\u0142am na widowni\u0119 z ko\u0142acz\u0105cym si\u0119 po g\u0142owie wspomnieniem primaaprilisowych dodatk\u00f3w Tuwima i S\u0142onimskiego do dziennika \u201eKurier Poranny\u201d. Zw\u0142aszcza ich gospodarskiej rady, by przechowywa\u0107 ser w miejscu suchym, acz nie pozbawionym znacznej wilgoci.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Falk von Traubenberg<\/p>\n

Po drugim akcie wda\u0142am si\u0119 w niezobowi\u0105zuj\u0105c\u0105 pogaw\u0119dk\u0119 z par\u0105 starszych niemieckich meloman\u00f3w, najwyra\u017aniej rozkochanych w tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera i znaj\u0105cych si\u0119 na rzeczy. Kiedy spytali, co s\u0105dz\u0119 o wykonawcy partii Zygmunta \u2013 kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie pad\u0142 z r\u0119ki Hundinga i nie zamierza\u0142 przysporzy\u0107 nam \u017cadnych niespodzianek w akcie trzecim \u2013 postanowi\u0142am wdzia\u0107 mask\u0119 pow\u015bci\u0105gliwego krytyka i oznajmi\u0142am, \u017ce niczego sobie, tyle \u017ce za cz\u0119sto mu si\u0119 te umlauty w tek\u015bcie myl\u0105. Pa\u0144stwo spojrzeli na mnie z wyra\u017an\u0105 przygan\u0105. \u201eNo jak tak mo\u017cna, przecie\u017c to jest cudzoziemiec! Czego pani od niego wymaga?\u201d. Zrobi\u0142o mi si\u0119 okropnie g\u0142upio i poczu\u0142am si\u0119 jak ostatni snob. Albo jak najprawdziwszy niemiecki krytyk, co w opisanym wy\u017cej kontek\u015bcie wcale nie poprawi\u0142o mi humoru.<\/p>\n

Wr\u00f3ci\u0142am do hotelu na piechot\u0119, zastanawiaj\u0105c si\u0119 po drodze nad czysto teatraln\u0105 stron\u0105 spektaklu. Zn\u00f3w wyci\u0105gn\u0119\u0142am z koperty recenzje miejscowych fachowc\u00f3w. I dopiero mnie zatka\u0142o. W ojczy\u017anie Regieoper \u2013 gdzie nikogo nie dziwi\u0105 Wotany w garniturach pod krawatem, miotaj\u0105cy si\u0119 po\u015br\u00f3d biurowych segregator\u00f3w, popsutych pralek i sklepowych p\u00f3\u0142ek uginaj\u0105cych si\u0119 pod ci\u0119\u017carem batonik\u00f3w czekoladowych \u2013 na g\u0142ow\u0119 re\u017cysera posypa\u0142 si\u0119 grad ca\u0142kiem niespodziewanych zarzut\u00f3w. Dlaczego Brunhilda chodzi po \u015bniegu na bosaka? Co to za pomys\u0142, \u017ceby Wotan zakl\u0105\u0142 ukochan\u0105 c\u00f3rk\u0119 w bry\u0142\u0119 lodu? Przecie\u017c potem otoczy\u0142 j\u0105 murem ognia, wi\u0119c ten l\u00f3d si\u0119 chyba rozpu\u015bci, zanim Zygfryd doro\u015bnie i przyjdzie jej z odsiecz\u0105? Scenografia do pierwszego aktu, z rz\u0119dem z\u0142owieszczo uchylaj\u0105cych si\u0119 drzwi w domu Hundinga, skojarzy\u0142a si\u0119 czworgu krytykom z kalendarzem adwentowym (skojarzenie nieprzypadkowe \u2013 premiera odby\u0142a si\u0119 w grudniu). Walkirie w pomara\u0144czowych goglach, cwa\u0142uj\u0105ce nad lodow\u0105 pustyni\u0105 na paralotniach, nie wzbudzi\u0142y niczyich zastrze\u017ce\u0144.<\/p>\n

\u015awiat krytyki operowej wci\u0105\u017c nie przestaje mnie zdumiewa\u0107. Dobrze wiem, \u017ce i moje recenzje doprowadzaj\u0105 niejednego melomana do furii, rozpaczy lub ataku niepowstrzymanej weso\u0142o\u015bci. Coraz mocniej podejrzewam, \u017ce racja \u2013 o ile mo\u017cna u\u017cy\u0107 tego s\u0142owa w kontek\u015bcie oceny wykonania \u2013 le\u017cy po stronie publiczno\u015bci. G\u0142osuj\u0105cej nogami, klaskaniem maj\u0105cej obrz\u0119k\u0142e prawice, bucz\u0105cej do utraty tchu. Szkopu\u0142 w tym, \u017ce w archiwach prasowych i czelu\u015bciach internetu zostan\u0105 opinie przem\u0105drza\u0142ych recenzent\u00f3w: sprzeczne, cz\u0119sto ba\u0142amutne, nacechowane mn\u00f3stwem osobistych uprzedze\u0144. Nie wierzcie nam na s\u0142owo. Id\u017acie do opery, a sami si\u0119 przekonacie, \u017ce by\u0142o zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zdarza si\u0119 Pa\u0144stwu wybra\u0107 na premier\u0119, a kilka dni p\u00f3\u017aniej przeczyta\u0107 recenzje, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce ka\u017cdy krytyk by\u0142 na jakim\u015b innym przedstawieniu, a ju\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie na tym, kt\u00f3re Pa\u0144stwo widzieli i s\u0142yszeli? Mnie si\u0119 to przytrafia nagminnie i bywa przyczyn\u0105 niema\u0142ej frustracji. Kilka dni przed opublikowaniem tego felietonu w sieci wpad\u0142a … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2012","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2012"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6073,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2012\/revisions\/6073"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}