{"id":2031,"date":"2017-04-20T23:31:26","date_gmt":"2017-04-20T21:31:26","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2031"},"modified":"2017-04-20T23:35:29","modified_gmt":"2017-04-20T21:35:29","slug":"tenor-spod-monte-stellu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2031","title":{"rendered":"Tenor spod Monte Stellu"},"content":{"rendered":"

Greccy \u017ceglarze nazywali j\u0105 Kallist\u00e9 – Najpi\u0119kniejsza. Rdzenni mieszka\u0144cy Korsyki przekazuj\u0105 sobie legend\u0119 o Panu Bogu, kt\u00f3ry ko\u0144cz\u0105c dzie\u0142o stworzenia, przypomnia\u0142 sobie o rozleg\u0142ej wyspie na morzu nazwanym p\u00f3\u017aniej przez ludzi \u015ar\u00f3dziemnym, i nie maj\u0105c ju\u017c si\u0142y wymy\u015bla\u0107 kolejnych cud\u00f3w, zgromadzi\u0142 na niej wszystko, co mu si\u0119 najlepiej uda\u0142o: strzeliste g\u00f3ry, malownicze wybrze\u017ca, g\u0119ste lasy kasztanowe i wonne, wiecznie zielone zaro\u015bla. Ten ol\u015bniewaj\u0105cy, a zarazem surowy raj na ziemi zamieszkuj\u0105 Corsi – nar\u00f3d ukszta\u0142towany w d\u0142ugotrwa\u0142ym procesie mieszania grup etnicznych. Pierwotn\u0105 ludno\u015b\u0107 wyspy – Iber\u00f3w i Ligur\u00f3w – stopniowo wypierali kolonizatorzy feniccy, kartagi\u0144scy, greccy i etruscy. W III wieku p.n.e. Korsyka znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Republiki Rzymskiej. We wczesnym \u015bredniowieczu w\u015br\u00f3d \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej populacji zacz\u0119li osiedla\u0107 si\u0119 Grecy z Bizancjum i przedstawiciele lud\u00f3w germa\u0144skich. W IX wieku Korsyk\u0119 zaj\u0119li Arabowie, dwie\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej przesz\u0142a pod zwierzchno\u015b\u0107 arcybiskupa Pizy, potem dosta\u0142a si\u0119 w d\u0142ugoletnie w\u0142adanie Genui. Jedyny w dziejach wyspy epizod niepodleg\u0142o\u015bci trwa\u0142 zaledwie czterna\u015bcie lat – od 1755 roku, kiedy Pasquale Paoli, przyw\u00f3dca antygenue\u0144skiej rewolty, doprowadzi\u0142 do uchwalenia pierwszej na \u015bwiecie konstytucji, wcze\u015bniejszej zar\u00f3wno od ameryka\u0144skiej ustawy zasadniczej, jak polskiej Konstytucji 3 maja, a\u017c do ostatecznego rozgromienia republikan\u00f3w przez Francj\u0119 (1769), na kt\u00f3rej rzecz Genua zrzek\u0142a si\u0119 Korsyki w ramach rozliczenia d\u0142ugu zaci\u0105gni\u0119tego u Ludwika XV.<\/p>\n

Czynnikiem, kt\u00f3ry do dzi\u015b najmocniej okre\u015bla to\u017csamo\u015b\u0107 Korsykan\u00f3w, jest \u015bpiew. Tradycyjna wyspiarska polifonia opiera si\u0119 na trzech g\u0142osach: melodi\u0119 intonuje g\u0142os prowadz\u0105cy (secunda<\/em>), do kt\u00f3rego kolejno do\u0142\u0105czaj\u0105 terza<\/em>, g\u0142os najwy\u017cszy, bogato ornamentowany, oraz bassu<\/em>, zapewniaj\u0105cy podstaw\u0119 harmoniczn\u0105 pie\u015bni. \u015apiewacy cz\u0119sto ustawiaj\u0105 si\u0119 w ciasnym p\u00f3\u0142kolu, zamykaj\u0105 oczy, przyk\u0142adaj\u0105 d\u0142o\u0144 do ucha, \u017ceby wys\u0142ysze\u0107 wszystkie alikwoty, i w stanie granicz\u0105cym z ekstaz\u0105 stroj\u0105 poszczeg\u00f3lne interwa\u0142y, a\u017c „znik\u0105d” pojawi si\u0119 czwarty g\u0142os anielski – nieistniej\u0105ca, wyobra\u017cona linia melodyczna, kt\u00f3ra mimo to w\u017cera si\u0119 w m\u00f3zg i dope\u0142nia rezonuj\u0105cy w g\u0142\u0119bi trzewi wielog\u0142os. Korsykanie wk\u0142adaj\u0105 w sw\u00f3j \u015bpiew ca\u0142e serce i ducha, emituj\u0105c d\u017awi\u0119ki na wysokiej krtani, charakterystycznym, chropawym brzmieniem, znakomicie podparte oddechem. Na pogrzebach i procesjach Wielkiego Tygodnia wyrzucaj\u0105 z siebie \u017carliwe lamentu<\/em>, \u017cycie \u015bwieckich wsp\u00f3lnot komentuj\u0105 w trzyg\u0142osowych paghjella<\/em>, m\u0142\u00f3c\u0105 zbo\u017ce na granitowych tarasach przy akompaniamencie jednog\u0142osowych cantu di a tribbiera<\/i>, podczas wiejskich uroczysto\u015bci urz\u0105dzaj\u0105 chjame<\/em> e risponde – <\/em>zajad\u0142e pojedynki improwizator\u00f3w, przywodz\u0105ce na my\u015bl skojarzenia z turniejami \u015bredniowiecznych bractw \u015bpiewaczych. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jednym z najs\u0142ynniejszych o\u015brodk\u00f3w tradycyjnej polifonii jest Bastia, XIV-wieczny port na p\u00f3\u0142wyspie Capicorsu i stolica departamentu G\u00f3rna Korsyka. Tam w\u0142a\u015bnie, w 1903 roku, urodzi\u0142 si\u0119 Jos\u00e9 Luccioni, prosty ch\u0142opak bez wi\u0119kszych ambicji, kt\u00f3ry od dzieci\u0144stwa pasjonowa\u0142 si\u0119 motoryzacj\u0105. Muzykalny jak wszyscy Korsykanie, nie przepu\u015bci\u0142 \u017cadnej okazji wsp\u00f3lnego \u015bpiewu z kolegami, zagl\u0105da\u0142 te\u017c do miejscowej opery i nami\u0119tnie s\u0142ucha\u0142 nagra\u0144 swojego krajana C\u00e9sara Vezzaniego, kt\u00f3ry ju\u017c w 1911 roku zadebiutowa\u0142 w paryskiej Op\u00e9ra-Comique. Bardziej jednak interesowa\u0142y go samochody: wkr\u00f3tce po pierwszej wojnie \u015bwiatowej zatrudni\u0142 si\u0119 w sto\u0142ecznej fabryce Citro\u00ebna, gdzie pracowa\u0142 jako mechanik i testowa\u0142 bolidy wy\u015bcigowe. Na jego talent wokalny zwr\u00f3cili uwag\u0119 dopiero koledzy z wojska, kt\u00f3rzy w 1927 roku nam\u00f3wili go do podj\u0119cia nauki w konserwatorium. Jos\u00e9 trafi\u0142 pod opiek\u0119 dw\u00f3ch s\u0142ynnych tenor\u00f3w, \u015bwi\u0119c\u0105cych triumfy na francuskich scenach prze\u0142omu XIX i XX stulecia: L\u00e9<\/span>ona Davida i L\u00e9once-Antoine’a Escala\u00efs. Pierwszy wyst\u0119p na scenie Opery Paryskiej mia\u0142 za sob\u0105 jeszcze przed uko\u0144czeniem studi\u00f3w: w epizodycznej r\u00f3lce na prapremierze ca\u0142kiem dzi\u015b zapoznanej opery Virginie<\/em> Alfreda Bruneau (1931). Wkr\u00f3tce potem otrzyma\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0119 na konkursie wokalnym w konserwatorium, co zaowocowa\u0142o istnym wysypem anga\u017cy w operach na prowincji: w Nanterre, Limoges, Rouen i Marsylii, gdzie Luccioni \u015bpiewa\u0142 na przemian Cavaradossiego w Tosce<\/em> i Cania w Pajacach<\/em>. W 1932 zaproponowano mu parti\u0119 Cania w Palais Garnier. M\u0142ody tenor z miejsca podbi\u0142 serca paryskiej krytyki i publiczno\u015bci. Jeszcze w tym samym sezonie wyst\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy innymi jako Ksi\u0105\u017c\u0119 Mantui w Rigoletcie<\/em>, Eneasz w Trojanach<\/em>, Radames w Aidzie <\/em>oraz tytu\u0142owy Sigurd w operze Ernesta Reyera.<\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej poszed\u0142 w \u015blady swojego idola: w listopadzie 1933 zadebiutowa\u0142 w Op\u00e9ra-Comique w partii Don Jos\u00e9go, kt\u00f3ra z czasem sta\u0142a si\u0119 jego znakiem rozpoznawczym. W rol\u0119 \u017ca\u0142osnego kochanka wcieli\u0142 si\u0119 w swej karierze przesz\u0142o pi\u0119\u0107set razy, mi\u0119dzy innymi w londy\u0144skiej Covent Garden, gdzie \u015bpiewa\u0142 u boku andaluzyjskiej mezzosopranistki Conchity Superv\u00eda, przy okazji obchod\u00f3w dwudziestopi\u0119ciolecia panowania kr\u00f3la Jerzego V w 1935 roku. Sceny \u015bwiatowe stan\u0119\u0142y przed nim otworem: w 1936 zadebiutowa\u0142 w Operze w Rzymie, gdzie rok p\u00f3\u017aniej za\u015bpiewa\u0142 Zygfryda w Zmierzchu bog\u00f3w, <\/em>w kolejnym sezonie \u015bwi\u0119ci\u0142 triumfy za Oceanem, mi\u0119dzy innymi w Civic Opera w Chicago, Teatro Col\u00f3n w Buenos Aires, na scenach w Rio de Janeiro i Montevideo. Tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej zyska\u0142 pozycj\u0119, o jakiej Vezzani m\u00f3g\u0142 tylko marzy\u0107. Mia\u0142 w perspektywie kontrakty z La Scal\u0105 i Metropolitan Opera, a bywalcy Op\u00e9ra Garnier uznali go za pe\u0142noprawnego rywala innego bo\u017cyszcza paryskiej publiczno\u015bci: powoli trac\u0105cego ju\u017c g\u0142os Georgesa Thilla.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jos\u00e9 Luccioni w roli Cania w Pajacach. <\/em><\/p>\n

Niestety, wojna pokrzy\u017cowa\u0142a plany podboju teatr\u00f3w w Nowym Jorku i Mediolanie. Nie ma jednak tego z\u0142ego, co by na dobre nie wysz\u0142o: w 1943 roku Luccioni za\u015bpiewa\u0142 w Pary\u017cu Otella – parti\u0119, z kt\u00f3r\u0105 Thillowi nigdy nie by\u0142o dane zmierzy\u0107 si\u0119 na scenie. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych utwierdzi\u0142 swoj\u0105 renom\u0119 ostatniego tenora dramatycznego reprezentuj\u0105cego dawn\u0105, prawdziwie francusk\u0105 szko\u0142\u0119 wokaln\u0105. W jego \u015bpiewie zawsze pobrzmiewa\u0142o co\u015b spontanicznego, w lej\u0105cej si\u0119 jak p\u0142ynny metal frazie da\u0142o si\u0119 niemal wyczu\u0107 zapach korsyka\u0144skiej makii i rozmach wiejskiej, improwizowanej paghjella<\/em>. A mimo to imponowa\u0142 nieskaziteln\u0105 technik\u0105, cudownie otwart\u0105 g\u00f3r\u0105, szlachetn\u0105 \u015brednic\u0105, wspania\u0142\u0105 dykcj\u0105 i pe\u0142n\u0105 ekspresji gr\u0105 aktorsk\u0105. By\u0142 ulubie\u0144cem publiczno\u015bci: zdarza\u0142o mu si\u0119 bisowa\u0107 arie, czasem nawet wykonywa\u0107 je po trzykro\u0107 na jednym przedstawieniu.<\/p>\n

Zako\u0144czy\u0142 karier\u0119 stosunkowo wcze\u015bnie. Po przebytym wypadku samochodowym cierpia\u0142 na b\u00f3le kolana, kt\u00f3re coraz bardziej doskwiera\u0142y mu w podr\u00f3\u017cach poza stolic\u0119. W 1959 przygotowa\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 wielk\u0105 rol\u0119 w Palais Garnier: Heroda w Salome <\/em>Straussa. Po\u017cegna\u0142 si\u0119 ze scen\u0105 8 lutego 1962 roku, ostatnim wyst\u0119pem w roli Cania w Op\u00e9ra-Comique. Odt\u0105d nagrywa\u0142 ju\u017c tylko dla radia. W 1970 za\u015bpiewa\u0142 jeszcze na koncercie w Saint-M\u00e9dard-en-Jalles nieopodal Bordeaux i wycofa\u0142 si\u0119 na dobre. Zmar\u0142 osiem lat p\u00f3\u017aniej w Marsylii.<\/p>\n

O \u015bpiewie Thilla mawiano cz\u0119sto, \u017ce by\u0142 czysty jak kryszta\u0142. \u015apiew Luccioniego okre\u015blano przymiotnikiem „g\u00e9n\u00e9reux”. Szlachetny jak serce prawdziwego Korsykanina. Szczodry jak krajobraz najpi\u0119kniejszej wyspy na \u015bwiecie, wy\u0142onionej z niebytu w si\u00f3dmy dzie\u0144 stworzenia.<\/p>\n

https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=TlbeoCfKRwg<\/a><\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Greccy \u017ceglarze nazywali j\u0105 Kallist\u00e9 – Najpi\u0119kniejsza. Rdzenni mieszka\u0144cy Korsyki przekazuj\u0105 sobie legend\u0119 o Panu Bogu, kt\u00f3ry ko\u0144cz\u0105c dzie\u0142o stworzenia, przypomnia\u0142 sobie o rozleg\u0142ej wyspie na morzu nazwanym p\u00f3\u017aniej przez ludzi \u015ar\u00f3dziemnym, i nie maj\u0105c ju\u017c si\u0142y wymy\u015bla\u0107 kolejnych cud\u00f3w, zgromadzi\u0142 na niej wszystko, co mu si\u0119 najlepiej uda\u0142o: strzeliste g\u00f3ry, malownicze wybrze\u017ca, g\u0119ste lasy … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2031","6":"format-standard","7":"category-atlas-zapomnianych-glosow"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2031"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2037,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions\/2037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}