{"id":2071,"date":"2017-05-06T16:36:18","date_gmt":"2017-05-06T14:36:18","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2071"},"modified":"2021-09-11T11:31:16","modified_gmt":"2021-09-11T09:31:16","slug":"scena-wolna-bedzie-bal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2071","title":{"rendered":"Scena wolna, b\u0119dzie bal"},"content":{"rendered":"

Albo mi pami\u0119\u0107 szwankuje, albo to pierwszy prawdziwie wiosenny dzie\u0144 w tym roku. Najwy\u017cszy czas si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0107. Scena operowa – wbrew pozorom – potrafi dostarczy\u0107 wielu powod\u00f3w do rado\u015bci, o czym zreszt\u0105 napisz\u0119 wkr\u00f3tce, w obiecanej recenzji z wroc\u0142awskiego Kopciuszka. <\/em>Czasem jednak si\u0119 zdarza, \u017ce do niepohamowanej weso\u0142o\u015bci, irytacji, a nawet furii widz\u00f3w przyczyniaj\u0105 si\u0119 sami wykonawcy: swoj\u0105 niezdarno\u015bci\u0105, gapiostwem lub o\u015blim uporem w realizowaniu w\u0142asnej wizji przedstawienia. Spektakl lubi si\u0119 wymkn\u0105\u0107 spod kontroli, zw\u0142aszcza gdy w domu operowym zabraknie re\u017cysera. O niespodziewanych wpadkach, teatrze, z kt\u00f3rego usz\u0142y powietrze i magia, oraz pewnym pechowym wynalazcy – w kwietniowym numerze „Muzyki w mie\u015bcie”.<\/p>\n

***<\/p>\n

Dawno, dawno temu trafi\u0142am w antologii science-fiction na opowiadanie o pewnym wynalazcy, kt\u00f3ry skonstruowa\u0142 wehiku\u0142 czasu, ale nie mia\u0142 odwagi sam go wypr\u00f3bowa\u0107. Zbyt zawistny, \u017ceby zda\u0107 si\u0119 na pomoc koleg\u00f3w po fachu, \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 jakiego\u015b szemranego typa z ulicy i za flaszk\u0119 whisky nam\u00f3wi\u0142 go do udzia\u0142u w eksperymencie. Nie by\u0142o \u0142atwo: facet okaza\u0142 si\u0119 uparty, ma\u0142o rozgarni\u0119ty i na dodatek niezmiernie dra\u017cliwy. W ko\u0144cu jednak uda\u0142o si\u0119 doj\u015b\u0107 z nim do \u0142adu i wtajemniczy\u0107 go w szczeg\u00f3\u0142y techniczne przedsi\u0119wzi\u0119cia. Wynalazca postanowi\u0142 wys\u0142a\u0107 swojego kr\u00f3lika do\u015bwiadczalnego w paleozoik. Wbi\u0142 mu do g\u0142owy, \u017ceby pod \u017cadnym pozorem niczego nie dotyka\u0142. Ma tylko obserwowa\u0107 i zda\u0107 mu potem relacj\u0119. Ka\u017cda, cho\u0107by najdrobniejsza ingerencja w przesz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce odmieni\u0107 bieg dziej\u00f3w \u2013 z nieprzewidzianym skutkiem.<\/p>\n

Jak si\u0119 \u0142atwo domy\u015bli\u0107, menel nie pos\u0142ucha\u0142. Wzi\u0119\u0142a w nim g\u00f3r\u0119 ciekawo\u015b\u0107: mimo zakazu porzuci\u0142 wehiku\u0142, ruszy\u0142 przed siebie i po drodze odsun\u0105\u0142 jaki\u015b kamie\u0144, spod kt\u00f3rego wype\u0142z\u0142o stadko wyj\u0105tkowo odra\u017caj\u0105cych prap\u0142az\u00f3w. Po powrocie do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci zasta\u0142 wynalazc\u0119 na skraju rozpaczy. Wprawdzie zleceniodawca nadal mieszka\u0142 w tym samym miejscu i wygl\u0105da\u0142 w miar\u0119 podobnie, ale w jego \u017cyciu wszystko stan\u0119\u0142o na g\u0142owie. Samowolka typa spod ciemnej gwiazdy zaowocowa\u0142a mi\u0119dzy innymi powa\u017cnym kryzysem w ma\u0142\u017ce\u0144stwie wynalazcy. W dalszym ci\u0105gu opowiadania uczestnik pechowego eksperymentu wraca raz po raz w zamierzch\u0142\u0105 er\u0119 geologiczn\u0105, podejmuj\u0105c kolejne pr\u00f3by naprawienia wyrz\u0105dzonych szk\u00f3d. Z coraz gorszym skutkiem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Allen Anderson, ilustracja do opowiadania Me, Myself and I<\/em> Kennetha Putnama. Ameryka\u0144ski pulp magazine „Planet Stories”, 1947<\/p>\n

Przekona\u0142am si\u0119 niedawno na w\u0142asnej sk\u00f3rze, \u017ce podobnie bywa z inscenizacjami oper, kt\u00f3re dostaj\u0105 drugie, a czasem i trzecie \u017cycie na scenach innych teatr\u00f3w. Owszem, ka\u017cdy dobry spektakl dojrzewa: najpierw krzepnie, potem ewoluuje, akcenty odrobin\u0119 si\u0119 przesuwaj\u0105, relacje mi\u0119dzy postaciami zyskuj\u0105 coraz wi\u0119ksz\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119. Zdarzaj\u0105 si\u0119 niespodzianki, a nawet pami\u0119tne katastrofy, przekazywane latami w teatralnej anegdocie. Sama si\u0119 do takiej kiedy\u015b przyczyni\u0142am, na p\u00f3\u0142scenicznym wykonaniu Widm<\/em> podczas kt\u00f3rego\u015b z Festiwali Moniuszkowskich w Kudowie. Kilkorgu ch\u00f3rzystom powierzono drobne zadania aktorskie. Ja by\u0142am dzieweczk\u0105 podaj\u0105c\u0105 Gu\u015blarzowi gar\u015b\u0107 k\u0105dzieli. \u017beby z k\u0105dziel\u0105 sta\u0142o si\u0119 to, o czym pisze w Dziadach <\/em>Mickiewicz, trzeba by\u0142o odebra\u0107 od inspicjenta zwitek paku\u0142, nas\u0105czonych specjalnym \u0142atwopalnym p\u0142ynem. Zapomnia\u0142am na \u015bmier\u0107. W panice wyrwa\u0142am gar\u015b\u0107 s\u0142omy porastaj\u0105cej sceniczny nagrobek i dr\u017c\u0105cymi r\u0119kami nasadzi\u0142am j\u0105 na czubek laski Gu\u015blarza. Ten wrzuci\u0142 j\u0105 do wielkiego kot\u0142a z zainstalowanym na dnie palnikiem gazowym. Ani nie buchn\u0119\u0142o, ani nie zawrza\u0142o, ani tym bardziej nie zgas\u0142o. K\u0142\u0119by czarnego dymu bucha\u0142y z gara przez kwadrans, przyprawiaj\u0105c o ataki kaszlu zar\u00f3wno \u015bpiewak\u00f3w, jak s\u0142uchaczy w pierwszych rz\u0105dach widowni.<\/p>\n

Tym razem oby\u0142o si\u0119 bez katastrof. Chodzi jednak o spektakl, na kt\u00f3rego poetyck\u0105 atmosfer\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 misterny splot szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, pieczo\u0142owicie egzekwowanych przez tw\u00f3rc\u00f3w inscenizacji. Ka\u017cdy ruch, ka\u017cdy gest, ka\u017cda zmiana intensywno\u015bci \u015bwiate\u0142 scenicznych mia\u0142y w tym przypadku znaczenie. Co wi\u0119cej, wp\u0142ywa\u0142y na samo wykonanie: studzi\u0142y nadmiar emocji, wzmaga\u0142y wra\u017cenie intymno\u015bci, subtelnie zwraca\u0142y uwag\u0119 na kluczowe ust\u0119py w libretcie i partyturze. By\u0142o to jedno z najpi\u0119kniejszych przedstawie\u0144, jakie widzia\u0142am w \u017cyciu, teatr m\u0105dry i skuteczny, kt\u00f3ry nie tylko szed\u0142 w zgodzie z muzyk\u0105, ale te\u017c u\u0142atwia\u0142 zadanie \u015bpiewakom, orkiestrze i czuwaj\u0105cemu nad ca\u0142o\u015bci\u0105 dyrygentowi. Zapami\u0119ta\u0142am go dobrze. Na scenie widzia\u0142am go czterokrotnie, detale mog\u0142am sprawdzi\u0107 w ka\u017cdej chwili, maj\u0105c do dyspozycji zapis filmowy dw\u00f3ch poprzednich wystawie\u0144.<\/p>\n

Przy trzecim posz\u0142o co\u015b nie tak. Czar prys\u0142 ju\u017c na d\u017awi\u0119kach wst\u0119pu orkiestrowego, granego przy wt\u00f3rze \u0142omotu maszynerii teatralnej. Potem co rusz mia\u0142am ochot\u0119 zerwa\u0107 si\u0119 z fotela i kogo\u015b obsztorcowa\u0107. Po co tyle tej sztucznej mg\u0142y? Opanujcie si\u0119, biegacie po scenie jak kozy w rajtuzach! No teraz, teraz j\u0105 dotknij, poca\u0142uj j\u0105 wreszcie. Ale nie tak, na lito\u015b\u0107 bosk\u0105, mia\u0142o by\u0107 wstydliwie! Na kogo \u015bwiecisz tym reflektorem, baranie? Tylko twarz jej o\u015bwietl i niech si\u0119 ta \u0142una nie trz\u0119sie! Czego stoicie i patrzycie na siebie spode \u0142ba? Czego si\u0119 z\u0142o\u015bliwie u\u015bmiechasz, kobieto? Od razu mam wiedzie\u0107, \u017ce knujesz jak\u0105\u015b intryg\u0119? Cz\u0142owieku, podejd\u017a do niej, przecie\u017c ona za chwil\u0119 zemdleje z rozpaczy! I tak dalej, i tak dalej\u2026 Tw\u00f3rca inscenizacji tym razem nie dojecha\u0142 na miejsce. Samo si\u0119 nie zagra\u0142o.<\/p>\n

Wniosek? Dobre przedstawienia dojrzewaj\u0105, pod pewnymi wzgl\u0119dami s\u0105 jednak jak dzieci. Trzeba ich pilnowa\u0107, trzyma\u0107 je w ryzach, t\u0142umaczy\u0107, dlaczego nie wolno. W przeciwnym razie gotowe narozrabia\u0107 i napsu\u0107 rodzicom wi\u0119cej krwi, ni\u017c menel spod ciemnej gwiazdy napsu\u0142 tch\u00f3rzliwemu wynalazcy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Albo mi pami\u0119\u0107 szwankuje, albo to pierwszy prawdziwie wiosenny dzie\u0144 w tym roku. Najwy\u017cszy czas si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0107. Scena operowa – wbrew pozorom – potrafi dostarczy\u0107 wielu powod\u00f3w do rado\u015bci, o czym zreszt\u0105 napisz\u0119 wkr\u00f3tce, w obiecanej recenzji z wroc\u0142awskiego Kopciuszka. Czasem jednak si\u0119 zdarza, \u017ce do niepohamowanej weso\u0142o\u015bci, irytacji, a nawet furii widz\u00f3w przyczyniaj\u0105 si\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2071","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2071"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6080,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2071\/revisions\/6080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}