{"id":2170,"date":"2017-06-12T13:11:02","date_gmt":"2017-06-12T11:11:02","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2170"},"modified":"2021-09-15T11:10:41","modified_gmt":"2021-09-15T09:10:41","slug":"refugees-welcome","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2170","title":{"rendered":"Refugees Welcome"},"content":{"rendered":"<p>Tak si\u0119 ostatnio dzieje, \u017ce pal\u0105ce problemy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci &#8211; z kt\u00f3rymi rz\u0105dcy tego \u015bwiata nie umiej\u0105 sobie poradzi\u0107 &#8211; trafiaj\u0105 na deski teatr\u00f3w. Tak\u017ce operowych. Czasem po to, \u017ceby widzom co\u015b uzmys\u0142owi\u0107. Cz\u0119\u015bciej po to, by ukoi\u0107 zbiorowe poczucie winy lub bezradno\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej po to, by zagra\u0107 na emocjach odbiorc\u00f3w i zyska\u0107 ich poklask. Bywa, \u017ce tw\u00f3rcy uciekaj\u0105 si\u0119 do manipulacji. Kilka tygodni temu pr\u00f3bowa\u0142am walczy\u0107 z naginaniem fakt\u00f3w do teorii na stronie pewnej re\u017cyserki. Nie doczeka\u0142am si\u0119 odpowiedzi. A przecie\u017c o sprawach wa\u017cnych, tak\u017ce o kryzysie migracyjnym, powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107 i wyci\u0105ga\u0107 wnioski. Pewien epizod z mojej niedawnej w\u0119dr\u00f3wki operowej zapad\u0142 mi g\u0142\u0119boko w pami\u0119\u0107. Na tyle g\u0142\u0119boko, \u017ce wspomnia\u0142am o nim w felietonie, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w majowym numerze &#8222;Muzyki w Mie\u015bcie&#8221;.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>W styczniu 2016 kapitu\u0142a j\u0119zykoznawc\u00f3w wybra\u0142a s\u0142owo roku. Rzeczownik \u201euchod\u017aca\u201d zosta\u0142 wskazany jednog\u0142o\u015bnie \u2013 po raz pierwszy w historii kapitu\u0142y. Wygra\u0142 te\u017c w plebiscycie internaut\u00f3w. Pokona\u0142 w cuglach frankowicza, terroryst\u0119, smog i wygaszanie. Jak podkre\u015bli\u0142 Jerzy Bartmi\u0144ski z UMCS, s\u0142owo zas\u0142u\u017cy\u0142o na wyr\u00f3\u017cnienie nie tylko z powodu cz\u0119sto\u015bci u\u017cycia, ale i ze wzgl\u0119d\u00f3w spo\u0142eczno-etycznych. Zdaniem profesora, \u201euchod\u017aca\u201d to dla Polak\u00f3w s\u0142owo \u015bwi\u0119te, kojarzone z histori\u0105 powsta\u0144 narodowych, prze\u015bladowa\u0144, ucisku i emigracji. Przemawiaj\u0105ce do wyobra\u017ani, bo kiedy\u015b to nam udzielano schronienia i go\u015bciny. Znak dzisiejszych czas\u00f3w i swoiste napomnienie, bo teraz my powinni\u015bmy okaza\u0107 solidarno\u015b\u0107 z lud\u017ami potrzebuj\u0105cymi pomocy.<\/p>\n<p>Brzmi staro, a przecie\u017c jest m\u0142ode. Pojawi\u0142o si\u0119 po raz pierwszy w s\u0142ynnym <em>S\u0142owniku warszawskim<\/em> pod redakcj\u0105 Jana Kar\u0142owicza, Adama Kry\u0144skiego, W\u0142adys\u0142awa Nied\u017awiedzkiego i J\u00f3zefa Przyborowskiego, kt\u00f3rych celem by\u0142o \u201eu\u0142o\u017cenie obszernego i dok\u0142adnego ile mo\u017cno\u015bci skarbca mowy naszej\u201d. O\u015bmiotomowy s\u0142ownik ukazywa\u0142 si\u0119 w latach 1900-1927. Tom si\u00f3dmy, od litery T do litery Y, wyszed\u0142 spod pras drukarni \u201eWsp\u00f3\u0142czesnej\u201d, dzi\u0119ki zapomodze Kasy im. Mianowskiego, w 1919 roku. Niespe\u0142na sto lat temu. Pierwotnie na takich nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w m\u00f3wi\u0142o si\u0119 zabieglec albo uchodzie\u0144. P\u00f3\u017aniej pojawili si\u0119 tu\u0142acze, pielgrzymi, wygna\u0144cy, zbiedzy i wysiedle\u0144cy. S\u0142owacki i Norwid u\u017cywali ju\u017c kosmopolitycznego s\u0142owa \u201eemigrant\u201d. Teraz sprawy si\u0119 pokomplikowa\u0142y: okre\u015blenia zwi\u0105zane z migracj\u0105 zarezerwowano dla ludzi opuszczaj\u0105cych kraj, by poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 swojego \u017cycia. Tych, kt\u00f3rzy uciekaj\u0105 bezpowrotnie, ze strachu przed wojn\u0105 i prze\u015bladowaniami, zacz\u0119li\u015bmy nazywa\u0107 uchod\u017acami. Po angielsku m\u00f3wi si\u0119 na nich <em>refugees<\/em>, czyli szukaj\u0105cy schronienia.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6092\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-300x169.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-1024x577.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-768x433.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-1536x866.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/DSCF2260-2048x1155.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Napis na murze zamkni\u0119tego obozu dla uchod\u017ac\u00f3w w Pireusie. Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n<p>Nie \u015bpieszno nam, by udziela\u0107 im w Polsce azylu. L\u0119kamy si\u0119 terroryst\u00f3w, destabilizacji gospodarki, zagro\u017cenia tradycyjnych warto\u015bci. T\u0142umaczymy, \u017ce wygna\u0144cy i tak wol\u0105 szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej. Uszczelniamy granice, odsy\u0142amy niechcianych go\u015bci na Bia\u0142oru\u015b, ale sumienie nie daje nam spokoju. Potrzeba zabrania g\u0142osu w kwestii kryzysu migracyjnego coraz cz\u0119\u015bciej znajduje uj\u015bcie w tw\u00f3rczo\u015bci. Uchod\u017acy coraz cz\u0119\u015bciej b\u0142\u0105kaj\u0105 si\u0119 po scenach teatr\u00f3w, tak\u017ce operowych. Kilka miesi\u0119cy temu pewna obiecuj\u0105ca re\u017cyserka zast\u0105pi\u0142a nimi band\u0119 przemytnik\u00f3w w <em>Carmen<\/em>. Chc\u0105c zagra\u0107 na emocjach widz\u00f3w, pod\u015bwiadomie wepchn\u0119\u0142a uciekinier\u00f3w przed n\u0119dz\u0105 i konfliktem zbrojnym w rol\u0119 wyrachowanych, goni\u0105cych za zyskiem rzezimieszk\u00f3w. Pewien s\u0142ynny re\u017cyser zam\u00f3wi\u0142 oper\u0119 do w\u0142asnego libretta na motywach sztuki \u00d6d\u00f6na von Horv\u00e1tha \u2013 sztuki z 1936 roku, metafory \u00f3wczesnego kryzysu spo\u0142ecznego i wymuszonych ucieczek przed widmem totalitaryzmu. Ledwo ze sceny pad\u0142y s\u0142owa o nielegalnym przekraczaniu granicy i deportacji do obozu dla uchod\u017ac\u00f3w, poczuli\u015bmy si\u0119 w samym \u015brodku aktualnych wydarze\u0144. Niewa\u017cne, \u017ce Horv\u00e1th mia\u0142 na my\u015bli inny kryzys, innych uchod\u017ac\u00f3w i nieco odmienne zagro\u017cenie.<\/p>\n<p>Nie wiedz\u0105c, co pocz\u0105\u0107 z tym fantem, sami przywdziewamy kostium uciekiniera. Na znak buntu przeciwko rzeczywisto\u015bci udajemy si\u0119 na emigracj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 albo wr\u0119cz przeciwnie \u2013 rzucamy si\u0119 na o\u015blep przed siebie, korzystaj\u0105c ze swob\u00f3d, kt\u00f3rych i nam mo\u017ce kiedy\u015b zabrakn\u0105\u0107. Dotyczy to tak\u017ce artyst\u00f3w i ludzi pisz\u0105cych o sztuce. Kompozytorzy osiedlaj\u0105 si\u0119 za granic\u0105, szukaj\u0105c szerszego odd\u017awi\u0119ku dla swej tw\u00f3rczo\u015bci. Muzycy staraj\u0105 si\u0119 o anga\u017ce w krajach, gdzie ich rzemios\u0142o zostanie docenione i nale\u017cycie wynagrodzone. Krytycy, kt\u00f3rym wci\u0105\u017c zale\u017cy, by ich nazwisk nie kojarzono z publicystyk\u0105 na zam\u00f3wienie okre\u015blonych instytucji, grup wp\u0142yw\u00f3w i koterii skupionych wok\u00f3\u0142 gwiazd \u2013 zmykaj\u0105 na drugi koniec \u015bwiata i robi\u0105 swoje. W mi\u0142ym poczuciu, \u017ce za ich recenzje nikt si\u0119 w Polsce nie obrazi.<\/p>\n<p>Ja te\u017c uciekam. Na przyk\u0142ad do Aten. W styczniu. Mnie te\u017c sumienie zagryz\u0142o, wi\u0119c wybra\u0142am si\u0119 z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 do Pireusu, gdzie jeszcze niedawno l\u0105dowa\u0142y tysi\u0105ce uchod\u017ac\u00f3w z Syrii. W kwietniu ubieg\u0142ego roku w\u0142adze zlikwidowa\u0142y dzikie obozowisko w pobli\u017cu terminali portowych i rozmie\u015bci\u0142y przybysz\u00f3w w tymczasowych o\u015brodkach w ca\u0142ej Grecji. Niedobitki koczuj\u0105 pod wiatami z blachy falistej. Po nabrze\u017cu hula zimowy wiatr, wok\u00f3\u0142 brudno i beznadziejnie, jak w ca\u0142ej ogarni\u0119tej kryzysem stolicy, je\u015bli tylko zej\u015b\u0107 z g\u0142\u00f3wnego szlaku turystycznego.<\/p>\n<p>Zap\u0119dzi\u0142y\u015bmy si\u0119 zbyt daleko. Wszystko wygrodzone i zamkni\u0119te. Zatrzymujemy si\u0119 zdezorientowane. Jaki\u015b m\u0119\u017cczyzna wychodzi spod wiaty i taksuje nas wzrokiem. Pokazuje na migi, \u017ce tam jest szczelina w parkanie. Wystarczy wci\u0105gn\u0105\u0107 brzuch. Zmie\u015bcicie si\u0119, tylko jedna po drugiej. Dzi\u0119kujemy. Sprawdzamy. Faktycznie, da si\u0119 tamt\u0119dy przecisn\u0105\u0107.<\/p>\n<p>I tak, dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci anonimowego uchod\u017acy, zd\u0105\u017cy\u0142y\u015bmy na spektakl. Zastanawiam si\u0119 od tamtej pory, jak odwzajemni\u0107 ten gest wobec kogo\u015b, kto naprawd\u0119 potrzebuje pomocy i mo\u017ce si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0107 na co\u015b znacznie istotniejszego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tak si\u0119 ostatnio dzieje, \u017ce pal\u0105ce problemy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci &#8211; z kt\u00f3rymi rz\u0105dcy tego \u015bwiata nie umiej\u0105 sobie poradzi\u0107 &#8211; trafiaj\u0105 na deski teatr\u00f3w. Tak\u017ce operowych. Czasem po to, \u017ceby widzom co\u015b uzmys\u0142owi\u0107. Cz\u0119\u015bciej po to, by ukoi\u0107 zbiorowe poczucie winy lub bezradno\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej po to, by zagra\u0107 na emocjach odbiorc\u00f3w i zyska\u0107 ich poklask. Bywa, &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=2170\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2170","6":"format-standard","7":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2170"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6093,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2170\/revisions\/6093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}