{"id":2347,"date":"2017-09-01T11:35:39","date_gmt":"2017-09-01T09:35:39","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2347"},"modified":"2017-09-06T16:08:52","modified_gmt":"2017-09-06T14:08:52","slug":"witaj-szkolo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2347","title":{"rendered":"Witaj, szko\u0142o!"},"content":{"rendered":"

Zn\u00f3w pierwszy wrze\u015bnia. Dziatwa i m\u0142odzie\u017c pakuj\u0105 do szko\u0142y plecaki, Upi\u00f3r pakuje walizk\u0119 przed kolejn\u0105 wypraw\u0105, \u017ceby nas\u0142ucha\u0107 si\u0119 muzyki, zanim sezon na dobre si\u0119 zacznie. I przy okazji zn\u00f3w si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107. No w\u0142a\u015bnie: mam z\u0142\u0105 albo dobr\u0105 wiadomo\u015b\u0107 dla wszystkich uczni\u00f3w i student\u00f3w. Porz\u0105dkowanie wiedzy t\u0142oczonej do g\u0142\u00f3w w szko\u0142ach zajmuje d\u0142ugie lata i cz\u0119sto mija si\u0119 z celem. \u017beby naprawd\u0119 co\u015b z tego \u015bwiata zrozumie\u0107, trzeba si\u0119 uczy\u0107 samodzielnie. Przez ca\u0142e \u017cycie. I trzeba wiedzie\u0107, od kogo. Na pocz\u0105tek roku szkolnego podsun\u0119 sugesti\u0119 wszystkim moim Czytelnikom: du\u017cym, ma\u0142ym i \u015brednim. Poszukajcie w internecie dwutomowej ksi\u0105\u017cki Ludwika Erhardta Spacerem po historii muzyki<\/em>. Ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne kilka lat temu, a wci\u0105\u017c o niej zbyt cicho. Czyta\u0142am j\u0105 jeszcze w maszynopisie i skrobn\u0119\u0142am w\u00f3wczas kr\u00f3tk\u0105, nigdy nieopublikowan\u0105 recenzj\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce najwy\u017cszy czas si\u0119 ni\u0105 podzieli\u0107.<\/p>\n

***<\/p>\n

Na pocz\u0105tek obszerna uwaga natury osobistej. Moja dzieci\u0119ce do\u015bwiadczenia z muzyk\u0105 zacz\u0119\u0142y si\u0119 w latach siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, kiedy wchodzi\u0142am w jej \u015bwiat za po\u015brednictwem do\u015b\u0107 przypadkowej kolekcji p\u0142yt winylowych moich rodzic\u00f3w, stopniowo uzupe\u0142nianej przez zagranicznych przyjaci\u00f3\u0142, tyle\u017c ucieszonych, co zdziwionych moimi nietypowymi zainteresowaniami. Wychowa\u0142am si\u0119 w \u015brodowisku humanist\u00f3w, staro\u015bwiecko przekonanych o wy\u017cszo\u015bci edukacji og\u00f3lnej nad specjalistyczn\u0105 \u2013 dlatego nie pos\u0142ano mnie do szko\u0142y muzycznej, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce braki teoretyczne nadrobi\u0119 kiedy\u015b we w\u0142asnym zakresie, a wiedzy o kontek\u015bcie, w jakim rozwija\u0142a si\u0119 ta najbardziej ulotna ze sztuk pi\u0119knych, nic nie zdo\u0142a zast\u0105pi\u0107.<\/p>\n

Decyzja okaza\u0142a si\u0119 s\u0142uszna. Ju\u017c w pierwszych latach podstaw\u00f3wki wesz\u0142am w komityw\u0119 z kioskarzem, kt\u00f3ry specjalnie dla mnie sprowadza\u0142 \u201eRuch Muzyczny\u201d, niewiele za\u015b p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142am swoj\u0105 przygod\u0119 z muzyk\u0105 \u017cyw\u0105 i prawdziw\u0105, kszta\u0142c\u0105c s\u0142uch i wra\u017cliwo\u015b\u0107 w jednym z najlepszych w Polsce ch\u00f3r\u00f3w dzieci\u0119cych. Na artyku\u0142ach Ludwika Erhardta nauczy\u0142am si\u0119 pisa\u0107, na redagowanych przez niego tekstach \u2013 oddziela\u0107 ziarno od plew w dyscyplinie, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 z czasem moj\u0105 domen\u0105 zawodow\u0105: krytyce muzycznej. I kiedy ten\u017ce Ludwik Erhardt poprosi\u0142 mnie o gar\u015b\u0107 uwag na temat swojej bardzo osobistej historii muzyki, publikowanej kiedy\u015b lu\u017ano na \u0142amach \u201eRuchu\u201d, poczu\u0142am si\u0119 najpierw zaskoczona, p\u00f3\u017aniej zak\u0142opotana, wreszcie g\u0142\u0119boko zaszczycona. Bo to on w\u0142a\u015bnie mi uzmys\u0142owi\u0142, \u017ce muzyka oderwana od szerszego kontekstu historycznego, spo\u0142ecznego i antropologicznego staje si\u0119 hermetyczn\u0105 mow\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w, niedost\u0119pn\u0105 dla \u201ezwyk\u0142ego\u201d, cho\u0107by najbardziej muzykalnego uczestnika kultury wysokiej. Bo to on \u2013 przez kilkana\u015bcie lat wsp\u00f3lnej pracy w \u201eRuchu Muzycznym\u201d \u2013 zrobi\u0142 ze mnie redaktora i krytyka ca\u0142\u0105 g\u0119b\u0105, kt\u00f3ry ten sam o\u015bwiaty kaganiec pr\u00f3buje nie\u015b\u0107 m\u0142odszym pokoleniom. Bo to Ludwik Erhardt uwra\u017cliwi\u0142 mnie na donios\u0142o\u015b\u0107 s\u0142owa i pi\u0119kno polszczyzny, dzi\u0119ki czemu mog\u0119 pisa\u0107 teraz sama, uczy\u0107 pisa\u0107 innych i t\u0142umaczy\u0107 teksty obce na melodi\u0119 naszej ojczystej mowy.<\/p>\n

Brak przyst\u0119pnie napisanej historii muzyki \u2013 kt\u00f3ra z jednej strony nie obci\u0105\u017ca\u0142aby czytelnika nadmiarem terminologii fachowej, z drugiej za\u015b nie obra\u017ca\u0142aby jego inteligencji \u2013 jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych bol\u0105czek polskiej edukacji w dziedzinie sztuki. \u015awiadczy zarazem o specyfice naszego \u017cycia muzycznego, kt\u00f3re wskutek burzliwych przemian politycznych po II wojnie \u015bwiatowej \u201euciek\u0142o\u201d ze zwyk\u0142ych dom\u00f3w i przenios\u0142o si\u0119 w sfer\u0119 zarezerwowan\u0105 dla wysoko kwalifikowanych muzyk\u00f3w-wykonawc\u00f3w. Erhardt t\u0119 luk\u0119 pr\u00f3buje zape\u0142ni\u0107 i czyni to wzorem najlepszych popularyzator\u00f3w z obszaru kultury anglosaskiej. Jego eseje przywodz\u0105 na my\u015bl skojarzenia z klasycznymi ju\u017c uj\u0119ciami Petera Burkholdera, Donalda Jaya Grouta i Richarda Taruskina. W centrum tej historii plasuje si\u0119 cz\u0142owiek. Autor ze swad\u0105 i znawstwem opisuje poszczeg\u00f3lne style, utwory i le\u017c\u0105ce u ich \u017ar\u00f3de\u0142 pr\u0105dy my\u015blowe, rozpatruj\u0105c je zarazem w bogatej perspektywie historycznej i estetycznej. Czytelnik zyskuje niepowtarzaln\u0105 okazj\u0119 umiejscowienia i oceny tw\u00f3rczo\u015bci danej epoki w kontek\u015bcie, kt\u00f3ry pozwala zrozumie\u0107 jej odr\u0119bno\u015b\u0107, niezwyk\u0142o\u015b\u0107, a czasem w\u0142a\u015bnie niepokoj\u0105c\u0105 zgodno\u015b\u0107 innymi przejawami \u00f3wczesnej kultury.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 ksi\u0105\u017cki Erhardta jest uzmys\u0142owienie nier\u00f3wnomierno\u015bci rozwoju muzyki na tle innych sztuk pi\u0119knych. Muzyka pod pewnymi wzgl\u0119dami by\u0142a zawsze \u201easynchroniczna\u201d wobec literatury, rze\u017aby i malarstwa i donios\u0142ych wydarze\u0144 kszta\u0142tuj\u0105cych oblicze naszego kontynentu. W dw\u00f3ch stuleciach \u201emi\u0119dzy schy\u0142kiem wieku XI a ko\u0144cem wieku XIII \u2013 wype\u0142nionych zgie\u0142kiem wypraw krzy\u017cowych\u201d, na obszarze dzisiejszej Francji powstawa\u0142a najsubtelniejsza liryka mi\u0142osna, kt\u00f3rej kunszt formalny zdaje si\u0119 po wielekro\u0107 przerasta\u0107 proste struktury melodyczne, w kt\u00f3re trubadurzy i truwerzy ubierali t\u0119 niezwyk\u0142\u0105 poezj\u0119. Erhardt dobitnie podkre\u015bla, \u017ce plasowanie dorobku Bacha w centrum tw\u00f3rczo\u015bci muzycznej baroku jest skrajnie ahistoryczne, a uwielbienie, jakim w XVIII wieku darzono kompozytor\u00f3w, kt\u00f3rych nazwiska brzmi\u0105 pusto w uszach dzisiejszych meloman\u00f3w, \u201ezbyt silnie k\u0142\u00f3ci si\u0119 z naszym odczuciem warto\u015bci\u201d. Wci\u0105\u017c trudno nam poj\u0105\u0107, \u017ce najoryginalniejszym przejawem niemieckiego romantyzmu by\u0142a pie\u015b\u0144, a nie rz\u0105dz\u0105ca niepodzielnie na estradach filharmonicznych muzyka instrumentalna.<\/p>\n

Snuj\u0105c opowie\u015b\u0107 o historii muzyki zachodniej, Erhardt zwraca uwag\u0119 na europocentryzm muzykolog\u00f3w, kt\u00f3ry nazywa \u201egrzechem wsp\u00f3lnym dla wi\u0119kszo\u015bci nauk historycznych\u201d. W przypadku historiografii muzycznej \u00f3w grzech jest tym bardziej ra\u017c\u0105cy, \u017ce znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej ulotnej dziedziny tw\u00f3rczo\u015bci pozostanie martwa na zawsze \u2013 w zwi\u0105zku z niejednorodnym i cz\u0119sto niemo\u017cliwym do odcyfrowania zapisem nutowym, w zwi\u0105zku z zanikiem bezpowrotnie zniszczonych tradycji ustnych, w zwi\u0105zku z ulotno\u015bci\u0105 samej dyscypliny, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada si\u0119 przecie\u017c nie tylko materialny kod przesz\u0142o\u015bci, ale te\u017c specyfika prze\u017cycia muzycznego, niezrozumia\u0142y dla wsp\u00f3\u0142czesnych kontekst, w jakim muzyka rozbrzmiewa\u0142a przed laty, wreszcie post\u0119puj\u0105ce i nieodwracalne zmiany w fizjologii s\u0142yszenia i psychologii odbioru \u015bwiata d\u017awi\u0119k\u00f3w.<\/p>\n

Erhardt nie ro\u015bci sobie prawa do miana ostatecznego autorytetu w dziedzinie historii muzyki. Swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pisa\u0142 latami, pr\u00f3buj\u0105c uchwyci\u0107 sedno fenomenu muzyki zachodniej, podczas gdy specjali\u015bci z poszczeg\u00f3lnych dziedzin skwapliwie badali \u017ar\u00f3d\u0142a, analizowali przyk\u0142ady ikonograficzne i doszukiwali si\u0119 paralelizm\u00f3w mi\u0119dzy tradycj\u0105 pisan\u0105 a zachowan\u0105 gdzieniegdzie tradycj\u0105 ustnego przekazu praktyk wykonawczych. Stworzy\u0142 dzie\u0142o bardzo intymne, a zarazem erudycyjne, w ka\u017cdym z esej\u00f3w plasuj\u0105c si\u0119 na pozycji uwa\u017cnego obserwatora zjawisk, kt\u00f3ry unika jak ognia wszelkiego ich warto\u015bciowania i anachronicznych pr\u00f3b \u201eusprawiedliwienia\u201d b\u0105d\u017a zdyskredytowania w \u015bwietle zdobyczy dzisiejszej muzykologii. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce Erhardt napisa\u0142 nie tyle histori\u0119 muzyki, co fascynuj\u0105c\u0105, zadziwiaj\u0105co sp\u00f3jn\u0105 i mocno nacechowan\u0105 jego osobist\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 histori\u0119 Europy. Dokona\u0142 rzeczy niemo\u017cliwej \u2013 odmalowa\u0142 dzieje naszego kontynentu przez pryzmat najskrytszej ze sztuk, przywracaj\u0105c nale\u017cne jej w tym kontek\u015bcie miejsce. Muzyka jest zjawiskiem skrajnie subiektywnym, warunkowanym mn\u00f3stwem czynnik\u00f3w \u2013 pocz\u0105wszy od nastroju, poprzez baga\u017c do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych, na kryteriach spo\u0142ecznych sko\u0144czywszy. Dzi\u0119ki Erhardtowi staje si\u0119 bytem r\u00f3wnie naocznym i namacalnym, jak fragment \u015bredniowiecznych mur\u00f3w obronnych, r\u0119kopis Goethego albo kronika filmowa z II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Je\u015bli ta pozycja zaistnieje na naszym rynku wydawniczym, z pewno\u015bci\u0105 pos\u0142u\u017cy rzeszom doros\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy przez niedostatki edukacji muzycznej w szkolnictwie powszechnym poczuli si\u0119 wykluczeni z pe\u0142nego dyskursu kultury wysokiej. B\u0119dzie nieocenion\u0105 pomoc\u0105 dla student\u00f3w i absolwent\u00f3w wielu kierunk\u00f3w humanistycznych, kt\u00f3rzy do tej pory nie potrafili umiejscowi\u0107 zjawisk muzycznych w szerszym kontek\u015bcie epoki. Kto dotknie muzyki i ujrzy j\u0105 na w\u0142asne oczy w mistrzowskich esejach Erhardta, z pewno\u015bci\u0105 nie zawaha si\u0119 jej pos\u0142ucha\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zn\u00f3w pierwszy wrze\u015bnia. Dziatwa i m\u0142odzie\u017c pakuj\u0105 do szko\u0142y plecaki, Upi\u00f3r pakuje walizk\u0119 przed kolejn\u0105 wypraw\u0105, \u017ceby nas\u0142ucha\u0107 si\u0119 muzyki, zanim sezon na dobre si\u0119 zacznie. I przy okazji zn\u00f3w si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107. No w\u0142a\u015bnie: mam z\u0142\u0105 albo dobr\u0105 wiadomo\u015b\u0107 dla wszystkich uczni\u00f3w i student\u00f3w. Porz\u0105dkowanie wiedzy t\u0142oczonej do g\u0142\u00f3w w szko\u0142ach zajmuje d\u0142ugie lata … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2347","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2347"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2361,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2347\/revisions\/2361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}