{"id":2463,"date":"2017-10-16T10:25:26","date_gmt":"2017-10-16T08:25:26","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2463"},"modified":"2023-03-30T11:45:37","modified_gmt":"2023-03-30T09:45:37","slug":"kompozytor-ktory-muzyke-widzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2463","title":{"rendered":"Kompozytor, kt\u00f3ry muzyk\u0119 widzi"},"content":{"rendered":"

W kinach, teatrach i salach koncertowych ca\u0142ego \u015bwiata ruszy\u0142 dwunasty sezon transmisji z nowojorskiej Metropolitan Opera. Nad legendarn\u0105 scen\u0105 gromadz\u0105 si\u0119 coraz g\u0119stsze i coraz czarniejsze chmury – zdaniem fachowc\u00f3w, przede wszystkim z winy dyrektora Petera Gelba i jego w\u0105tpliwych posuni\u0119\u0107, zar\u00f3wno w sferze artystycznej, jak organizacyjnej. Rozpaczliwe wysi\u0142ki, \u017ceby przyci\u0105gn\u0105\u0107 do Met now\u0105 publiczno\u015b\u0107, na razie przynosz\u0105 wr\u0119cz odwrotne skutki. Tymczasem cykl \u201eThe Metropolitan Opera: Live in HD\u201d cieszy si\u0119 nies\u0142abn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105, nie tylko w Polsce. Bo w sumie jest co ogl\u0105da\u0107 i mimo wszystko jest czego pos\u0142ucha\u0107. W tym sezonie zaplanowano dziesi\u0119\u0107 transmisji przedstawie\u0144, z kt\u00f3rych po\u0142owa to spektakle premierowe. Mia\u0142am ju\u017c przyjemno\u015b\u0107 wyg\u0142osi\u0107 kilka s\u0142\u00f3w wprowadzenia przed now\u0105 inscenizacj\u0105 Normy, <\/em>transmitowan\u0105 w warszawskim Teatrze Studio. Za niespe\u0142na miesi\u0105c premiera Anio\u0142a zag\u0142ady <\/em>Thomasa Ad\u00e8sa. O samej operze b\u0119d\u0119 jeszcze pisa\u0107 – na razie proponuj\u0119 kr\u00f3tki esej o kompozytorze, opublikowany w nieco innym kszta\u0142cie w ksi\u0105\u017cce programowej tegorocznych pokaz\u00f3w.\u00a0 <\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Wiele wybitnie uzdolnionych dzieci buntuje si\u0119 przeciw rodzicom. Ci, kt\u00f3rzy dorastali w cieniu wielkich artyst\u00f3w, przez ca\u0142e \u017cycie mierz\u0105 si\u0119 z legend\u0105 ojca, matki, czasem nawet obydwojga. Inni miewaj\u0105 rodzicom za z\u0142e, \u017ce nie dostrzegli w por\u0119 ich talentu b\u0105d\u017a te\u017c \u015bwiadomie go zlekcewa\u017cyli. Jeszcze inni nie mog\u0105 im wybaczy\u0107, \u017ce \u00f3w talent dostrzegli zbyt wcze\u015bnie i w konsekwencji odebrali swym pociechom dzieci\u0144stwo. Thomas Ad\u00e8s mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie. Przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie prawdziwych luminarzy humanistyki, kt\u00f3rzy mieli w sobie do\u015b\u0107 empatii i zdrowego rozs\u0105dku, by wychowa\u0107 trzech syn\u00f3w na ludzi otwartych, pogodnych i pewnych siebie, a przy tym nie zmarnowa\u0107 drzemi\u0105cego w nich potencja\u0142u. Dawn Ad\u00e8s, d\u0142ugoletnia profesor University of Essex, odznaczona komandori\u0105 Orderu Imperium Brytyjskiego, jest uznan\u0105 specjalistk\u0105 w dziedzinie dadaizmu, surrealizmu, tw\u00f3rczo\u015bci Salvadora Dal\u00ed i Francisa Bacona. Timothy Ad\u00e8s, z wykszta\u0142cenia filolog klasyczny i ekonomista, zajmuje si\u0119 przede wszystkim t\u0142umaczeniem poezji francuskiej, niemieckiej i hiszpa\u0144skiej, wolny czas umilaj\u0105c sobie gr\u0105 na klarnecie. W domu s\u0142ucha\u0142o si\u0119 muzyki na co dzie\u0144, nie tylko klasycznej: pa\u0144stwo Ad\u00e8sowie dysponowali ogromn\u0105 kolekcj\u0105 p\u0142yt z ca\u0142ego \u015bwiata, obejmuj\u0105cych tak\u017ce nagrania jazzu, folku, muzyki tradycyjnej i popularnej. Pierwsze lekcje gry na fortepianie Thomas odebra\u0142 od ojca.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Thomas Ad\u00e8s. Fot. Brian Voce.<\/p>\n

Do londy\u0144skiej Guildhall School of Music & Drama trafi\u0142 w wieku lat dwunastu. Studia w King\u2019s College w Cambridge uko\u0144czy\u0142 ze wszelkimi mo\u017cliwymi wyr\u00f3\u017cnieniami. Wkr\u00f3tce potem zosta\u0142 profesorem kompozycji w Royal Academy of Music. Pierwszy doktorat honoris causa \u2013 w University of Essex \u2013 otrzyma\u0142 jako trzydziestotrzylatek. Pierwszej retrospektywy swojej tw\u00f3rczo\u015bci doczeka\u0142 si\u0119 trzy lata p\u00f3\u017aniej. By\u0142 oczkiem w g\u0142owie brytyjskich krytyk\u00f3w, mi\u0119dzy innymi s\u0142ynnego Andrew Portera. By\u0142 faworytem wp\u0142ywowych dyrygent\u00f3w, na czele z Sir Simonem Rattle\u2019em, kt\u00f3ry wybra\u0142 Asyla<\/em>, debiut orkiestrowy Ad\u00e8sa, na otwarcie swego pierwszego sezonu w Filharmonii Berli\u0144skiej. By\u0142am na tym koncercie i do dzi\u015b pami\u0119tam huraganow\u0105 owacj\u0119 zgotowan\u0105 obydwu muzykom. Pami\u0119tam te\u017c pierwsze, nie\u015bmia\u0142e g\u0142osy protestu innych recenzent\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali studzi\u0107 \u00f3wczesny entuzjazm. Rupert Christansen nazwa\u0142 m\u0142odego kompozytora \u201eprzechwalonym pupilkiem krytyki\u201d. Inni zarzucali Ad\u00e8sowi pysza\u0142kowato\u015b\u0107 i arogancj\u0119. Faktycznie, trudno przej\u015b\u0107 do porz\u0105dku dziennego nad niekt\u00f3rymi z jego s\u0105d\u00f3w: VIII Kwartet <\/em>Szostakowicza nazwa\u0142 kiedy\u015b \u201ebezczelnym szwindlem muzycznym\u201d, a II Symfoni\u0119 <\/em>Mahlera por\u00f3wna\u0142 ze zgie\u0142kiem w domu wariat\u00f3w.<\/p>\n

Tyle \u017ce Ad\u00e8s ju\u017c w dzieci\u0144stwie nawyk\u0142 do wyra\u017cania kategorycznych opinii. W domu zawsze traktowano go jak doros\u0142ego. W spotkaniach rodzic\u00f3w z wielkimi artystami i pisarzami uczestniczy\u0142 na prawach r\u00f3wnorz\u0119dnego rozm\u00f3wcy. Kiedy by\u0142 ju\u017c na studiach i wybra\u0142 si\u0119 z wizyt\u0105 do pewnego szanowanego krytyka sztuki, obruszy\u0142 si\u0119, kiedy gospodarz kaza\u0142 mu zdj\u0105\u0107 buty przed wej\u015bciem na zabytkowy dywan. Rozchmurzy\u0142 si\u0119 na wie\u015b\u0107, \u017ce dywan by\u0142 kiedy\u015b w\u0142asno\u015bci\u0105 ksi\u0119cia Lichnowskiego, protektora Beethovena. Rozpromieni\u0142 si\u0119 od ucha do ucha, kiedy us\u0142ysza\u0142, \u017ce jest trzecim wybitnym kompozytorem st\u0105paj\u0105cym po tym kobiercu. \u201ePoprzedni by\u0142 Harrison Birtwistle\u201d. Ma\u0142o kto opar\u0142by si\u0119 takim komplementom. Ad\u00e8s przyjmowa\u0142 je zawsze z wdzi\u0119kiem, poczuciem humoru i bez fa\u0142szywej skromno\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Allison Cook (Ksi\u0119\u017cna) i William Ferguson (Elektryk) w inscenizacji Powder Her Face<\/em> w New York City Opera. Fot. Carol Rosegg.<\/p>\n

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce w ojczy\u017anie teatru szekspirowskiego i kraju o nieprzerwanej od lat tradycji operowej, za\u017c\u0105dano wreszcie od \u201ez\u0142otego ch\u0142opca\u201d, by zmierzy\u0142 si\u0119 tak\u017ce z t\u0105 form\u0105. A nu\u017c oka\u017ce si\u0119 z dawna wyczekiwanym nast\u0119pc\u0105 Brittena? Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od opery kameralnej Powder Her Face<\/em>, skomponowanej przez dwudziestoczteroletniego tw\u00f3rc\u0119 na zam\u00f3wienie londy\u0144skiego Almeida Theatre, z my\u015bl\u0105 o prapremierze w ramach Cheltenham Music Festival. Ad\u00e8s i jego librecista Philip Hensher uczynili jej bohaterk\u0105 posta\u0107 historyczn\u0105: Margaret Campbell, \u201eksi\u0119\u017cn\u0119-\u015bwintuch\u0119\u201d, kt\u00f3ra w 1963 roku wywo\u0142a\u0142a pot\u0119\u017cny skandal w trakcie sprawy o uniewa\u017cnienie jej ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Ianem Douglasem Campbellem, jedenastym ksi\u0119ciem Argyll. Zazdrosny m\u0105\u017c \u2013 pijus, dziwkarz i utracjusz \u2013 wykrad\u0142 jej z bieli\u017aniarki zdj\u0119cia, wykonane supernowoczesnym, niedost\u0119pnym dla zwyk\u0142ego zjadacza chleba aparatem Polaroid 95B. Na trzynastu fotografiach uwieczniono dw\u00f3ch trudnych do zidentyfikowania m\u0119\u017cczyzn i kobiet\u0119, kt\u00f3rej to\u017csamo\u015b\u0107 da\u0142o si\u0119 ustali\u0107 bez trudu. Ksi\u0119\u017cn\u0119 Argyll uwieczniono w kompromituj\u0105cych okoliczno\u015bciach fellatio <\/em>z \u201ebezg\u0142owym\u201d kochankiem, kt\u00f3ry po skrupulatnym \u015bledztwie okaza\u0142 si\u0119 ministrem kolonii w \u00f3wczesnym rz\u0105dzie konserwatywnym, prywatnie za\u015b zi\u0119ciem Churchilla. Drugiego m\u0119\u017cczyzn\u0119, masturbuj\u0105cego si\u0119 przed lustrem w \u0142azience ksi\u0119\u017cny, zdemaskowano jako hollywoodzkiego gwiazdora Douglasa Fairbanksa. Oczywi\u015bcie \u017caden nie przyzna\u0142 si\u0119 do udzia\u0142u w orgii.<\/p>\n

Przygn\u0119biaj\u0105ca historia ze zgni\u0142ego \u015bwiata celebryt\u00f3w? A gdzie\u017c tam. Raczej przewrotna, chwilami groteskowa opowie\u015b\u0107 o kobiecie, kt\u00f3ra walce o prawa swej p\u0142ci \u2013 tak\u017ce do swobodnego seksu \u2013 wyprzedzi\u0142a o kilka d\u0142ugo\u015bci \u00f3wczesny ruch feministyczny. Cho\u0107 w toku post\u0119powania doliczono si\u0119 a\u017c 88 kochank\u00f3w \u201erozpustnicy\u201d, najwi\u0119kszym przegranym w procesie okaza\u0142 si\u0119 sam Campbell. Skandal zatrz\u0105s\u0142 w posadach brytyjskim systemem klasowym i skompromitowa\u0142 wielu polityk\u00f3w. Lady Argyll sko\u0144czy\u0142a wprawdzie w domu opieki, do jej nieszcz\u0119\u015bcia przyczyni\u0142a si\u0119 jednak w\u0142asna lekkomy\u015blno\u015b\u0107: przez kilkana\u015bcie lat ksi\u0119\u017cna z powodzeniem dyskontowa\u0142a skutki afery.<\/p>\n

Niestety, Powder Her Face<\/em> przesz\u0142a do historii przede wszystkim jako pierwsza opera, w kt\u00f3rej pokazano na scenie mi\u0142o\u015b\u0107 francusk\u0105. A przecie\u017c s\u0142ynna fellatio aria<\/em> \u2013 bez s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w wi\u0119zn\u0105 ksi\u0119\u017cnej w gardle \u2013 jest przede wszystkim brawurowym popisem rzemios\u0142a kompozytorskiego. Tym bardziej brawurowym, \u017ce w dobrym wykonaniu prowokuje widowni\u0119 do niepowstrzymanych salw \u015bmiechu. Ad\u00e8s okaza\u0142 si\u0119 mistrzem pastiszu, lawiruj\u0105cym \u2013 zgodnie z przewrotn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 Strawi\u0144skiego, \u017ceby nie cytowa\u0107, tylko kra\u015b\u0107 \u2013 mi\u0119dzy jazzem a milong\u0105, przeskakuj\u0105cym od Berga do Janaczka, fruwaj\u0105cym od Straussa do Brittena i z powrotem, o czym zreszt\u0105 pisa\u0142am w recenzji po warszawskiej premierze opery. Nieliczni krytycy ganili go za eklektyzm. Entuzja\u015bci wynosili pod niebo umiej\u0119tno\u015b\u0107 gry konwencj\u0105, nie mog\u0105c si\u0119 nadziwi\u0107, \u017ce kompozytorowi czyni si\u0119 zarzut z tego samego, za co wychwala si\u0119 postmodernistycznych pisarzy.<\/p>\n

Ad\u00e8s wprz\u0105g\u0142 w swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wszystko, co wyni\u00f3s\u0142 z domu rodzinnego. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 my\u015blenia obrazami, kt\u00f3re z ch\u0142opi\u0119c\u0105 dezynwoltur\u0105 przek\u0142ada na j\u0119zyk d\u017awi\u0119k\u00f3w. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na s\u0142owo, rytm frazy i barw\u0119 poszczeg\u00f3lnych g\u0142osek. Nic dziwnego, \u017ce po triumfalnym pochodzie Powder Her Face <\/em>przez sceny europejskie i ameryka\u0144skie kompozytor otrzyma\u0142 kolejne, znacznie bardziej presti\u017cowe zam\u00f3wienie od Royal Opera House. Dyrekcja Covent Garden pochopnie uzna\u0142a Ad\u00e8sa za prowokatora i za\u017cyczy\u0142a sobie opery o samob\u00f3jstwie wyznawc\u00f3w sekty \u015awi\u0105tynia Ludu w 1978 roku. Po kilku podej\u015bciach kompozytor uzna\u0142 przedsi\u0119wzi\u0119cie za niewykonalne. Kolejny wyb\u00f3r pad\u0142 na oper\u0119 na motywach Szekspirowskiej Burzy, <\/em>zaadaptowanej na libretto przez australijsk\u0105 dramaturg Meredith Oakes. Tym razem prace posz\u0142y jak z p\u0142atka. Ad\u00e8s zlekcewa\u017cy\u0142 bogat\u0105 tradycj\u0119 muzycznych przer\u00f3bek tej sztuki i stworzy\u0142 byt odr\u0119bny, sprowadzaj\u0105cy najistotniejsze w\u0105tki arcydzie\u0142a Szekspira do postaci esencji, zar\u00f3wno w warstwie muzycznej, jak i j\u0119zykowej. To opowie\u015b\u0107 o \u201ebia\u0142ej magii\u201d Prospera, ewoluuj\u0105ca od rozwichrzonej, sibeliusowskiej w wyrazie uwertury, poprzez niepokoj\u0105ce dysonanse w akcie I a\u017c po przejmuj\u0105cy, skrz\u0105cy si\u0119 barwami liryzm aktu III. Kompozytor skojarzy\u0142 ka\u017cd\u0105 posta\u0107 z osobnym ci\u0105giem interwa\u0142\u00f3w i zestawem gest\u00f3w harmonicznych. Stworzy\u0142 w\u0142asny system, w kt\u00f3rym konwencjonalne wsp\u00f3\u0142brzmienia s\u0105 poddawane nieustannym metamorfozom, pot\u0119guj\u0105cym wra\u017cenie przebywania w \u015bwiecie znajomym, a zarazem uwodzicielsko obcym, kszta\u0142towanym pot\u0119g\u0105 muzycznych czar\u00f3w Prospera.<\/p>\n

W 2012 roku Burza <\/em>trafi\u0142a na deski Metropolita Opera, w fenomenalnej obsadzie, na czele z Simonem Keenlyside\u2019em (Prospero). Recenzenci prze\u015bcigali si\u0119 w zachwytach. Krytycy i publiczno\u015b\u0107 domagali si\u0119 od Ad\u00e8sa kolejnych dzie\u0142 scenicznych. Kompozytor wyzna\u0142, \u017ce zanim wzi\u0105\u0142 si\u0119 do pisania Burzy<\/em>, mia\u0142 w planach ca\u0142kiem inn\u0105 oper\u0119. Ju\u017c we wcze\u015bniejszych wywiadach podkre\u015bla\u0142, \u017ce forma operowa jest z za\u0142o\u017cenia tak absurdalna, \u017ce musi si\u0119 broni\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie muzyk\u0105. Przeciwstawi\u0142 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Wagnera i jego zdaniem ca\u0142kiem poronione pr\u00f3by psychologizowania postaci w Pier\u015bcieniu Nibelunga<\/em> \u2013 \u201eorganicznej\u201d robocie kompozytorskiej Janaczka. U Wagnera emocje wyp\u0142ywaj\u0105 z tekstu: to do Ad\u00e8sa nie przemawia, Ad\u00e8s domaga si\u0119 frustracji, cierpienia, rado\u015bci i rozkoszy budowanych na fundamencie zwrot\u00f3w harmonicznych, kontrastu barw orkiestrowych, instrumentalnie traktowanych partii wokalnych. Jak w Jenufie<\/em> albo Katii Kabanowej<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena z prapremiery Anio\u0142a <\/em>zag\u0142ady <\/em>na Festiwalu Salzburskim w 2016 roku. Fot. Monika Rittershaus.<\/p>\n

Uwielbienie Janaczka swoim porz\u0105dkiem, zami\u0142owanie do awangardy w sztukach plastycznych \u2013 swoim. Prawie dwadzie\u015bcia lat temu Ad\u00e8s obejrza\u0142 film Bu\u00f1uela Anio\u0142 zag\u0142ady, przez niekt\u00f3rych filmoznawc\u00f3w plasowany w nurcie kina surrealistycznego, cho\u0107 w gruncie rzeczy mamy raczej do czynienia z alegoryczn\u0105 satyr\u0105 na zak\u0142amanie bur\u017cuazyjnego establishmentu. Po wieczorze sp\u0119dzonym w operze Se\u00f1or Edmundo N\u00f3bile i jego \u017cona Lucia wracaj\u0105 do swej rezydencji i wraz z go\u015b\u0107mi urz\u0105dzonego w niej przyj\u0119cia odkrywaj\u0105, \u017ce z domu znikli wszyscy s\u0142u\u017c\u0105cy poza ochmistrzem. Nie przejmuj\u0105 si\u0119 tym zbytnio: przechodz\u0105 do pokoju muzycznego, a potem, zamiast rozej\u015b\u0107 si\u0119 do dom\u00f3w, k\u0142ad\u0105 si\u0119 spa\u0107, gdzie popadnie. Nazajutrz okazuje si\u0119, \u017ce jaki\u015b tajemnicza si\u0142a nie pozwala im przekroczy\u0107 progu rezydencji. Uwi\u0119zieni w otwartym domu go\u015bcie zaczynaj\u0105 walczy\u0107 o przetrwanie. Wybijaj\u0105 dziur\u0119 w \u015bcianie, \u017ceby si\u0119 dosta\u0107 do wody. Zarzynaj\u0105 i zjadaj\u0105 owc\u0119, kt\u00f3ra zab\u0142\u0105ka si\u0119 z zewn\u0105trz. Wyzbywaj\u0105 si\u0119 wszelkich zahamowa\u0144, dysz\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 krwi, pope\u0142niaj\u0105 samob\u00f3jstwa. Jedynym sposobem zdj\u0119cia kl\u0105twy z uczestnik\u00f3w przyj\u0119cia jest stopniowe odegranie ca\u0142ej sytuacji wstecz, a\u017c do punktu wyj\u015bcia.<\/p>\n

Ad\u00e8s uzna\u0142, \u017ce film Bu\u00f1uela jest dzie\u0142em na wskro\u015b operowym, kt\u00f3rego fabu\u0142a sprowadza si\u0119 do szukania wyj\u015bcia z niewyobra\u017calnej opresji. Kompozytor nie chcia\u0142 rozstrzyga\u0107, czy to satyra na bur\u017cuazj\u0119, na re\u017cim genera\u0142a Franco, czy na dyktat konwencji. Mo\u017ce na wszystko naraz? Anio\u0142 zag\u0142ady<\/em>, kt\u00f3rego wcze\u015bniej nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na ograniczenia wynikaj\u0105ce z praw autorskich, ostatecznie wyr\u00f3s\u0142 z do\u015bwiadcze\u0144 dw\u00f3ch poprzednich oper. Go\u015bcie Edmunda N\u00f3bile utkn\u0119li w jego rezydencji podobnie jak wygna\u0144cy, kt\u00f3rzy trafili na wysp\u0119 Kalibana. Tkwi\u0105 w okowach uprzedze\u0144 i stereotyp\u00f3w podobnie jak uczestnicy skandalu z ksi\u0119\u017cn\u0105 Argyll w roli g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\n

Tym razem jednak rzekomy \u201eeklektyzm\u201d Ad\u00e8sa wspi\u0105\u0142 si\u0119 na wy\u017cyny geniuszu. Orkiestra na przemian przyt\u0142acza pot\u0119g\u0105 i przebija si\u0119 delikatnymi, pastelowymi barwami spod p\u00f3\u0142prze\u017aroczystej faktury pojedynczych grup. Obsada solowa jest pot\u0119\u017cna liczebnie i niemal wci\u0105\u017c obecna na scenie. Kompozytor prowadzi nas za r\u0119k\u0119 przez niemal ca\u0142\u0105 histori\u0119 muzyki europejskiej \u2013 od Couperina do Berlioza, od znienawidzonego Wagnera do znienawidzonego Szostakowicza, od Brittena po Stockhausena \u2013 ani razu nie uciekaj\u0105c si\u0119 do dos\u0142ownych cytat\u00f3w. Zn\u00f3w ta sama atmosfera swojsko\u015bci przemieszanej z czym\u015b niepokoj\u0105cym, gro\u017anym, niezrozumia\u0142ym: jak magia czarnoksi\u0119\u017cnika Prospera, jak jadowita szara\u0144cza celebryt\u00f3w, jak anio\u0142 przybywaj\u0105cy z otch\u0142ani mieszcza\u0144skiego zak\u0142amania.<\/p>\n

Jakim sposobem ju\u017c druga opera Ad\u00e8sa trafia na scen\u0119 konserwatywnej Met? Bo \u0142atwa w odbiorze? Przyjazna d\u017awi\u0119kowo? A mo\u017ce podobna wielkiemu zwierciad\u0142u, w kt\u00f3rym odbijaj\u0105 si\u0119 wszystkie grzechy i wyst\u0119pki wsp\u00f3\u0142czesnego Zachodu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W kinach, teatrach i salach koncertowych ca\u0142ego \u015bwiata ruszy\u0142 dwunasty sezon transmisji z nowojorskiej Metropolitan Opera. Nad legendarn\u0105 scen\u0105 gromadz\u0105 si\u0119 coraz g\u0119stsze i coraz czarniejsze chmury – zdaniem fachowc\u00f3w, przede wszystkim z winy dyrektora Petera Gelba i jego w\u0105tpliwych posuni\u0119\u0107, zar\u00f3wno w sferze artystycznej, jak organizacyjnej. Rozpaczliwe wysi\u0142ki, \u017ceby przyci\u0105gn\u0105\u0107 do Met now\u0105 publiczno\u015b\u0107, … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2463","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2463"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7248,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2463\/revisions\/7248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}