{"id":2470,"date":"2017-10-20T00:16:51","date_gmt":"2017-10-19T22:16:51","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2470"},"modified":"2017-10-20T10:46:44","modified_gmt":"2017-10-20T08:46:44","slug":"w-operowym-teatrze-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2470","title":{"rendered":"W operowym teatrze \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Makieta barokowej sceny pude\u0142kowej robi piorunuj\u0105ce wra\u017cenie: pieczo\u0142owicie odwzorowana w niemal naturalnej skali, z pi\u0119knie wymalowanym prospektem, schowanymi w kulisach dekoracjami bocznymi i kilkoma rz\u0119dami drewnianych fal na scenie. Ka\u017cdy wyci\u0105ga szyj\u0119, \u017ceby przypatrzy\u0107 si\u0119 znieruchomia\u0142ym elementom maszynerii teatralnej. Us\u0142yszawszy delikatny zgrzyt, widzowie cofaj\u0105 si\u0119 o krok. Bloki zaczynaj\u0105 si\u0119 obraca\u0107. Ukryta w g\u0142\u0119bi sceny karawela wyp\u0142ywa na rozko\u0142ysane drewniane morze. Troch\u0119 bli\u017cej proscenium igraj\u0105 w falach dwie syreny. Ich uwodzicielski, sopranowy \u015bpiew dobiega te\u017c ze s\u0142uchawek, kt\u00f3re zwiedzaj\u0105cy dostali przy wej\u015bciu. \u015acie\u017cka d\u017awi\u0119kowa nie ma pocz\u0105tku ani ko\u0144ca: zainstalowane w nadajniku sensory lokalizuj\u0105 ogl\u0105dane eksponaty i odtwarzaj\u0105 zwi\u0105zane z nimi fragmenty oper. W tym przypadku pocz\u0105tek II aktu Rinalda <\/em>H\u00e4ndla, w kt\u00f3rym bohater tytu\u0142owy wpada w syreni\u0105 pu\u0142apk\u0119. Go\u015bcie wracaj\u0105 pod makiet\u0119 po kilka razy, t\u0142ocz\u0105c si\u0119 przed ni\u0105 jak dzieci po spektaklu w teatrze lalek. Skrzypi\u0105ce odg\u0142osy bloczk\u00f3w i ko\u0142owrot\u00f3w nios\u0105 si\u0119 echem po ca\u0142ej galerii.<\/p>\n

Kilkana\u015bcie metr\u00f3w dalej kolejne dziwo, przemawiaj\u0105ce zw\u0142aszcza do widz\u00f3w, kt\u00f3rzy nigdy nie \u015bpiewali w ch\u00f3rze. Na p\u00f3\u0142koli\u015bcie wygi\u0119tej \u015bcianie sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t fotografii Matthiasa Schallera, tw\u00f3rcy s\u0142ynnych \u201eportret\u00f3w nieoczywistych\u201d. Ka\u017cde zdj\u0119cie przedstawia widowni\u0119 innego w\u0142oskiego teatru operowego. W s\u0142uchawkach rozbrzmiewa pie\u015b\u0144 \u017cydowskich wygna\u0144c\u00f3w z Nabucca<\/em> Verdiego, odtwarzana w formie sugestywnej instalacji akustycznej. Re\u017cyser d\u017awi\u0119ku David Sheppard wyposa\u017cy\u0142 ch\u00f3rzyst\u00f3w Royal Opera House w oddzielne mikrofony, przez co s\u0142uchacz ulega z\u0142udzeniu, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 po\u015br\u00f3d t\u0142umu \u015bpiewak\u00f3w na scenie. Ods\u0142aniam na chwil\u0119 uszy. Wszyscy wok\u00f3\u0142 mnie nuc\u0105 \u201eVa, pensiero, sull\u2019ali dorate\u201d \u2013 prawdopodobnie nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce stoj\u0105cy obok widzowie mog\u0105 ich us\u0142ysze\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n

Cho\u0107by dla tych dw\u00f3ch instalacji warto odwiedzi\u0107 wystaw\u0119 \u201eOpera: Passion, Power & Politics\u201d, kt\u00f3r\u0105 otwarto 30 wrze\u015bnia w londy\u0144skim Victoria & Albert Museum. Obezw\u0142adniaj\u0105ca si\u0142a tej ekspozycji, zorganizowanej we wsp\u00f3\u0142pracy z oper\u0105 w Covent Garden, tkwi jednak w czym innym. To nie tylko opowie\u015b\u0107 o dziejach formy, licz\u0105cej ju\u017c przesz\u0142o czterysta lat: to pr\u00f3ba osadzenia jej w kontek\u015bcie historii przemian politycznych, spo\u0142ecznych i obyczajowych w Europie, a w dalszej perspektywie \u2013 pr\u00f3ba rzetelnej odpowiedzi na pytanie, jaka b\u0119dzie jej przysz\u0142o\u015b\u0107 w b\u0142yskawicznie globalizuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Pomys\u0142 zorganizowania wystawy zrodzi\u0142 si\u0119 pi\u0119\u0107 lat temu, podczas spotkania Kate Bailey, nowo zatrudnionej kuratorki w wydziale teatru i sztuk performatywnych V&A, du\u0144skiego re\u017cysera Kaspera Holtena, \u015bwie\u017co upieczonego dyrektora ROH, oraz Martina Rotha, \u00f3wczesnego dyrektora muzeum, kt\u00f3ry zrezygnowa\u0142 z funkcji przed terminem, w 2016 roku, na znak protestu przeciwko wynikom referendum w sprawie cz\u0142onkostwa Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej. Inicjatywa zosta\u0142a doprowadzona do ko\u0144ca dzi\u0119ki determinacji Bailey i Holtena \u2013 kt\u00f3ry, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, odszed\u0142 z londy\u0144skiej opery w marcu, odrzuciwszy propozycj\u0119 przed\u0142u\u017cenia kontraktu. Roth zmar\u0142 przedwcze\u015bnie w wieku 62 lat, niespe\u0142na dwa miesi\u0105ce przed otwarciem wystawy: po kr\u00f3tkiej i ci\u0119\u017ckiej chorobie, kt\u00f3r\u0105 lekarze zdiagnozowali wkr\u00f3tce po z\u0142o\u017ceniu przeze\u0144 dymisji ze stanowiska w V&A.<\/p>\n

Kuratork\u0119 i dyrektora opery po\u0142\u0105czy\u0142a wizja zorganizowania tak zwanego spektaklu wystawienniczego, kt\u00f3ry wci\u0105gn\u0105\u0142by widza w skrupulatnie zaaran\u017cowan\u0105 przestrze\u0144 i da\u0142 mu poczucie wsp\u00f3\u0142uczestnictwa w tym swoistym performansie. Dyrektor muzeum okaza\u0142 si\u0119 m\u00f3zgiem przedsi\u0119wzi\u0119cia: doktoryzowa\u0142 si\u0119 w Tybindze, prac\u0105 na temat muzealnictwa i wystawiennictwa w Niemczech epoki cesarstwa, Republiki Weimarskiej i III Rzeszy, przez ca\u0142e p\u00f3\u017aniejsze \u017cycie zajmowa\u0142 si\u0119 historycznymi i politycznymi uwarunkowaniami odbioru sztuki. Bailey zaproponowa\u0142a ramy ekspozycji: ukaza\u0107 powik\u0142ane losy Europy przez pryzmat siedmiu premier operowych w siedmiu miastach. Wyb\u00f3r okaza\u0142 si\u0119 trudny i wielu melomanom mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 zaskakuj\u0105cy, tym bardziej \u017ce w zestawie zabrak\u0142o Orfeusza <\/em>\u2013 a przecie\u017c premiera arcydzie\u0142a Monteverdiego na dworze Gonzag\u00f3w w Mantui, 24 lutego 1607 roku, uchodzi za symboliczn\u0105 dat\u0119 narodzin opery. By\u0142 w tym jednak \u015bwiadomy zamys\u0142 organizator\u00f3w: rozpocz\u0105\u0107 narracj\u0119 w chwili, kiedy nowa forma opu\u015bci\u0142a pa\u0142ace arystokracji i wesz\u0142a w przestrze\u0144 publiczn\u0105. A uczyni\u0142a to nadspodziewanie szybko, jeszcze za \u017cycia kompozytora, do kt\u00f3rego przylgn\u0105\u0142 przydomek ojca-za\u0142o\u017cyciela.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n

Ponad trzysta eksponat\u00f3w, w tym tak\u017ce instalacji, materia\u0142\u00f3w d\u017awi\u0119kowych i nagra\u0144 wideo, zgromadzono w nowo otwartej Sainsbury Gallery \u2013 podziemnej galerii wchodz\u0105cej w sk\u0142ad wizjonerskiego za\u0142o\u017cenia Exhibition Road Quarter, realizowanego z rozmachem przez m\u0142ode londy\u0144skie biuro projektowe Amanda Levete Architects. Zwiedzaj\u0105cy w\u0119druj\u0105 w p\u00f3\u0142mroku przez olbrzymi\u0105, licz\u0105c\u0105 ponad tysi\u0105c metr\u00f3w kwadratowych przestrze\u0144, przechodz\u0105c p\u0142ynnie z epoki w epok\u0119, z jednej estetyki w drug\u0105, od miasta, gdzie otwarto pierwsz\u0105 w Europie jaskini\u0119 hazardu, a\u017c po dawn\u0105 stolic\u0119 pewnego imperium, kt\u00f3re do dzi\u015b prowadzi niebezpieczn\u0105 gr\u0119 o losy \u015bwiata.<\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 rozpoczyna si\u0119 w Wenecji, w 1642 roku, kiedy w Teatro Santi Giovanni e Paolo odby\u0142a si\u0119 premiera Koronacji Poppei <\/em>\u2013 jednej z pierwszych oper osnutych na kanwie historycznych wydarze\u0144, z udzia\u0142em postaci z krwi i ko\u015bci, wci\u0105\u017c przemawiaj\u0105cych do wyobra\u017ani i wra\u017cliwo\u015bci kulturalnego Europejczyka. W ka\u017cdym wystawionym na pokaz przedmiocie czai si\u0119 podobna dwuznaczno\u015b\u0107, jak w \u201eniepewnej\u201d moralnie operze Monteverdiego. Bogato zdobione zoccoli<\/em>, czyli obuwie na wysokich drewnianych koturnach, s\u0142u\u017cy\u0142o zar\u00f3wno pokornym weneckim \u017conom, chroni\u0105cym stopy przed nieczysto\u015bciami weneckich zau\u0142k\u00f3w, jak weneckim kurtyzanom, kt\u00f3re mami\u0142y swoich klient\u00f3w udawanym wzrostem, kryj\u0105c niedostatki figury pod fa\u0142dami bogato zdobionych sukien. Kszta\u0142ty naczy\u0144 z d\u0119tego szk\u0142a nasuwaj\u0105 r\u00f3wnie zmys\u0142owe skojarzenia, jak dosadny w swej dos\u0142owno\u015bci portret kompozytorki Barbary Strozzi, odmalowanej z gamb\u0105 w d\u0142oni i pon\u0119tnym, zalotnie ods\u0142oni\u0119tym biustem. Z Wenecji przenosimy si\u0119 do Londynu w pocz\u0105tkach XVIII wieku, do miasta, w kt\u00f3rym skrzy\u017cowa\u0142y si\u0119 szlaki handlowe ca\u0142ego \u015bwiata, gdzie opera w\u0142oska \u2013 dzi\u0119ki geniuszowi H\u00e4ndla \u2013 zyska\u0142a ca\u0142kiem nowy wymiar, odzwierciedlony mi\u0119dzy innymi w rycinach Hogartha, kt\u00f3ry po mistrzowsku odda\u0142 przej\u015bciowy triumf \u015bpiewu kastrat\u00f3w i ol\u015bniewaj\u0105cej maszynerii scenicznej nad tradycj\u0105 teatru szekspirowskiego i spu\u015bcizny innych angielskich autor\u00f3w. Okoliczno\u015bci wiede\u0144skiej premiery Wesela Figara <\/em>Mozarta w 1786 roku uzmys\u0142awiaj\u0105 widzom, \u017ce wybuch rewolucji francuskiej by\u0142 raczej kl\u0119sk\u0105 ni\u017c spe\u0142nieniem idea\u0142\u00f3w europejskiego o\u015bwiecenia. Mediolan \u2013 ukazany na przyk\u0142adzie Nabucca, <\/em>wczesnej opery Verdiego, kt\u00f3ra przynios\u0142a mu prawdziw\u0105 s\u0142aw\u0119, wystawiona po raz pierwszy w 1842 roku w tamtejszym Teatro alla Scala \u2013 jawi si\u0119 jako przeznaczenie kompozytora, miasto, kt\u00f3re w epoce Risorgimenta przeby\u0142o r\u00f3wnie d\u0142ug\u0105 i wyboist\u0105 drog\u0119, jak sam Verdi, by na koniec, po sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu latach od premiery, odprowadzi\u0107 jego szcz\u0105tki w ostatni\u0105 drog\u0119 do Casa di Riposo, przy d\u017awi\u0119kach \u201eVa, pensiero\u201d pod batut\u0105 m\u0142odego Toscaniniego. Za histori\u0105 kl\u0119ski Wagnerowskiego Tannh\u00e4usera <\/em>w Pary\u017cu w 1861 roku kryje si\u0119 historia wielkiej przebudowy stolicy przez Georges\u2019a Haussmanna. Modernistyczna opera Ryszarda Straussa nie poci\u0105gn\u0119\u0142aby za sob\u0105 fali szalonej \u201esalomanii\u201d, gdyby premiera Salome <\/em>w 1905 roku odby\u0142a si\u0119 gdzie indziej ni\u017c w Dre\u017anie \u2013 mateczniku europejskiego ekspresjonizmu. Powik\u0142ane losy Lady Makbet mce\u0144skiego powiatu<\/em> Szostakowicza \u2013 wystawionej z ogromnym sukcesem w Teatrze Michai\u0142owskim w Leningradzie w roku 1934 i zmia\u017cd\u017conej dwa lata p\u00f3\u017aniej, ju\u017c w czasie wielkiego terroru, kiedy Stalin demonstracyjnie wyszed\u0142 z przedstawienia w moskiewskim Teatrze Bolszoj po trzecim akcie \u2013 s\u0105 jedn\u0105 z dobitniejszych ilustracji spustosze\u0144 sianych przez cenzur\u0119 w pa\u0144stwach totalitarnych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n

Oszo\u0142omieni widzowie przechodz\u0105 do kolejnej sali, gdzie mog\u0105 na chwil\u0119 przysi\u0105\u015b\u0107 i zanurzy\u0107 si\u0119 w d\u017awi\u0119kach oper XX-wiecznych i wsp\u00f3\u0142czesnych: od Porgy and Bess<\/em> Gershwina a\u017c po Written on Skin <\/em>George\u2019a Benjamina i L\u2019Amour de loin <\/em>Kaiji Saariaho. Nie wiem, jak w tym pejza\u017cu akustycznym odnale\u017ali si\u0119 inni zwiedzaj\u0105cy \u2013 ja odnios\u0142am wra\u017cenie, \u017ce arcydzie\u0142a operowe po II wojnie \u015bwiatowej kr\u0105\u017c\u0105 uparcie wok\u00f3\u0142 tematu agresji i przemocy. Tak samo boli mnie \u015bwist gilotyny w fina\u0142owej scenie Dialog\u00f3w karmelitanek <\/em>Poulenca, jak wo\u0142anie utopionych ch\u0142opc\u00f3w z Petera Grimesa <\/em>Brittena i perkusyjne serie z karabin\u00f3w maszynowych w \u015amierci Klinghoffera <\/em>Johna Adamsa, operze osnutej na kanwie dramatycznych wydarze\u0144, jakie rozegra\u0142y si\u0119 w pa\u017adzierniku 1985 roku na pok\u0142adzie MS Achille Lauro, porwanego przez palesty\u0144skich terroryst\u00f3w.<\/p>\n

A przecie\u017c opera \u2013 ta najprawdziwsza, z du\u017c\u0105 orkiestr\u0105, ch\u00f3rem i mn\u00f3stwem solist\u00f3w \u2013 wci\u0105\u017c jest form\u0105 \u017cyw\u0105 i przemawiaj\u0105c\u0105 do najg\u0142\u0119bszych pok\u0142ad\u00f3w ludzkich emocji. W Polsce, kraju o w\u0105t\u0142ej tradycji tej formy, re\u017cyserzy uparcie pr\u00f3buj\u0105 nas przekona\u0107, \u017ce jest inaczej, \u017ce jedyn\u0105 alternatyw\u0105 jest \u201ewskrzeszenie\u201d dawnych arcydzie\u0142 przez teatr re\u017cyserski b\u0105d\u017a poszukiwanie nowych \u015brodk\u00f3w wyrazu w kompozycjach z pogranicza performansu, instalacji d\u017awi\u0119kowej i teatru wizualnego. Tym wi\u0119ksze wra\u017cenie robi\u0105 wypowiedzi krytyk\u00f3w, teoretyk\u00f3w i artyst\u00f3w, zgromadzone w katalogu wystawy w londy\u0144skim muzeum. Ludzi, kt\u00f3rzy zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad pozycj\u0105 opery w rozwoju wsp\u00f3\u0142czesnych miast, snuj\u0105 refleksje nad rol\u0105, jak\u0105 w tym dziele powinni odegra\u0107 tw\u00f3rcy i odbiorcy dzisiejszych przedstawie\u0144. Powtarzaj\u0105 do upad\u0142ego, \u017ce z t\u0105 form\u0105 trzeba oswaja\u0107 s\u0142uchacza od dziecka, a je\u015bli si\u0119 zdarzy, \u017ce rodzice b\u0105d\u017a nauczyciele zaniedbali jego edukacj\u0119 w m\u0142odo\u015bci \u2013 nie ustawa\u0107 w wysi\u0142kach. Ci\u0105gn\u0105\u0107 do teatru g\u0142uchych jak pie\u0144 przyjaci\u00f3\u0142, przekonywa\u0107 do opery polityk\u00f3w, tkwi\u0105cych w mylnym prze\u015bwiadczeniu, \u017ce maj\u0105 do czynienia z elitarn\u0105, hermetyczn\u0105 w odbiorze odmian\u0105 sztuki. Przede wszystkim jednak \u2013 nieustannie pog\u0142\u0119bia\u0107 sw\u0105 wiedz\u0119, s\u0142ucha\u0107, reagowa\u0107, skupia\u0107 si\u0119 na tym, co dzieje si\u0119 na scenie, ch\u0142on\u0105\u0107 muzyk\u0119 z otwart\u0105 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n

S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105. Dowodem kr\u00f3tkie eseje, poprzedzaj\u0105ce bardziej wnikliwe om\u00f3wienia poszczeg\u00f3lnych cz\u0142on\u00f3w ekspozycji w katalogu. O kszta\u0142towaniu postaci Poppei \u017cywo i ze swad\u0105 opowiada australijska sopranistka Danielle de Niese. O budowaniu most\u00f3w mi\u0119dzy odbiorc\u0105 XVIII-wiecznym a wsp\u00f3\u0142czesnym s\u0142uchaczem \u2013 Robert Carsen, re\u017cyser przedstawienia Rinalda<\/em> na festiwalu w Glyndebourne w 2011 roku. O meandrach partytury Mozartowskiego Wesela Figara <\/em>\u2013 dyrektor muzyczny ROH Antonio Pappano, kt\u00f3ry dyrygowa\u0142 tamtejsz\u0105 produkcj\u0105 w roku 2012. O tym, dlaczego tenorowe bo\u017cyszcze \u015bwiatowych scen postanowi\u0142o na stare lata zmierzy\u0107 si\u0119 z parti\u0105 Nabucca \u2013 Placido Domingo. O cielesno\u015bci Tannh\u00e4usera <\/em>\u2013 scenograf Michael Levine. O pu\u0142apkach feminizmu w interpretacji Salome<\/em> \u2013 dyrygentka Simone Young. O najmroczniejszych zakamarkach kobiecej duszy \u2013 Graham Vick, re\u017cyser dw\u00f3ch inscenizacji Lady Makbet <\/em>Szostakowicza.<\/p>\n

Ogl\u0105da\u0142am londy\u0144sk\u0105 wystaw\u0119 z narastaj\u0105cym prze\u015bwiadczeniem, \u017ce bywam ju\u017c to Kolumbem, ju\u017c to Kasandr\u0105 polskiej krytyki operowej. Od lat odkrywam nieznanych w naszym kraju re\u017cyser\u00f3w, dyrygent\u00f3w i \u015bpiewak\u00f3w. Od lat wo\u0142am, jako ta c\u00f3rka Priama, \u017ce teatr operowy w Polsce wbrew pozorom cuchnie naftalin\u0105, mimo rzekomej awangardowo\u015bci powiela wci\u0105\u017c te same wzorce, niezno\u015bnie mieszczanieje w nadziei na poklask gnu\u015bnego Zachodu. Tym wi\u0119ksz\u0105 rado\u015bci\u0105 przepe\u0142ni\u0142y mnie s\u0142owa Yuvala Sharona, ameryka\u0144skiego re\u017cysera i \u015bwie\u017cego laureata The MacArthur Fellows Program, kt\u00f3ry sprzeciwia si\u0119 pladze operowych koprodukcji, podkre\u015blaj\u0105c dobitnie, \u017ce ta forma sztuki powinna by\u0107 osadzona w specyficznym kontek\u015bcie, przemawia\u0107 do odbiorcy j\u0119zykiem zrozumia\u0142ym, trafiaj\u0105cym w g\u0142\u0105b samej duszy.<\/p>\n

Bo tak w\u0142a\u015bnie jest z t\u0105 najdziwniejsz\u0105 ze sztuk \u2013 godzi w samo serce albo sp\u0142ywa jak woda po kaczce. Z wystawy w Victoria & Albert Museum wychodzili\u015bmy w stanie bliskim uniesienia. M\u0142odzi i starzy, fachowcy i nowicjusze. Pog\u0142oski o \u015bmierci opery wydaj\u0105 si\u0119 mocno przesadzone.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Makieta barokowej sceny pude\u0142kowej robi piorunuj\u0105ce wra\u017cenie: pieczo\u0142owicie odwzorowana w niemal naturalnej skali, z pi\u0119knie wymalowanym prospektem, schowanymi w kulisach dekoracjami bocznymi i kilkoma rz\u0119dami drewnianych fal na scenie. Ka\u017cdy wyci\u0105ga szyj\u0119, \u017ceby przypatrzy\u0107 si\u0119 znieruchomia\u0142ym elementom maszynerii teatralnej. Us\u0142yszawszy delikatny zgrzyt, widzowie cofaj\u0105 si\u0119 o krok. Bloki zaczynaj\u0105 si\u0119 obraca\u0107. Ukryta w g\u0142\u0119bi sceny … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2470","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2470"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2475,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2470\/revisions\/2475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}