{"id":2523,"date":"2017-11-14T00:13:31","date_gmt":"2017-11-13T23:13:31","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2523"},"modified":"2017-11-14T00:47:02","modified_gmt":"2017-11-13T23:47:02","slug":"mali-poruszyciele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2523","title":{"rendered":"Mali poruszyciele"},"content":{"rendered":"

\u017bycie jest zbyt kr\u00f3tkie, \u017ceby marnowa\u0107 czas na nudne przedstawienia. Szczeg\u00f3lnie dobitnie zdaj\u0105 sobie z tego spraw\u0119 dyrektorzy teatr\u00f3w operowych, kt\u00f3rzy nieraz maj\u0105 k\u0142opot z zape\u0142nieniem widowni na spektaklach dzie\u0142 spoza \u015bcis\u0142ego kanonu, a przecie\u017c chcieliby wystawia\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko Traviat\u0119 <\/em>na przemian z Czarodziejskim fletem<\/em>. Opera North postanowi\u0142a temu zaradzi\u0107, znajduj\u0105c rozwi\u0105zanie kusz\u0105ce nie tylko nowicjuszy, lecz i wybrednych koneser\u00f3w. Trzyna\u015bcie lat temu zaproponowa\u0142a sezon pod has\u0142em Eight Little Greats<\/em>: osiem kr\u00f3tkich oper zainscenizowanych przez dw\u00f3ch re\u017cyser\u00f3w, Davida Pountneya i Christophera Aldena, we wsp\u00f3\u0142pracy z jednym scenografem, nie\u017cyj\u0105cym ju\u017c Johanem Engelsem, pod batut\u0105 trzech dyrygent\u00f3w – Martina Andr\u00e9, Davida Parry’ego i Jamesa Holmesa. Przedstawienia sz\u0142y wprawdzie parami, ale bilety sprzedawano na pojedyncze tytu\u0142y – i to za p\u00f3\u0142 ceny. Mo\u017cna by\u0142o wyj\u015b\u0107 w przerwie albo pojawi\u0107 si\u0119 dopiero w antrakcie. Je\u015bli pomin\u0105\u0107 nie\u015bmiertelne Pajace<\/em>, wystawiono w\u00f3wczas same rarytasy, mi\u0119dzy innymi Francesk\u0119 da Rimini <\/em>Rachmaninowa i Kar\u0142a <\/em>Zemlinsky’ego. Przedsi\u0119wzi\u0119cie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 po\u0142owicznym sukcesem: poziom inscenizacji okaza\u0142 si\u0119 nier\u00f3wny, a poszczeg\u00f3lne kompozycje – mimo skromnych rozmiar\u00f3w – zbyt hermetyczne i trudne w odbiorze, by przekona\u0107 niezdecydowanych do zmitr\u0119\u017cenia wieczoru w towarzystwie Trojan<\/em> albo \u015apiewak\u00f3w norymberskich. <\/em><\/p>\n

Opera North wyci\u0105gn\u0119\u0142a wnioski z poprzedniej lekcji i w 2017 roku wr\u00f3ci\u0142a do pomys\u0142u Little Greats<\/em>, ale na troch\u0119 innych zasadach. Tytu\u0142\u00f3w tym razem by\u0142o sze\u015b\u0107, w tym trzy z \u017celaznego repertuaru (Rycersko\u015b\u0107 wie\u015bniacza, Pajace <\/em>oraz Dziecko i czary<\/em>), po\u0142\u0105czonych jednak w klasyczne double-bills<\/em>. Inna sprawa, \u017ce zestawienia okazywa\u0142y si\u0119 czasem zaskakuj\u0105ce, poza tym przedstawienia „w trasie” sk\u0142adano z innych element\u00f3w ni\u017c premierowe spektakle w Leeds. Wsp\u00f3lnym mianownikiem zn\u00f3w by\u0142 scenograf – Charles Edwards, kt\u00f3ry w przypadku Pajac\u00f3w <\/em>zaj\u0105\u0142 si\u0119 ca\u0142o\u015bci\u0105 inscenizacji – re\u017cyser\u00f3w zaanga\u017cowano w sumie pi\u0119cioro, dyrygent\u00f3w za\u015b czterech, wraz z Anthonym Krausem, prowadz\u0105cym Dziecko i czary<\/em> na przemian z Martinem Andr\u00e9, weteranem cyklu z roku 2004. Fantazja liryczna Ravela by\u0142a jedynym utworem, na kt\u00f3ry widzowie mogli wybra\u0107 si\u0119 osobno, w ramach rodzinnego poranka w operze.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pajace<\/em>. Richard Burkhard jako Tonio. Fot. Tristram Kenton.<\/p>\n

Kiedy przegl\u0105da\u0142am program jesiennego sezonu Opera North, przede wszystkim zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na Osud<\/em> (Fatum) –<\/em> bardzo rzadko wystawian\u0105 oper\u0119 Janaczka, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142am wy\u0142\u0105cznie z nagra\u0144. W Nottingham, dok\u0105d cykl Little Greats<\/em> trafi\u0142 na pocz\u0105tku listopada, zestawiono j\u0105 z jednoakt\u00f3wk\u0105 Dziecko i czary<\/em>, ujmuj\u0105c w ramach jednego wieczoru obydwie produkcje w re\u017cyserii Annabel Arden. Po kr\u00f3tkim namy\u015ble zdecydowa\u0142am si\u0119 na wypraw\u0119 do stolicy East Midlands – pokusa obejrzenia i wys\u0142uchania tych dw\u00f3ch pere\u0142ek w tamtejszym Theatre Royal, jednym z najpi\u0119kniejszych wiktoria\u0144skich teatr\u00f3w na Wyspach, gdzie w 1952 roku odby\u0142a si\u0119 prapremiera legendarnej Pu\u0142apki na myszy <\/em>Agathy Christie, okaza\u0142a si\u0119 nieodparta. Skoro i tak mia\u0142am przyjecha\u0107 do Nottingham dzie\u0144 wcze\u015bniej, postanowi\u0142am wybra\u0107 si\u0119 tak\u017ce na Rycersko\u015b\u0107 wie\u015bniacz\u0105 <\/em>i Pajace<\/em>, prezentowane jak zwykle w parze, tyle \u017ce w odwrotnej kolejno\u015bci. W tym przypadku powodowa\u0142a mn\u0105 ciekawo\u015b\u0107, jak z oper\u0105 Mascagniego poradzi\u0142a sobie polska re\u017cyserka Karolina Sofulak, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a do\u015b\u0107 \u015bmia\u0142\u0105 decyzj\u0119, by przenie\u015b\u0107 t\u0119 krwaw\u0105 opowie\u015b\u0107 z Sycylii w realia siermi\u0119\u017cnego PRL. Teraz \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce zrezygnowa\u0142am z dw\u00f3ch pozosta\u0142ych cz\u0142on\u00f3w cyklu: ponurego „musicalu” Leonarda Bernsteina Trouble in Tahiti<\/em> i opery komicznej Trial by Jury<\/em>, jednego z pierwszych owoc\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy Arthura Sullivana i W. S. Gilberta, dw\u00f3ch najwi\u0119kszych gwiazd teatralnych epoki kr\u00f3lowej Wiktorii.<\/p>\n

Charles Edwards do\u0142o\u017cy\u0142 wszelkich stara\u0144, by widzowie zapami\u0119tali Little Greats<\/em> jako cykl wbrew pozorom sp\u00f3jny, po\u0142\u0105czony w ca\u0142o\u015b\u0107 licznymi, czasem bardzo pomys\u0142owymi aluzjami wewn\u0119trznymi. Jego Pajace <\/em>rozgrywaj\u0105 si\u0119 w sali pr\u00f3b wsp\u00f3\u0142czesnego teatru, na kt\u00f3rej \u015bcianach wisz\u0105 projekty dekoracji i kostium\u00f3w do wszystkich sze\u015bciu przedstawie\u0144. Sfrustrowany Tonio – scenograf, a zarazem asystent re\u017cysera – rozstawia na stole makiet\u0119 do Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej<\/em>. Tarcza zegara, kt\u00f3remu Dziecko oberwa\u0142o wahad\u0142o w jednoakt\u00f3wce Ravela, materializuje si\u0119 jako symbol up\u0142ywu czasu w operze Janaczka. Sfatygowane pianino w\u0119druje z pracowni kompozytora \u017divnego do pokoju rozwydrzonego Dziecka, w kt\u00f3rym za chwil\u0119 o\u017cyj\u0105 wszystkie skrzywdzone przez nie przedmioty. Dyrektor trupy z Pajac\u00f3w<\/em> \u015bpiewa prolog na tle kurtyny ze zbiorowym zdj\u0119ciem artyst\u00f3w, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 jako sta\u0142y rekwizyt we wszystkich spektaklach cyklu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Cavalleria rusticana. <\/em>Rosalind Plowright (Mamma Lucia) i Giselle Allen (Santuzza). Fot. Robert Workman.<\/p>\n

Z dw\u00f3ch double-bills, <\/em>kt\u00f3re obejrza\u0142am w Nottingham, pod wzgl\u0119dem teatralnym zdecydowanie lepiej wypad\u0142 Osud <\/em>zestawiony z Dzieckiem i czarami<\/em>. W fantazji Ravela rozbuchana wyobra\u017ania re\u017cyserska Annabel Arden zyska\u0142a godne wsparcie zar\u00f3wno ze strony scenografa, jak odpowiedzialnego za ruch sceniczny Theo Clinkarda. To bodaj pierwsza znana mi inscenizacja tej opery, w kt\u00f3rej tak m\u0105drze podkre\u015blono kontrast mi\u0119dzy klaustrofobiczn\u0105 atmosfer\u0105 pokoju dzieci\u0119cego a uwodzicielsk\u0105 groz\u0105 sk\u0105panego w ksi\u0119\u017cycowym blasku ogrodu. Doskonale poprowadzeni aktorzy-\u015bpiewacy prowokowali widowni\u0119 do atak\u00f3w spazmatycznego \u015bmiechu: trudno zachowa\u0107 powag\u0119 na widok Czajniczka z dziarsko wzwiedzionym dzi\u00f3bkiem mi\u0119dzy nogami albo Ropuszki w \u017ca\u0142o\u015bnie porozci\u0105ganych zielonych rajstopach, jeszcze trudniej zapomnie\u0107 amory Kota i Kotki, utrzymane w poetyce kresk\u00f3wek z R\u00f3\u017cow\u0105 Panter\u0105. Nieco gorzej posz\u0142o Arden w Fatum <\/em>Janaczka, za co w du\u017cej mierze odpowiada sam kompozytor, a zarazem wsp\u00f3\u0142autor libretta – a\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce niemal r\u00f3wnolegle z Jenuf\u0105 <\/em>tworzy\u0142 oper\u0119 tak niesp\u00f3jn\u0105 dramaturgicznie i pretensjonaln\u0105 pod wzgl\u0119dem tekstowym. Na szcz\u0119\u015bcie nie brak w niej przeb\u0142ysk\u00f3w prawdziwego geniuszu muzycznego, podkre\u015blonych przez re\u017cyserk\u0119 w brawurowo rozegranym I akcie, kt\u00f3ry chwilami ogl\u0105da\u0142o si\u0119 jak film Ji\u0159\u00edego Menzla. Kolejne dwa d\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 jednak niemi\u0142osiernie – wprowadzenie w ostatnim zupe\u0142nie nieuzasadnionych aluzji do komunistycznej Czechos\u0142owacji tylko pogorszy\u0142o spraw\u0119.<\/p>\n

Pajace <\/em>w inscenizacji Edwardsa potraktowa\u0142am raczej jako inteligentny wst\u0119p do pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci Little Greats<\/em> ni\u017c odkrywcz\u0105 pr\u00f3b\u0119 reinterpretacji dzie\u0142a. Przeniesienie akcji w realia wsp\u00f3\u0142czesne niczego nie popsu\u0142o, ale nic te\u017c specjalnie nie wnios\u0142o do historii znudzonej Neddy, oszala\u0142ego z zazdro\u015bci Cania i m\u015bciwego, upokorzonego Tonia. Najciekawsze rzeczy dzia\u0142y si\u0119 na trzecim planie – w\u015br\u00f3d zblazowanych pracownik\u00f3w sceny, zabijaj\u0105cych czas czytaniem gazet i podjadaniem kanapek, rozkojarzonych ch\u00f3rzyst\u00f3w i rozgadanych asystent\u00f3w re\u017cysera. Edwards umiej\u0119tnie wygrywa detale: cho\u0107by w prologu, kiedy rozmem\u0142any dyrektor wchodzi na proscenium z kaw\u0105 w papierowym kubku i zakupami w plastikowej torbie z hipermarketu Sainsbury’s. W sumie porz\u0105dny, konsekwentnie rozplanowany i zrealizowany z lekkim przymru\u017ceniem oka spektakl, czego nie da si\u0119 powiedzie\u0107 o \u015bmiertelnie powa\u017cnej Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej <\/em>w re\u017cyserii Sofulak. Nie wiem, jak moi angielscy koledzy po fachu – ja chwilami odnosi\u0142am wra\u017cenie, \u017ce ogl\u0105dam Kol\u0119d\u0119-nock\u0119 <\/em>Brylla, a nie oper\u0119 werystyczn\u0105. Jako\u015b znios\u0142am gigantyczny pa\u017adzierzowy krzy\u017c po\u015brodku sceny i czerwonego malucha na rejestracji skierniewickiej, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 furmank\u0119 Alfia. Nie wytrzyma\u0142am przy Santuzzy ucharakteryzowanej na Maj\u0119 Komorowsk\u0105 i Mammie Lucii, sprzedaj\u0105cej kie\u0142bas\u0119 na kartki w ziej\u0105cym pustkami sklepie, pod\u015bwietlonym bia\u0142o-czerwonym neonem „Sklep Lucyna” (po polsku!). Mo\u017ce nie jestem obiektywna. Niewykluczone, \u017ce rodakom na obczy\u017anie takie pomys\u0142y uchodz\u0105 p\u0142azem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dziecko i czary. <\/em>Quirijn de Lang (Zegar) i Wallis Giunta (Dziecko). Fot. Tristram Kenton.<\/p>\n

Spu\u015b\u0107my zas\u0142on\u0119 milczenia na niefortunn\u0105 wizj\u0119 opery Mascagniego i skupmy si\u0119 na najwi\u0119kszym atucie jesiennego sezonu Opera North: fenomenalnej pracy ca\u0142ego zespo\u0142u, zaanga\u017cowaniu solist\u00f3w, idealnym przygotowaniu ch\u00f3ru i orkiestry. Ta ostatnia znacznie lepiej radzi\u0142a sobie pod batut\u0105 Martina Andr\u00e9 ni\u017c w tandemie Cav\/Pag,\u00a0<\/em>prowadzonym przez Tobiasa Ringborga, co nie zmienia faktu, \u017ce obydwa wieczory mog\u0142y zadowoli\u0107 nie tylko nowicjusza, ale i rozkapryszonego konesera opery. Gwiazd\u0105 Pajac\u00f3w<\/em> by\u0142 Richard Burkhard, aksamitnog\u0142osy, niezwykle wyrazisty Tonio, kt\u00f3ry nazajutrz okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie przekonuj\u0105cym Lhotskim w Fatum <\/em>Janaczka. Na jego tle odrobin\u0119 zblad\u0142a \u015bwietna sk\u0105din\u0105d Elin Pritchard (Nedda) oraz Peter Auty – Canio „kr\u00f3tki” w g\u00f3rze, na tyle jednak \u015bwiadom swojej partii, by rzuci\u0107 na kolana interpretacj\u0105 s\u0142ynnej arii „Vesti la giubba”. Silvio w osobie Philipa Rhodesa ujmowa\u0142 raczej muzykalno\u015bci\u0105 ni\u017c urod\u0105 g\u0142osu – podobnie jak w p\u00f3\u017aniejszej Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej<\/em>, gdzie wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 zdradzonego Alfia. W jednoakt\u00f3wce Mascagniego prym wiod\u0142y dwie panie: znakomita aktorsko, obdarzona g\u0119stym i bogatym w alikwoty sopranem spinto Giselle Allen (Santuzza) oraz Katie Bray (Lola) – mezzosopran przywodz\u0105cy na my\u015bl skojarzenia z ciemnym, migotliwym jak p\u0142ynne z\u0142oto g\u0142osem m\u0142odej Janet Baker. Obydwie wyst\u0105pi\u0142y zreszt\u0105 nast\u0119pnego dnia: pierwsza jako Mila w Fatum<\/em>, druga w potr\u00f3jnej roli Sofy, Kotki i Sowy w Dziecku i czarach. <\/em>M\u0142odziutka, a ju\u017c obsypana deszczem nagr\u00f3d i rozchwytywana przez mened\u017cer\u00f3w \u015bwiatowych scen Wallis Giunta okaza\u0142a si\u0119 Dzieckiem z marze\u0144 – dostatecznie ch\u0142opi\u0119cym w obej\u015bciu, a zarazem cudownie \u015bwie\u017cym pod wzgl\u0119dem czysto wokalnym. D\u0142ugo by wymienia\u0107 wszystkich solist\u00f3w, kt\u00f3rzy wyst\u0105pili podczas tych dw\u00f3ch wieczor\u00f3w. Wspomn\u0119 zatem jeszcze o dwojgu weteran\u00f3w: wspania\u0142ym tenorze brittenowskim Johnie Grahamie-Hallu, kt\u00f3ry rozbawi\u0142 mnie do \u0142ez w fantazji Ravela (jako Czajniczek, Arytmetyka i Ropuszka) i wzruszy\u0142 do jeszcze obfitszych \u0142ez w partii \u017divnego; oraz Rosalind Plowright, kt\u00f3ra zn\u00f3w mnie rozczarowa\u0142a jako Mamma Lucia, za to uwiod\u0142a bez reszty jako demoniczna, wy\u015bmienita postaciowo i wokalnie Matka Mili w operze Janaczka. Nie rozumiem, dlaczego ta wielka \u015bpiewaczka „ucieka” w role mezzosopranowe i kontraltowe, skoro wci\u0105\u017c dysponuje charakterystycznym w barwie, g\u0142\u0119bokim sopranem dramatycznym, ol\u015bniewaj\u0105cym w partiach mniej wymagaj\u0105cych kondycyjnie, za to du\u017co trudniejszych pod wzgl\u0119dem wyrazowym.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Osud. <\/em>Giselle Allen (Mila) i John Graham-Hall (\u017divn\u00fd). Fot. Alastair Muir.<\/p>\n

By\u0142am na czterech z sze\u015bciu przedstawie\u0144 cyklu Little Greats<\/em>. Przedstawie\u0144 ma\u0142ych, a poruszaj\u0105cych do g\u0142\u0119bi. Nie ukrywam, \u017ce poruszy\u0142a mnie te\u017c postawa Karoliny Sofulak: re\u017cyserki, kt\u00f3ra jako jedyna wy\u0142ama\u0142a si\u0119 z zespo\u0142u realizator\u00f3w i zburzy\u0142a sp\u00f3jn\u0105 koncepcj\u0119 ca\u0142o\u015bci. A przecie\u017c Tonio w Pajacach <\/em>tak czule opiekowa\u0142 si\u0119 modelem czerwonego malucha, kt\u00f3ry po przerwie mia\u0142 zagra\u0107 taks\u00f3wk\u0119 w jej Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej…<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bycie jest zbyt kr\u00f3tkie, \u017ceby marnowa\u0107 czas na nudne przedstawienia. Szczeg\u00f3lnie dobitnie zdaj\u0105 sobie z tego spraw\u0119 dyrektorzy teatr\u00f3w operowych, kt\u00f3rzy nieraz maj\u0105 k\u0142opot z zape\u0142nieniem widowni na spektaklach dzie\u0142 spoza \u015bcis\u0142ego kanonu, a przecie\u017c chcieliby wystawia\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko Traviat\u0119 na przemian z Czarodziejskim fletem. Opera North postanowi\u0142a temu zaradzi\u0107, znajduj\u0105c rozwi\u0105zanie kusz\u0105ce … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2523","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2523"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2534,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2523\/revisions\/2534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}