{"id":2589,"date":"2017-12-12T12:19:55","date_gmt":"2017-12-12T11:19:55","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2589"},"modified":"2023-06-07T23:15:02","modified_gmt":"2023-06-07T21:15:02","slug":"ksiaze-monte-rotondo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2589","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017c\u0119 Monte Rotondo"},"content":{"rendered":"

Trudno by\u0107 prorokiem we w\u0142asnym kraju. Tym trudniej kosmopolitom, kt\u00f3rzy nie chcieli, nie mogli lub nie zdo\u0142ali nigdzie zapu\u015bci\u0107 korzeni. Tak w\u0142a\u015bnie sprawy si\u0119 mia\u0142y z J\u00f3zefem Micha\u0142em Poniatowskim, o kt\u00f3rym mo\u017cna dzi\u015b przeczyta\u0107, \u017ce by\u0142 ksi\u0119ciem de Monte Rotondo herbu Cio\u0142ek i bliskim krewnym swego imiennika J\u00f3zefa Poniatowskiego, g\u0142\u00f3wnego bohatera arcypolskiej wersji mitu napoleo\u0144skiego. Prawda \u2013 jak zwykle \u2013 jest bardziej skomplikowana.<\/p>\n

Nasz ksi\u0105\u017c\u0119-kompozytor by\u0142 nie\u015blubnym synem podskarbiego litewskiego Stanis\u0142awa: postaci nadzwyczaj malowniczej, ulubie\u0144ca kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta, zausznika jego kochanki cesarzowej Katarzyny II, cz\u0142onka konfederacji targowickiej, uznanej z czasem za symbol zdrady narodowej. Po rozbiorach Stanis\u0142aw Poniatowski osiad\u0142 wpierw w Austrii, a potem w Rzymie, gdzie kupi\u0142 wspania\u0142\u0105 rezydencj\u0119 przy Via Flaminia. Naprzeciwko willi mieszka\u0142a skromna Cassandra Luci, \u017cona szewca-brutala, kt\u00f3ry zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad ni\u0105 niemi\u0142osiernie. Troskliwy ksi\u0105\u017c\u0119 zaopiekowa\u0142 si\u0119 biedaczk\u0105. Z tej troski przysz\u0142o na \u015bwiat pi\u0119cioro nie\u015blubnych dzieci. Jednym z nich by\u0142 J\u00f3zef Micha\u0142 Ksawery, urodzony w 1816 roku. Trzy lata p\u00f3\u017aniej Stanis\u0142aw \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 sw\u0105 nieformaln\u0105 rodzin\u0119 do nowo nabytych d\u00f3br Monte Rotondo w Toskanii, w 1830 o\u017ceni\u0142 si\u0119 wreszcie z owdowia\u0142\u0105 Cassandr\u0105, a w 1833 zmar\u0142, jako ostatni arystokrata uprawniony do polskiego tytu\u0142u ksi\u0105\u017c\u0119cego.<\/p>\n

J\u00f3zef Micha\u0142 zosta\u0142 uznany przez ojca ju\u017c jako sze\u015bciolatek, na usankcjonowanie pochodzenia musia\u0142 jednak czeka\u0107 a\u017c do roku 1847, kiedy wstawi\u0142 si\u0119 za nim wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Toskanii Leopold II \u2013 po to, by mianowa\u0107 go ksi\u0119ciem Monte Rotondo. Poniatowski nie m\u00f3wi\u0142 po polsku w og\u00f3le. By\u0142 wys\u0142annikiem pa\u0144stwa toska\u0144skiego do Brukseli, Londynu i Pary\u017ca, w 1854 zosta\u0142 obywatelem Francji i otrzyma\u0142 godno\u015b\u0107 senatora z r\u0105k Napoleona III. Po detronizacji cesarza uda\u0142 si\u0119 z nim na wygnanie do Chislehurst w angielskim hrabstwie Kent. Ostatni w\u0142adca Francji zmar\u0142 w styczniu 1873 roku, co przy\u015bpieszy\u0142o decyzj\u0119 Poniatowskiego o emigracji do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W czerwcu poprzedniego roku pisano na \u0142amach \u201eThe New York Times\u201d, \u017ce jego po\u017ca\u0142owania godna sytuacja jest \u201ezdumiewaj\u0105cym przyk\u0142adem zmienno\u015bci ludzkich los\u00f3w\u201d. Niestety, ksi\u0105\u017c\u0119 prze\u017cy\u0142 Napoleona zaledwie o sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy i zmar\u0142 przedwcze\u015bnie w wieku 57 lat. Spocz\u0105\u0142 na cmentarzu w Chislehurst, w granicach dzisiejszego Londynu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nie\u015blubny syn Stanis\u0142awa od dzieci\u0144stwa pasjonowa\u0142 si\u0119 muzyk\u0105. Wci\u0105\u017c ci\u0105gnie si\u0119 za nim fama kompozytora-samouka i domoros\u0142ego \u015bpiewaka, a przecie\u017c by\u0142o zupe\u0142nie inaczej. Poniatowski kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pod kierunkiem Fernanda Zeccheriniego, maestra di cappella w katedrze florenckiej i wyk\u0142adowcy tamtejszej Akademii, by\u0142 cenionym tenorem, kt\u00f3rego rzemios\u0142o por\u00f3wnywano z kunsztem Giovanniego Battisty Rubiniego, jednego z ukochanych \u015bpiewak\u00f3w Belliniego. By\u0142 autorem dwunastu oper, pogardzanych wprawdzie przez Berlioza, wychwalanych jednak przez Rossiniego i Michele Caraf\u0119. Sir George Grove, pomys\u0142odawca i edytor legendarnego Grove\u2019s Dictionary of Music and Musicians, <\/em>pisa\u0142 w dodatku do pierwszego wydania s\u0142ownika, \u017ce jego muzyka jest niebywale teatralna i \u015bwiadczy o g\u0142\u0119bokim zrozumieniu potencja\u0142u i ogranicze\u0144 ludzkiego g\u0142osu. Wychwala\u0142 jej oryginalno\u015b\u0107 i tl\u0105c\u0105 si\u0119 w niej iskr\u0119 prawdziwego geniuszu \u2013 z tym wi\u0119kszym entuzjazmem, \u017ce Poniatowski by\u0142 te\u017c cz\u0142owiekiem wykwintnych manier i ulubie\u0144cem salon\u00f3w.<\/p>\n

Jego Msz\u0119 F-dur<\/em>, skomponowan\u0105 w 1867 roku i dedykowan\u0105 kr\u00f3lowi Portugalii Ludwikowi I Bragan\u00e7y, odkryto w zbiorach British Library i wykonano w Polsce po raz pierwszy w Krakowie, w roku 2011, z inicjatywy Stowarzyszenia Muzyki Polskiej. Dzie\u0142o wyrasta z ducha Ma\u0142ej mszy uroczystej <\/em>Rossiniego: powsta\u0142o zaledwie cztery lata p\u00f3\u017aniej i zosta\u0142o rozpisane \u2013 podobnie jak pierwotna wersja Petite messe<\/em> \u2013 na czworo solist\u00f3w, ma\u0142y ch\u00f3r oraz organy, fisharmoni\u0119 lub fortepian. Intymne w wyrazie (co Poniatowski dodatkowo podkre\u015bli\u0142 u\u017cyciem tonacji F-dur, wyra\u017caj\u0105cej pokor\u0119 i rezygnacj\u0119), z fragmentami ol\u015bniewaj\u0105cej pi\u0119kno\u015bci (sopranowa aria Et incarnatus<\/em>, dialog barytonu z ch\u00f3rem w Agnus Dei<\/em>, wirtuozowskie, przywodz\u0105ce na my\u015bl tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Chopina i Liszta wst\u0119py instrumentalne do poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci), zdradza zar\u00f3wno wp\u0142ywy operowego stylu bel canto<\/em>, jak przywi\u0105zanie do w\u0142oskiej tradycji wokalnej muzyki ko\u015bcielnej (polifonizuj\u0105ca faktura fina\u0142owej, majestatycznej cz\u0119\u015bci Amen<\/em>). Mimo wdzi\u0119ku i lekko\u015bci kompozycja Poniatowskiego jest typowym klejnotem wieku dojrza\u0142ego: \u017carliwym muzycznym wyznaniem wiary w Boga i pot\u0119g\u0119 mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Zdumiewaj\u0105ce, \u017ce spod pi\u00f3ra tego samego kompozytora wysz\u0142a opera Pierre de M\u00e9dicis <\/em>(<\/em>kt\u00f3ra w swoim czasie odnios\u0142a prawdziwy triumf w Pary\u017cu), \u015bpiewna i pe\u0142na ekspresji Msza F-dur<\/em>, oraz popularna w Anglii ballada The Yeoman\u2019s Wedding Song<\/em>, z kt\u00f3rej dobrotliwie natrz\u0105sa\u0142 si\u0119 w swych humoreskach sam P.G. Wodehouse. Wygl\u0105da na to, \u017ce niepewna to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa ksi\u0119cia Monte Rotondo odcisn\u0119\u0142a pi\u0119tno tak\u017ce na jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudno by\u0107 prorokiem we w\u0142asnym kraju. Tym trudniej kosmopolitom, kt\u00f3rzy nie chcieli, nie mogli lub nie zdo\u0142ali nigdzie zapu\u015bci\u0107 korzeni. Tak w\u0142a\u015bnie sprawy si\u0119 mia\u0142y z J\u00f3zefem Micha\u0142em Poniatowskim, o kt\u00f3rym mo\u017cna dzi\u015b przeczyta\u0107, \u017ce by\u0142 ksi\u0119ciem de Monte Rotondo herbu Cio\u0142ek i bliskim krewnym swego imiennika J\u00f3zefa Poniatowskiego, g\u0142\u00f3wnego bohatera arcypolskiej wersji mitu napoleo\u0144skiego. … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2589","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2589"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7419,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2589\/revisions\/7419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}