{"id":2619,"date":"2017-12-22T18:16:50","date_gmt":"2017-12-22T17:16:50","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2619"},"modified":"2017-12-22T18:56:12","modified_gmt":"2017-12-22T17:56:12","slug":"o-roku-ow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2619","title":{"rendered":"O roku \u00f3w!"},"content":{"rendered":"

No i zacz\u0119\u0142o si\u0119. W okolicach 11 listopada ruszy\u0142y obchody stulecia niepodleg\u0142o\u015bci. Cztery miesi\u0105ce wcze\u015bniej uruchomiono program dotacyjny MKiDN „Niepodleg\u0142a”. Przez ca\u0142y rok – a mo\u017ce i d\u0142u\u017cej – b\u0119dziemy honorowa\u0107, przypomina\u0107, redefiniowa\u0107 i utwierdza\u0107. Ju\u017c teraz wida\u0107 podobie\u0144stwa z rokiem 1812, opisanym przez Mickiewicza w Ksi\u0119dze XI Pana Tadeusza. <\/em>Jedni nazw\u0105 2018 rokiem urodzaju, drudzy – rokiem wojny. Jedni b\u0119d\u0105 powtarza\u0107 za J\u00f3zefem Reissem, \u017ce najpi\u0119kniejsza ze wszystkich jest muzyka polska, drudzy – za wszelk\u0105 cen\u0119 dowodzi\u0107, \u017ce dorobek kompozytor\u00f3w rodzimych jest niezbywaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dziedzictwa kultury europejskiej. Tak naprawd\u0119 nikt nie ma racji w tym sporze, a w roku jubileuszowym lepiej zaj\u0105\u0107 si\u0119 ca\u0142kiem czym\u015b innym: na przyk\u0142ad leczeniem kompleks\u00f3w narodowych. Odkrywaniem dzie\u0142 zapomnianych i tworzeniem nowych nie z racji wzmo\u017cenia patriotycznego, tylko z autentycznej potrzeby dowiedzenia si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej o sobie, o naszej historii, mentalno\u015bci i pragnieniach na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Bo z tym patriotyzmem bywa czasem \u015blisko. Ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce uwertura Rok 1812 – <\/em>napisana przez Czajkowskiego na pami\u0105tk\u0119 zwyci\u0119skiej obrony Moskwy przed tym samym Napoleonem, kt\u00f3rego Litwini oczekiwali t\u0119sknie i rado\u015bnie – do dzi\u015b rozbrzmiewa w ameryka\u0144skich salach koncertowych przy okazji obchod\u00f3w tamtejszego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci. \u017be a\u017c do 1816 roku nieoficjalnym hymnem Imperium by\u0142a pie\u015b\u0144 Grom pobiedy, razdawajsa<\/em>, skomponowana przez polskiego szlachcica J\u00f3zefa Koz\u0142owskiego, kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 w historii muzyki tak\u017ce jako ojciec romansu rosyjskiego. Za to nieszcz\u0119sny Feliks Nowowiejski, obwo\u0142any przez niekt\u00f3rych publicyst\u00f3w zak\u0142adnikiem dobrej zmiany, piel\u0119gnowa\u0142 sw\u0105 odzyskan\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 z takim zapa\u0142em, \u017ce narazi\u0142 si\u0119 na wrogo\u015b\u0107 i drwiny wielu „prawdziwszych” Polak\u00f3w, na czele ze Zdzis\u0142awem Jachimeckim i Adolfem Chybi\u0144skim. Ciekawe, czy w roku 2018 b\u0119dziemy zagl\u0105da\u0107 kompozytorom w metryki i tropi\u0107 ich zdrady narodowe, czy te\u017c po prostu nacieszymy si\u0119 ich przywr\u00f3con\u0105 do obiegu tw\u00f3rczo\u015bci\u0105.<\/p>\n

W ostatnich dw\u00f3ch miesi\u0105cach „wskrzeszono” Krakowiak\u00f3w i g\u00f3rali <\/em>Stefaniego (Opera Wroc\u0142awska) oraz Legend\u0119 Ba\u0142tyku <\/em>Nowowiejskiego (Teatr Wielki w Poznaniu). W pierwszym przypadku w wersji zbli\u017conej do pierwowzoru danego na warszawskiej prapremierze, w drugim – w ostatecznej wersji autorskiej, znacz\u0105co odmiennej od rewizji z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, dokonanej\u00a0 przez dw\u00f3ch najstarszych syn\u00f3w kompozytora. We Wroc\u0142awiu powia\u0142o te\u017c nowo\u015bci\u0105 – na otwarcie reaktywowanego po trzyletniej nieobecno\u015bci Festiwalu Oper Wsp\u00f3\u0142czesnych obejrzeli\u015bmy i us\u0142yszeli\u015bmy Immanuela Kanta<\/em> Leszka Mo\u017cd\u017cera, „oper\u0119 jazzow\u0105”, kt\u00f3rej premier\u0119 w ubieg\u0142ym sezonie udaremni\u0142a reorganizacja (a raczej dezorganizacja) zespo\u0142u Warszawskiej Opery Kameralnej. Trzy nowe spektakle w odst\u0119pach kilkutygodniowych i za ka\u017cdym razem obawa, czy tytu\u0142y przyci\u0105gn\u0105 polsk\u0105 publiczno\u015b\u0107, znan\u0105 z konserwatywnego upodobania do dzie\u0142 z \u017celaznego repertuaru i dziwnie niesp\u00f3jnych w tym kontek\u015bcie oczekiwa\u0144, \u017ce zobacz\u0105 na scenie „histori\u0119 jak z filmu”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Opera Wroc\u0142awska, Krakowiacy i g\u00f3rale. <\/em>Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

Przyci\u0105gn\u0119\u0142y. Dyrekcje obydwu teatr\u00f3w do\u0142o\u017cy\u0142y wszelkich stara\u0144, by zapewni\u0107 swoim przedsi\u0119wzi\u0119ciom rozg\u0142os i stosown\u0105 opraw\u0119 medialn\u0105. Zaanga\u017cowani w nie muzycy podeszli do sprawy z pasj\u0105, energi\u0105 i zapa\u0142em. Adam Banaszak zach\u0119ci\u0142 orkiestr\u0119 Opery Wroc\u0142awskiej do gry lekkiej i pe\u0142nej finezji, dzi\u0119ki czemu Krakowiacy i g\u00f3rale<\/em> zabrzmieli wreszcie jak klasycystyczny wodewil, a nie toporna, p\u00f3\u0142amatorska \u015bpiewogra. Dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej ten sam zesp\u00f3\u0142 pod batut\u0105 Przemys\u0142awa Fiugajskiego z nerwem gra\u0142 Mo\u017cd\u017cerowe tanga i walce w Immanuelu Kancie. <\/em>Tadeusz Koz\u0142owski skutecznie ogarn\u0105\u0142 ch\u00f3r i orkiestr\u0119 Teatru Wielkiego w Poznaniu, daj\u0105c zadziwiaj\u0105co przekonuj\u0105c\u0105 interpretacj\u0119 nier\u00f3wnej, posklejanej z nieprzystaj\u0105cych cz\u0119\u015bci partytury Nowowiejskiego. W \u017cadnym z przedstawie\u0144 nie zabrak\u0142o \u015bwietnych kreacji wokalnych: Jadwigi Postro\u017cnej (Dorota) i Aleksandra Zuchowicza (Jonek) w Krakowiakach, <\/em>Artura Jandy w partii Kanta i J\u0119drzeja Tomczyka w roli jego papugi w operze Mo\u017cd\u017cera, fenomenalnego Pavlo Tolstoya (Doman) w Legendzie Ba\u0142tyku. <\/em><\/p>\n

Nie oszukujmy si\u0119: w \u017cadnym z tych przypadk\u00f3w nie mieli\u015bmy do czynienia z arcydzie\u0142em. Debiutancki Immanuel Kant<\/em> ma wiele wdzi\u0119ku i fragment\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o niepospolitej wyobra\u017ani muzycznej Mo\u017cd\u017cera, ale kuleje pod wzgl\u0119dem dramaturgicznym i rozwija si\u0119 czasem „w poprzek” ludzkiego g\u0142osu. Nikt przy zdrowych zmys\u0142ach nie b\u0119dzie stawia\u0142 Krakowiak\u00f3w <\/em>ponad Czarodziejskim fletem<\/em> ani wywy\u017csza\u0142 Nowowiejskiego nad Wagnera. Warto jednak zadba\u0107, by muzyka p\u0142yn\u0105ca ze sceny i kana\u0142u orkiestrowego by\u0142a w miar\u0119 sp\u00f3jna z reszt\u0105 koncepcji teatralnej. St\u0105d moje przekonanie, \u017ce realizacj\u0119 oper nowych b\u0105d\u017a nieznanych nale\u017cy powierza\u0107 re\u017cyserom do\u015bwiadczonym, a w ka\u017cdym razie bardzo dobrze obeznanym z tematem i maj\u0105cym do pomocy przytomnego dramaturga. Utw\u00f3r Mo\u017cd\u017cera zyska\u0142by niepomiernie, gdyby niedostatki partytury zrekompensowano pomys\u0142owo\u015bci\u0105 inscenizacji, kt\u00f3ra w uj\u0119ciu Jerzego Lacha kojarzy\u0142a si\u0119 raczej z kabaretem ni\u017c przedstawieniem opery do wieloznacznego tekstu Bernharda. Lepiej powiod\u0142o si\u0119 Barbarze Wi\u015bniewskiej, kt\u00f3ra we wsp\u00f3\u0142pracy ze scenografem Vasylem Savchenko i autorem znakomitych kostium\u00f3w Mateuszem St\u0119pniakiem przenios\u0142a Krakowiak\u00f3w <\/em> z Cepelii w dziedzin\u0119 ca\u0142kiem no\u015bnej metafory zderzenia dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w. Wszystko by\u0142o dobrze, dop\u00f3ki nie zatrzyma\u0142a narracji tu\u017c przed fina\u0142em i nie wpakowa\u0142a na scen\u0119 zwielokrotnionej Fedry, sycz\u0105cej z offu g\u0142osami trzech aktorek recytuj\u0105cych Eurypidesa, Senek\u0119 i Racine’a (pewno\u015bci nie mam, recytowa\u0142y wszystkie naraz). Wodewil diabli wzi\u0119li, a Dorota przeistoczy\u0142a si\u0119 nagle w ofiar\u0119 m\u0119skiej przemocy seksualnej. Ja rozumiem, \u017ce koniunkturalizm pop\u0142aca, kto\u015b jednak powinien by\u0142 wyt\u0142umaczy\u0107 m\u0142odej i bardzo zdolnej re\u017cyserce, \u017ce Fedra i akcja #metoo tak si\u0119 maj\u0105 do tej historii, jak Odprawa pos\u0142\u00f3w greckich<\/em> do Czerwonego kapturka. <\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Opera Wroc\u0142awska, Immanuel Kant<\/em>. Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

Z tym wi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 obejrza\u0142am Legend\u0119 Ba\u0142tyku<\/em> w re\u017cyserii Roberta Bondary – wybitnego choreografa debiutuj\u0105cego w teatrze operowym. Wprawdzie Bondara pad\u0142 jak d\u0142ugi w starciu z grafoma\u0144skim librettem Walerii Szalay-Groele i wykreowa\u0142 do\u015b\u0107 sztampowe portrety g\u0142\u00f3wnych protagonist\u00f3w, za to z przestrzeni\u0105 (wspania\u0142a minimalistyczna scenografia Julii Skrzyneckiej) i z ruchem scenicznym poradzi\u0142 sobie bez zarzutu, m\u0105drze wykorzystuj\u0105c do\u015bwiadczenia ze swoich wcze\u015bniejszych przedstawie\u0144 baletowych. Dawno nie widzia\u0142am w Polsce spektaklu, w kt\u00f3rym projekcje i sekwencje filmowe stanowi\u0142yby integralny, a zarazem funkcjonalny element inscenizacji. Kto nie wierzy, niech obejrzy retransmisj\u0119 na stronie operavision.eu. Mam nadziej\u0119, \u017ce Bondara zadomowi si\u0119 w \u015bwiecie opery i doszlifuje umiej\u0119tno\u015b\u0107 pracy z aktorem-\u015bpiewakiem.<\/p>\n

Najgorsze zostawi\u0142am sobie na koniec. Gdyby nie napisy nad scen\u0105, a w przypadku oper Stefaniego i Nowowiejskiego – tak\u017ce znajomo\u015b\u0107 libretta – w \u017cyciu nie po\u0142apa\u0142abym si\u0119, o co w tym wszystkim chodzi. By\u0142y chlubne wyj\u0105tki: opr\u00f3cz wymienionych ju\u017c solist\u00f3w ca\u0142kiem nie\u017ale podawali tekst \u0141ukasz Klimczak (Bardos w Krakowiakach<\/em>) i Wojciech Parchem (Kapitan w Kancie<\/em>). W Operze Wroc\u0142awskiej i tak by\u0142o zno\u015bnie – spo\u015br\u00f3d ca\u0142ej obsady pozna\u0144skiej Legendy<\/em> po polsku \u015bpiewa\u0142 tylko Ukrainiec Pavlo Tolstoy. S\u0142uchaj\u0105c Aleksandra Teligi (Mestwin) zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107, czy w libretcie s\u0105 jakie\u015b wstawki w j\u0119zyku praindoeuropejskim. \u017barty na bok. Jeszcze dziesi\u0119\u0107 lat temu – mimo okropnej dykcji \u015bpiewak\u00f3w – mo\u017cna by\u0142o rozpozna\u0107 przynajmniej co drugie padaj\u0105ce ze sceny s\u0142owo. Teraz jest gorzej ni\u017c w polskim kinie, s\u0142yn\u0105cym z kiepskich postsynchron\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Teatr Wielki w Poznaniu, Legenda Ba\u0142tyku. <\/em>Fot. Bartek Barczyk.<\/p>\n

Opera polska nie jest najpi\u0119kniejsza ze wszystkich, pewnie Europa doskonale by si\u0119 bez niej obesz\u0142a, ale nam mo\u017ce si\u0119 jeszcze do czego\u015b przyda\u0107. \u017beby tak si\u0119 sta\u0142o, trzeba jednak rozumie\u0107, o czym do nas m\u00f3wi. A wtedy si\u0119 oka\u017ce, \u017ce historia Bardosa, kt\u00f3ry musia\u0142 porazi\u0107 pr\u0105dem naparzaj\u0105cych si\u0119 krakowiak\u00f3w i g\u00f3rali, \u017ceby wreszcie doszli ze sob\u0105 do \u0142adu, jest znacznie celniejsz\u0105 metafor\u0105 obecnej sytuacji w Polsce ni\u017c t\u0142um pl\u0105cz\u0105cych si\u0119 po scenie ofiar kazirodczej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No i zacz\u0119\u0142o si\u0119. W okolicach 11 listopada ruszy\u0142y obchody stulecia niepodleg\u0142o\u015bci. Cztery miesi\u0105ce wcze\u015bniej uruchomiono program dotacyjny MKiDN „Niepodleg\u0142a”. Przez ca\u0142y rok – a mo\u017ce i d\u0142u\u017cej – b\u0119dziemy honorowa\u0107, przypomina\u0107, redefiniowa\u0107 i utwierdza\u0107. Ju\u017c teraz wida\u0107 podobie\u0144stwa z rokiem 1812, opisanym przez Mickiewicza w Ksi\u0119dze XI Pana Tadeusza. Jedni nazw\u0105 2018 rokiem urodzaju, … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2619","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2619"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2631,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2619\/revisions\/2631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}