{"id":2723,"date":"2018-01-28T19:20:30","date_gmt":"2018-01-28T18:20:30","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2723"},"modified":"2018-01-28T23:33:37","modified_gmt":"2018-01-28T22:33:37","slug":"wstrzymajcie-sie-klotniki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2723","title":{"rendered":"Wstrzymajcie si\u0119, k\u0142\u00f3tniki!"},"content":{"rendered":"

Nie ma sensu w k\u00f3\u0142ko powtarza\u0107, jak bardzo nienawidzimy siebie, swojej tradycji, kultury, a nawet j\u0119zyka. Ostatnio – zaiste po mistrzowsku – zanalizowa\u0142 ten fenomen Adam Leszczy\u0144ski, w ksi\u0105\u017cce No dno po prostu jest Polska<\/em>. Na kt\u00f3r\u0105 Polacy zareagowali w spos\u00f3b potwierdzaj\u0105cy niemal ka\u017cd\u0105 tez\u0119 wysuni\u0119t\u0105 przez autora, czyli rzucaj\u0105c si\u0119 sobie nawzajem do garde\u0142. Ilekro\u0107 mo\u017cna by si\u0119 w jakiej\u015b kwestii pogodzi\u0107, zjednoczy\u0107 wysi\u0142ki albo po prostu pozwoli\u0107 bli\u017aniemu \u017cy\u0107, jak umie i lubi – tylekro\u0107 wychodz\u0105 z nas masoni i cykli\u015bci, lewacy i prawacy, chamy i \u0107wier\u0107inteligenci, \u017cydzi i peda\u0142y. Przynajmniej zdaniem naszych oponent\u00f3w, kt\u00f3rzy z definicji pod\u0105\u017caj\u0105 drog\u0105 jedynie s\u0142uszn\u0105 i nie maj\u0105 zamiaru od niej odst\u0105pi\u0107, cho\u0107by urywa\u0142a si\u0119 nad przepa\u015bci\u0105.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, \u017ce w okolicach jubileuszu niepodleg\u0142o\u015bci zn\u00f3w rozgorzej\u0105 spory o Krakowiak\u00f3w i G\u00f3rali <\/em>Stefaniego\/Bogus\u0142awskiego – leciutki, bezpretensjonalny wodewil, kt\u00f3ry Leon Schiller nazwa\u0142 nieopatrznie pierwsz\u0105 oper\u0105 narodow\u0105. Wyrz\u0105dzi\u0142 mu tym krzywd\u0119 na d\u0142ugie lata, bo jednym kojarzy\u0142 si\u0119 odt\u0105d wy\u0142\u0105cznie z patriotyczn\u0105 rogatywk\u0105 i wra\u017c\u0105 ciupag\u0105, innym za\u015b – ze straszliwym obciachem. W p\u00f3\u0142torarocznym odst\u0119pie pojawi\u0142y si\u0119 na polskich scenach dwie inscenizacje, kt\u00f3re w zasadzie powinny pogodzi\u0107 strony konfliktu – pierwsza na ma\u0142ej scenie TW-ON, w ramach Programu Kszta\u0142cenia M\u0142odych Talent\u00f3w, przy okazji obchod\u00f3w 250 lat teatru publicznego; druga w Operze Wroc\u0142awskiej, na pocz\u0105tek tak zwanego roku polskiego. Realizatorzy obydwu deklarowali skrajnie odmienne podej\u015bcie do materii teatralnej dzie\u0142a – przy jednoczesnej pr\u00f3bie powrotu do pierwotnego tekstu partytury. Czyli dla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego, w po\u0142\u0105czeniu z obietnic\u0105 dochowania jakiej takiej prawdy historycznej.<\/p>\n

I pewnie nikt by nie protestowa\u0142, gdyby\u015bmy nie mieli kompleks\u00f3w i szczerze cenili swoj\u0105 tradycj\u0119 muzyczn\u0105. A tak zrobi\u0142a si\u0119 ma\u0142a wojenka, w kt\u00f3rej po przeciwnych stronach barykady stan\u0119li wrogowie obydwu przedstawie\u0144. Jedni z\u017cymali si\u0119 na konserwatyzm i cepeliad\u0119 warszawskiego spektaklu w re\u017cyserii Jaros\u0142awa Kiliana, drudzy rwali w\u0142osy z g\u0142owy, \u017ce Barbara Wi\u015bniewska dokona\u0142a we Wroc\u0142awiu zamachu na \u015bwi\u0119to\u015bci narodowe. Dyskusji o muzyce w\u0142a\u015bciwie nie by\u0142o, bo Krakowiacy i G\u00f3rale <\/em>s\u0105 modelowym przyk\u0142adem utworu, o kt\u00f3rym wszyscy s\u0142yszeli, za to kt\u00f3rego nikt w Polsce nie zna.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Krakowiacy i G\u00f3rale <\/em>w Operze Wroc\u0142awskiej. Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

Tymczasem jest to utw\u00f3r skomponowany zgrabnie, z dobrym librettem, stosunkowo \u0142atwy do zagrania i za\u015bpiewania – a przez to wdzi\u0119czny w odbiorze i bardzo kszta\u0142c\u0105cy dla m\u0142odych adept\u00f3w sztuki operowej, kt\u00f3rzy mog\u0105 na nim szlifowa\u0107 podstawy warsztatu. Gdyby\u015bmy swoj\u0105 muzyk\u0119 naprawd\u0119 lubili, na naszych scenach – tak\u017ce studenckich i amatorskich – dos\u0142ownie roi\u0142oby si\u0119 od przedstawie\u0144 Krakowiak\u00f3w<\/em>. W najrozmaitszych wersjach i wykonaniach: na instrumentach dawnych i nowych, z dopisywanymi ad hoc <\/em>kupletami, z ta\u0144cami i bez ta\u0144c\u00f3w, w prostych i bardzo skomplikowanych dekoracjach. Ani to ramota, ani arcydzie\u0142o. Z pewno\u015bci\u0105 jednak rzecz warta pozostania w codziennym obiegu muzycznym – zw\u0142aszcza w kraju, kt\u00f3ry nagminnie niszczy i przek\u0142amuje w\u0142asn\u0105 histori\u0119.<\/p>\n

By\u0142am na obydwu spektaklach i z obu wynios\u0142am na og\u00f3\u0142 pozytywne wra\u017cenia – mimo diametralnych r\u00f3\u017cnic w podej\u015bciu do dzie\u0142a. Warszawski Cud albo Krakowiaki i G\u00f3rale<\/em> to przedstawienie tradycyjne, „dejmkowe” z ducha, niemniej bardzo sp\u00f3jne i stawiaj\u0105ce przez wychowankami Akademii Operowej szereg istotnych wymaga\u0144. Wbrew pozorom podawanie tekstu klarownie i ze zrozumieniem nie nale\u017cy do podstawowych umiej\u0119tno\u015bci polskich wokalist\u00f3w, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o sztuce \u015bpiewania w biegu i podczas wycinania siarczystych ho\u0142ubc\u00f3w. Naucz\u0105 si\u0119 teraz na Stefanim i Bogus\u0142awskim, z czasem przyda im si\u0119 w operach Verdiego i Wagnera, w realizacji scen o zupe\u0142nie innym charakterze. Wroc\u0142awscy Krakowiacy <\/em>dowiedli z kolei, \u017ce z t\u0105 rzekom\u0105 ramot\u0105 mo\u017cna jednak wej\u015b\u0107 w dyskurs, poprowadzi\u0107 j\u0105 w nieco innym kierunku – nawet je\u015bli m\u0142oda re\u017cyserka tu i \u00f3wdzie ugrz\u0119z\u0142a na mieli\u017anie. Obie inscenizacje przywiod\u0142y mnie zreszt\u0105 do zaskakuj\u0105cego wniosku: \u017ce mimo up\u0142ywu dwustu lat z ok\u0142adem wodewil wci\u0105\u017c wywo\u0142uje \u017cywe reakcje publiczno\u015bci – zar\u00f3wno tych widz\u00f3w, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 w nim uniwersalnego przes\u0142ania, jak i tych, kt\u00f3rzy przyszli do teatru z nadziej\u0105 na kawa\u0142 porz\u0105dnej rozrywki.<\/p>\n

Co do poszukiwania prawdy historycznej w partyturze, sprawa te\u017c jest otwarta. Jak Krakowiacy <\/em>zabrzmieli na prapremierze w 1794 roku, nie dowiemy si\u0119 nigdy. Zachowany r\u0119kopis Stefaniego jest wersj\u0105 po kolejnych przer\u00f3bkach kompozytora. W Warszawie wskrzeszono autorsk\u0105 wersj\u0119 W\u0142adys\u0142awa K\u0142osiewicza z 1999 roku – prowadzon\u0105 od klawesynu, gran\u0105 na instrumentach dawnych, ale w sk\u0142adzie i stylistyce, kt\u00f3re zapewne nie maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego z praktyk\u0105 wykonawcz\u0105 teatr\u00f3w polskich prze\u0142omu XVIII i XIX wieku. We Wroc\u0142awiu orkiestra instrument\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych wyst\u0105pi\u0142a pod batut\u0105 Adama Banaszaka, kt\u00f3ry skorzysta\u0142 z najnowszej \u017ar\u00f3d\u0142owej edycji materia\u0142u i postanowi\u0142 dowie\u015b\u0107 s\u0142uchaczom, \u017ce w tych nutach wi\u0119cej Mozarta, Cimarosy i Salieriego ni\u017c p\u00f3\u017anego baroku i dyskusyjnych „folkloryzm\u00f3w”. Kto ma racj\u0119? Wszyscy i nikt. Przy obecnym stanie bada\u0144 nad tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Stefaniego wci\u0105\u017c trudno o jednoznaczne rozstrzygni\u0119cia, za to nic nie stoi na przeszkodzie, \u017ceby interpretowa\u0107 Krakowiak\u00f3w <\/em>muzykalnie, ze smakiem i poszanowaniem dramaturgii utworu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Cud albo Krakowiaki i G\u00f3rale <\/em>w TW-ON. Fot. Krzysztof Bieli\u0144ski.<\/p>\n

Atutem obu przedstawie\u0144 jest ich oprawa wizualna – w TW-ON scenografia Izabeli Che\u0142kowskiej, „o\u015bwieceniowo-maso\u0144ska”, a zarazem nawi\u0105zuj\u0105ca do legendarnych projekt\u00f3w lalkowych Adama Kiliana, ojca Jaros\u0142awa; w Operze Wroc\u0142awskiej zachwycaj\u0105ce dba\u0142o\u015bci\u0105 o detal kostiumy Mateusza St\u0119pniaka. Do obu koncepcji walnie przyczynili si\u0119 choreografowie: w Warszawie do\u015bwiadczony tradycjonalista Emil Weso\u0142owski, we Wroc\u0142awiu – zwi\u0105zany z teatrem mimu Anatoliy Ivanov. I tu, i tam us\u0142yszeli\u015bmy i obejrzeli\u015bmy kilka \u015bwietnych kreacji wokalno-aktorskich. O Wroc\u0142awianach ju\u017c pisa\u0142am, wspomn\u0119 zatem ciep\u0142o o warszawskim Jonku (Rafa\u0142 Polek) i Bardosie (Damian Wilma). Paradoksalnie, bardziej stylowo gra\u0142a orkiestra Opery Wroc\u0142awskiej. Paradoksalnie, wi\u0119cej ludowych smaczk\u00f3w uda\u0142o si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107 muzykom orkiestry barokowej pod kierunkiem K\u0142osiewicza.<\/p>\n

Teraz pozostaje ju\u017c tylko rozstrzygn\u0105\u0107, kt\u00f3re przes\u0142anie pasuje lepiej do naszej rzeczywisto\u015bci: czy to Krakowiacy<\/em> „przed wielk\u0105 nawa\u0142nic\u0105”, jak pisa\u0142 o dziele swego dziadka W\u0142adys\u0142aw Bogus\u0142awski, czy te\u017c napomnienie, \u017ce „gdzie prostota, tam jeszcze szczera zostaje cnota”, jak wy\u015bpiewuje ch\u00f3r w finale III ods\u0142ony. A mo\u017ce by tak nic nie rozstrzyga\u0107? Mo\u017ce w zamian doceni\u0107, \u017ce w skarbcu naszej tradycji muzycznej mamy dzie\u0142ko tak wdzi\u0119czne w wykonaniu i obr\u00f3bce teatralnej? Mo\u017ce wreszcie si\u0119 po\u015bmia\u0107, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 naszej „pierwszej opery narodowej” jest Czech, a pierwsze naprawd\u0119 stylowe nagranie wodewilu powsta\u0142o w ubieg\u0142ym roku w Pradze, z udzia\u0142em s\u0142ynnego Collegium 1704 pod batut\u0105 V\u00e1clava Luksa, Krystiana Adama Krzeszowiaka, kt\u00f3rego docenili\u015bmy w Polsce dopiero po tym, jak „odkry\u0142” go John Eliot Gardiner, oraz Tom\u00e1\u0161a Kr\u00e1la, kt\u00f3rego polskim melomanom przedstawia\u0107 nie trzeba? Lepiej si\u0119 powstrzymam od dalszych sugestii, bo zn\u00f3w us\u0142ysz\u0119, \u017ce mam kompleksy i szukam ziele\u0144szej trawy u s\u0105siada za p\u0142otem.
\n<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie ma sensu w k\u00f3\u0142ko powtarza\u0107, jak bardzo nienawidzimy siebie, swojej tradycji, kultury, a nawet j\u0119zyka. Ostatnio – zaiste po mistrzowsku – zanalizowa\u0142 ten fenomen Adam Leszczy\u0144ski, w ksi\u0105\u017cce No dno po prostu jest Polska. Na kt\u00f3r\u0105 Polacy zareagowali w spos\u00f3b potwierdzaj\u0105cy niemal ka\u017cd\u0105 tez\u0119 wysuni\u0119t\u0105 przez autora, czyli rzucaj\u0105c si\u0119 sobie nawzajem do garde\u0142. … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2723","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2723"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2735,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2723\/revisions\/2735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}