{"id":2811,"date":"2018-02-17T15:51:59","date_gmt":"2018-02-17T14:51:59","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2811"},"modified":"2018-02-17T16:24:59","modified_gmt":"2018-02-17T15:24:59","slug":"kaduk-czyli-wielka-niemoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2811","title":{"rendered":"Kaduk, czyli wielka niemoc"},"content":{"rendered":"

Mia\u0142am dzi\u015b napisa\u0107 o zupe\u0142nie czym\u015b innym. Ale nagle sobie przypomnia\u0142am, \u017ce mi si\u0119 nie chce. No bo jak tu chcie\u0107, kiedy cz\u0142owiek sobie u\u015bwiadomi, \u017ce si\u0119 urodzi\u0142 w kraju, kt\u00f3rego nie by\u0142o? Zacz\u0119\u0142am w\u0105tpi\u0107 we wszystkie dzieci\u0119ce wspomnienia z 1968 roku: w tego pluszowego misia, kt\u00f3rego dosta\u0142am od babci na urodziny, w mojego ojca i jego znajomych, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105c ze \u015bmiechu powtarzali tytu\u0142 nieopublikowanej polemiki Dariusza Fikusa z pewnym marcowym publicyst\u0105 (a brzmia\u0142 \u00f3w tytu\u0142 Kur wie lepiej<\/em>), w koleg\u0119 mojego brata, kt\u00f3ry nied\u0142ugo potem znik\u0142. Zajrza\u0142am w archiwum moich felieton\u00f3w do „Ruchu Muzycznego” i znalaz\u0142am drobiazg o tekstach mojego pierwszego Naczelnego, wcze\u015bniejszych o kolejne sze\u015b\u0107 lat, bo z 1962 roku. Mnie wtedy z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142o, Polski te\u017c jeszcze nie, a ju\u017c si\u0119 nad Wis\u0142\u0105 nie chcia\u0142o. Ciekawe, co z tej niemocy wyniknie w Polsce AD 2018, kt\u00f3ra – jak widz\u0119 – istnieje a\u017c za bardzo.<\/p>\n

***<\/p>\n

Strasznie nam si\u0119 ostatnio nie chce. A to pocimy si\u0119 jak mysz, a to trz\u0119siemy si\u0119 jak osika. \u0141apki nam dr\u0119twiej\u0105 i w ogonie nas \u0142upie. J\u0119zyk ko\u0142kiem staje. Mamy wyra\u017ane k\u0142opoty z my\u015bleniem, luki pami\u0119ciowe i trudno\u015bci w znalezieniu odpowiedniego s\u0142owa. K\u0105ciki pyszczka opadaj\u0105. W uszach nam dzwoni i zrobili\u015bmy si\u0119 nadwra\u017cliwi na d\u017awi\u0119ki, zw\u0142aszcza fa\u0142szywe. Jedni m\u00f3wi\u0105, \u017ce to oznaki przedn\u00f3wka, drudzy, \u017ce pierwsze objawy boreliozy, jeszcze inni \u2013 \u017ce dotkn\u0105\u0142 nas zesp\u00f3\u0142 przewlek\u0142ego zm\u0119czenia. Po przegryzieniu si\u0119 przez czwarty numer „RM” z 1962 roku zyskali\u015bmy mocne przes\u0142anki, \u017ce wspomniane dolegliwo\u015bci mog\u0105 mie\u0107 zwi\u0105zek z beznadziejnie d\u0142ugim oczekiwaniem na wiosn\u0119. Prze\u015bladuj\u0105 nie tylko myszy, ale te\u017c istoty bardziej zaawansowane ewolucyjnie. Od tak dawna i z takim nat\u0119\u017ceniem, \u017ce le<\/em> po\u015bwi\u0119ci\u0142 im ca\u0142y felieton, zatytu\u0142owany dobitnie Ludzie kt\u00f3rym si\u0119 nie chce<\/em>:<\/p>\n

Spotykam ich na ka\u017cdym kroku, nale\u017c\u0105 do rozmaitych warstw, s\u0105 ubodzy i zamo\u017cni, inteligentni i ograniczeni. S\u0105 do tego stopnia\u00a0 w s z \u0119 d z i e, \u017ce chwilami ogarnia mnie przera\u017cenie, czy nie sta\u0142o si\u0119 to cech\u0105 ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Tym bardziej, \u017ce inni ludzie widz\u0105 to r\u00f3wnie\u017c, potwierdzaj\u0105 moje spostrze\u017cenia i tym samym odbieraj\u0105 mi reszt\u0119 z\u0142udze\u0144: to nie moja imaginacja, tak jest naprawd\u0119. S\u0142ysza\u0142em ju\u017c nawet teoretyczne uzasadnienie tego faktu, sformu\u0142owane na u\u017cytek prywatny i powtarzane w kawiarnianych dysputach: <\/em>\u201eU nas wydobycie si\u0119 ponad przeci\u0119tny standard \u017cyciowy jest niemo\u017cliwe, albo tak trudne, tyle wymagaj\u0105ce wysi\u0142ku, \u017ce si\u0119 nie op\u0142aca. Ludzie oboj\u0119tniej\u0105 wi\u0119c, nie maj\u0105 bod\u017aca, kt\u00f3ry by zmusza\u0142 ich do wi\u0119kszego wysi\u0142ku, wi\u0119kszej staranno\u015bci. Nie chce im si\u0119\u201d.<\/em><\/p>\n

Rozejrzeli\u015bmy si\u0119 po norze w poszukiwaniu jakiego\u015b bod\u017aca, a tu nic. Ostatni bodziec nie wystarczy\u0142 nam cho\u0107by do po\u0142owy miesi\u0105ca, a nast\u0119pne musieli\u015bmy po\u017cyczy\u0107 od znajomej wiewi\u00f3rki, kt\u00f3ra przez roztargnienie zrobi\u0142a zbyt du\u017ce zapasy na zim\u0119. Ale na wszystko jest spos\u00f3b. Na przyk\u0142ad wzi\u0105\u0107 przyk\u0142ad z le <\/em>i si\u0119 odci\u0105\u0107:<\/p>\n

Nie potrafi\u0119 oceni\u0107, czy to uzasadnienie jest s\u0142uszne. Nie odczu\u0142em sam tego stanu. Znalaz\u0142em bodziec w pod\u015bwiadomej potrzebie indywidualnego budowania mojej egzystencji. Instynktownie uciekam od wszystkiego co mog\u0142oby j\u0105 okre\u015bli\u0107, zdefiniowa\u0107, ograniczy\u0107. Uciekam od telewizora i mebli z metalowych pr\u0119t\u00f3w, od wycieczek w muzeach, kolejek w sklepach, niedzielnych spacer\u00f3w, zabaw sylwestrowych a nawet sali koncertowej, dusznej i zat\u0142oczonej.<\/em><\/p>\n

Felietonista najwyra\u017aniej pr\u00f3buje wyzwoli\u0107 si\u0119 od cyklu samsary i osi\u0105gn\u0105\u0107 nirwan\u0119, ale to chyba jeszcze nie w tym wcieleniu. Potrzeba indywidualnego budowania egzystencji musia\u0142a zej\u015b\u0107 na dalszy plan wobec konieczno\u015bci uczestniczenia w \u017cyciu muzycznym, w kt\u00f3rym mo\u017cna do\u015bwiadczy\u0107 jedynie cierpienia:<\/p>\n

Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce na <\/em>Persefonie i<\/em> Edypie by\u0142em w Operze trzy razy. Z trzeciego przedstawienia wyszed\u0142em przygn\u0119biony: widzia\u0142em i s\u0142ysza\u0142em ludzi, kt\u00f3rym si\u0119 nie chcia\u0142o. Lubi\u0119 muzyk\u0119<\/em> Persefony i znam j\u0105 ju\u017c niemal na pami\u0119\u0107. Jest trudna \u2013 przez to \u017ce wymaga koronkowej precyzji. Jeden obcy d\u017awi\u0119k w partyturze Brahmsa czy Beethovena nie czyni takiej szkody jak w Strawi\u0144skim. On ju\u017c tak pisze, \u017ce zmiana jednej nuty boli, czyni ca\u0142\u0105 rzecz bez sensu. Kilku muzykom wyra\u017anie si\u0119 ju\u017c nie chcia\u0142o, odwalali robot\u0119 wygrywaj\u0105c mniej wi\u0119cej swoje partie. Strawi\u0144skiego nie mo\u017cna gra\u0107 mniej wi\u0119cej. Taka muzyka boli.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Oedipus Rex<\/em>, projekt scenografii (autorstwa Jana Kosi\u0144skiego) do spektaklu w re\u017cyserii Konrada Swinarskiego. Premiera w warszawskim Teatrze Wielkim 10 stycznia 1962.<\/p>\n

Tak to ju\u017c jest, kiedy m\u0142odemu autorowi si\u0119 zechce. Na przyk\u0142ad napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 o baletach Strawi\u0144skiego. Autor \u2013 niesiony eufori\u0105 pierwszego sukcesu \u2013 dochodzi w\u00f3wczas do wniosku, \u017ce wie ju\u017c wszystko i przyst\u0119puje do dzielenia si\u0119 t\u0105 wiedz\u0105 z reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa. Kilka stron dalej le<\/em> \u2013 ju\u017c jako Ludwik Erhardt \u2013 ma pomys\u0142, co robi\u0107, \u017ceby muzyka nie bola\u0142a. Zamiast okre\u015bla\u0107, definiowa\u0107 i ogranicza\u0107, proponuje wywr\u00f3ci\u0107 wszystko do g\u00f3ry nogami, Rowickiego zap\u0119dzi\u0107 do Opery, Wodiczk\u0119 do Filharmonii, a trzech koleg\u00f3w po fachu dok\u0105dkolwiek, byle daleko. Pisze o tym w artykule Opera i Filharmonia w Warszawie<\/em>:<\/p>\n

Ceni\u0119 i szanuj\u0119 Stefana Kisielewskiego, podziwiam energi\u0119 i pomys\u0142owo\u015b\u0107 Jerzego Waldorffa, mam wiele sympatii dla Bohdana Pocieja \u2013 mego redakcyjnego kolegi. Ale gdybym m\u00f3g\u0142, wys\u0142a\u0142bym ca\u0142\u0105 tr\u00f3jk\u0119 na kilka lat, gdzie\u015b daleko, na d\u0142ugie i obfite stypendium, \u017ceby wreszcie przestali pisa\u0107 o Operze i Filharmonii. Bo gdybym znalaz\u0142 si\u0119 nagle w sk\u00f3rze obecnego dyrektora Opery Warszawskiej, modli\u0142bym si\u0119 co wiecz\u00f3r \u017carliwie: \u201eStrze\u017c mnie Panie od przyjaci\u00f3\u0142, a z wrogami sam sobie dam rad\u0119\u201d. <\/em>(\u2026) Rowicki ma Filharmoni\u0119, Wodiczko \u2013 Oper\u0119, i tym samym ostatecznie znik\u0142y jakiekolwiek motywy ewentualnej konkurencji czy rywalizacji. <\/em>Ale niestety obaj muzycy maj\u0105 kr\u0105g oddanych przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy ju\u017c na samym pocz\u0105tku osobist\u0105 niech\u0119\u0107 rozd\u0119li do rozmiar\u00f3w konfliktu, nadali mu publiczny rozg\u0142os i stworzyli sytuacj\u0119, z kt\u00f3rej doprawdy trudno dzi\u015b znale\u017a\u0107 wyj\u015bcie. <\/em>(\u2026) Gdybym by\u0142 wszechmocny, wys\u0142a\u0142bym Kisielewskiego, Waldorffa z Puzonem i Pocieja na trzy lata do Nicei. Niechby si\u0119 zabawili i opalili. A przez ten czas zaprosi\u0142bym Bohdana Wodniczk\u0119 do prowadzenia kilku koncert\u00f3w w Filharmonii, za\u015b Witolda Rowickiego \u2013 do wystawienia np. <\/em>Kr\u00f3la Rogera na scenie Opery. Tr\u00f3jka dzielnych publicyst\u00f3w mia\u0142aby po powrocie nielada niespodziank\u0119.<\/em><\/p>\n

No ale c\u00f3\u017c, kiedy Erhardt nie by\u0142 wszechmocny, a pozosta\u0142ym redaktorom nie chcia\u0142o si\u0119 tak straszliwie, \u017ce jedno ze zdj\u0119\u0107 w numerze opatrzyli podpisem:<\/p>\n

Budynek Filharmonii Cz\u0119stochowskiej (z braku zdj\u0119cia gmachu ju\u017c wybudowanego publikujemy zdj\u0119cie makiety).<\/em><\/p>\n

Na ten widok odechcia\u0142o nam si\u0119 czegokolwiek, nawet wymy\u015blania puenty, za co serdecznie przeprasza<\/p>\n

MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142am dzi\u015b napisa\u0107 o zupe\u0142nie czym\u015b innym. Ale nagle sobie przypomnia\u0142am, \u017ce mi si\u0119 nie chce. No bo jak tu chcie\u0107, kiedy cz\u0142owiek sobie u\u015bwiadomi, \u017ce si\u0119 urodzi\u0142 w kraju, kt\u00f3rego nie by\u0142o? Zacz\u0119\u0142am w\u0105tpi\u0107 we wszystkie dzieci\u0119ce wspomnienia z 1968 roku: w tego pluszowego misia, kt\u00f3rego dosta\u0142am od babci na urodziny, w mojego ojca … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-2811","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2811"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2814,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2811\/revisions\/2814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}