{"id":2888,"date":"2018-04-04T22:06:30","date_gmt":"2018-04-04T20:06:30","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=2888"},"modified":"2018-04-04T23:04:44","modified_gmt":"2018-04-04T21:04:44","slug":"moja-piosnka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=2888","title":{"rendered":"Moja piosnka"},"content":{"rendered":"

\u0179le zawsze i wsz\u0119dzie? Ot\u00f3\u017c niekoniecznie, \u017ale bywa i tu, i tam, ni\u0107 nie zawsze czarna si\u0119 prz\u0119dzie, ale przyznam, \u017ce tym razem wyj\u0105tkowo twardo wyl\u0105dowa\u0142am po przesz\u0142o tygodniowym pobycie gdzie indziej. Ledwie zd\u0105\u017cy\u0142am rozpakowa\u0107 walizk\u0119 i si\u0105\u015b\u0107 do komputera, a ju\u017c wyczyta\u0142am w internetach – z dw\u00f3ch oddzielnych wywiad\u00f3w udzielonych przez tego samego artyst\u0119 – \u017ce opera jest doskonale zb\u0119dna i nie jest dla wszystkich. Zupe\u0142nie jak ten ser z Tuwima i S\u0142onimskiego, kt\u00f3ry nale\u017cy przechowywa\u0107 w miejscu suchym, acz nie pozbawionym znacznej wilgoci. Po p\u00f3\u0142godzinie lektury dowiedzia\u0142am si\u0119 wielu ciekawych rzeczy, o kt\u00f3rych dot\u0105d nie mia\u0142am poj\u0119cia, mi\u0119dzy innymi, \u017ce opera w swojej genezie to medium mieszcza\u0144skie, \u017ce Baden-Baden jest kolebk\u0105 nazizmu, a Paul z Umar\u0142ego miasta<\/em> jest morderc\u0105 swojej \u017cony. No i po\u015brednio wywnioskowa\u0142am, \u017ce dziewi\u0119tnastoletni Gombrowicz musia\u0142 pracowa\u0107 w „New York Timesie”, skoro to on zada\u0142 pytanie, po co si\u0119 wspina\u0107 w g\u00f3ry. Bo \u017ce odpowiedzia\u0142 na nie George Mallory, brytyjski, by\u0107 mo\u017ce niedosz\u0142y zdobywca Mount Everestu, \u017ce s\u0142ynna odpowied\u017a brzmia\u0142a „Because it’s there”, i \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 pochodzi z rozmowy opublikowanej w 1923 roku – wiem akurat na pewno. Og\u00f3lnie jednak zosta\u0142am o\u015bwiecona, \u017ce opera to kicz i tandeta, \u017ce jak \u015bpiewak umie \u015bpiewa\u0107, to nie umie gra\u0107, \u017ce \u015brednia wieku na widowni w zachodnioeuropejskich teatrach przekracza sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat, a bogate staruszki ci\u0105gn\u0105 za sob\u0105 sznury pere\u0142. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, trzeba t\u0119 mieszcza\u0144sk\u0105 zaraz\u0119 rozsadzi\u0107 od \u015brodka, bo w postaci opery interesuje ju\u017c tylko zgred\u00f3w i snob\u00f3w.<\/p>\n

To ja w takim razie opowiem Pa\u0144stwu bajk\u0119. A w\u0142a\u015bciwie dwie. Oto pierwsza: za lasami, za torami, w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Karlsruhe, le\u017cy osiedle Dammerstock. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od konkursu, rozpisanego przez w\u0142adze miasta w 1928 roku. Zaproszeni do udzia\u0142u architekci, dzi\u015b zaliczani w poczet najwybitniejszych przedstawicieli niemieckiego modernizmu, mieli zaprojektowa\u0107 – horribile dictu! <\/em>– koloni\u0119 mieszka\u0144 socjalnych dla ludzi, kt\u00f3rym niespecjalnie si\u0119 przelewa\u0142o. Do konkursu przyst\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy innymi Walter Gropius, w jury zasiad\u0142 mi\u0119dzy innymi Mies van der Rohe. Wygra\u0142 Gropius, kt\u00f3ry nied\u0142ugo przedtem zrezygnowa\u0142 z kierowania uczelni\u0105 Bauhaus w Dessau. W Dammerstock zaproponowa\u0142 rz\u0119dow\u0105 zabudow\u0119 na linii p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie, \u017ceby niezamo\u017cnym lokatorom – mimo stosunkowo niewielkiej powierzchni mieszkalnej – by\u0142o jasno i przewiewnie. Mi\u0119dzy blokami i domkami wielorodzinnymi zaprojektowa\u0142 zielon\u0105 przestrze\u0144 wsp\u00f3lnego u\u017cytku, wyposa\u017con\u0105 mi\u0119dzy innymi w proste, pi\u0119kne i funkcjonalne stela\u017ce do suszenia bielizny. Wszystko otwarte i przyjazne dla u\u017cytkownik\u00f3w. Budow\u0119 rozpocz\u0119to w 1929 roku. Cztery lata p\u00f3\u017aniej zacz\u0119\u0142y si\u0119 k\u0142opoty, bo nazi\u015bci woleli tradycyjne domki ze spadzistymi dachami, wi\u0119c kilka ich sobie nastawiali, ale jakim\u015b cudem nie zaburzyli pierwotnej koncepcji. Kolejne modernistyczne budowle zacz\u0119to wznosi\u0107 ju\u017c po wojnie, a\u017c do pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. Wszystko stoi po dzi\u015b dzie\u0144 – zadbane i odnowione praktycznie bez ingerencji w substancj\u0119 osiedla. Kto si\u0119 tam sprowadzi, czuje si\u0119 tam jak w raju (przeczyta\u0142am kilka rozm\u00f3w ze wsp\u00f3\u0142czesnymi lokatorami). Jest pi\u0119knie, bezpiecznie i cieplutko jak w uchu. Dzi\u015b mieszkaj\u0105 tam nie tylko robotnicy, ale te\u017c arty\u015bci, m\u0142ode rodziny na dorobku, spokojni emeryci uprawiaj\u0105cy w ogr\u00f3dkach r\u00f3\u017ce, kamelie i magnolie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Osiedle Dammerstock w 1929 roku. Fot. Stadtarchiv Karlsruhe.<\/p>\n

Oto druga bajka: za lasami, za torami, prawie w centrum Karlsruhe, stoi gmach Badisches Staatstheater. Te\u017c modernistyczny, ale ju\u017c powojenny, zaprojektowany w 1965 roku przez miejscowego architekta Helmuta B\u00e4tznera. Olbrzymi, z bardzo przestronnym foyer, doskonale urz\u0105dzon\u0105 widowni\u0105 i \u015bwietn\u0105 akustycznie scen\u0105, kt\u00f3ra go\u015bci zar\u00f3wno przedstawienia operowe, jak i dramatyczne. W \u015brodku jasno i przewiewnie, nigdzie ani czerwonych dywan\u00f3w, ani hostess, ani fotoreporter\u00f3w poluj\u0105cych na celebryt\u00f3w, kt\u00f3rych zdj\u0119cia pojawi\u0105 si\u0119 potem na plotkarskich portalach, ani kryszta\u0142owo-z\u0142otych \u017cyrandoli. W kolejce do dowolnego baru b\u0105d\u017a teatralnej restauracji stoi si\u0119 najwy\u017cej pi\u0119\u0107 minut, r\u00f3wnie kr\u00f3tko – w kolejce do toalety, zw\u0142aszcza je\u015bli wybi\u0142 ju\u017c gong na koniec antraktu i potrzebuj\u0105cy, cho\u0107by w liczbie trzydziestu, zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce trzeba si\u0119 po\u015bpieszy\u0107. Lubi\u0119 tam przychodzi\u0107 na godzin\u0119 przed spektaklem, \u017ceby nacieszy\u0107 si\u0119 rozmow\u0105 ze znajomymi albo przygodnie spotkanymi melomanami. M\u0142odymi, starymi, w \u015brednim wieku. Ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, z Australii, z Japonii. Za nikim nie ci\u0105gnie si\u0119 sznur pere\u0142. W narzuconym na ramiona r\u0119cznie haftowanym szalu czuj\u0119 si\u0119 wr\u0119cz niestosownie elegancko. Dyrektor generalny krz\u0105ta si\u0119 po foyer w sztruksowych spodniach i w tweedowej marynarce. W niedrogim hotelu, usytuowanym dos\u0142ownie po drugiej stronie ulicy, naprzeciwko teatru, mieszkaj\u0105 przez tydzie\u0144 wy\u0142\u0105cznie mi\u0142o\u015bnicy Wagnera – wystawianego w Karlsruhe znacznie nowocze\u015bniej ni\u017c cokolwiek w Polsce. M\u0142odzi, starzy, w \u015brednim wieku. Co rano budz\u0105 mnie przez \u015bcian\u0119 rozmowy dw\u00f3ch zapale\u0144c\u00f3w roztrz\u0105saj\u0105cych subtelno\u015bci libretta Makbeta<\/em> Verdiego. Na tyle nienasyconych wra\u017ce\u0144, \u017ceby w jednodniowej przerwie mi\u0119dzy Walkiri\u0105 <\/em>a Zygfrydem <\/em>wybra\u0107 si\u0119 do Baden-Baden na koncert Berli\u0144czyk\u00f3w pod batut\u0105 Rattle’a i z Zimermanem jako solist\u0105. Australijka z Melbourne zostanie dzie\u0144 d\u0142u\u017cej – s\u0142ysza\u0142a wiele dobrego o dope\u0142niaj\u0105cej bade\u0144ski Ring <\/em>operze wsp\u00f3\u0142czesnej Wahnfried<\/em>, autorstwa Izraelczyka Avnera Dormana, nominowanej do tegorocznych International Opera Awards.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Badisches Staatstheater Karlsruhe z lotu ptaka. Fot. ONUK.<\/p>\n

To wbrew pozorom bajki o tym samym. \u017be opera – podobnie jak wszystko na tym \u015bwiecie – dla wszystkich nie jest, ale niekt\u00f3rym jest niezb\u0119dna. Im kraj ja\u015bniejszy, spokojniejszy i lepiej przewietrzony, tym mniej opera kojarzy si\u0119 ludziom z blichtrem, kiczem i tandet\u0105. Tym cz\u0119\u015bciej przyci\u0105ga ludzi my\u015bl\u0105cych i ciekawych \u015bwiata w jego r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Ludzi, kt\u00f3rym nie trzeba przebiera\u0107 opery za kino, \u017ceby zrozumieli, o co w niej tak naprawd\u0119 chodzi. Ludzi, kt\u00f3rym nie trzeba stylizowa\u0107 mieszka\u0144 w apartamentowcach na rezydencje nowojorskich finansist\u00f3w albo moskiewskich bonz\u00f3w, \u017ceby poczuli si\u0119 wa\u017cniejsi. Ludzi, kt\u00f3rzy nie musz\u0105 krzycze\u0107, jak nienawidz\u0105 mieszcza\u0144stwa, \u017ceby nikt nie pos\u0105dzi\u0142 ich o dulszczyzn\u0119. W jasnych, spokojnych i dobrze przewietrzonych krajach opera mo\u017ce by\u0107 tradycyjna, nowoczesna, minimalistyczna, polityczna, koturnowa – do wyboru, do koloru. Ale wci\u0105\u017c jest oper\u0105 i w cicho\u015bci kwietniowego popo\u0142udnia wystawia zadowolon\u0105 twarz do s\u0142o\u0144ca. Podobnie jak ja – na podw\u00f3rku modernistycznego galeriowca na Dammerstock albo na tarasie modernistycznego Badisches Staatstheater Karlsruhe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179le zawsze i wsz\u0119dzie? Ot\u00f3\u017c niekoniecznie, \u017ale bywa i tu, i tam, ni\u0107 nie zawsze czarna si\u0119 prz\u0119dzie, ale przyznam, \u017ce tym razem wyj\u0105tkowo twardo wyl\u0105dowa\u0142am po przesz\u0142o tygodniowym pobycie gdzie indziej. Ledwie zd\u0105\u017cy\u0142am rozpakowa\u0107 walizk\u0119 i si\u0105\u015b\u0107 do komputera, a ju\u017c wyczyta\u0142am w internetach – z dw\u00f3ch oddzielnych wywiad\u00f3w udzielonych przez tego samego artyst\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-2888","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2888","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2888"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2888\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2901,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2888\/revisions\/2901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}