{"id":3427,"date":"2018-11-04T00:18:42","date_gmt":"2018-11-03T23:18:42","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=3427"},"modified":"2018-11-04T16:43:59","modified_gmt":"2018-11-04T15:43:59","slug":"kto-idzie-hugenoci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=3427","title":{"rendered":"Kto idzie? Hugenoci!"},"content":{"rendered":"

Louis-D\u00e9sir\u00e9 V\u00e9ron w wieku dwudziestu pi\u0119ciu lat zosta\u0142 doktorem medycyny i przepracowa\u0142 kilka lat w paryskich szpitalach. Nie zrobi\u0142 jednak wielkiej kariery w zawodzie. O pozycji w \u00f3wczesnym \u015bwiecie lekarskim \u015bwiadczy\u0142y nie tylko wiedza i umiej\u0119tno\u015bci (tych V\u00e9ronowi nie brakowa\u0142o, opublikowa\u0142 nawet monografi\u0119 o leczeniu ple\u015bniawki u niemowl\u0105t), lecz przede wszystkim maj\u0105tek. V\u00e9ron nie by\u0142 bogaty z domu, nie ujmowa\u0142 te\u017c powierzchowno\u015bci\u0105. Mia\u0142 za to smyka\u0142k\u0119 do interes\u00f3w. Po \u015bmierci pewnego aptekarza przej\u0105\u0142 patent na produkcj\u0119 karmelk\u00f3w od kaszlu i zbi\u0142 na tym niez\u0142\u0105 fortun\u0119. W 1829 roku za\u0142o\u017cy\u0142 magazyn literacki „Revue de Paris”, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi Eug\u00e8ne Scribe, mistrz pi\u00e8ce bien faite<\/i>, jeden z najbardziej utalentowanych i wp\u0142ywowych, a zarazem najp\u0142odniejszych librecist\u00f3w w dziejach opery. Dwa lata p\u00f3\u017aniej V\u00e9ron wzi\u0105\u0142 we franczyz\u0119 Oper\u0119 Parysk\u0105, sprywatyzowan\u0105 przez rz\u0105d monarchii lipcowej. Przyzna\u0142 otwarcie, \u017ce na muzyce zna si\u0119 jak kura na pieprzu. Wiedzia\u0142 jednak, kogo poprosi\u0107 o rad\u0119, a przede wszystkim doskonale wyczu\u0142 nastroje spo\u0142eczne. Pi\u0119\u0107 lat dyrekcji V\u00e9rona uchodzi za pocz\u0105tek z\u0142otej epoki grand op\u00e9ra – <\/em>czas, kiedy zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0105 pary\u017can rz\u0105dzi\u0142y kompozycje Aubera, Meyerbeera i Hal\u00e9vy’ego, ol\u015bniewaj\u0105ce projekty sceniczne Henri Duponchela oraz fenomenalne g\u0142osy Adolphe’a Nourrit i Corn\u00e9lie Falcon. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od premiery Roberta Diab\u0142a, <\/em>po kt\u00f3rej Chopin obwie\u015bci\u0142 narodziny arcydzie\u0142a nowej szko\u0142y, a S\u0142owacki zachwyca\u0142 si\u0119 w li\u015bcie do matki, \u017ce „w \u017cyciu moim nie widzia\u0142em tak wielkiego ko\u015bcio\u0142a, jak tu przez z\u0142udzenie na teatrze”. Zach\u0119cony sukcesem V\u00e9ron podpisa\u0142 z Meyerbeerem kontrakt na kolejn\u0105 oper\u0119 Hugenoci<\/em>, lu\u017ano opart\u0105 na Kronice z czas\u00f3w Karola IX <\/em>Prospera M\u00e9rim\u00e9e. <\/span><\/p>\n

Praca nad utworem trwa\u0142a blisko pi\u0119\u0107 lat. Meyerbeer mia\u0142 ju\u017c ugruntowan\u0105 pozycj\u0119 w \u015brodowisku kompozytorskim i by\u0142 cz\u0142owiekiem niezwykle maj\u0119tnym, m\u00f3g\u0142 wi\u0119c sobie pozwoli\u0107 na bezprecedensowe badania \u017ar\u00f3d\u0142owe (zacz\u0105\u0142 od dog\u0142\u0119bnych studi\u00f3w nad XVI-wiecznymi r\u0119kopisami muzycznymi), zatrudnienie dw\u00f3ch librecist\u00f3w, Eug\u00e8ne Scribe’a i \u00c9mile’a Deschamps, oraz p\u00f3\u017aniejsze konsultacje z Gaetano Rossim, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi przy swojej Krucjacie w Egipcie <\/em>(1824). Premiera odby\u0142a si\u0119 ju\u017c po rezygnacji V\u00e9rona z funkcji dyrektora Opery Paryskiej, 29 lutego 1836 roku. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119 jeszcze wi\u0119kszym triumfem ni\u017c w przypadku Roberta Diab\u0142a<\/em>: nawet zawistni i nie zawsze ch\u0119tni Meyerbeerowi koledzy po fachu uznali Hugenot\u00f3w <\/em>za szczytowe osi\u0105gni\u0119cie gatunku, cho\u0107 Berlioz nie powstrzyma\u0142 si\u0119 od k\u0105\u015bliwej uwagi, \u017ce partytura przypomina „muzyczn\u0105 encyklopedi\u0119”, a materia\u0142u starczy\u0142oby na dziesi\u0119\u0107 osobnych oper. Trzy lata p\u00f3\u017aniej dzie\u0142o trafi\u0142o za Ocean. Wystawiano je na ca\u0142ym \u015bwiecie, czasem pod innymi tytu\u0142ami, \u017ceby unikn\u0105\u0107 spi\u0119\u0107 religijnych. Po kilku inscenizacjach w Zwi\u0105zku Radzieckim pad\u0142a propozycja, \u017ceby dokona\u0107 adaptacji libretta i zmieni\u0107 Hugenot\u00f3w<\/em> w oper\u0119 o dekabrystach, pomys\u0142u jednak nigdy nie zrealizowano. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku Hugenoci <\/em>szli w Metropolitan Opera jako „wiecz\u00f3r siedmiu gwiazd”: w obsadach przewija\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi nazwiska Lilian Nordiki, Sofii Scalchi, braci Reszke i Pola Plan\u00e7ona. Tysi\u0119czne przedstawienie w Operze Paryskiej odby\u0142o si\u0119 w maju 1906 roku, przez kolejne trzy dekady zagrano\u00a0Hugenot\u00f3w <\/em>jeszcze sto osiemna\u015bcie razy, po czym dzie\u0142o znik\u0142o ze sto\u0142ecznej sceny na przesz\u0142o osiemdziesi\u0105t lat.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena z II aktu. Po lewej Karine Deshayes<\/span> (Urbaine), w \u015brodku Lisette Oropesa (Marguerite de Valois). Fot. Agathe Poupeney<\/p>\n

Dlaczego? Zgodnie z obiegow\u0105 opini\u0105 inscenizacja tego olbrzyma wymaga niewyobra\u017calnego nak\u0142adu si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, a znalezienie godnego odtw\u00f3rcy partii Raoula graniczy z niepodobie\u0144stwem. Istotnie, min\u0119\u0142y czasy \u015bwietno\u015bci grand op\u00e9ra<\/em>, <\/em>kiedy pierwszy tenor dostawa\u0142 dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy frank\u00f3w rocznie, pierwszy dyrygent trzy razy mniej, a pomniejsze cz\u0142onkinie corps de ballet<\/em> musia\u0142y dorabia\u0107 prostytucj\u0105, \u017ceby nie umrze\u0107 z g\u0142odu. Istotnie, bodaj ostatnim tenorem, kt\u00f3ry zdo\u0142a\u0142 wy\u015bpiewa\u0107 wszystkie g\u00f3ry w g\u0142\u00f3wnej partii Hugenot\u00f3w <\/em>czysto, swobodnie i pe\u0142nym g\u0142osem, by\u0142 nieod\u017ca\u0142owany Franco Corelli. Co nie zmienia faktu, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich tw\u00f3rc\u00f3w gatunku z Meyerbeerem historia obesz\u0142a si\u0119 najgorzej, a jego dzie\u0142a zacz\u0119\u0142y wraca\u0107 na scen\u0119 dopiero w bie\u017c\u0105cym stuleciu. Wygl\u0105da, \u017ce zadecydowa\u0142y o tym czynniki nie tylko muzyczne – przede wszystkim systematyczny wzrost nastroj\u00f3w antysemickich we Francji, od sprawy Dreyfusa a\u017c po utworzenie pa\u0144stwa Vichy. Po wojnie grand op\u00e9ra <\/em>prze\u017cy\u0142a gwa\u0142towny upadek, z kt\u00f3rego z wolna si\u0119 podnosi. Czas na Meyerbeera przyszed\u0142 w ostatniej kolejno\u015bci – dobrze, \u017ce jego s\u0142ynni Hugenoci<\/em> otworzyli rocznicowy, 350. sezon Opery Paryskiej, zro\u015bni\u0119tej organicznie z samym terminem grand op\u00e9ra<\/em>.<\/p>\n

Inscenizacj\u0119 powierzono pieczy Andreasa Kriegenburga, g\u0142o\u015bnego niemieckiego re\u017cysera-autodydakty (z fachu stolarza, dawnego pracownika technicznego teatru w Magdeburgu), kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 do\u015bwiadcze\u0144 naby\u0142 w teatrze dramatycznym. W operze dzia\u0142a od mniej wi\u0119cej dziesi\u0119ciu lat, za to do\u015b\u0107 intensywnie, ostatnio g\u0142\u00f3wnie w Dre\u017anie i Monachium. Kriegenburg nie uwa\u017ca si\u0119 za dekonstruktora, raczej za opowiadacza historii, cho\u0107 – jak wyzna\u0142 w rozmowie z Iwon\u0105 Uberman – „nie chc\u0119 by\u0107 jedynie s\u0142ug\u0105 autora, wol\u0119 odszyfrowywa\u0107 dusz\u0119 sztuki i prezentowa\u0107 j\u0105 na scenie, patrz\u0105c na ni\u0105 z mojej perspektywy i przez pryzmat mojej osoby. W\u0142a\u015bciwie zawsze staram si\u0119 przybli\u017cy\u0107 do utworu, nawet wtedy, kiedy pozornie si\u0119 od niego oddalam”. Brzmi to troch\u0119 asekurancko – i podobne wra\u017cenie robi paryski spektakl Hugenot\u00f3w<\/em>. Niby rozegrany w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci (tak przynajmniej sugeruje re\u017cyserski prolog przed podniesieniem kurtyny), w gruncie rzeczy jednak dziej\u0105cy si\u0119 wsz\u0119dzie i nigdzie, w minimalistycznych dekoracjach Haralda B. Thora i historyzuj\u0105cych kostiumach Tanji Hofmann. Nie by\u0142oby w tym nic z\u0142ego, gdyby Kriegenburg nie przesadzi\u0142 z brechtowskim Verfremdungseffekt i nieco g\u0142\u0119biej wnikn\u0105\u0142 w sens dzie\u0142a.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Karine Deshayes, Yosep Kang (Raoul), Florian Sempey (Nivers) i Cyrille Dubois (Tavannes). Fot. Agathe Poupeney<\/p>\n

Skutek? Ch\u0142odna, wykalkulowana wizja re\u017cysera zderzy\u0142a si\u0119 bole\u015bnie z pot\u0119\u017cnym \u0142adunkiem emocji zawartych w partyturze. Kriegenburg lubi pracowa\u0107 z cia\u0142em aktor\u00f3w, „ogrywa\u0107” pewne sytuacje z uporem i nieust\u0119pliwo\u015bci\u0105 godn\u0105 Marthalera – przemieni\u0142 wi\u0119c Hugenot\u00f3w <\/em>w prawie czterogodzinny abstrakcyjny balet, odsuwaj\u0105c na plan dalszy nie tylko wiarygodne portrety psychologiczne bohater\u00f3w, ale i sam\u0105 narracj\u0119. Zanim si\u0119 po\u0142apa\u0142am, kto jest kim na wielkiej uczcie u hrabiego de Nevers, min\u0119\u0142o p\u00f3\u0142 godziny I aktu. W miar\u0119 sk\u0142adnie zacz\u0105\u0142 si\u0119 akt trzeci, sko\u0144czy\u0142 za to wi\u0119cej ni\u017c groteskowo: wzajemna \u0142omotanina katolik\u00f3w z protestantami przypomina\u0142a raczej walk\u0119 na parasolki w pensji dla dziewcz\u0105t z dobrych dom\u00f3w. Pomys\u0142, \u017ceby w s\u0142ynnej scenie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa sztylet\u00f3w („Gloire, gloire au grand Dieu vengeur!”) uczyni\u0107 z bia\u0142ej broni symbol falliczny i upodobni\u0107 przysi\u0119g\u0119 do aktu zbiorowej masturbacji, nie by\u0142by mo\u017ce taki g\u0142upi, gdyby nie jeden szczeg\u00f3\u0142 – ta scena trwa przesz\u0142o kwadrans. Znamy sk\u0142onno\u015b\u0107 Kriegenburga do slapsticku i \u0142amania konwencji, ale fina\u0142owa noc \u015bw. Bart\u0142omieja nasuwa\u0142a zbyt mocne skojarzenia z Peterem Sellersem i jego nie\u015bmierteln\u0105 kreacj\u0105 inspektora Clouseau w R\u00f3\u017cowej panterze<\/em>. Zdarza\u0142y si\u0119 jednak pere\u0142ki: mi\u0119dzy innymi upiornie dynamiczna \u015bmier\u0107 jednej z ofiar masakry, kt\u00f3ra po ciosie mieczem zaczyna wirowa\u0107 na g\u00f3rnym pode\u015bcie sceny jak zerwany z nitki i raptownie przek\u0142uty balon. Niestety, koncepcje, kt\u00f3re sprawdzaj\u0105 si\u0119 bez zarzutu w teatrze postdramatycznym, w operze zawodz\u0105 na ca\u0142ej linii – obawiam si\u0119, \u017ce scena z wiruj\u0105c\u0105 dziewczyn\u0105 umkn\u0119\u0142a uwagi wielu widz\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Musz\u0119 jednak przyzna\u0107, \u017ce inscenizacja Kriegenburga okaza\u0142a si\u0119 w miar\u0119 nieszkodliwa i nie zaburzy\u0142a strony muzycznej wykonania. A by\u0142o si\u0119 czego obawia\u0107, bo nad spektaklem jakby kl\u0105twa zawis\u0142a. W sierpniu z roli Marguerite de Valois wycofa\u0142a si\u0119 Diana Damrau, niespe\u0142na dwa tygodnie przed premier\u0105 poda\u0142 ty\u0142y Bryan Hymel, obsadzony w morderczej partii Raoula. Mam podejrzenie, \u017ce obydwa zast\u0119pstwa wysz\u0142y paryskim Hugenotom <\/em>na dobre, cho\u0107 z trudnym do por\u00f3wnania skutkiem. Obdarzona krystalicznie czystym,\u00a0 nieskazitelnym technicznie i bardzo ruchliwym sopranem Lisette Oropesa rzuci\u0142a na kolana wszystkich. Mniejszym aplauzem przyj\u0119to Yosepa Kanga, \u015bci\u0105gni\u0119tego w ostatniej chwili z Deutsche Oper Berlin – moim zdaniem nies\u0142usznie, bo ud\u017awign\u0105\u0142 rol\u0119 Raoula zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym, jak i postaciowym, \u015bpiewaj\u0105c tenorem d\u017awi\u0119cznym, heroicznym w barwie, pi\u0119knie zaokr\u0105glonym w \u015brednicy. Owszem, g\u00f3ry bra\u0142 asekuracyjnie i nie zawsze czysto, wynika\u0142o to jednak przede wszystkim z napi\u0119cia i nadmiernego wyeksploatowania aparatu wokalnego podczas pr\u00f3b i kolejnych przedstawie\u0144. O tym, \u017ce Kang zdaje sobie spraw\u0119 z w\u0142asnych niedostatk\u00f3w i potrafi je m\u0105drze zamarkowa\u0107, \u015bwiadczy\u0142 cho\u0107by fenomenalnie rozplanowany duet kochank\u00f3w z IV aktu („O ciel, ou courrez-vous?”). W partii Valentine nieco gorzej sprawi\u0142a si\u0119 Ermonela Jaho – znakomita postaciowo, dysponuj\u0105ca jednak g\u0142osem zbyt lekkim i zanadto lirycznym do tej partii, przeznaczonej na soprano falcon\u00a0<\/em>(sk\u0105din\u0105d posta\u0107 ukochanej Raoula wykreowa\u0142a w\u0142a\u015bnie\u00a0Corn\u00e9lie Falcon). Wspania\u0142ym Urbainem okaza\u0142a si\u0119 Karine Deshayes, francuska \u015bpiewaczka, kt\u00f3ra pierwsze szlify zdobywa\u0142a w muzyce barokowej: jej urodziwy, wyr\u00f3wnany w rejestrach mezzosopran zas\u0142uguje na znacznie wi\u0119ksze zainteresowanie mi\u0119dzynarodowych scen operowych. W m\u0119skiej obsadzie trudniej by\u0142o o prawdziwe gwiazdy: na wyr\u00f3\u017cnienie z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142u\u017cyli bas-baryton Nicolas Test\u00e9, kt\u00f3ry mimo niepe\u0142nego brzmienia w dole skali przekonuj\u0105co zbudowa\u0142 rol\u0119 Marcela; aksamitnog\u0142osy baryton Florian Sempey jako Nevers i nie do\u015b\u0107 mo\u017ce wyrazisty, ale bardzo kulturalny w brzmieniu Paul Gay w basowej partii Saint-Brisa. Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rozpoczynaj\u0105cego karier\u0119 Cyrille’a Dubois: sprawnego aktorsko, typowo „francuskiego” tenora, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 w epizodycznych partiach Tavannesa i Pierwszego Mnicha. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Noc \u015bw. Bart\u0142omieja. Fot. Agathe Poupeney<\/p>\n

Na ostatnim przedstawieniu ca\u0142o\u015b\u0107 ogarn\u0105\u0142 \u0141ukasz Borowicz – jego wyst\u0119p za pulpitem w Bastille powinien przej\u015b\u0107 do anna\u0142\u00f3w co najmniej z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, \u017caden polski dyrygent nie stan\u0105\u0142 wcze\u015bniej przed orkiestr\u0105 Opery Paryskiej. Po drugie i moim zdaniem istotniejsze – Borowicz, mimo \u017ce uczestniczy\u0142 w siedmiotygodniowych przygotowaniach do premiery, pracuj\u0105c sumiennie z solistami, poprowadzi\u0142 Hugenot\u00f3w <\/em>bez cho\u0107by jednej pr\u00f3by z orkiestr\u0105. Michele Mariotti, kierownik muzyczny spektaklu, musia\u0142 mie\u0107 do niego ogromne zaufanie – niezale\u017cnie od rekomendacji udzielonej mu wcze\u015bniej przez Dian\u0119 Damrau. Trudno mi por\u00f3wnywa\u0107 rzemios\u0142o dyrygenckie obu pan\u00f3w: po tym, co us\u0142ysza\u0142am w czasie jednodniowej wizyty w Pary\u017cu, zyska\u0142am jednak pewno\u015b\u0107, \u017ce Borowicz doskonale czuje idiom Meyerbeera. Solist\u00f3w i znakomite zespo\u0142y Opery powi\u00f3d\u0142 przez meandry tej partytury pewn\u0105 r\u0119k\u0105, ani przez chwil\u0119 nie trac\u0105c wewn\u0119trznego pulsu, po mistrzowsku wydobywaj\u0105c nieustann\u0105 w tym utworze gr\u0119 kontrast\u00f3w i jego nieoczywiste czasem nowatorstwo (cho\u0107by we wspomnianej ju\u017c scenie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa sztylet\u00f3w, gdzie g\u0142osy sze\u015bciu solist\u00f3w na przemian si\u0119 schodz\u0105 i wy\u0142aniaj\u0105 w mniejszych ansamblach, przerywaj\u0105 tkank\u0119 orkiestrow\u0105 fragmentami a cappella<\/em>, by w repryzie wybi\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cnym ch\u00f3rem nad orkiestrowe tutti). Mam nadziej\u0119, \u017ce nie sko\u0144czy si\u0119 na pojedynczym wyst\u0119pie Borowicza w \u015bwi\u0105tyni grand op\u00e9ra<\/em> – <\/em>a w oczekiwaniu na nast\u0119pne ch\u0119tnie poobserwuj\u0119 jego rzemios\u0142o w innych inscenizacjach Meyerbeerowskich arcydzie\u0142, na czele z moim ukochanym Robertem Diab\u0142em<\/em>.<\/p>\n

Jedno mnie tylko martwi: \u017ce b\u0119d\u0119 musia\u0142a w tym celu wyjecha\u0107 z Polski. Lubi\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107. Ale mam ju\u017c do\u015b\u0107 ucieczki od mia\u0142kiej operowej codzienno\u015bci w naszych rodzimych teatrach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Louis-D\u00e9sir\u00e9 V\u00e9ron w wieku dwudziestu pi\u0119ciu lat zosta\u0142 doktorem medycyny i przepracowa\u0142 kilka lat w paryskich szpitalach. Nie zrobi\u0142 jednak wielkiej kariery w zawodzie. O pozycji w \u00f3wczesnym \u015bwiecie lekarskim \u015bwiadczy\u0142y nie tylko wiedza i umiej\u0119tno\u015bci (tych V\u00e9ronowi nie brakowa\u0142o, opublikowa\u0142 nawet monografi\u0119 o leczeniu ple\u015bniawki u niemowl\u0105t), lecz przede wszystkim maj\u0105tek. V\u00e9ron nie by\u0142 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-3427","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3427"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3440,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3427\/revisions\/3440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}