{"id":3461,"date":"2018-11-14T00:27:08","date_gmt":"2018-11-13T23:27:08","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=3461"},"modified":"2018-11-14T00:57:21","modified_gmt":"2018-11-13T23:57:21","slug":"maraton-na-setke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=3461","title":{"rendered":"Maraton na setk\u0119"},"content":{"rendered":"

Ka\u017cdy rok z \u00f3semk\u0105 na ko\u0144cu – tak zwany „osmi\u010dkov\u00fd rok” – to dla Czech\u00f3w pora istotnych rocznic. W wi\u0119kszo\u015bci ponurych. W maju 1618 z okna zamku na Hradczanach wyrzucono dw\u00f3ch cesarskich namiestnik\u00f3w wraz z ich sekretarzem. Ofiarom drugiej defenestracji praskiej (a w\u0142a\u015bciwie trzeciej, bo t\u0119 drug\u0105, z roku 1483, historycy zachodni zbywaj\u0105 milczeniem) nic si\u0119 wprawdzie nie sta\u0142o, ale incydent doprowadzi\u0142 do wybuchu wojny trzydziestoletniej. W marcu 1948 pod gmachem Ministerstwa Spraw Zagranicznych znaleziono zw\u0142oki szefa resortu, Jana Masaryka – miesi\u0105c wcze\u015bniej nast\u0105pi\u0142 praski zamach stanu i w\u0142adz\u0119 w kraju przej\u0119\u0142a Komunistyczna Partia Czechos\u0142owacji. Po oficjalnym \u015bledztwie orzeczono samob\u00f3jstwo, Czesi wiedzieli swoje, i jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, mieli racj\u0119. Wypadek, w kt\u00f3rym Masaryk „skoczy\u0142 z ostatniego pi\u0119tra MSZ, zamykaj\u0105c za sob\u0105 okno”, zosta\u0142 uznany za mord polityczny i zyska\u0142 nazw\u0119 trzeciej defenestracji. W sierpniu 1968 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 operacja Dunaj, czyli bratnia inwazja si\u0142 Uk\u0142adu Warszawskiego, kt\u00f3ra po\u0142o\u017cy\u0142a kres Praskiej Wio\u015bnie. W sierpniu 1928 roku Janaczek wybra\u0142 si\u0119 z Kamila St\u00f6sslov\u0105 i jej synkiem na wycieczk\u0119 do Sztrambergu, przezi\u0119bi\u0142 si\u0119, z\u0142apa\u0142 zapalenie p\u0142uc i umar\u0142 – w sanatorium doktora Kleina w Ostrawie. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej Czechos\u0142owacj\u0119 zmuszono do przyj\u0119cia warunk\u00f3w dyktatu monachijskiego, skutkiem czego Niemcy zaj\u0119\u0142y Sudety i p\u00f3\u0142nocne Morawy, a Polska wzi\u0119\u0142a sobie Zaolzie. <\/span><\/p>\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce Czechom trudno \u015bwi\u0119towa\u0107 nawet stulecie niepodleg\u0142o\u015bci, skoro pa\u0144stwo proklamowane 28 pa\u017adziernika 1918 roku dawno ju\u017c nie istnieje. Na szcz\u0119\u015bcie nasi po\u0142udniowi s\u0105siedzi maj\u0105 zar\u00f3wno poczucie humoru, jak dystans do w\u0142asnej historii. Kiedy Ostrawa szykowa\u0142a si\u0119 do parady zabytkowych pojazd\u00f3w i budowa\u0142a replik\u0119 dzielnicy z lat dwudziestych, na mie\u015bcie zawis\u0142y plakaty Maratonu Muzycznego im. Leosza Janaczka, a na nich d\u0142ugodystansowiec z g\u0142ow\u0105 kompozytora, ze s\u0142uchawkami w uszach i z setnym numerem startowym na koszulce. W programie czterodniowego festiwalu, zainicjowanego przez tutejsz\u0105 Filharmoni\u0119, znalaz\u0142o si\u0119 szesna\u015bcie koncert\u00f3w (w tym trzy poza Ostraw\u0105) i jedno przedstawienie operowe – w sumie czterdzie\u015bci utwor\u00f3w patrona, i to wy\u0142\u0105cznie w rodzimych wykonaniach. Bo nasi po\u0142udniowi s\u0105siedzi odznaczaj\u0105 si\u0119 jeszcze jedn\u0105 mi\u0142\u0105 cech\u0105 – s\u0105 autentycznie dumni ze swojej spu\u015bcizny muzycznej, maj\u0105 wspania\u0142e tradycje interpretacyjne i \u017cadnych kompleks\u00f3w. Innymi s\u0142owy, kiedy zbli\u017ca si\u0119 wa\u017cny jubileusz, nie musz\u0105 inaugurowa\u0107 go koncertem z udzia\u0142em zagranicznych gwiazd. Sami sobie zagraj\u0105 i za\u015bpiewaj\u0105 Janaczka – i przewa\u017cnie zrobi\u0105 to lepiej ni\u017c niejeden utytu\u0142owany muzyk z importu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Za: Jarmila Proch\u00e1zkov\u00e1<\/span>, Jan\u00e1\u010dkovy z\u00e1znamy hudebn\u00edho a tane\u010dn\u00edho folkloru<\/span> <\/em><\/p>\n

Rzecz tym bardziej godna podziwu, \u017ce Filharmonia w Ostrawie nie ma nawet przyzwoitej sali koncertowej. Tej doczeka si\u0119 najwcze\u015bniej w 2023 roku, po rozstrzygni\u0119ciu konkursu, do kt\u00f3rego przyst\u0105pi\u0142o te\u017c katowickie biuro architektoniczne Konior Studio. Tymczasem filharmonicy pracuj\u0105 i wyst\u0119puj\u0105 w miejscowym Domu Kultury\u00a0 – ponurym relikcie poprzedniej epoki, wzniesionym w ko\u0144cu lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wed\u0142ug socrealistycznego projektu Jaroslava Fragnera, znakomitego sk\u0105din\u0105d architekta, kt\u00f3ry po wojnie po\u017cegna\u0142 si\u0119 na dobre z estetyk\u0105 funkcjonalizmu. Krzes\u0142a w sali widowiskowej ustawia si\u0119 ad hoc<\/em>, prospekt organowy zamontowano po skosie przy jednej ze \u015bcian audytorium, d\u017awi\u0119k tchnie, k\u0119dy chce – a mimo to sze\u015b\u0107 koncert\u00f3w w DKMO \u015bci\u0105gn\u0119\u0142o niemal komplet publiczno\u015bci, a wykonawcy i organizatorzy dokonywali cud\u00f3w, \u017ceby upora\u0107 si\u0119 z kapry\u015bn\u0105 akustyk\u0105 wn\u0119trza.<\/p>\n

Przyjecha\u0142am do Ostrawy na ca\u0142y maraton, \u017ceby nas\u0142ucha\u0107 si\u0119 Janaczka na zapas. O wo\u0142aj\u0105cej o pomst\u0119 do nieba nieobecno\u015bci tego kompozytora na polskich scenach i estradach pisz\u0119 przy ka\u017cdej nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji (niech Czech\u00f3w nie zmyli go\u015bcinny wyst\u0119p Teatru Wielkiego w Poznaniu na tegorocznym festiwalu Jan\u00e1\u010dek Brno: Jenufa <\/em>pojawi\u0142a si\u0119 w repertuarze pozna\u0144skiej opery przede wszystkim ze wzgl\u0119du na g\u0142o\u015bn\u0105 inscenizacj\u0119 Alvisa Hermanisa). Za granic\u0105 jest z tym znacznie lepiej, ale nikt nie wpadnie na pomys\u0142, \u017ceby po\u015bwi\u0119ci\u0107 Janaczkowi osobny festiwal, a w programie uwzgl\u0119dni\u0107 kompozycje wykonywane sporadycznie nawet w Czechach (m.in. juwenilia na orkiestr\u0119 smyczkow\u0105 i „dworzakow\u0105” jeszcze z ducha \u017d\u00e1rlivost<\/em>, kt\u00f3ra w pierwotnym zamy\u015ble mia\u0142a by\u0107 uwertur\u0105 do Jenufy<\/em>). Nawet najlepiej wystawione i dopieszczone muzycznie opery nie uwiod\u0105 s\u0142uchacza specyficzn\u0105 melodi\u0105 j\u0119zyka czeskiego, kt\u00f3r\u0105 potrafi\u0105 odda\u0107 wy\u0142\u0105cznie rodacy Janaczka. To samo dotyczy pie\u015bni, utwor\u00f3w ch\u00f3ralnych i oratoryjnych. Co ju\u017c mniej oczywiste, Czesi nie ulegaj\u0105 pokusie „u\u0142adniania” jego tw\u00f3rczo\u015bci instrumentalnej, kt\u00f3ra w wi\u0119kszo\u015bci obcych wykona\u0144 brzmi zbyt g\u0142adko, zbyt okr\u0105g\u0142o, bez nale\u017cycie wyeksponowanych efekt\u00f3w barwowych i kontrast\u00f3w fakturalnych. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ond\u0159ej Vrabec<\/span> dyryguje koncertem Mlad\u00ed lad\u00ed<\/em> Jan\u00e1\u010dka <\/em>w DKMO. Fot. Martin Kus\u00fdn<\/span><\/p>\n

Na d\u0142ugo zapadnie mi w pami\u0119\u0107 wyst\u0119p Pavel Haas Quar<\/span>tet, zw\u0142aszcza ich interpretacja I Kwartetu „Sonata Kreutzerowska” – <\/em>drapie\u017cna, chwilami gwa\u0142towna, szerokimi poci\u0105gni\u0119ciami smyczka maluj\u0105ca muzyczny obraz konfliktu cielesno\u015bci z potrzeb\u0105 prawdziwego uczucia. Mistrzostwo czworga praskich muzyk\u00f3w znalaz\u0142o w tym przypadku \u015bwietn\u0105 opraw\u0119 akustyczn\u0105: koncert odby\u0142 si\u0119 w dawnych zabudowaniach kopalni Hlubina, na terenie gigantycznego kompleksu przemys\u0142owego Doln\u00ed V\u00edtkovice, wpisanego na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Po raz kolejny si\u0119 przekona\u0142am, \u017ce najlepsi dyrygenci rekrutuj\u0105 si\u0119 spo\u015br\u00f3d muzyk\u00f3w naprawd\u0119 wszechstronnych – Ond\u0159ej Vrabec, kt\u00f3ry poprowadzi\u0142 Ostrawsk\u0105 Orkiestr\u0119 M\u0142odzie\u017cow\u0105 i d\u0119ty Maraton Ensemble na dw\u00f3ch koncertach w DKMO, jest tak\u017ce wybitnym waltornist\u0105, solist\u0105 wielu orkiestr, na czele z Filharmoni\u0105 Prask\u0105, cz\u0142onkiem PhilHarmonia Octet i Brahms Trio Prague. Mog\u0142am podziwia\u0107 entuzjazm i m\u0142odzie\u0144cz\u0105 wirtuozeri\u0119 Jana Mr\u00e1\u010dka, kt\u00f3ry dwa dni po b\u0142yskotliwym wyst\u0119pie w Koncercie skrzypcowym <\/em>Dworzaka poprowadzi\u0142 od pulpitu Orkiestr\u0119 Smyczkow\u0105 im. Janaczka w Idylli <\/em>i\u00a0Suicie, <\/em>m\u0142odzie\u0144czych utworach patrona; z drugiej strony zachwyci\u0142am si\u0119 g\u0142\u0119bok\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105 i mistrzostwem kszta\u0142towania architektoniki w grze Jana Barto\u0161a, rewelacyjnego interpretatora spu\u015bcizny fortepianowej Janaczka. Najwi\u0119cej rado\u015bci przynios\u0142o mi jednak obcowanie z czesk\u0105 wokalistyk\u0105. Tenor Tom\u00e1\u0161 Ko\u0159\u00ednek i Ch\u00f3r Filharmonii Czeskiej z Brna pod kierunkiem Petra Fiali zafundowali mi na koncercie u \u015bw. Wac\u0142awa bardzo ciekawe polonicum<\/em>: pi\u0119ciocz\u0119\u015bciowe Ot\u010den\u00e1\u0161, <\/em>inspirowane cyklem malarskim J\u00f3zefa M\u0119ciny-Krzesza, tego samego, z kt\u00f3rego bezlito\u015bnie naigrawa\u0142 si\u0119 Boy-\u017bele\u0144ski w S\u0142\u00f3wkach <\/em>(„I dzi\u015b Polsce ca\u0142ej g\u0142osi wzd\u0142u\u017c i wszerz \/ \u017be nagrod\u0119 dosta\u0142: pan Kr\u0119cina Mesz”). Do\u015bwiadczony \u013dudov\u00edt Ludha, po nieco s\u0142abszym wyst\u0119pie w tenorowej partii Wiecznej Ewangelii<\/em> na wieczorze inauguracyjnym, porwa\u0142 mnie bez reszty w Z\u00e1pisn\u00edku zmizel\u00e9ho –\u00a0<\/i>wykonaniem idealnie trafionym w idiom wokalny Janaczka. Obdarzona jasnym, pi\u0119knie otwartym sopranem <\/span>Kate\u0159ina Kn\u011b\u017e\u00edkov\u00e1 i wt\u00f3ruj\u0105cy jej aksamitnym, wybitnie lirycznym barytonem Roman Hoza dali wspania\u0142y koncert morawskiej i hukwaldzkiej poezji w pie\u015bniach – zazdro\u015b\u0107 cz\u0142owieka bierze, kiedy ze \u015bpiewu dwojga Czech\u00f3w rozumie si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c z pie\u015bni Kar\u0142owicza w interpretacji niejednego Polaka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Osud<\/em> w Narodowym Teatrze Morawsko-\u015al\u0105skim. Fot. Martin Popel\u00e1\u0159<\/p>\n

Osobnych wzrusze\u0144 dostarczy\u0142a wycieczka do pobliskich Hukvald\u00f3w, rodzinnej wsi kompozytora, w towarzystwie Ji\u0159\u00edego Zahr\u00e1dki, kuratora zbior\u00f3w Janaczka w Muzeum Ziemi Morawskiej w Brnie i autora wielu edycji krytycznych jego dzie\u0142 – mi\u0119dzy innymi opery Osud. <\/em>Widzia\u0142am t\u0119 trzyakt\u00f3wk\u0119 po raz pierwszy rok temu, w Opera North; mimo znakomitej obsady i \u015bwietnej gry orkiestrowej by\u0142am w\u00f3wczas sk\u0142onna przychyli\u0107 si\u0119 do opinii wi\u0119kszo\u015bci muzykolog\u00f3w, \u017ce to jedna ze s\u0142abszych pozycji w dorobku Janaczka. W Ostrawie zacz\u0119\u0142am docenia\u0107 osobliw\u0105 dramaturgi\u0119 tego utworu – raczej za spraw\u0105 samej muzyki ni\u017c konwencjonalnej i nie w pe\u0142ni dopracowanej inscenizacji Ji\u0159ego Nekvasila w Narodowym Teatrze Morawsko-\u015al\u0105skim. Po niespe\u0142na dziesi\u0119ciu dniach od premiery soli\u015bci jeszcze nie okrzepli (zw\u0142aszcza Josef Moravec w arcytrudnej partii \u017divnego), orkiestrze pod batut\u0105 Jakuba Kleckera zdarza\u0142y si\u0119 kiksy – a przecie\u017c by\u0142 to Janaczek najprawdziwszy, bez zb\u0119dnych retuszy, lawiruj\u0105cy mi\u0119dzy dramatem a grotesk\u0105, z mn\u00f3stwem doskonale zarysowanych postaci i \u015bwietnie poprowadzonymi dialogami. Od dawna powtarzam, \u017ce polscy re\u017cyserzy nie bior\u0105 si\u0119 za Janaczka, bo \u017cadnej z jego oper nie da si\u0119 si\u0119 nazwa\u0107 idiotyczn\u0105 historyjk\u0105. <\/span><\/p>\n

Maraton sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w dniu stulecia proklamowania Czechos\u0142owacji. Przed Filharmonikami stan\u0105\u0142 tyle\u017c m\u0142ody, ile obiecuj\u0105cy dyrygent Ji\u0159\u00ed Ro\u017ee\u0148. By\u0142 hymn, by\u0142y przemowy oficjeli – kr\u00f3tkie, tre\u015bciwe i bez kartki – by\u0142 Taras Bulba <\/em>(niegrywany w Polsce tak\u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w patriotycznych) i na koniec porywaj\u0105ca Sinfonietta, <\/em>jedno z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 muzycznego modernizmu. Naprawd\u0119 zazdroszcz\u0119 Czechom: mog\u0105 \u015bwi\u0119ci\u0107 sw\u00f3j jubileusz utworem, kt\u00f3ry zna ka\u017cdy kulturalny obywatel \u015bwiata, cho\u0107by tylko z lektury Harukiego Murakamiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdy rok z \u00f3semk\u0105 na ko\u0144cu – tak zwany „osmi\u010dkov\u00fd rok” – to dla Czech\u00f3w pora istotnych rocznic. W wi\u0119kszo\u015bci ponurych. W maju 1618 z okna zamku na Hradczanach wyrzucono dw\u00f3ch cesarskich namiestnik\u00f3w wraz z ich sekretarzem. Ofiarom drugiej defenestracji praskiej (a w\u0142a\u015bciwie trzeciej, bo t\u0119 drug\u0105, z roku 1483, historycy zachodni zbywaj\u0105 milczeniem) nic … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-3461","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3461"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3469,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3461\/revisions\/3469"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}