{"id":3770,"date":"2019-04-08T00:20:27","date_gmt":"2019-04-07T22:20:27","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=3770"},"modified":"2019-04-08T14:38:43","modified_gmt":"2019-04-08T12:38:43","slug":"skus-baba-na-dziada-czyli-o-ciezkim-losie-dublerow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=3770","title":{"rendered":"Sku\u015b baba na dziada, czyli o ci\u0119\u017ckim losie dubler\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b zacz\u0105\u0142 si\u0119 23. Festiwal Beethovenowski. I to jak si\u0119 zacz\u0105\u0142. Najpierw gruchn\u0119\u0142a wie\u015b\u0107 ponura: \u017ce Matthias Goerne z przyczyn zdrowotnych odwo\u0142uje sw\u00f3j przyjazd do Warszawy i nie za\u015bpiewa Winterreise<\/em>. Przez kilka dni \u017cyli\u015bmy w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce koncert w og\u00f3le spadnie z programu. I nagle znalaz\u0142 si\u0119 zast\u0119pca. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, szcz\u0119\u015bcie warszawskich meloman\u00f3w mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej mi\u0142o\u015bnik samochod\u00f3w zamiast obiecanego Volkswagena Passata dostaje nowiutkiego Rolls-Royce’a. Christian Gerhaher, wsparty od fortepianu przez Gerolda Hubera, przedstawi\u0142 Podr\u00f3\u017c zimow\u0105 <\/em>z marze\u0144 najwybredniejszego znawcy Schubertowskiej pie\u015bni – w idealnym momencie \u017cycia i kariery, w interpretacji popartej nieskaziteln\u0105 technik\u0105 i nieomylnym wyczuciem stylu. Takie cuda zdarzaj\u0105 si\u0119 raz na wiele lat. Coraz rzadziej, podobnie jak spektakularne kariery operowych dubler\u00f3w. Ten tekst dedykuj\u0119 wszystkim zdolnym i ambitnym \u015bpiewakom, kt\u00f3rzy z gasn\u0105c\u0105 nadziej\u0105 czekaj\u0105 na swoje pi\u0119\u0107 minut.<\/p>\n

***<\/p>\n

Niewiele jest dziedzin sztuki, w kt\u00f3rych emocje skupiaj\u0105 si\u0119 z tak\u0105 intensywno\u015bci\u0105, jak w operze. Naj\u017carliwsi wielbiciele \u017cyj\u0105 i umieraj\u0105 wraz z jej bohaterami, p\u0142acz\u0105 nad losem porzuconych dziewic i poleg\u0142ych w bitwie heros\u00f3w, uczestnicz\u0105 w tryumfie dobra nad z\u0142em, ciesz\u0105 si\u0119 z ka\u017cdego happy endu, w kt\u00f3rym Angelina po\u0142\u0105czy si\u0119 ze swym Don Ramiro, Leonora wyci\u0105gnie z lochu na wp\u00f3\u0142 zag\u0142odzonego Florestana, a c\u00f3rkom Miecznika uda si\u0119 przekona\u0107 dw\u00f3ch przystojnych towarzyszy pancernych do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia. Robi im si\u0119 ciep\u0142o na sercu nawet w\u00f3wczas, kiedy rozdzieleni albo zawr\u00f3ceni z b\u0142\u0119dnej drogi kochankowie zjednocz\u0105 si\u0119 w finale przez \u015bmier\u0107. Niepoprawni operomani maj\u0105 czasem k\u0142opot z oddzieleniem iluzji scenicznej od rzeczywisto\u015bci. Przypisuj\u0105 \u015bpiewakom ba\u015bniowe moce i mitologizuj\u0105 ich \u017cyciorysy, doszukuj\u0105c si\u0119 w nich podobie\u0144stw z losami poniewieranych Kopciuszk\u00f3w b\u0105d\u017a podmienionych w ko\u0142ysce arystokrat\u00f3w.<\/p>\n

Dlatego tak\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 anegdoty o m\u0142odych, fenomenalnie uzdolnionych dublerach, kt\u00f3rzy prosto z kulis weszli w \u015bwiat wielkiej opery \u2013 w nag\u0142ym zast\u0119pstwie za niedysponowan\u0105 gwiazd\u0119. W\u015br\u00f3d meloman\u00f3w wci\u0105\u017c kr\u0105\u017cy opowie\u015b\u0107 o Astrid Varnay, kt\u00f3ra w 1941 roku zadebiutowa\u0142a na deskach nowojorskiej Metropolitan Opera, przej\u0105wszy parti\u0119 Zyglindy w Walkirii <\/em>od zakatarzonej Lotte Lehmann. Trzy lata p\u00f3\u017aniej na tej samej scenie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kariera Regine Resnik, dublerki Zinki Milanov w roli Leonory w Trubadurze <\/em>Verdiego. Podobne cuda zdarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce w Europie, na przyk\u0142ad w 1948 roku w bolo\u0144skim Teatro Duse, gdzie 23-letnia Virginia Zeani zast\u0105pi\u0142a Margherit\u0119 Carosio i zab\u0142ys\u0142a po raz pierwszy w Traviacie<\/em> \u2013 w partii Violetty, w kt\u00f3rej zdaniem wielu znawc\u00f3w po dzi\u015b dzie\u0144 nie znalaz\u0142a sobie r\u00f3wnych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rok 1936. Kirsten Flagstad dzierga na drutach przed debiutem w Covent Garden. Fot. Archiwum ROH.<\/p>\n

Czasy si\u0119 jednak zmieni\u0142y. Mi\u0142o\u015bnicy opery wykupuj\u0105 bilety na spektakle z p\u00f3\u0142rocznym wyprzedzeniem. Rezerwuj\u0105 loty i miejsca w drogich hotelach, a potem wpadaj\u0105 w furi\u0119, kiedy ich ulubie\u0144com zdarzy si\u0119 odwo\u0142a\u0107 udzia\u0142 w przedstawieniu. R\u00f3wnie bezdusznie przyjmuj\u0105 desperackie pr\u00f3by wyst\u0119pu mimo jawnej niedyspozycji. Sama by\u0142am \u015bwiadkiem kilku takich spektakularnych zawirowa\u0144: w 2011 roku w Warszawie, kiedy Olga Pasiecznik za\u015bpiewa\u0142a parti\u0119 Roksany zza kulis, z nog\u0105 w gipsie, dublowana w nowej inscenizacji Kr\u00f3la Rogera <\/em>przez napr\u0119dce przygotowan\u0105 aktork\u0119. Prawie trzy lata temu w Filharmonii Berli\u0144skiej, gdy z obsady Snu Geroncjusza <\/em>Elgara pod batut\u0105 Daniela Barenboima wycofali si\u0119 kolejno Jonas Kaufmann i Sarah Connolly, zostawiaj\u0105c na placu boju tylko barytona Thomasa Hampsona.<\/p>\n

Najg\u0142\u0119biej jednak zapad\u0142o mi w pami\u0119\u0107 przedstawienie Damy pikowej <\/em>w Staatsoper Berlin w 2003 roku. Premier\u0119 i drugi spektakl odda\u0142am walkowerem, w pe\u0142ni \u015bwiadoma, \u017ce Placido Domingo w partii Hermana zape\u0142ni teatr do ostatniego miejsca. Na jego trzeci wyst\u0119p uda\u0142o mi si\u0119 wy\u017cebra\u0107 Notsitz<\/em>, czyli przera\u017aliwie skrzypi\u0105cy straponten w g\u0142\u0119bi balkonu. Przysiad\u0142am ostro\u017cnie na brze\u017cku, oczekuj\u0105c pierwszych d\u017awi\u0119k\u00f3w orkiestry, tymczasem na proscenium wyszed\u0142 pan w garniturze i oznajmi\u0142, \u017ce Domingo poczu\u0142 si\u0119 \u017ale i w ostatniej chwili odwo\u0142a\u0142 wyst\u0119p, deleguj\u0105c zmiennika w osobie ukrai\u0144skiego tenora Viktora Lutsyuka. Przez widowni\u0119 przetoczy\u0142a si\u0119 fala gromkiego buczenia. Na parterze zrobi\u0142o si\u0119 zamieszanie \u2013 posiadacze najdro\u017cszych miejsc demonstracyjnie ruszyli do wyj\u015bcia. Gdyby rzecz dzia\u0142a si\u0119 we W\u0142oszech, niewykluczone, \u017ce pierwsze wej\u015bcie Hermana przywitano by kaskad\u0105 jaj i pomidor\u00f3w.<\/p>\n

Spektakl rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w ci\u0119\u017ckiej atmosferze, zako\u0144czy\u0142 zgotowan\u0105 Hermanowi owacj\u0105 na stoj\u0105co, podczas kt\u00f3rej Lutsyuk pop\u0142aka\u0142 si\u0119 ze wzruszenia. Tyle \u017ce ten \u015bpiewak \u2013 owszem, solidny \u2013 nie by\u0142 m\u0142odym dublerem, czekaj\u0105cym na swoje pi\u0119\u0107 minut w kulisach, lecz do\u015bwiadczonym solist\u0105 Teatru Maryjskiego w Petersburgu, wielokrotnie \u015bci\u0105ganym na zast\u0119pstwo w tej morderczej partii: pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej do Opery w Lyonie, w 2010 do Teatru Wielkiego w \u0141odzi, na wyj\u0105tkowo pechow\u0105 inscenizacj\u0119 Damy pikowej <\/em>w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego, kt\u00f3rej premier\u0119 przesuni\u0119to o kilka dni w zwi\u0105zku z \u017ca\u0142ob\u0105 narodow\u0105 po katastrofie smole\u0144skiej i przez og\u00f3lny pom\u00f3r w obsadzie pokazano w tamtym sezonie zaledwie raz. Ma\u0142y w\u0142os, a do spektaklu w og\u00f3le by nie dosz\u0142o, bo wybuch islandzkiego wulkanu Eyjafjallaj\u00f6kull skutecznie rozregulowa\u0142 rozk\u0142ad po\u0142\u0105cze\u0144 lotniczych mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Polsk\u0105.<\/p>\n

Jak to wi\u0119c jest z tymi dublerami? Czy naprawd\u0119, jak p\u00f3\u0142 wieku temu, siedz\u0105 cierpliwie w kulisach, dziergaj\u0105 na drutach, graj\u0105 w szachy, i kiedy przyjdzie ich czas, ratuj\u0105 honor teatru, wkraczaj\u0105c na scen\u0119 w zast\u0119pstwie za niedysponowan\u0105 gwiazd\u0119? Niezupe\u0142nie. Coraz wi\u0119cej oper w niewielkiej i dobrze skomunikowanej Europie w og\u00f3le rezygnuje z ich us\u0142ug, przygotowuj\u0105c serie spektakli w pojedynczej, cz\u0119sto mi\u0119dzynarodowej obsadzie \u2013 w razie potrzeby \u015bci\u0105gaj\u0105c solist\u00f3w cho\u0107by z drugiego kra\u0144ca kontynentu. Tradycja nie\u017ale p\u0142atnych, ale za to zmuszonych do dyspozycyjno\u015bci \u201ecover\u00f3w\u201d wci\u0105\u017c trzyma si\u0119 mocno w Stanach Zjednoczonych. Dyrektorom z regu\u0142y wystarcza, \u017ceby \u015bpiewak by\u0142 pod telefonem i w sytuacji kryzysowej dotar\u0142 do teatru w kwadrans. Wi\u0119kszej dyscypliny wymagaj\u0105 spektakle transmitowane w radiu, telewizji i mediach internetowych: w\u00f3wczas dublerzy musz\u0105 naprawd\u0119 tkwi\u0107 w kulisach i trzyma\u0107 r\u0119k\u0119 na pulsie.<\/p>\n

Zamo\u017cniejsze teatry, na przyk\u0142ad Opera Paryska, pozyskuj\u0105 dubler\u00f3w w ramach program\u00f3w stypendialnych. M\u0142odzi wokali\u015bci uczestnicz\u0105 w warsztatach dykcji, gry aktorskiej i pracy z cia\u0142em, bior\u0105 udzia\u0142 w pr\u00f3bach, przygotowuj\u0105 kolejne partie \u2013 a jak im talent i fortuna dopisz\u0105, wyst\u0119puj\u0105 na scenie w mniejszych rolach lub zostaj\u0105 \u201ecoverami\u201d uznanych gwiazd. Korzy\u015bci obop\u00f3lne, cho\u0107 szansa na prze\u0142omowy debiut znacznie mniejsza ni\u017c przed laty. I w du\u017co wi\u0119kszym stopniu uzale\u017cniona od uk\u0142ad\u00f3w, indywidualnej si\u0142y przebicia i przys\u0142owiowego \u0142utu szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n

Wniosek? Nie liczy\u0107 w tym fachu na mann\u0119 z nieba. Sumiennie budowa\u0107 sw\u0105 mark\u0119, nie zadziera\u0107 nosa, ale w razie potrzeby rozepchn\u0105\u0107 si\u0119 czasem \u0142okciami. Nie wierzy\u0107 w bajki o gwie\u017adzie, kt\u00f3ra odwo\u0142a\u0142a wyst\u0119p na pi\u0119\u0107 minut przed podniesieniem kurtyny, ani w sensacyjne, podtrzymuj\u0105ce napi\u0119cie w\u015br\u00f3d fan\u00f3w doniesienia o rozpaczliwych poszukiwaniach opatrzno\u015bciowej primadonny, kt\u00f3ra uratuje otwarcie sezonu w presti\u017cowym teatrze z wielosetletni\u0105 tradycj\u0105. Czeka\u0107, a\u017c uchyl\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bciwe drzwi. I pilnowa\u0107, \u017ceby nie dosta\u0107 nimi w twarz, kiedy otworz\u0105 si\u0119 raptownie do wewn\u0105trz.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b zacz\u0105\u0142 si\u0119 23. Festiwal Beethovenowski. I to jak si\u0119 zacz\u0105\u0142. Najpierw gruchn\u0119\u0142a wie\u015b\u0107 ponura: \u017ce Matthias Goerne z przyczyn zdrowotnych odwo\u0142uje sw\u00f3j przyjazd do Warszawy i nie za\u015bpiewa Winterreise. Przez kilka dni \u017cyli\u015bmy w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce koncert w og\u00f3le spadnie z programu. I nagle znalaz\u0142 si\u0119 zast\u0119pca. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, szcz\u0119\u015bcie warszawskich meloman\u00f3w mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-3770","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3770"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3773,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions\/3773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}