{"id":3784,"date":"2019-04-23T16:41:27","date_gmt":"2019-04-23T14:41:27","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=3784"},"modified":"2019-04-24T21:08:23","modified_gmt":"2019-04-24T19:08:23","slug":"wrexit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=3784","title":{"rendered":"Wrexit?"},"content":{"rendered":"

Lubi\u0105 Pa\u0144stwo Szostakowicza? Pami\u0119taj\u0105 Pa\u0144stwo s\u0142ynny paszkwil Chaos zamiast muzyki<\/em>, opublikowany na \u0142amach „Prawdy” po moskiewskiej premierze Lady Macbeth mce\u0144skiego powiatu<\/em>? Wiedz\u0105, \u017ce t\u0119 zapowied\u017a represji sprokurowa\u0142 zapewne Dawid Zas\u0142awski, zausznik Stalina, zawodowy oszczerca, kt\u00f3rym nawet Lenin pogardza\u0142? Oto pr\u00f3bka jego stylu (w t\u0142umaczeniu Krzysztofa Meyera): „S\u0142u\u017calcza krytyka muzyczna wynosi oper\u0119 pod niebiosa, przysparzaj\u0105c jej rozg\u0142osu. I m\u0142ody kompozytor zamiast rzeczowej i powa\u017cnej oceny, kt\u00f3ra mog\u0142aby pom\u00f3c mu w dalszej pracy, spotyka si\u0119 jedynie z pe\u0142nymi zachwytu pochlebstwami. (…) S\u0142uchacza od pierwszej chwili zalewa pow\u00f3d\u017a celowo dysonansowych, pogmatwanych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Strz\u0119py melodii i zarodki fraz muzycznych wynurzaj\u0105 si\u0119 z tego jedynie po to, by czym pr\u0119dzej uton\u0105\u0107 w og\u00f3lnym ha\u0142asie, zgrzytaniu i wyciu”.<\/p>\n

Przywo\u0142uj\u0119 ten fragment nie po to, by por\u00f3wnywa\u0107 obecn\u0105 sytuacj\u0119 w Polsce do lat wielkiej czystki w ZSRR, lecz po to, by zestawi\u0107 go z j\u0119zykiem kampanii prowadzonej ju\u017c od trzech lat na \u0142amach wroc\u0142awskiej „Gazety Wyborczej” i wymierzonej – z za\u0142o\u017cenia w szczytnym celu – w naruszaj\u0105c\u0105 standardy demokracji, populistyczn\u0105 w\u0142adz\u0119. Retoryk\u0119 owej kampanii podchwyci\u0142y te\u017c inne lokalne media, jak mniemam, w r\u00f3wnie szczytnym celu. S\u0119k w tym, \u017ce przedmiotem owej kampanii uczyniono skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 w Operze Wroc\u0142awskiej: od pocz\u0105tku naginaj\u0105c j\u0105 do potrzeb jedynie s\u0142usznej tezy, z czasem za\u015b niedwuznacznie manipuluj\u0105c dalszym rozwojem wypadk\u00f3w. Niepokoi mnie, \u017ce uczestnicz\u0105cy w tej kampanii dziennikarze nie maj\u0105 \u017cadnych kwalifikacji do rzeczowej analizy metod zarz\u0105dzania nowoczesnym teatrem operowym, a zw\u0142aszcza do oceny jako\u015bci jego produkcji – zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym, jak teatralnym. Jeszcze bardziej mnie niepokoi, \u017ce walcz\u0105c z populistyczn\u0105 w\u0142adz\u0105, pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 broni\u0105 przeciwnika – natr\u0119tn\u0105 propagand\u0105, uderzaj\u0105c\u0105 w istot\u0119 dziennikarstwa i godz\u0105c\u0105 w fundamenty demokratycznego pa\u0144stwa prawa.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Don Giovanni<\/em> Mozarta (re\u017c. Andr\u00e9 Heller Lopes). Fot. Krzysztof Bieli\u0144ski<\/span><\/p>\n

O tym, co dzieje si\u0119 w Operze Wroc\u0142awskiej, rozs\u0105dnie i wyczerpuj\u0105co pisali moi koledzy po fachu, jako \u017cywo z obecn\u0105 w\u0142adz\u0105 niezwi\u0105zani, m.in. Dorota Szwarcman (https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/1787394,1,wroclawska-opera-mydlana.read<\/a>) i Jacek Marczy\u0144ski (https:\/\/kultura.onet.pl\/muzyka\/wywiady-i-artykuly\/alfabet-polskiej-opery-kontroler-robi-w-sztuce\/x2z7fnm<\/a>). Ja zajm\u0119 si\u0119 czym\u015b innym: zwr\u00f3ceniem Pa\u0144stwa uwagi na to, w jaki spos\u00f3b j\u0119zyk i estetyka doniesie\u0144 prasowych kszta\u0142tuj\u0105 odbiorc\u00f3w: odbieraj\u0105 im pami\u0119\u0107, zdolno\u015b\u0107 krytycznego my\u015blenia i samodzielnej oceny materia\u0142u dowodowego.<\/p>\n

W maju 2016 roku pisa\u0142am, \u017ce minister Gli\u0144ski nabra\u0142 wszelkich cech Antymidasa \u2013 gdyby w szranki konkursu na nowego dyrektora Opery stan\u0105\u0142 sam Antonio Pappano, a Gli\u0144ski popar\u0142 jego kandydatur\u0119, marsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego i tak rzuci\u0142by si\u0119 broni\u0107 teatr przed zalewem PiS-owskiej zarazy. W tym samym czasie wroc\u0142awska „GW” komentowa\u0142a wyniki konkursu w kolejnych, publikowanych niemal dzie\u0144 po dniu materia\u0142ach. Oto przyk\u0142adowe tytu\u0142y: „PiS zrobi we Wroc\u0142awiu Oper\u0119 Narodow\u0105?”; „Operowa polityka fakt\u00f3w dokonanych” i „Kimso [szef dolno\u015bl\u0105skiej Solidarno\u015bci, kt\u00f3rego g\u0142os zawa\u017cy\u0142 na ostatecznym werdykcie] obsadza w operze”. Pierwszy zilustrowano o\u015bmioma zdj\u0119ciami – w tym sze\u015bcioma z 2011 roku, z lutowej pikiety muzyk\u00f3w orkiestry Filharmonii Bia\u0142ostockiej, nios\u0105cych has\u0142a w rodzaju „Chcemy artysty nie terrorysty”. O tym, \u017ce Na\u0142\u0119cz-Niesio\u0142owski po odej\u015bciu z Opery i Filharmonii w Bia\u0142ymstoku wygra\u0142 proces w S\u0105dzie Pracy – a by\u0142o to za pierwszego rz\u0105du Donalda Tuska – ani s\u0142owa. Za to we wszystkich tekstach sformu\u0142owania, kt\u00f3rych nie powstydzi\u0142by si\u0119 sam Zas\u0142awski: „Jak nie wygra faworyt Gli\u0144skiego mo\u017ce by\u0107 krucho z kas\u0105”; „pracownik\u00f3w Opery potraktowano jak worek kartofli”; „wci\u0105\u017c czekamy, a\u017c przewodnicz\u0105cy Kimso wyda s\u0142ownik wyraz\u00f3w godnych warto\u015bci zwi\u0105zku, ale dobrze, \u017ce przynajmniej wiemy ju\u017c, kogo mo\u017cemy, a nawet powinni\u015bmy p…li\u0107” (sic!).<\/p>\n

Takie by\u0142y pocz\u0105tki – s\u0105dz\u0105c z reakcji komentator\u00f3w, zbyt \u015bmia\u0142e jak na atmosfer\u0119 towarzysz\u0105c\u0105 odej\u015bciu zespo\u0142u dyrektorskiego Ewy Michnik, na kt\u00f3rym ci\u0105\u017cy\u0142o odium znacznie powa\u017cniejszych nadu\u017cy\u0107 ni\u017c roztrz\u0105sane ostatnio naruszenie dyscypliny finans\u00f3w publicznych. Co ciekawe, publicy\u015bci „GW” pi\u0119tnowali w\u00f3wczas Na\u0142\u0119cz-Niesio\u0142owskiego jako „pomaza\u0144ca” Michnik, kuku\u0142cze jajo podrzucone Operze przez odchodz\u0105c\u0105 w nies\u0142awie poprzedni\u0105 dyrektor. Po kilku latach, pod pi\u00f3rem tych samych dziennikarzy, ataki na samow\u0142adztwo „Carycy” ust\u0105pi\u0142y miejsca t\u0119sknocie za jej Oper\u0105, w kt\u00f3rej bilety kosztowa\u0142y mniej ni\u017c bilet tramwajowy, muzyk\u0119 do balet\u00f3w odtwarzano „z puszki”, a wszystkie spektakle wygl\u0105da\u0142y i brzmia\u0142y z grubsza tak samo. Co jeszcze ciekawsze, drug\u0105 strzelb\u0119 – protest Waldemara Staszewskiego, dyrektora Operetki Dolno\u015bl\u0105skiej, przeciwko bezpodstawnemu wy\u0142\u0105czeniu go z konkursu – powieszono na \u0142amach ju\u017c w czerwcu 2016. Wystrzeli\u0142a kilkana\u015bcie miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, kiedy Staszewski wygra\u0142 spraw\u0119 w s\u0105dzie. Pocisk chybi\u0142 jednak celu, bo w lutym 2018 Urz\u0105d Marsza\u0142kowski wyda\u0142 o\u015bwiadczenie, \u017ce powo\u0142a Na\u0142\u0119cz-Niesio\u0142owskiego powt\u00f3rnie, w trybie bezkonkursowym. Dzia\u0142ania na froncie usta\u0142y do lipca, kiedy do akcji wkroczy\u0142a NIK. Dziennikarze zacz\u0119li pracowa\u0107 metod\u0105 kopiuj\/wklej. W ka\u017cdym z licznych materia\u0142\u00f3w prasowych powtarza\u0142y si\u0119 sformu\u0142owania-klucze: „podpisywa\u0142 umowy sam ze sob\u0105”; „zarabia\u0142 krocie”; „za te pieni\u0105dze mo\u017cna by\u0142o zatrudni\u0107 czterech dyrygent\u00f3w na umow\u0119 o prac\u0119”. Tytularze prze\u015bcigali si\u0119 w pomys\u0142ach na przyci\u0105gni\u0119cie uwagi czytelnik\u00f3w („Po kontroli NIK w Operze Wroc\u0142awskiej dyrektor zamienia batut\u0119 na cep”; „Jak zarobi\u0107 na kulturze? We Wroc\u0142awiu ju\u017c wiemy, nie tylko dzi\u0119ki Morawskiemu”; „Na rozkaz ministra. Wstrzymana dymisja dyrektora Opery”). Styl tekst\u00f3w nasuwa\u0142 coraz dobitniejsze skojarzenia z paszkwilami Zas\u0142awskiego, zw\u0142aszcza \u017ce w sensacyjnych komentarzach zacz\u0119to podnosi\u0107 te\u017c kwesti\u0119 drastycznego spadku poziomu wroc\u0142awskich produkcji: „Wola\u0142abym, \u017ceby pan minister stawia\u0142 na jako\u015b\u0107, a nie na ilo\u015b\u0107. I \u017ceby dyrektor bij\u0105c rekordy oszcz\u0119dzi\u0142 widzom takich spektakli jak \u017ca\u0142osny Fidelio<\/em> w re\u017cyserii Rocca czy Halka<\/em> Gra\u017cyny Szapo\u0142owskiej ze scen\u0105 porodu pod krzy\u017cem”, oznajmi\u0142a Beata Maciejewska. O obydwu spektaklach pisa\u0142am na mojej stronie, w przypadku Fidelia <\/em>obszernie. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce pod wzgl\u0119dem muzycznym nale\u017cy zapisa\u0107 je w poczet najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 minionych sezon\u00f3w, co dotyczy zw\u0142aszcza Halki<\/em>. Co do ich strony teatralnej, przez sceny polskich teatr\u00f3w operowych regularnie przewijaj\u0105 si\u0119 wi\u0119ksze kurioza, o czym r\u00f3wnie regularnie donosz\u0119, m.in. na \u0142amach „Teatru” i „Tygodnika Powszechnego”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Widma <\/em>Moniuszki (re\u017c. Jaros\u0142aw Fret). Fot. Tobiasz Papuczys<\/p>\n

Pozosta\u0142e inicjatywy Opery Wroc\u0142awskiej „GW” omawia wyrywkowo lub zbywa milczeniem. W mrokach niepami\u0119ci pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 sukces Kopciuszka<\/em> w re\u017cyserii Iriny Brook, nikt nie wspomina znakomitego Kandyda <\/em>w uj\u0119ciu Hanny Marasz, w medialnej wrzawie przepad\u0142y dwie bardzo udane, pe\u0142nospektaklowe produkcje Krystiana Lady, p\u00f3\u017aniejszego laureata Mortier Next Generation Award<\/span>. Zlekcewa\u017cono pierwsze w Polsce, koncertowe wykonania Oberta <\/em>Verdiego i Zakazu mi\u0142o\u015bci <\/em>Wagnera. Nie nag\u0142o\u015bniono fenomenalnych debiut\u00f3w Aleksandry Opa\u0142y, Juryja Horodeckiego i Daniela Miros\u0142awa na scenie wroc\u0142awskiej. I nic dziwnego: w publicystycznym zapale nie ma miejsca na rzeteln\u0105 krytyk\u0119, tym bardziej, \u017ce wymaga ona nieco innych kompetencji ni\u017c te, kt\u00f3rymi dysponuj\u0105 „wszystko\u017cerni” dziennikarze od kultury w lokalnych mediach prasowych i elektronicznych.<\/p>\n

Gorzej, \u017ce publikacje wroc\u0142awskiej „Wyborczej” nie nosz\u0105 te\u017c znamion rzetelnego dziennikarstwa sprawozdawczego ani \u015bledczego. Dlaczego nikt nie zwr\u00f3ci\u0142 uwagi na trudno\u015bci w komunikacji mi\u0119dzy Oper\u0105, Urz\u0119dem Marsza\u0142kowskim a Ministerstwem? Czemu nikt nie zainteresowa\u0142 si\u0119 polityk\u0105 finansow\u0105 i wysoko\u015bci\u0105 ga\u017c w innych teatrach operowych w Polsce? Dlaczego nie zada\u0142 sobie pytania o pierwotne powody wszcz\u0119cia kontroli akurat we Wroc\u0142awiu? Dlaczego nie poprosi\u0142 o komentarz kompetentnych krytyk\u00f3w i publicyst\u00f3w wroc\u0142awskich, znaj\u0105cych Oper\u0119 od podszewki? Czemu nie pokusi\u0142 si\u0119 cho\u0107by o pr\u00f3b\u0119 przeanalizowania praktyk obecnej dyrekcji w kontek\u015bcie posuni\u0119\u0107 poprzedniej ekipy? Last but not least<\/em> – dlaczego nikt do tej pory nawet si\u0119 nie zaj\u0105kn\u0105\u0142, co Wroc\u0142aw ma do zaproponowania w zamian swojej Operze? Po Na\u0142\u0119cz-Niesio\u0142owskim cho\u0107by potop, ale nasz w\u0142asny, rodzony, dolno\u015bl\u0105ski? Bo w\u015br\u00f3d rozlicznych, coraz bardziej nieprzychylnych komentarzy „urobionych” czytelnik\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce wrogie pomruki pod adresem „desantu warszawsko-krakowskiego”, kt\u00f3ry odebra\u0142 prac\u0119 wroc\u0142awskim mened\u017cerom.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Faust <\/em>Gounoda (re\u017c. Beata Redo-Dobber). Fot. Marek Grotowski<\/p>\n

Tymczasem wojna si\u0119 przed\u0142u\u017ca i trac\u0105 na niej wszyscy. Nie mam z\u0142udze\u0144, by decyzja wojewody o stwierdzeniu niewa\u017cno\u015bci uchwa\u0142y w sprawie odwo\u0142aniu dyrektora Opery Wroc\u0142awskiej mia\u0142a zako\u0144czy\u0107 t\u0119 batali\u0119. Zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry dwa lata temu z ok\u0142adem nabra\u0142 wiatru w \u017cagle i z m\u0142odzie\u0144czym entuzjazmem realizowa\u0142 kolejne premiery, zaczyna i\u015b\u0107 w rozsypk\u0119. Ludzie wietrz\u0105 spiski, trac\u0105 do siebie zaufanie, co bardziej podejrzliwi donosz\u0105 o pr\u00f3bach sabota\u017cu. Sfrustrowana dyrekcja podejmuje decyzje warunkowane potrzeb\u0105 chwili, cz\u0119sto chaotyczne i nie do ko\u0144ca przemy\u015blane. Krytyka og\u00f3lnopolska przesta\u0142a przyje\u017cd\u017ca\u0107 do Wroc\u0142awia – a nawet je\u015bli przyje\u017cd\u017ca, coraz mniej ch\u0119tnie chwyta za pi\u00f3ro. Sama wycofa\u0142am si\u0119 z recenzowania ostatnich przedstawie\u0144. Pochwal\u0119 – dowiem si\u0119, \u017cem pacho\u0142kiem w\u0142adzy albo p\u0142atnym PR-owcem Opery. Zgani\u0119 – nie wybacz\u0105 mi arty\u015bci, kt\u00f3rzy w tym absurdalnym zamieszaniu ofiarnie robi\u0105 swoje. Cokolwiek zrobi\u0119, zadzia\u0142am na szkod\u0119 jednego z moich ulubionych teatr\u00f3w operowych. W dodatku mam pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ci, kt\u00f3rzy t\u0119 wojn\u0119 rozp\u0119tali, post\u0119puj\u0105 w my\u015bl makiawelicznej zasady, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki. Nikomu tu nie zale\u017cy na dobrostanie muzyk\u00f3w, na poprawie atmosfery pracy, ani tym bardziej na stworzeniu pr\u0119\u017cnego, licz\u0105cego si\u0119 w \u015bwiecie zespo\u0142u operowego. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie mam ju\u017c pewno\u015bci, komu na czym naprawd\u0119 zale\u017cy.<\/p>\n

To ja mo\u017ce przypomn\u0119 inn\u0105 sentencj\u0119 z Ksi\u0119cia <\/em>Machiavellego: okrucie\u0144stwo i terror nale\u017cy stosowa\u0107, ale rozs\u0105dnie i tylko w miar\u0119 potrzeby. We Wroc\u0142awiu uda\u0142o si\u0119 przekroczy\u0107 wszelkie granice rozs\u0105dku. Ca\u0142kiem bez potrzeby.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lubi\u0105 Pa\u0144stwo Szostakowicza? Pami\u0119taj\u0105 Pa\u0144stwo s\u0142ynny paszkwil Chaos zamiast muzyki, opublikowany na \u0142amach „Prawdy” po moskiewskiej premierze Lady Macbeth mce\u0144skiego powiatu? Wiedz\u0105, \u017ce t\u0119 zapowied\u017a represji sprokurowa\u0142 zapewne Dawid Zas\u0142awski, zausznik Stalina, zawodowy oszczerca, kt\u00f3rym nawet Lenin pogardza\u0142? Oto pr\u00f3bka jego stylu (w t\u0142umaczeniu Krzysztofa Meyera): „S\u0142u\u017calcza krytyka muzyczna wynosi oper\u0119 pod niebiosa, przysparzaj\u0105c jej … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-3784","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3784"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3794,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3784\/revisions\/3794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}