{"id":3829,"date":"2019-05-13T12:42:54","date_gmt":"2019-05-13T10:42:54","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=3829"},"modified":"2019-05-15T00:30:19","modified_gmt":"2019-05-14T22:30:19","slug":"stos-w-rouen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=3829","title":{"rendered":"Stos w Rouen"},"content":{"rendered":"

Podsumowanie III etapu Konkursu Moniuszkowskiego ju\u017c gotowe, ale zmie\u0144my na chwil\u0119 temat – dla higieny uszu i g\u0142owy. Trzy dni temu, 10 maja, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Katowicach kolejny Festiwal Kultura Natura. Upi\u00f3r tym razem nie dotrze, bo mu si\u0119 machina do bilokacji popsu\u0142a, ale gor\u0105co zach\u0119ca Czytelnik\u00f3w, by zainteresowali si\u0119 najbli\u017cszymi koncertami. Ju\u017c dzi\u015b w siedzibie NOSPR wyst\u0105pi \u015al\u0105ska Orkiestra Kameralna pod dyrekcj\u0105 Roberta Kabary, a w programie mi\u0119dzy innymi Przyst\u0119puj\u0119 do ciebie <\/em>Eugeniusza Knapika, do tekstu Edwarda Stachury, z Urszul\u0105 Kryger w partii solowej. Jutro recital legendarnej brytyjskiej mezzosopranistki Sarah Connolly, kt\u00f3rej przy fortepianie towarzyszy Joseph Middleton – z pie\u015bniami Schumanna, Wolfa, Roussella, Debussy’ego i Zemlinsky’ego. We czwartek gospodarze pod batut\u0105 Alexandra Liebreicha: dla meloman\u00f3w rzadka okazja wys\u0142uchania \u015amierci Kleopatry <\/em>Berlioza i Kr\u00f3la Edypa <\/em>Strawi\u0144skiego. W\u015br\u00f3d solist\u00f3w znakomita Tanja Ariane Baumgartner oraz Jan \u017b\u0105d\u0142o – \u015bwie\u017co upieczony laureat nagrody za najlepsze wykonanie pie\u015bni Wajnberga na warszawskim Konkursie. Wi\u0119cej na stronie Festiwalu: https:\/\/kulturanatura.eu\/<\/a>. Na koncercie inauguracyjnym zabrzmia\u0142o oratorium Joanna d’Arc na stosie, <\/em>w wykonaniu NOSPR, ch\u00f3ru Filharmonii w Brnie, Warszawskiego Ch\u00f3ru Ch\u0142opi\u0119cego, solist\u00f3w oraz recytator\u00f3w, prowadzonych przez Liebreicha. O troch\u0119 zapomnianym w Polsce utworze Honeggera pisa\u0142am w ksi\u0105\u017cce programowej.<\/p>\n

***<\/p>\n

Joanna, c\u00f3rka uszlachconych w\u0142o\u015bcian z Domr\u00e9my w Lotaryngii, odebra\u0142a w dzieci\u0144stwie staranne wychowanie religijne. W wieku 13 lat z\u0142o\u017cy\u0142a \u015bluby czysto\u015bci \u2013 wkr\u00f3tce po swoim pierwszym widzeniu, kiedy \u015bwi\u0119ty Micha\u0142 Archanio\u0142, \u015bwi\u0119ta Katarzyna i \u015bwi\u0119ta Ma\u0142gorzata zdradzili jej Bo\u017cy plan wyp\u0119dzenia Anglik\u00f3w z Francji. W 1429 roku zdo\u0142a\u0142a przekona\u0107 Karola VII, by powierzy\u0142 jej dow\u00f3dztwo odsieczy Orleanu. Pasmo triumfalnych zwyci\u0119stw Joanny wywo\u0142a\u0142o zawi\u015b\u0107 na kr\u00f3lewskim dworze. Dziewica Orlea\u0144ska rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a uj\u0119ta przez Burgundczyk\u00f3w i sprzedana Anglikom. Oskar\u017cono j\u0105 o czary i pakt z diab\u0142em. W maju 1431 sp\u0142on\u0119\u0142a na stosie. Nikt nie stan\u0105\u0142 w jej obronie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Eug\u00e8ne Thirion<\/span>, Joanna d’Arc s\u0142ysz\u0105ca g\u0142osy <\/em>(1876). Ko\u015bci\u00f3\u0142 Notre-Dame w Chatou.<\/p>\n

Pierwsz\u0105 pami\u0119tn\u0105 \u0142z\u0119 po \u015bmierci Joanny utoczy\u0142 poeta, kt\u00f3rego \u017cyciorys przysporzy\u0142 historykom literatury niemal tyle samo k\u0142opotu, co historykom Francji poczynania lotary\u0144skiej dziewicy. Fran\u00e7ois Villon \u2013 awanturnik, zab\u00f3jca, cz\u0142onek os\u0142awionej rozb\u00f3jniczej bandy muszelnik\u00f3w \u2013 wymieni\u0142 Joann\u0119 jednym tchem obok \u015bwi\u0119tej Blanki Kastylijskiej, b\u0142ogos\u0142awionej Bertrady z Laonu i ukochanej Dantego Beatrycze, ko\u0144cz\u0105c sw\u0105 Ballad\u0119 o paniach minionego czasu <\/em>czterowersowym przes\u0142aniem: \u201eNie pytay, k\u0119dy ho\u017ce dziewki \/ Id\u0105 st\u0105d y na iakie brzegi \/ I\u017cby\u015b nie wspomnia\u0142 tey przy\u015bpiewki. \/ Ach, gdzie s\u0105 niegdysiejsze \u015bniegi!\u201d (t\u0142um. Tadeusz Boy-\u017bele\u0144ski). Zdecydowanie mniej przychylnie wypowiadali si\u0119 o niej Szekspir i Wolter, z powrotem do \u0142ask przywr\u00f3ci\u0142 j\u0105 Schiller w swojej tragedii Dziewica Orlea\u0144ska<\/em>, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 kanw\u0105 blisko stu innych dramat\u00f3w oraz kilku librett, mi\u0119dzy innymi do oper Paciniego, Verdiego i Czajkowskiego. Dzie\u0142a rehabilitacji dope\u0142ni\u0142 Philippe-Alexandre Le Brun de Charmettes, autor opublikowanej w 1817 roku Histoire de Jeanne d’Arc<\/em>, kt\u00f3ra w dobie kryzysu to\u017csamo\u015bciowego Francji po rewolucji i wojnach napoleo\u0144skich leg\u0142a u podstaw mitu za\u0142o\u017cycielskiego Joanny Dziewicy \u2013 symbolu zjednoczenia narodu. Legendy akceptowanej przez wszystkich, niezale\u017cnie od \u015bwiatopogl\u0105du i wyznawanych warto\u015bci, przemawiaj\u0105cej r\u00f3wnie dobitnie do republikan\u00f3w, jak i monarchist\u00f3w, z czasem wykorzystywanej propagandowo nie tylko przez katolickie ruchy integrystyczne, lecz i ateistyczn\u0105 lewic\u0119.<\/p>\n

\u201eAby zrozumie\u0107 czyje\u015b \u017cycie lub jaki\u015b krajobraz, trzeba wybra\u0107 w\u0142a\u015bciwy punkt widzenia, a takim jest szczyt. Szczytem \u017cycia Joanny d\u2019Arc jest \u015bmier\u0107, stos w Rouen. Z tego szczytu spogl\u0105da ona w dramacie, jaki napisa\u0142em dla Idy Rubinstein wsp\u00f3lnie Honeggerem, na wydarzenia, kt\u00f3re j\u0105 tam przywiod\u0142y\u201d \u2013 obja\u015bnia\u0142 Paul Claudel, autor libretta do oratorium Jeanne d\u2019Arc au b\u00fbcher<\/em>. Zamys\u0142 powsta\u0142 ju\u017c w 1933 roku, ale Claudel z pocz\u0105tku wzdraga\u0142 si\u0119 przed wk\u0142adaniem w usta aktorki s\u0142\u00f3w \u201ewyrytych g\u0142\u0119boko w pami\u0119ci ka\u017cdego cz\u0142owieka\u201d. Z\u0142ama\u0142 si\u0119 p\u00f3\u0142tora roku p\u00f3\u017aniej, pono\u0107 pod wp\u0142ywem wizji religijnej, w kt\u00f3rej objawi\u0142y mu si\u0119 d\u0142onie splecione w kszta\u0142t krzy\u017ca. Napisa\u0142 libretto w dwa tygodnie. Partytura, uko\u0144czona w Wigili\u0119 1935 roku, doczeka\u0142a si\u0119 prawykonania w maju 1938 w Bazylei. Rok p\u00f3\u017aniej dotar\u0142a do Orleanu, obl\u0119\u017conego tym razem przez rozentuzjazmowanych krytyk\u00f3w. Pot\u0119\u017cny fresk do dzi\u015b pozostaje najpopularniejszym utworem szwajcarskiego cz\u0142onka grupy Les Six.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Arthur Honegger i jego fajki. Koniec lat 20. XX wieku.<\/p>\n

Honegger stworzy\u0142 dzie\u0142o niezwykle emocjonalne i zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem formalnym, przeplataj\u0105c stylizowan\u0105 monodi\u0119 z kunsztown\u0105 polifoni\u0105, fragmenty recytowane z obszernymi partiami orkiestrowymi. Rozbudowane chora\u0142owe melizmaty zderzaj\u0105 si\u0119 z uporczywym rytmem fokstrota, surowa archaizacja melodii \u2013 z przepychem faktury orkiestrowej, g\u0119ste s\u0142upy akordowe \u2013 ze swobod\u0105 lu\u017ano prowadzonych pojedynczych g\u0142os\u00f3w. Utw\u00f3r chwilami przypomina muzyk\u0119 filmow\u0105 \u2013 r\u00f3wnie\u017c za spraw\u0105 nietypowego instrumentarium, w kt\u00f3rym poczesn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 fale Martenota, na prawykonaniu obs\u0142ugiwane przez ich wynalazc\u0119 Maurice\u2019a. W sk\u0142adzie orkiestry znalaz\u0142y si\u0119 dwa fortepiany, czelesta oraz pot\u0119\u017cna grupa instrument\u00f3w d\u0119tych (w sumie 14 drewnianych wraz z trzema saksofonami i 8 blaszanych z wy\u0142\u0105czeniem rog\u00f3w). Ch\u00f3r pe\u0142ni funkcj\u0119 komentatora akcji, kt\u00f3rej ci\u0119\u017car roz\u0142o\u017cono r\u00f3wnomiernie mi\u0119dzy aktor\u00f3w (na czele z m\u00f3wionymi partiami Joanny i Brata Dominika) i \u015bpiewak\u00f3w (przede wszystkim dwie partie sopranowe \u2013 Dziewicy Marii i \u015bw. Ma\u0142gorzaty \u2013 oraz partia \u015bw. Katarzyny, przeznaczona pierwotnie na kontralt, dzi\u015b powierzana najcz\u0119\u015bciej altom dramatycznym). Specyficzna \u201edwoisto\u015b\u0107\u201d Joanny d\u2019Arc na stosie<\/em>, lawiruj\u0105cej \u2013 podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 monumentalnych dzie\u0142 wokalno-instrumentalnych Honeggera \u2013 mi\u0119dzy oper\u0105 a oratorium, tym dobitniej podkre\u015bla rozd\u017awi\u0119k w przestrzeni narracji, zawieszonej mi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105, mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, mi\u0119dzy sacrum a profanum. Zupe\u0142nie jak dusza Dziewicy Orlea\u0144skiej, ulatuj\u0105ca z dymem stosu w Rouen i obserwuj\u0105ca z dystansu okrutny \u015bwiat, kt\u00f3ry zaprowadzi\u0142 na \u015bmier\u0107 jej doczesn\u0105 nosicielk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podsumowanie III etapu Konkursu Moniuszkowskiego ju\u017c gotowe, ale zmie\u0144my na chwil\u0119 temat – dla higieny uszu i g\u0142owy. Trzy dni temu, 10 maja, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Katowicach kolejny Festiwal Kultura Natura. Upi\u00f3r tym razem nie dotrze, bo mu si\u0119 machina do bilokacji popsu\u0142a, ale gor\u0105co zach\u0119ca Czytelnik\u00f3w, by zainteresowali si\u0119 najbli\u017cszymi koncertami. Ju\u017c dzi\u015b w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-3829","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3829"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3836,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829\/revisions\/3836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}