{"id":4080,"date":"2019-07-27T22:05:44","date_gmt":"2019-07-27T20:05:44","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4080"},"modified":"2019-08-05T16:11:28","modified_gmt":"2019-08-05T14:11:28","slug":"moniuszko-zrozumialy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4080","title":{"rendered":"Moniuszko zrozumia\u0142y"},"content":{"rendered":"<p>Tym razem zaczn\u0119 od kuchni. Po blisko pi\u0119ciu latach istnienia tej strony opowiem Pa\u0144stwu, jak to si\u0119 robi. Ot\u00f3\u017c wstaje si\u0119 rano i bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci zaczyna si\u0119 dzie\u0144 od przeczesywania internetu. To zaj\u0119cie do\u015b\u0107 \u017cmudne i z regu\u0142y trzeba mu po\u015bwi\u0119ci\u0107 co najmniej godzin\u0119. Ulubieni wykonawcy, ulubione utwory, z dawna wyczekiwane rarytasy &#8211; czasem warto zajrze\u0107 na strony innych entuzjast\u00f3w, czasem trzeba potwierdzi\u0107 w\u0142asne przypuszczenia telefonem do lepiej zorientowanych organizator\u00f3w, artyst\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w. W tej dzia\u0142alno\u015bci nie ma miejsca na przypadek: konsekwentnie odrzucam zaproszenia na premiery i koncerty, kt\u00f3re moim zdaniem rokuj\u0105 niewiele &#8211; mimo do\u015b\u0107 agresywnie prowadzonych akcji marketingowych. Z przekonaniem anga\u017cuj\u0119 si\u0119 w przedsi\u0119wzi\u0119cia inicjowane przez ludzi, kt\u00f3rym na sercu le\u017cy przede wszystkim muzyka: zapomniana, przek\u0142amana, lekcewa\u017cona przez wykonawc\u00f3w z g\u0142\u00f3wnego nurtu, wci\u0105\u017c niezrozumiana i fa\u0142szywie interpretowana przez odbiorc\u00f3w.<\/p>\n<p>O Festiwalu Muzyki Polskiej &#8211; skrz\u0119tnie omijanym przez mainstream krytyczny &#8211; wspomina\u0142am ju\u017c kilkakrotnie, mi\u0119dzy innymi w zwi\u0105zku z coroczn\u0105 obecno\u015bci\u0105 El\u017cbiety Szmytki na krakowskiej imprezie. W ubieg\u0142ym sezonie pisa\u0142am z zachwytem o jej recitalu z\u0142o\u017conym z pie\u015bni Chopina. W tym roku, wci\u0105\u017c zdumiona chaotyczno\u015bci\u0105 obchod\u00f3w Roku Moniuszkowskiego, organizowanych na \u0142apu capu, bez dost\u0119pu do wyda\u0144 krytycznych ojca naszej opery narodowej, a co najistotniejsze, bez szczerego przekonania o warto\u015bci jego dorobku &#8211; zdecydowa\u0142am si\u0119 wybra\u0107 na koncert Szmytki i Grzegorza Biegasa we foyer Teatru im. Juliusza S\u0142owackiego, wype\u0142niony w ca\u0142o\u015bci balladami Moniuszki. W ksi\u0105\u017cce programowej Festiwalu nadmieni\u0142am z gorycz\u0105, \u017ce &#8222;przez tyle lat k\u0142adziono nam do g\u0142owy, \u017ce <em>\u015apiewniki domowe <\/em>pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 swoistych almanach\u00f3w dydaktycznych, \u017ce zawarte w nich pie\u015bni mia\u0142y by\u0107 przede wszystkim melodyjne i \u0142atwo wpadaj\u0105ce w ucho, a towarzysz\u0105cy im akompaniament niewyszukany i prosty harmonicznie \u2013 a\u017c w ko\u0144cu dali\u015bmy si\u0119 przekona\u0107. Rozmi\u0142owani w cyklach pie\u015bniowych Schuberta i Schumanna, dorobek Moniuszki traktujemy po macoszemu, tak\u017ce z winy samego kompozytora, kt\u00f3ry w prospekcie pierwszego zeszytu <em>\u015apiewnik\u00f3w<\/em>, og\u0142oszonym jesieni\u0105 1842 roku na \u0142amach \u201eTygodnika Petersburskiego\u201d, pisa\u0142, \u017ce \u201enawet s\u0142absza muzyka, kt\u00f3ra si\u0119 mniej szcz\u0119\u015bliwie uda, przy poezji celuj\u0105cej zyszcze dla siebie pob\u0142a\u017canie\u201d. A przecie\u017c w tych zbiorach mo\u017cna znale\u017a\u0107 nie tylko kr\u00f3tkie piosenki zwrotkowe, ale te\u017c wielocz\u0119\u015bciowe utwory balladowe, pisane z my\u015bl\u0105 o do\u015bwiadczonych, \u015bwiadomych swego warsztatu \u015bpiewakach. Tekst odgrywa w nich rol\u0119 nadrz\u0119dn\u0105, akompaniament wymaga u\u017cycia bogatych \u015brodk\u00f3w pianistycznych, j\u0119zyk muzyczny nosi znamiona du\u017cej indywidualno\u015bci. Zanim wy\u015blemy do lamusa Moniuszkowskie <em>Czaty <\/em>albo <em>\u015awiteziank\u0119<\/em>, warto przeczyta\u0107 recenzj\u0119 z 1844, pi\u00f3ra samego J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego: \u201eGdyby si\u0119 u nas pozna\u0107 mogli na talencie p. St. Moniuszki, nie zazdro\u015bciliby\u015bmy Niemcom \u015bpiewek Schuberta i Mendelssohna-Bartoldy (\u2026). Pi\u0119kne panie (\u2026) niech\u017ce si\u0119 zlituj\u0105 i dowiod\u0105 znajomo\u015bci smaku, przyjmuj\u0105c \u015bpiewnik p. Moniuszki do towarzystwa tych mistrz\u00f3w zagranicznych, tem tylko lepszych od p. Moniuszki, \u017ce mieli szcz\u0119\u015bcie urodzi\u0107 si\u0119 nie u nas i nie u nas ws\u0142awi\u0107\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4091\" src=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67076938_2486190204777036_6583256576306446336_o.jpg 1772w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Grzegorz Biegas i El\u017cbieta Szmytka po recitalu moniuszkowskim we foyer Teatru S\u0142owackiego. Fot. Anna Kaczmarz<\/p>\n<p>Ju\u017c po <em>\u015awiteziance<\/em> w interpretacji Szmytki i Biegasa mia\u0142am ochot\u0119 b\u0142aga\u0107 nasze pi\u0119kne panie i koleg\u00f3w po fachu, \u017ceby poznali si\u0119 na talencie Moniuszki cho\u0107by zaocznie. Kto si\u0119 nie wzdrygnie na podparte Moniuszkowsk\u0105 fraz\u0105 s\u0142owa &#8222;A kto dziewczyna? &#8211; ja nie wiem&#8221;, ten nigdy nie prze\u017cyje w pe\u0142ni poezji Goethego w uj\u0119ciu Schuberta. O zapoznanym geniuszu Wolskiego nie b\u0119d\u0119 wspomina\u0107 po kolejnych interpretacjach i reinterpretacjach <em>Halki<\/em>. O Kraszewskim i Lenartowiczu b\u0119d\u0119 grzmie\u0107 dlatego,\u00a0 \u017ce ka\u017cda z tych rozbudowanych pie\u015bni, a w\u0142a\u015bciwie scen dramatycznych, wymaga niepospolitego kunsztu aktorskiego, zrozumienia tre\u015bci oraz wyczucia stylu, jakimi w krakowskim wykonaniu popisali si\u0119 obydwoje arty\u015bci &#8211; zw\u0142aszcza El\u017cbieta Szmytka, cyzeluj\u0105ca fraz\u0119 zgodnie z wymow\u0105 i prozodi\u0105 tekstu, dykcj\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby zawstydzi\u0107 niejednego mistrza pie\u015bni romantycznej &#8211; nie tylko w Polsce. Wiecz\u00f3r doskona\u0142y, kt\u00f3rego pok\u0142osie znajdzie si\u0119 wkr\u00f3tce na p\u0142ycie Stowarzyszenia Muzyki Polskiej, nagranej kilka dni p\u00f3\u017aniej w sali koncertowej katowickiej Akademii Muzycznej.<\/p>\n<p>Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej mieli\u015bmy okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 Moniuszkowsk\u0105 <em>Halk\u0119 <\/em>we w\u0142oskim przek\u0142adzie Achillesa Bonoldiego, \u015bpiewaka osiad\u0142ego w Wilnie i pierwszego wykonawcy barytonowej partii Jontka w wile\u0144skiej wersji opery. Tym samym przek\u0142adzie, w kt\u00f3rym przed rokiem, na warszawskim festiwalu Chopin i jego Europa, przedstawili j\u0105 soli\u015bci oraz zesp\u00f3\u0142 Europa Galante pod batut\u0105 Fabia Biondiego. Ale w ca\u0142kiem innym uj\u0119ciu muzycznym, bo z braku edycji krytycznej Jan Tomasz Adamus i jego muzycy z Capelli Cracoviensis dokonali w\u0142asnej aran\u017cacji partytury &#8211; opracowanej przed laty, a z punktu widzenia dzisiejszej wiedzy muzykologicznej &#8222;popsutej&#8221; przez Grzegorza Fitelberga w niemal w r\u00f3wnym stopniu, jak pierwotny tekst <em>Jenufy, <\/em>przy kt\u00f3rym Karel Kova\u0159ovic majstrowa\u0142 przed prask\u0105 premier\u0105 opery Janaczka.<\/p>\n<p>Zostawmy na boku kwestie edytorskie: Biondi da\u0142 s\u0142uchaczom &#8211; nie tylko u nas w kraju &#8211; rado\u015b\u0107 obcowania z <em>Halk\u0105 <\/em>jako dzie\u0142em europejskim, kt\u00f3re przyobleka\u0142o odmienne kszta\u0142ty w zale\u017cno\u015bci od uj\u0119cia j\u0119zykowego i zwi\u0105zanej z nim tradycji muzycznej. Tym wi\u0119ksza szkoda &#8211; czemu da\u0142am wyraz w poprzednich tekstach &#8211; \u017ce w partiach solowych obsadzono w\u00f3wczas w wi\u0119kszo\u015bci \u015bpiewak\u00f3w polskich, kt\u00f3rzy realizowali swoje partie bez przekonania, z tekstem w\u0142oskim wstawionym mechanicznie w miejsce orygina\u0142u W\u0142odzimierza Wolskiego i na dodatek podanym fataln\u0105 dykcj\u0105. Pawe\u0142 Orski, dyrektor Festiwalu Muzyki Polskiej, poszed\u0142 ca\u0142kiem innym tropem: do udzia\u0142u w koncertowym wykonaniu &#8222;w\u0142oskiej&#8221; <em>Halki <\/em>w Nowohuckim Centrum Kultury nak\u0142oni\u0142 solist\u00f3w, kt\u00f3rzy poza Jurym Horodeckim &#8211; fenomenalnym odtw\u00f3rc\u0105 postaci Jontka w niedawnej inscenizacji <em>Halki <\/em>w Operze Wroc\u0142awskiej &#8211; potraktowali arcydzie\u0142o Moniuszki jako nieznane cymelium, zanurzone po uszy w stylu w\u0142oskiego belcanta i innych tradycji opery romantycznej. Jako tekst, kt\u00f3ry warto &#8211; i trzeba &#8211; zrozumie\u0107, prze\u017cy\u0107 i wy\u015bpiewa\u0107 z g\u0142\u0119bi trzewi.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4092\" src=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/67187799_2499870746742315_6570520537984925696_o.jpg 1772w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Jury Horodecki, Vladislav Buyalskiy i Konstantin Suchkov na nowohuckim wykonaniu <em>Halki <\/em>pod batut\u0105 Jana Tomasza Adamusa. Fot. Anna Kaczmarz<\/p>\n<p>Skutek przeszed\u0142 wszelkie oczekiwania: niespodziewanym bohaterem wieczoru okaza\u0142 si\u0119 rosyjski baryton Konstantin Suchkov w partii Janusza, od 2017 roku solista Opery w Permie &#8211; \u015bpiewak w pe\u0142ni \u015bwiadomy swojego warsztatu, obdarzony g\u0142osem pe\u0142nym, \u015bwietnie postawionym, urodziwym i doskonale sposobnym do partii szlachcica-hipokryty, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ca m\u0142odzie\u0144cze uczucie w imi\u0119 sarmackiej powinno\u015bci. W nowohuckim wykonaniu role roz\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 wbrew obiegowym interpretacjom g\u0142\u00f3wnych postaci <em>Halki.<\/em> \u015awiadomy swej przewagi Janusz znalaz\u0142 idealne przeciwie\u0144stwo w lirycznej, nabrzmia\u0142ej tragizmem postaci Jontka w uj\u0119ciu Jurego Horodeckiego. Tytu\u0142owa Halka w interpretacji Japonki Yuko Naki &#8211; dysponuj\u0105cej sopranem kr\u0105g\u0142ym i ciemnym, chwilami wr\u0119cz dramatycznym w wyrazie &#8211; wchodzi\u0142a w ostry konflikt z uleg\u0142\u0105, niepewn\u0105 swej pozycji Zofi\u0105 w uj\u0119ciu niezwykle muzykalnej belgijskiej sopranistki Shevy Tehoval. Znakomity debiut &#8211; mimo kilku b\u0142\u0119d\u00f3w intonacyjnych w I akcie &#8211; odnotowa\u0142 m\u0142odziutki Vladislav Buyalskiy w partii Dziemby, jeden z naszych faworyt\u00f3w na ostatnim Konkursie Moniuszkowskim, kt\u00f3rego w drugim etapie warszawskich zmaga\u0144 zgubi\u0142y trema i niewiara we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci. Tym wi\u0119ksza rado\u015b\u0107, \u017ce Orski wy\u0142owi\u0142 t\u0119 per\u0142\u0119 ju\u017c teraz i &#8211; by\u0107 mo\u017ce &#8211; uchyli\u0142 Buyalskiemu wrota do prawdziwej kariery. Odrobin\u0119 zawi\u00f3d\u0142 Renaud Delaigue &#8211; \u015bpiewak do\u015bwiadczony, znakomity odtw\u00f3rca muzyki barokowej, wra\u017cliwy interpretator partii Berliozowskich &#8211; kt\u00f3ry w tej partyturze doszuka\u0142 si\u0119 zbyt wielu trop\u00f3w &#8222;francuskich&#8221; i w rezultacie uczyni\u0142 ze Stolnika niezamierzon\u0105 przez Moniuszk\u0119 posta\u0107 komiczn\u0105.<\/p>\n<p>Z jednej strony wielka rado\u015b\u0107, z drugiej smutek &#8211; \u017ce ta \u017carliwa interpretacja, mimo sporadycznych wahni\u0119\u0107 i potkni\u0119\u0107 w ansamblach, nie zosta\u0142a zarejestrowana z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ej edycji p\u0142ytowej. \u017be t\u0119 cudown\u0105 <em>Halk\u0119<\/em>, kt\u00f3rej w swoim\u00a0 czasie nie powstydzi\u0142by si\u0119 sam Bellini, musimy przechowa\u0107 w pami\u0119ci &#8211; albo z\u0142o\u017cy\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107 ze strz\u0119p\u00f3w &#8211; takich jak fina\u0142 II aktu, kt\u00f3ry niniejszym, w pirackim nagraniu, za zgod\u0105 dyrektora Festiwalu, udost\u0119pniam moim Czytelnikom. Prawda, \u017ce zas\u0142u\u017cy\u0142a na wi\u0119cej?<\/p>\n<audio class=\"wp-audio-shortcode\" id=\"audio-4080-1\" preload=\"none\" style=\"width: 100%;\" controls=\"controls\"><source type=\"audio\/mpeg\" src=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Duet-Janusz-Jontek-i-finale-2.mp3?_=1\" \/><a href=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Duet-Janusz-Jontek-i-finale-2.mp3\">http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Duet-Janusz-Jontek-i-finale-2.mp3<\/a><\/audio>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tym razem zaczn\u0119 od kuchni. Po blisko pi\u0119ciu latach istnienia tej strony opowiem Pa\u0144stwu, jak to si\u0119 robi. Ot\u00f3\u017c wstaje si\u0119 rano i bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci zaczyna si\u0119 dzie\u0144 od przeczesywania internetu. To zaj\u0119cie do\u015b\u0107 \u017cmudne i z regu\u0142y trzeba mu po\u015bwi\u0119ci\u0107 co najmniej godzin\u0119. Ulubieni wykonawcy, ulubione utwory, z dawna wyczekiwane rarytasy &#8211; &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=4080\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4080","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4080"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4080\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4136,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4080\/revisions\/4136"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}