{"id":4248,"date":"2019-09-19T15:30:09","date_gmt":"2019-09-19T13:30:09","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4248"},"modified":"2019-09-21T18:33:26","modified_gmt":"2019-09-21T16:33:26","slug":"wierni-zyciu-az-na-smierc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4248","title":{"rendered":"Wierni \u017cyciu a\u017c na \u015bmier\u0107"},"content":{"rendered":"

Za dwa tygodnie rusza nowy sezon abonamentowy w siedzibie NOSPR – we czwartek 3 pa\u017adziernika zabrzmi Requiem wojenne <\/em>Brittena pod batut\u0105 Charles’a Dutoit, z udzia\u0142em Eveliny Dobra\u010devej, Robina Tritschlera i Dietricha Henschela w partiach solowych, NOSPR, Ch\u00f3ru NFM, Polskiego Narodowego Ch\u00f3ru M\u0142odzie\u017cowego oraz Warszawskiego Ch\u00f3ru Ch\u0142opi\u0119cego. B\u0119dzie to drugi z sze\u015bciu wieczor\u00f3w uj\u0119tych w ramy cyklu „Na \u015bmier\u0107 i \u017cycie” – po przedinauguracyjnym koncercie z okazji obchod\u00f3w 80. rocznicy wybuchu II wojny \u015bwiatowej (17 wrze\u015bnia), na kt\u00f3rym odby\u0142o si\u0119 prawykonanie nowego utworu Prasquala Rozmowy ze \u015bmierci\u0105<\/em>, z solistami Mart\u0105 Wryk i \u0141ukaszem Koniecznym, recytatorem Paw\u0142em Tomaszewskim, {oh!} Orkiestr\u0105 Historyczn\u0105 pod kierunkiem Martyny Pastuszki oraz prowadz\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107 kompozytorem. Cykl zapowiedzia\u0142am w kr\u00f3tkim eseju do ksi\u0105\u017cki programowej sezonu. Publikuj\u0119 go r\u00f3wnie\u017c tutaj, \u017ceby niczego Pa\u0144stwo nie przegapili. Do zobaczenia i us\u0142yszenia w Katowicach!
\n<\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

S\u0105 takie pytania, na kt\u00f3re nie ma odpowiedzi. Albo ich jeszcze nie znamy. A mo\u017ce lepiej, \u017ceby\u015bmy ich nigdy nie poznali, bo strach pomy\u015ble\u0107, co by si\u0119 w\u00f3wczas sta\u0142o z naszym cz\u0142owiecze\u0144stwem. Jedn\u0105 z takich kwestii jest fundamentalne pytanie o sens ludzkiego \u017cycia. Po co w\u0142a\u015bciwie si\u0119 \u017cyje? Po to, \u017ceby si\u0119 urodzi\u0107, dojrze\u0107, rozmno\u017cy\u0107, zestarze\u0107 i umrze\u0107? Tak by\u0142oby najpro\u015bciej, ale cz\u0142owiek w swojej pysze zawsze pragn\u0105\u0142 si\u0119 czym\u015b odr\u00f3\u017cnia\u0107 od reszty natury. Po to, \u017ceby gromadzi\u0107 wci\u0105\u017c nowe do\u015bwiadczenia i d\u0105\u017cy\u0107 t\u0105 drog\u0105 do samodoskonalenia? Tylko w jakim celu, skoro i tak wszyscy umrzemy? Czemu w takim razie s\u0142u\u017cy \u015bmier\u0107? Innych odpowiedzi na te pytania egzystencjalne szukali staro\u017cytni, inaczej pr\u00f3buj\u0105 sobie z nimi radzi\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni. Atei\u015bci dochodz\u0105 do zgo\u0142a odmiennych konkluzji ni\u017c ludzie religijni. Jeszcze innymi \u015bcie\u017ckami b\u0142\u0105kaj\u0105 si\u0119 my\u015bli desperat\u00f3w, co celnie uj\u0105\u0142 Boles\u0142aw Prus z jednym z ostatnich rozdzia\u0142\u00f3w Lalki<\/em>: Wokulskiemu w samob\u00f3jczych halucynacjach uroi\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u201e\u017cy\u0142 kilkadziesi\u0105t lat, a w ci\u0105gu nich tyle pragn\u0105\u0142 i tyle cierpia\u0142, \u017ce martwy \u015bwiat nie zazna\u0142by tego przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107. Goni\u0105c za jednym pragnieniem znajdowa\u0142 tysi\u0105ce innych, uciekaj\u0105c przed jednym cierpieniem wpad\u0142 w morze cierpie\u0144 i tyle odczu\u0142, tyle przemy\u015bla\u0142, tyle poch\u0142on\u0105\u0142 si\u0142 bez\u015bwiadomych, \u017ce w ko\u0144cu obudzi\u0142 przeciw sobie ca\u0142\u0105 natur\u0119\u201d. Wokulski, uratowany od \u015bmierci przez dr\u00f3\u017cnika Wysockiego, nie znalaz\u0142 odpowiedzi na pytanie o sens \u017cycia. Niewykluczone, \u017ce szuka jej do dzi\u015b, skoro Prus \u2013 zamiast u\u015bmierci\u0107 swojego bohatera \u2013 kaza\u0142 mu znikn\u0105\u0107 w niejasnych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce ani \u017cycie, ani \u015bmier\u0107 sensu nie maj\u0105. Ludzko\u015b\u0107 odczuwa jednak potrzeb\u0119 rozwik\u0142ania tej zagadki. Najwra\u017cliwsi uczynili z niej si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci. Poeci, malarze, dramatopisarze \u2013 pokochali cz\u0142owieczy los albo znienawidzili go na \u015bmier\u0107 i \u017cycie. Od setek lat daj\u0105 temu wyraz w swoich dzie\u0142ach. Jak z dylematem ludzkiej egzystencji borykaj\u0105 si\u0119 kompozytorzy, przekonamy si\u0119 w ramach sze\u015bciu koncert\u00f3w w NOSPR.<\/p>\n

Prasqual zdaje si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 jest nauczycielk\u0105 \u017cycia \u2013 wskazywa\u0142yby na to inspiracje literackie Rozm\u00f3w ze \u015bmierci\u0105<\/em>, skomponowanych do poezji Kochanowskiego i tekst\u00f3w zaczerpni\u0119tych z Ksi\u0119gi Umar\u0142ych. Kochanowski u\u0142o\u017cy\u0142 wierszowan\u0105 lekcj\u0119 oswajania \u017ca\u0142oby; autorzy staroegipskiego zbioru dawali \u017cyj\u0105cym instrukcje, jak bezpiecznie przeprowadzi\u0107 zmar\u0142ych w za\u015bwiaty. Narracja muzyczna Prasquala, zawieszona mi\u0119dzy \u015bwiatami i czasem, znajdzie odtw\u00f3rc\u00f3w w g\u0142osach solist\u00f3w, narratora oraz muzyk\u00f3w {oh!} Orkiestry Historycznej pod wodz\u0105 Martyny Pastuszki, zaliczanych do \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wki polskich zespo\u0142\u00f3w instrument\u00f3w dawnych.<\/p>\n

Benjamin Britten, cz\u0142onek ruchu \u015bwiadomych obd\u017cektor\u00f3w, odmawiaj\u0105cych s\u0142u\u017cby wojskowej z powod\u00f3w sumienia, po\u0142\u0105czy\u0142 w swym Requiem wojennym <\/em>tekst mszy \u017ca\u0142obnej z wierszami Wilfreda Owena, poety poleg\u0142ego na froncie francuskim Wielkiej Wojny, tragicznego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry za temat swojej tw\u00f3rczo\u015bci obra\u0142 \u201ewojn\u0119, \u017ca\u0142o\u015b\u0107 wojny i zawart\u0105 w tej \u017ca\u0142o\u015bci poezj\u0119\u201d. Wstrz\u0105saj\u0105ce w swojej wymowie arcydzie\u0142o Brytyjczyka mia\u0142o by\u0107 symbolem ostatecznego pojednania po tragedii kolejnego konfliktu zbrojnego. W Katowicach zabrzmi pod kierownictwem Charlesa Dutoit, kt\u00f3ry wyzna\u0142 w kt\u00f3rym\u015b z wywiad\u00f3w, \u017ce \u0142aci\u0144ski tekst mszy zdawa\u0142 mu kiedy\u015b si\u0119 najpi\u0119kniejszy na \u015bwiecie \u2013 a\u017c do chwili, kiedy Britten spl\u00f3t\u0142 go z wierszami Owena i nada\u0142 mu wymiar prawdziwego cudu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kwartet \u015al\u0105ski. Fot. Magdalena Jod\u0142owska<\/p>\n

Wiecz\u00f3r z udzia\u0142em Kwartetu \u015al\u0105skiego, kt\u00f3ry ma w swoim dorobku przesz\u0142o sto prawykona\u0144 utwor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, b\u0119dzie rozbrzmiewa\u0142 rozmaitymi odcieniami \u017calu. W I Kwartecie <\/em>Bacewicz \u2013 t\u0119sknot\u0105 za krajem przodk\u00f3w, kt\u00f3ra oblek\u0142a si\u0119 w d\u017awi\u0119ki zapami\u0119tanej z dzieci\u0144stwa piosenki litewskiej; w Tenebrae <\/em>Golijova \u2013 niespe\u0142nion\u0105 nadziej\u0105 pokoju na Bliskim Wschodzie; w Elegii <\/em>Cartera \u2013 p\u0142aczem po zawiedzionej mi\u0142o\u015bci. Wstrz\u0105saj\u0105ce Different Trains<\/em> odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 z jednej strony do w\u0142asnych wspomnie\u0144 Reicha z podr\u00f3\u017cy mi\u0119dzy Nowym Jorkiem a Los Angeles, odbywanych po rozwodzie rodzic\u00f3w, z drugiej za\u015b \u2013 do pami\u0119ci ofiar transport\u00f3w \u015bmierci, kt\u00f3re przewo\u017cono w tym samym czasie do oboz\u00f3w zag\u0142ady: \u201ena otwartych wagonach, w mr\u00f3z, kiedy powietrze ci\u0119\u0142o po prostu jak n\u00f3\u017c\u201d. Kompozytor zestawi\u0142 swoje male\u0144kie dzieci\u0119ce nieszcz\u0119\u015bcie z wielk\u0105, przera\u017caj\u0105c\u0105 Zag\u0142ad\u0105 sze\u015bciu milion\u00f3w \u017byd\u00f3w.<\/p>\n

Jeszcze bli\u017cej tajemnicy \u017cycia i \u015bmierci podejdzie Marcel P\u00e9r\u00e8s, w rozbudowanym fresku wokalno-instrumentalnym Mysteria Apocalypsis II<\/em>, do tekst\u00f3w nieznanych szerzej apokryf\u00f3w apokaliptycznych, kt\u00f3re wywar\u0142y istotny wp\u0142yw na przekaz kilku religii: judaizmu, chrze\u015bcija\u0144stwa, a nawet niekt\u00f3rych od\u0142am\u00f3w islamu. O tym, co si\u0119 wydarzy w dniach ostatecznych, opowie sw\u0105 muzyk\u0105 za\u0142o\u017cyciel legendarnego Ensemble Organum \u2013 eksperymentator obdarzony niezwyk\u0142\u0105 wyobra\u017ani\u0105 muzyczn\u0105, wokalista zahartowany w tyglu wielu kultur, niestrudzony wskrzesiciel dawno umar\u0142ych \u015bpiew\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Marcel P\u00e9r\u00e8s. Fot. Piotr \u0141ysakowski<\/p>\n

Symfonia tragiczna <\/em>Mahlera sama przez si\u0119 stanowi zagadk\u0119: pisana w czasach, kiedy w \u017cyciu kompozytora wszystko uk\u0142ada\u0142o si\u0119 jak w bajce, przesz\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat przed wybuchem wojny, kt\u00f3ra mia\u0142a poch\u0142on\u0105\u0107 miliony istnie\u0144, zmie\u015b\u0107 z powierzchni ziemi najm\u0142odszych, najzdolniejszych, najbardziej potrzebnych i kochanych. Dyrygent Wilhelm Furtw\u00e4ngler nazwa\u0142 j\u0105 \u201epierwszym przejawem ca\u0142kowitego nihilizmu w dziejach muzyki\u201d. Leonard Bernstein poszed\u0142 krok dalej i og\u0142osi\u0142 Sz\u00f3st\u0105<\/em> jako proroctwo zag\u0142ady rodzaju ludzkiego. Trzykrotne uderzenie m\u0142ota w finale utworu, \u201epodobne do odg\u0142osu spadaj\u0105cego topora\u201d, przypiecz\u0119tuje koncert pod batut\u0105 Dominga Hindoyana, kt\u00f3ry zdobywa\u0142 szlify dyrygenckie mi\u0119dzy innymi u Bernarda Haitinka, jednego z najwybitniejszych interpretator\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci Gustawa Mahlera.<\/p>\n

Wreszcie Romeo i Julia <\/em>Berlioza \u2013 rzadko wykonywana, nietypowo skonstruowana i wymagaj\u0105ca bardzo rozbudowanej obsady symfonia dramatyczna, u kt\u00f3rej \u017ar\u00f3de\u0142 leg\u0142o nie tylko uwielbienie kompozytora dla tw\u00f3rczo\u015bci Szekspira, ale te\u017c niemal tragiczna w skutkach mi\u0142o\u015b\u0107 do pewnej irlandzkiej aktorki szekspirowskiej, kt\u00f3r\u0105 Berlioz ujrza\u0142 po raz pierwszy na scenie w\u0142a\u015bnie w roli Julii. Dzie\u0142o powstawa\u0142o etapami przez kilkana\u015bcie lat i doczeka\u0142o si\u0119 prawykonania ju\u017c po \u015blubie z Harriet Smithson. Niewiele jednak brakowa\u0142o, by nieodwzajemniane przez pi\u0119\u0107 lat zaloty sko\u0144czy\u0142y si\u0119 samob\u00f3jstwem kompozytora. Ostatecznie, zamiast si\u0119 zabi\u0107, Berlioz odnalaz\u0142 sens \u017cycia w pisaniu Symfonii fantastycznej. <\/em>Dopiero p\u00f3\u017aniej, kiedy ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Harriet okaza\u0142o si\u0119 katastrof\u0105 \u2013 w pe\u0142ni doceni\u0142 geniusz narracyjny Szekspira, kt\u00f3ry u\u015bmierci\u0142 oboje kochank\u00f3w u zarania ich mi\u0142o\u015bci. Monumentaln\u0105 symfoni\u0119 francuskiego romantyka poprowadzi nowy szef artystyczny NOSPR, Lawrence Foster.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Lawrence Foster. Fot. Marc Ginot<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my do Wokulskiego i jego pesymistycznych konkluzji: \u201eJedyn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nie zawodzi i nie k\u0142amie, jest chyba \u2013 \u015bmier\u0107…\u201d. Na szcz\u0119\u015bcie dobra muzyka nie ma wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Rzadko zawodzi, przewa\u017cnie nie k\u0142amie i cz\u0119sto przywraca wiar\u0119 w \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za dwa tygodnie rusza nowy sezon abonamentowy w siedzibie NOSPR – we czwartek 3 pa\u017adziernika zabrzmi Requiem wojenne Brittena pod batut\u0105 Charles’a Dutoit, z udzia\u0142em Eveliny Dobra\u010devej, Robina Tritschlera i Dietricha Henschela w partiach solowych, NOSPR, Ch\u00f3ru NFM, Polskiego Narodowego Ch\u00f3ru M\u0142odzie\u017cowego oraz Warszawskiego Ch\u00f3ru Ch\u0142opi\u0119cego. B\u0119dzie to drugi z sze\u015bciu wieczor\u00f3w uj\u0119tych w ramy … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4248","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4248"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4255,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4248\/revisions\/4255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}