{"id":4256,"date":"2019-09-24T21:45:17","date_gmt":"2019-09-24T19:45:17","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4256"},"modified":"2019-09-24T23:41:24","modified_gmt":"2019-09-24T21:41:24","slug":"cztery-wieczory-ze-strasznym-moralem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4256","title":{"rendered":"Cztery wieczory ze strasznym mora\u0142em"},"content":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142am w\u0142a\u015bnie z wyprawy do Theater an der Wien – w ramach swoistego rekonesansu przed grudniow\u0105 premier\u0105 Halki <\/em>pod batut\u0105 \u0141ukasza Borowicza i w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego. O wra\u017ceniach z nowej wiede\u0144skiej inscenizacji Rusa\u0142ki <\/em>napisz\u0119 za kilka dni, a tymczasem wr\u00f3c\u0119 do operowego w\u0105tku tegorocznego festiwalu Chopin i jego Europa – bo w skrzynce zasta\u0142am najnowszy numer „Ruchu Muzycznego”, a w nim – opr\u00f3cz obszernych blok\u00f3w tekst\u00f3w o Wandzie Landowskiej i Bogus\u0142awie Schaefferze, rozmowy Barbary Schabowskiej z pianistk\u0105 Emili\u0105 Sitarz i wielu innych r\u00f3\u017cno\u015bci – tak\u017ce moj\u0105 recenzj\u0119 z koncertowych wykona\u0144 Krakowiak\u00f3w i g\u00f3rali, Flisa, Korsarza <\/em>i Strasznego dworu. <\/em>Z do\u015b\u0107 ponur\u0105 konkluzj\u0105. Sierpniowo-wrze\u015bniowy RM ju\u017c w kioskach, a relacja z ChiJE b\u0105d\u017a Chopiej\u00f3w, jak kto woli, tak\u017ce u mnie na stronie.<\/p>\n

***<\/p>\n

Jestem zwierz\u0119ciem teatralnym i koncertowe wykonania oper wci\u0105\u017c przyjmuj\u0119 z mieszanymi uczuciami. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce w dobie permanentnego kryzysu w kulturze bywaj\u0105 czasem jedynym sposobem na przedstawienie s\u0142uchaczom dzie\u0142 zapomnianych i nierokuj\u0105cych szans wp\u0142ywu z bilet\u00f3w w przypadku wprowadzenia utworu na scen\u0119. Muzycy s\u0105 przewa\u017cnie \u015bwiadomi estradowych ogranicze\u0144, dlatego staraj\u0105 si\u0119 \u201ewycisn\u0105\u0107\u201d ze swoich wykona\u0144 najwi\u0119cej, ile si\u0119 da. Ren\u00e9 Jacobs i John Eliot Gardiner daj\u0105 Monteverdiego i Berlioza bez dekoracji, ale w skromnych kostiumach, przede wszystkim za\u015b z pieczo\u0142owicie opracowanym ruchem aktorskim, co z g\u00f3ry wyklucza \u015bpiewanie z nut. Opera North w Leeds, kt\u00f3rej kana\u0142 nie mie\u015bci du\u017cej orkiestry, co roku uwzgl\u0119dnia w swoim repertuarze oper\u0119 wielkoobsadow\u0105 w wersji p\u00f3\u0142scenicznej, po czym prezentuje j\u0105 przez kilka tygodni w najbardziej presti\u017cowych salach koncertowych.<\/p>\n

Niestety, u nas wci\u0105\u017c s\u0105 to wydarzenia jednorazowe, cz\u0119sto powi\u0105zane z nagraniem materia\u0142u na \u017cywo lub promocj\u0105 wcze\u015bniej wydanej p\u0142yty. Tym razem jednak postanowi\u0142am nie narzeka\u0107 \u2013 w programie tegorocznego festiwalu Chopin i jego Europa znalaz\u0142y si\u0119 a\u017c cztery wieczory operowe. Na pierwszy czeka\u0142am z autentyczn\u0105 niecierpliwo\u015bci\u0105. Na kolejne dwa \u2013 szczerze zaintrygowana. Tylko ostatni od pocz\u0105tku zapowiada\u0142 si\u0119 na katastrof\u0119 i potwierdzi\u0142 moje obawy z nawi\u0105zk\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

V\u00e1clav Luks. Fot. Wojciech Grz\u0119dzi\u0144ski\/NIFC<\/p>\n

Krakowiak\u00f3w i G\u00f3rali<\/em> Stefaniego\/Bogus\u0142awskiego darz\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 szczer\u0105 i bezwstydn\u0105. \u017badna to pierwsza opera narodowa, raczej bezpretensjonalny wodewil, rzecz jeszcze w niedawnych czasach mo\u017cliwa do wykonania si\u0142ami p\u00f3\u0142amatorskimi \u2013 a przecie\u017c zdradzaj\u0105ca \u017cyw\u0105 inspiracj\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Mozarta, Cimarosy i Salieriego, a w warstwie tekstowej nios\u0105ca mocne przes\u0142anie o\u015bwieceniowe z silnie zaznaczonym akcentem maso\u0144skim. I zgodnie z oczekiwaniami, nie zawiod\u0142am si\u0119 na grze oraz \u015bpiewie Collegium 1704 pod batut\u0105 V\u00e1clava Luksa \u2013 aczkolwiek wola\u0142abym, \u017ceby by\u0142y bardziej spontaniczne, \u201eod ucha\u201d, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce Stefani nie sublimowa\u0142 ludowych melodii, tylko stosowa\u0142 je w skali jeden do jednego. Cz\u0119sto ze znakomitym skutkiem: s\u0142ynne kuplety \u015awistosa i Morgala znacznie wi\u0119cej maj\u0105 wsp\u00f3lnego z tradycj\u0105 podhala\u0144sk\u0105 ni\u017c \u201ehuculskie\u201d ta\u0144ce g\u00f3ralskie Moniuszki w Halce<\/em>. To jednak pomniejszy zarzut: gorzej, \u017ce wykonawcy zburzyli porz\u0105dek dramaturgiczny utworu, usuwaj\u0105c ze\u0144 dialogi m\u00f3wione. W sytuacji, kiedy \u015bpiewacy musieli wzi\u0105\u0107 na siebie dwie albo i trzy partie, radosna intryga Krakowiak\u00f3w<\/em> pozosta\u0142a czytelna tylko dla wielbicieli, kt\u00f3rzy znaj\u0105 ten utw\u00f3r na pami\u0119\u0107. Szkoda tym wi\u0119ksza, \u017ce w przedsi\u0119wzi\u0119cie zaanga\u017cowali si\u0119 wokali\u015bci naprawd\u0119 znakomici, zw\u0142aszcza panowie: aksamitnog\u0142osy, mo\u017ce zanadto subtelny bas-baryton Tom\u00e1\u0161 \u0160elc w partii Bardosa, \u015bwietny bas Jan Martin\u00edk w roli Bryndasa i jak zwykle niezawodny Krystian Adam jako Stach i Morgal. Z\u0142a wiadomo\u015b\u0107 dla nabywc\u00f3w \u015bwie\u017co wydanych p\u0142yt: w nagraniu uwzgl\u0119dniono dialogi, ale m\u00f3wione przez aktor\u00f3w dramatycznych, co jeszcze bardziej pot\u0119guje chaos obsadowy. Szkoda, cho\u0107 p\u0142yt\u0119 mimo wszystko polecam.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fabio Biondi. Fot. Wojciech Grz\u0119dzi\u0144ski\/NIFC<\/p>\n

Innego rodzaju w\u0105tpliwo\u015bci opad\u0142y mnie przy wykonaniu Flisa<\/em> Moniuszki przez solist\u00f3w, Ch\u00f3r Opery i Filharmonii Podlaskiej oraz orkiestr\u0119 Europa Galante pod dyrekcj\u0105 Fabia Biondiego. Podobnie jak w ubieg\u0142orocznej Halce<\/em>, tempa bywa\u0142y zaskakuj\u0105ce, a faktury przywodzi\u0142y bardziej na my\u015bl tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Aubera, Meyerbeera i Hal\u00e9vy\u2019ego ni\u017c poczciwego Moniuszki w uj\u0119ciu Fitelberga. To jednak nale\u017cy zapisa\u0107 na korzy\u015b\u0107 wykonania \u2013 po stronie \u201ewinien\u201d uplasowa\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 solist\u00f3w: \u015bpiewaj\u0105cy brzydkim, tubalnym basem Aleksander Teliga (Antoni), nie do\u015b\u0107 pewny Wojtek Gierlach w partii Sz\u00f3staka, zanadto dramatyczna w roli niewinnej i naiwnej Zosi Ewa Tracz. Dobrze sprawi\u0142 si\u0119 Mariusz Godlewski \u2013 \u015bpiewaj\u0105cy z pocz\u0105tku do\u015b\u0107 \u201erzadkim\u201d, gin\u0105cym w fatalnych warunkach akustycznych barytonem, kt\u00f3ry stopniowo nabiera\u0142 mocy i si\u0142y wyrazu w komicznej partii fryzjera Jakuba. Bohaterem wieczoru okaza\u0142 si\u0119 brazylijski tenor Matheus Pompeu (Franek) \u2013 \u015bpiewak wzbudzaj\u0105cy najwy\u017cszy podziw nie tyle si\u0142\u0105 i barw\u0105 g\u0142osu, ile fenomenaln\u0105 emisj\u0105, kt\u00f3ra wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia go na korzy\u015b\u0107 od wi\u0119kszo\u015bci polskich \u015bpiewak\u00f3w, podaj\u0105cych tekst u Moniuszki bez zrozumienia i dykcj\u0105, kt\u00f3rej powstydzi\u0142by si\u0119 niejeden obcokrajowiec. W sumie wa\u017cne do\u015bwiadczenie, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na intryguj\u0105c\u0105 gr\u0119 orkiestry i znakomit\u0105 prac\u0119 bia\u0142ostockiego ch\u00f3ru pod dyrekcj\u0105 Violetty Bieleckiej.<\/p>\n

Muzycy Biondiego czuli si\u0119 jednak bardziej na miejscu we w\u0142oskim Korsarzu<\/em> \u2013 operze, kt\u00f3ra popad\u0142a w zapomnienie nie bez udzia\u0142u swojego tw\u00f3rcy. Verdi biedzi\u0142 si\u0119 nad t\u0105 partytur\u0105 blisko cztery lata, a gdy wreszcie j\u0105 uko\u0144czy\u0142 \u2013 porzuci\u0142 j\u0105 jak niechciane dziecko, zdaj\u0105c si\u0119 bez reszty na decyzje wydawc\u00f3w. Wiedzia\u0142, co robi \u2013 Korsarz <\/em>jest jednym z najmniej natchnionych utwor\u00f3w w dorobku Verdiego, kompozycj\u0105, kt\u00f3ra r\u00f3wnie dobrze mog\u0142aby wyj\u015b\u0107 spod pi\u00f3ra kt\u00f3rego\u015b z niezbyt uzdolnionych na\u015bladowc\u00f3w mistrza. Je\u015bli mog\u0142a si\u0119 czymkolwiek zapisa\u0107 w pami\u0119ci s\u0142uchaczy, to obficie ornamentowanymi ariami Medory i Gulnary, kt\u00f3re w wykonaniu Ilony Mataradze i Karen Gardeazabal uwiod\u0142y publiczno\u015b\u0107 najwy\u017cej pi\u0119kn\u0105 barw\u0105 g\u0142osu. W\u015br\u00f3d pan\u00f3w zn\u00f3w triumfowa\u0142 Pompeu \u2013 zw\u0142aszcza w przejmuj\u0105cym, poprzedzonym solo alt\u00f3wki i wiolonczeli recytatywie Corrado w III akcie. Mniejsze wra\u017cenie wywar\u0142 Aleksey Bogdanov w partii Seida \u2013 obdarzony barytonem d\u017awi\u0119cznym i no\u015bnym, chwilami jednak zanadto ekspresyjnym.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Grzegorz Nowak. Fot Wojciech Grz\u0119dzi\u0144ski\/NIFC<\/p>\n

Tym samym nieuchronnie zbli\u017camy si\u0119 do fina\u0142u: wykonania Strasznego dworu<\/em> z Orkiestr\u0105 XVIII wieku, w przeznaczonym na zupe\u0142nie inny sk\u0142ad opracowaniu Sikorskiego z 1937 roku, pod batut\u0105 Grzegorza Nowaka \u2013 dyrygenta, kt\u00f3ry po wielekro\u0107 da\u0142 dowody, \u017ce nie umie sobie poradzi\u0107 z zespo\u0142em instrument\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych w zupe\u0142nie standardowych warunkach kana\u0142u orkiestrowego w TW-ON. Spodziewa\u0142am si\u0119 z\u0142ego koncertu \u2013 nie spodziewa\u0142am si\u0119 katastrofy, zawinionej tak\u017ce przez dob\u00f3r solist\u00f3w: ot\u00f3\u017c w barytonowej partii Miecznika obsadzono bas-barytona Tomasza Koniecznego, tymczasem w basowej partii Zbigniewa musia\u0142 odnale\u017a\u0107 si\u0119 baryton Mariusz Godlewski, sk\u0105din\u0105d \u015bwietny Miecznik. \u015apiewak\u00f3w najch\u0119tniej zostawi\u0142abym w spokoju, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105c im konieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy z dyrygentem, kt\u00f3ry nie odr\u00f3\u017cnia mazura od oberka i wymaga od orkiestry rozszerzenia wolumenu, kiedy tynk ju\u017c si\u0119 sypie z sufitu. Nie puszcz\u0119 jednak mimochodem operetkowej maniery Ma\u0142gorzaty Walewskiej w partii Cze\u015bnikowej, pr\u00f3buj\u0105cej w ten spos\u00f3b zamaskowa\u0107 \u2013 nieskutecznie \u2013 mankamenty warsztatu wokalnego. Nie zmilcz\u0119 \u015bcie\u015bnionej emisji Arnolda Rutkowskiego (Stefan) i fatalnej dykcji Edyty Piaseckiej (Hanna). Nie usprawiedliwi\u0119 karykatury arii Miecznika w wykonaniu Tomasza Koniecznego \u2013 dusz\u0105cego si\u0119 w g\u00f3rze, w dole skanduj\u0105cego s\u0142owa niepi\u0119kn\u0105 barw\u0105, nieschodz\u0105cego ani przez chwil\u0119 poni\u017cej fortissimo. Straszny dw\u00f3r <\/em>\u015bpiewem stoi \u2013 nie wiem, jak ocenia\u0107 wykonanie, w kt\u00f3rym soli\u015bci i ch\u00f3r z trudem przebijali si\u0119 przez orkiestr\u0119, i to instrument\u00f3w dawnych. Niekt\u00f3rzy napomykali o skandalu \u2013 chyba s\u0142usznie, skoro to kuriozum ma jeszcze trafi\u0107 na p\u0142yt\u0119.<\/p>\n

Polska jest jednak dziwnym krajem: organizowanie koncert\u00f3w operowych wsz\u0119dzie wynika z oszcz\u0119dno\u015bci, a u nas s\u0142u\u017cy wyrzucaniu pieni\u0119dzy w b\u0142oto. Czy\u017cby\u015bmy mieli ich za du\u017co?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142am w\u0142a\u015bnie z wyprawy do Theater an der Wien – w ramach swoistego rekonesansu przed grudniow\u0105 premier\u0105 Halki pod batut\u0105 \u0141ukasza Borowicza i w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego. O wra\u017ceniach z nowej wiede\u0144skiej inscenizacji Rusa\u0142ki napisz\u0119 za kilka dni, a tymczasem wr\u00f3c\u0119 do operowego w\u0105tku tegorocznego festiwalu Chopin i jego Europa – bo w skrzynce zasta\u0142am … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4256","6":"format-standard","7":"category-prasowka","8":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4256"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4261,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256\/revisions\/4261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}