Caruso s\u0142yn\u0105\u0142 z fenomenalnej techniki i bardzo szerokiego wolumenu, nikt by go jednak nie nazwa\u0142 tenorem wagnerowskim, cho\u0107 zdarzy\u0142o mu si\u0119 kilka razy za\u015bpiewa\u0107 Lohengrina. Idealny wykonawca partii z dzie\u0142 Wagnera kojarzy si\u0119 dzi\u015b z posiadaczem \u2013 lub posiadaczk\u0105 \u2013 g\u0142osu o nieprzeci\u0119tnej sile, zdolnego nie\u015b\u0107 si\u0119 ponad ogromn\u0105 orkiestr\u0105 nawet we fragmentach granych w najwy\u017cszej dynamice. W nast\u0119pnej kolejno\u015bci wymienia si\u0119 tak zwane stamina<\/em>, czyli przygotowanie kondycyjne do wytrwania w tak wy\u015brubowanej formie wokalnej do ko\u0144ca spektaklu. Czasem napomyka si\u0119 o nieskazitelnej dykcji i p\u0142ynnej znajomo\u015bci niemczyzny. O charakterystycznej barwie g\u0142os\u00f3w dramatycznych wspomina si\u0119 jakby rzadziej. Prawie nigdy o elementach kojarzonych z dawnym stylem bel canto \u2013 technice messa di voce<\/em>, polegaj\u0105cej na p\u0142ynnym regulowaniu nat\u0119\u017cenia g\u0142o\u015bno\u015bci w obr\u0119bie jednego d\u017awi\u0119ku; sztuce dopasowania w\u0142a\u015bciwo\u015bci brzmieniowych g\u0142osu do niesionych przez muzyk\u0119 emocji; umiej\u0119tno\u015bci \u015bpiewania legato <\/em>i prawid\u0142owego rozk\u0142adania akcent\u00f3w we frazie.<\/p>\n W ubieg\u0142ym stuleciu, a nawet na pocz\u0105tku XXI wieku zdarzali si\u0119 jeszcze \u015bpiewacy, kt\u00f3ry \u0142\u0105czyli urod\u0119 g\u0142osu z doskona\u0142\u0105 technik\u0105, atletyczn\u0105 kondycj\u0105 i \u201ewagnerowskim\u201d rzekomo wolumenem. Du\u0144ski heldentenor Lauritz Melchior schodzi\u0142 ze sceny po Tristanie<\/em> \u015bwie\u017cutki, jakby dopiero wsta\u0142 z \u0142\u00f3\u017cka, a na przedstawieniu Walkirii<\/em> w Bostonie, 30 marca 1940 roku, trzyma\u0142 s\u0142ynny zew \u201eW\u00e4lse, W\u00e4lse\u201d przez ponad p\u00f3\u0142 minuty, po kilkana\u015bcie sekund fortissimo<\/em> na d\u017awi\u0119kach Ges i G. Szwedzka sopranistka Birgit Nilsson za\u015bpiewa\u0142a Izold\u0119 208 razy, czym zdaniem pewnego z\u0142o\u015bliwca zas\u0142u\u017cy\u0142a sobie na miejsce w muzeum obok wraku okr\u0119tu Vasa. Sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciotrzyletnia Waltraud Meier, by\u0107 mo\u017ce najwybitniejsza \u015bpiewaczka wagnerowska naszych czas\u00f3w, oklaskiwana r\u00f3wnie gor\u0105co w partiach sopranowych i mezzosopranowych, w ubieg\u0142ym sezonie wr\u00f3ci\u0142a triumfalnie na deski Festspielhausu w Bayreuth jako Ortruda w Lohengrinie<\/em>, a za p\u00f3\u0142 roku wyst\u0105pi w partii Waltrauty w wiede\u0144skim Zmierzchu bog\u00f3w<\/em>.<\/p>\n Niezniszczalni? Pot\u0119\u017cni jak bogowie? Obdarzeni g\u0142osami, od kt\u00f3rych dr\u017cy ziemia i szyby w oknach p\u0119kaj\u0105? Mi\u0142o\u015bnicy Wagnera, zas\u0142uchani w nagrania artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy odnosili najwi\u0119ksze sukcesy trzydzie\u015bci albo i pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu, za\u0142amuj\u0105 r\u0119ce nad upadkiem sztuki wokalnej i z otwartymi ramionami witaj\u0105 ka\u017cdego \u015bpiewaka, kt\u00f3ry zdo\u0142a si\u0119 przedrze\u0107 przez g\u0119ste szyki wsp\u00f3\u0142czesnej wielkiej orkiestry. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na z\u0142ote lata Bayreuth, cz\u0119sto wynosz\u0105 pod niebiosa niezr\u00f3wnany potencja\u0142 wspomnianego ju\u017c Lauritza Melchiora. Tymczasem Du\u0144czyk odnosi\u0142 najwi\u0119ksze sukcesy za Oceanem, w wiecznie z\u0142aknionej blichtru Metropolitan Opera: w \u015bwi\u0105tyni na Zielonym Wzg\u00f3rzu mia\u0142 tylu\u017c wielbicieli, co zagorza\u0142ych wrog\u00f3w, zarzucaj\u0105cych mu t\u0119pe efekciarstwo, epatowanie decybelami i lekcewa\u017cenie idei kompozytora.<\/p>\n Warto te\u017c mie\u0107 na uwadze, \u017ce za wyko\u015blawienie naszych wyobra\u017ce\u0144 o estetyce \u015bpiewu wagnerowskiego w du\u017cej mierze odpowiadaj\u0105 rzekomi stra\u017cnicy tradycji. Wystarczy wspomnie\u0107 os\u0142awione Bayreuth bark<\/em> \u2013 \u201ebayreuckie szczekanie\u201d, jak nazwa\u0142 to George Bernard Shaw, czyli obyczaj przesadnego akcentowania sp\u00f3\u0142g\u0142osek, kosztem urody d\u017awi\u0119ku i precyzji linii melodycznej. Prawdopodobnie u \u017ar\u00f3de\u0142 tego manieryzmu le\u017cy przek\u0142amany apel Cosimy Wagner, kt\u00f3ra wymaga\u0142a od \u201eswoich\u201d \u015bpiewak\u00f3w precyzyjnej i klarownej dykcji. Do\u0142\u00f3\u017cmy do tego mity interpretacyjne, utrwalane nieraz przez muzyk\u00f3w \u015bwiatowego formatu \u2013 cho\u0107by tez\u0119 podnoszon\u0105 przez Christiana Thielemanna, \u017ce Lohengrin, jako istota \u201ez innego wymiaru\u201d, powinien \u015bpiewa\u0107 \u201eobc\u0105 emisj\u0105\u201d, w innym stylu ni\u017c pozostali protagoni\u015bci \u2013 a sko\u0144czymy w muzycznej stajni Augiasza, kt\u00f3r\u0105 jaki\u015b lito\u015bciwy Herkules powinien wreszcie posprz\u0105ta\u0107.<\/p>\n \u015awiat opery poklasycznej jest w og\u00f3le dziwnie odporny na pr\u00f3by wci\u0105gni\u0119cia go w nurt wykonawstwa historycznego. Protestuje nie tylko publiczno\u015b\u0107, wci\u0105\u017c wierna kultowi gwiazd i rozmi\u0142owana w snobistycznej atmosferze wielkich dom\u00f3w operowych, lecz i sami muzycy, kt\u00f3rzy rekonstrukcj\u0119 dawnych praktyk wci\u0105\u017c kojarz\u0105 z \u201ecienkimi\u201d g\u0142osami kontratenor\u00f3w i wiecznie rozstrojon\u0105 orkiestr\u0105 instrument\u00f3w z epoki. O tym, \u017ce pionierom HIP \u2013 przez w\u0142asne niedostatki \u2013 uda\u0142o si\u0119 zaszczepi\u0107 w \u015bwiadomo\u015bci s\u0142uchaczy ca\u0142kiem zafa\u0142szowany obraz muzyki barokowej, pisa\u0142am ju\u017c nieraz. Najwy\u017cszy czas zrozumie\u0107, jak dalekie od naszych wyobra\u017ce\u0144 by\u0142o brzmienie \u201epierwotnych\u201d g\u0142os\u00f3w wagnerowskich. A potem spr\u00f3bowa\u0107 us\u0142ysze\u0107 je uchem duszy \u2013 bo wszystkie odesz\u0142y w niebyt przed wielk\u0105 rewolucj\u0105 fonograficzn\u0105.<\/p>\n Zacznijmy przewrotnie \u2013 od Rossiniego. To jeden z pierwszych kompozytor\u00f3w w dziejach opery, kt\u00f3ry pogodzi\u0142 si\u0119 z nieuchronnym zmierzchem kastrat\u00f3w i pr\u00f3cz obsadzania w partiach bohaterskich pa\u0144 en travesti <\/em>(cho\u0107by w \u201epolskiej\u201d operze Sigismondo<\/em>), zacz\u0105\u0142 dawa\u0107 pole do popisu tenorom. By\u0142y to jednak g\u0142osy ca\u0142kiem odmienne od dzisiejszego wzorca \u015bpiewu rossiniowskiego \u2013 tenory lekkie, atakuj\u0105ce wysokie d\u017awi\u0119ki mieszan\u0105 technik\u0105 falsettone <\/em>lub wr\u0119cz falsetem, w brzmieniu zapewne zbli\u017cone do bardziej \u201em\u0119skich\u201d wsp\u00f3\u0142czesnych kontratenor\u00f3w (na przyk\u0142ad Henriego Ledroit) i haute-contre\u2019\u00f3w (na przyk\u0142ad Erica Mariona). Pierwszy tenor w historii, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 byka za rogi i za\u015bpiewa\u0142 wysokie C pe\u0142nym g\u0142osem piersiowym, nazywa\u0142 si\u0119 Gilbert Duprez i uczyni\u0142 to w arii Arnolda \u201eSuivez-moi\u201d z IV aktu Wilhelma Tella <\/em>Rossiniego, na paryskim wznowieniu opery w 1837 roku. Jego wyczyn wzbudzi\u0142 mieszane uczucia. Rossini wpad\u0142 w sza\u0142 i por\u00f3wna\u0142 \u015bpiew Dupreza do rz\u0119\u017cenia kap\u0142ona z poder\u017cni\u0119tym gard\u0142em. Zanim eksperyment przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w rutyn\u0119, min\u0119\u0142y dziesi\u0119ciolecia \u2013 granica zosta\u0142a jednak przekroczona i \u201eawangardowi\u201d kompozytorzy tamtego czasu zacz\u0119li pisa\u0107 specjalnie pod niezwyk\u0142y g\u0142os Dupreza: dotyczy to mi\u0119dzy innymi tytu\u0142owej partii w Benvenuto Cellinim <\/em>Berlioza i roli Edgarda w \u0141ucji z Lammermooru<\/em> Donizettiego. Tak narodzi\u0142 si\u0119 pierwszy \u201etenor bohaterski\u201d \u2013 kt\u00f3ry w ocenie dzisiejszych krytyk\u00f3w m\u00f3g\u0142by uj\u015b\u0107 za zanadto liryczny w por\u00f3wnaniu z g\u0142osem Juana Diego Fl\u00f3reza.<\/p>\n Josef Tichatschek<\/p>\n A teraz uwaga: Rienzi<\/em>, w kt\u00f3rym w posta\u0107 ostatniego trybuna wcieli\u0142 si\u0119 Josef Tichatschek, jeden z najulubie\u0144szych tenor\u00f3w Wagnera, mia\u0142 prapremier\u0119 w 1842 roku, zaledwie pi\u0119\u0107 lat po wspomnianym popisie Dupreza. Trzy lata p\u00f3\u017aniej kompozytor powierzy\u0142 Tichatschkowi rol\u0119 Tannh\u00e4usera na drezde\u0144skiej premierze dzie\u0142a. Tym razem \u015bpiewak zawi\u00f3d\u0142, cz\u0119\u015bciowo jednak z przyczyn obiektywnych \u2013 w opinii fachowc\u00f3w oraz samych zainteresowanych to jedna z trudniejszych partii tenorowych w ca\u0142ym dorobku kompozytora, zdaniem niekt\u00f3rych bardziej mordercza ni\u017c Tristan. Sam Wagner zdawa\u0142 sobie z tego spraw\u0119 i by\u0107 mo\u017ce dlatego poprosi\u0142 Tichatschka, \u017ceby wr\u00f3ci\u0142 do niej po latach, we wznowieniu z 1858 roku, na tej samej scenie w Dre\u017anie. Tichatschek wielokrotnie \u015bpiewa\u0142 te\u017c Lohengrina \u2013 parti\u0119 kojarzon\u0105 dzi\u015b z l\u017cejszym \u201efachem\u201d wagnerowskim, tak zwanym Jugendlicherheldentenor<\/em>, czyli m\u0142odzie\u0144czym heldentenorem.<\/p>\n Tichatschek, kt\u00f3rego Wagner podziwia\u0142 nie tylko za \u201ewspania\u0142y g\u0142os\u201d, ale te\u017c wielk\u0105 muzykalno\u015b\u0107, wyst\u0119powa\u0142 na \u00f3wczesnych scenach mi\u0119dzy innymi w operach Glucka, Mozarta, Webera, Marschnera, Boieldieu, Aubera, Nicolaia, Meyerbeera i Spohra \u2013 czyli repertuarze, kt\u00f3rego dzisiejsi \u015bpiewacy wagnerowscy unikaj\u0105 jak zarazy. Pow\u00f3d? Ot\u00f3\u017c zapewne nie daliby sobie z nim rady. Olbrzymie rozmiary scen i pot\u0119\u017cne brzmienie wsp\u00f3\u0142czesnych orkiestr \u2013 zwi\u0105zane nie tylko z unowocze\u015bnieniem konstrukcji wi\u0119kszo\u015bci instrument\u00f3w, ale te\u017c z gigantomani\u0105 wszechw\u0142adnych dyrygent\u00f3w, kt\u00f3rzy dopiero niedawno zacz\u0119li ust\u0119powa\u0107 pola r\u00f3wnie wszechw\u0142adnym re\u017cyserom \u2013 poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 gwa\u0142towny spadek \u201eruchliwo\u015bci\u201d wszystkich g\u0142os\u00f3w, zw\u0142aszcza tych kojarzonych z ci\u0119\u017cszym repertuarem. Dlaczego \u00f3w kryzys w mniejszym stopniu dotyka wykonawc\u00f3w innych partii dramatycznych, mi\u0119dzy innymi Verdiowskich (cho\u0107 akurat w przypadku Verdiego te\u017c nie jest dobrze)? Cho\u0107by dlatego, \u017ce p\u00f3\u017aniejsze opery Wagnera \u2013 Zygfryd, Zmierzch bog\u00f3w <\/em>i Parsifal \u2013 <\/em>tworzone ju\u017c z my\u015bl\u0105 o teatrze w Bayreuth i jego specyficznej, dopracowanej przez samego kompozytora akustyce, z czasem \u201ewype\u0142z\u0142y\u201d z krytego kana\u0142u i pojawi\u0142y si\u0119 w innych domach operowych w postaci przek\u0142amanej od samego pocz\u0105tku. Ten zafa\u0142szowany obraz tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera \u2013 z wyra\u017anie zaburzonymi proporcjami mi\u0119dzy orkiestr\u0105 a g\u0142osami solowymi \u2013 doczeka\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce ekstrapolacji na jego wcze\u015bniejszy dorobek.<\/p>\n Ludwig Schnorr von Carolsfeld<\/p>\n Czy nale\u017cy wyci\u0105gn\u0105\u0107 st\u0105d wniosek, \u017ce Wagner obsadza\u0142 swoje opery \u015bpiewakami, kt\u00f3rych dzi\u015b mieliby\u015bmy ochot\u0119 pos\u0142ucha\u0107 tylko w Cyruliku sewilskim <\/em>albo Uprowadzeniu z seraju<\/em>? Na czym w\u0142a\u015bciwie polega\u0142 fenomen g\u0142osu bohaterskiego? Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie na rozleg\u0142o\u015bci wolumenu. Wiele za to wskazuje, \u017ce na specyficznej barwie: ciemnej, g\u0119stej, przywodz\u0105cej na my\u015bl skojarzenia z tembrem naturalnego g\u0142osu m\u00f3wionego. Na fenomenalnej technice, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b dysponuje tylko \u015bwiatowa czo\u0142\u00f3wka \u015bpiewak\u00f3w specjalizuj\u0105cych si\u0119 we w\u0142oskiej i francuskiej operze romantycznej. Przede wszystkim za\u015b na umiej\u0119tno\u015bci \u201eopowiadania\u201d muzyk\u0105, budowania roli na podobnych zasadach, na jakich czynili to wielcy XIX-wieczni aktorzy dramatyczni. Mo\u017cna o tym wnioskowa\u0107 nie tylko z relacji samego kompozytora, ale te\u017c na podstawie sztuki wokalnej artyst\u00f3w kontynuuj\u0105cych \u017cyw\u0105 jeszcze tradycj\u0119 \u015bpiewak\u00f3w wagnerowskich. Wystarczy pos\u0142ucha\u0107 archiwalnych nagra\u0144 Ernestine Schumann-Heink, w kt\u00f3rej Cosima dostrzeg\u0142a kiedy\u015b idealn\u0105 wykonawczyni\u0119 partii Erdy w Z\u0142ocie Renu<\/em> i Walkirii<\/em>. Wystarczy por\u00f3wna\u0107 Brunhild\u0119 w uj\u0119ciu Fridy Leider z interpretacjami przedwcze\u015bnie wyeksploatowanych g\u0142os\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych sopranistek. \u017beby nabra\u0107 poj\u0119cia, jak m\u00f3g\u0142 brzmie\u0107 g\u0142os Tichatschka, warto poszpera\u0107 w archiwaliach i wy\u0142uska\u0107 \u201eIn fernem Land\u201d z 1908 roku w wykonaniu \u0142otewskiego \u017byda Hermana Jadlowkera \u2013 tenora o idealnie wyr\u00f3wnanych rejestrach i barwie ciemniejszej ni\u017c u niejednego barytona, nieprzypominaj\u0105cego w niczym p\u0142askiego, g\u0142uchego w \u015brednicy, ubogiego w alikwoty g\u0142osu Klausa Floriana Vogta, kt\u00f3ry z niewiadomych przyczyn uchodzi dzi\u015b w Niemczech za idea\u0142 Lohengrina.<\/p>\n Albert Niemann<\/p>\n Nie trzeba zreszt\u0105 si\u0119ga\u0107 a\u017c tak g\u0142\u0119boko. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy uznali Jona Vickersa za wokaln\u0105 reinkarnacj\u0119 Alberta Niemanna, jednego z najwszechstronniejszych heldentenor\u00f3w epoki Wagnera, o kt\u00f3rym pisano, \u017ce potrafi wyrazi\u0107 sw\u0105 sztuk\u0105 nie tylko mi\u0142o\u015b\u0107 i nienawi\u015b\u0107, smutek i rado\u015b\u0107, b\u00f3l i rozkosz, ale te\u017c gniew, rozpacz, lekcewa\u017cenie, szyderstwo i wzgard\u0119. Zdaniem znawc\u00f3w tematu g\u0142os Ludwiga Schnorra von Carolsfelda, pierwszego wykonawcy partii Tristana, odrodzi\u0142 si\u0119 w \u015bpiewie Bena Heppnera. W nowszych kronikach d\u017awi\u0119kowych i rejestracjach spektakli z Bayreuth kryj\u0105 si\u0119 prawdziwe skarby \u2013 trzeba tylko umie\u0107 je odnale\u017a\u0107 i pieczo\u0142owicie oddzieli\u0107 ziarno od plew. Warto wyj\u015b\u0107 poza schemat i pos\u0142ucha\u0107, jak przerwana tradycja od\u017cywa pod batut\u0105 wra\u017cliwych i znakomicie wykszta\u0142conych zapale\u0144c\u00f3w \u2013 mi\u0119dzy innymi Anthony\u2019ego Negusa, dziel\u0105cego czas mi\u0119dzy Longborough i Oper\u0119 w Melbourne. Trzeba si\u0119 cieszy\u0107 z wokalnych objawie\u0144 i mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce zostan\u0105 z nami d\u0142u\u017cej ni\u017c przez jeden sezon \u2013 w tym roku najwi\u0119ksz\u0105 sensacj\u0105 w wagnerowskim \u015bwiatku okaza\u0142 si\u0119 debiut m\u0142odziutkiej Lise Davidsen w partii El\u017cbiety w nowej inscenizacji Tannh\u00e4usera <\/em>w Bayreuth.<\/p>\n Mo\u017cna te\u017c przyj\u0105\u0107 ca\u0142kiem inn\u0105 perspektyw\u0119 i uzna\u0107, \u017ce g\u0142os wagnerowski jest poniek\u0105d konstruktem epoki i nie ma potrzeby wraca\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych tryska woda niesmaczna i niestrawna dla wsp\u00f3\u0142czesnego odbiorcy. W takim razie odrzu\u0107my r\u00f3wnie\u017c pokus\u0119 powrotu do miejsc, sk\u0105d bije naprawd\u0119 zatruta fontanna z\u0142ego gustu, niezno\u015bnych manieryzm\u00f3w i zwyczajnego braku muzykalno\u015bci. Skoro odes\u0142ali\u015bmy do lamusa Msz\u0119 h-moll<\/em> Bacha na wielk\u0105 orkiestr\u0119 ze stuosobowym ch\u00f3rem, przesta\u0144my wreszcie ocenia\u0107 \u015bpiew heldentenor\u00f3w za pomoc\u0105 stopera i decybelomierza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A oto kolejny z zapowiadanych tekst\u00f3w, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie w pa\u017adziernikowym numerze „Ruchu Muzycznego”. Tym razem ci\u0119\u017cka artyleria – zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem obj\u0119to\u015bci, jak wagi tematu – ale dosz\u0142y mnie ju\u017c g\u0142osy od Czytelnik\u00f3w „RM” w wersji papierowej, \u017ce ciekawa i potrzebna. Z tym wi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 udost\u0119pniam na swojej stronie. *** Feraln\u0105 ekspedycj\u0119 Terra … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4320","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4320"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4338,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4320\/revisions\/4338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/h_josef_tichatschek_nd_0710_galerie-980.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n