Heart Chamber <\/em>w Deutsche Oper Berlin. Na schodach Dietrich Henschel (On) i Patrizia Ciofi (Ona). Fot. Michael Trippel<\/p>\n Historia z pozoru jest prosta. Kobieta upuszcza na schodach s\u0142oik z miodem. M\u0119\u017cczyzna podnosi go i podaje kobiecie. Ich r\u0119ce spotykaj\u0105 si\u0119 na chwil\u0119. Co\u015b iskrzy mi\u0119dzy nieznajomymi. Narracja rozwija si\u0119 kalejdoskopowo. Kolejne sceny ogl\u0105damy jak w szybko montowanym filmie, w zbli\u017ceniach i z dystansu, w kr\u00f3tkich wizjach i retrospekcjach, ilustruj\u0105cych podobne marzenia, rozterki i frustracje, rozgrywaj\u0105cych si\u0119 jednak oddzielnie: w dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bciach dwojga przera\u017aliwie samotnych ludzi.<\/p>\n Protagonist\u00f3w jest dwoje, g\u0142os\u00f3w niesko\u0144czenie wiele. Zdaniom artyku\u0142owanym przez barytonowego Onego i sopranow\u0105 On\u0105 (ujmuj\u0105cy subtelno\u015bci\u0105 i liryzmem Patrizia Ciofi oraz Dietrich Henschel) towarzysz\u0105 ich g\u0142osy wewn\u0119trzne, cz\u0119sto sprzeczne ze s\u0142owami wypowiadanymi na g\u0142os (kontralt Noa Frenkel i kontratenor Terry Wey), solowy g\u0142os z zewn\u0105trz (Frauke Aulbert) i g\u0142osy szesnastoosobowego ch\u00f3ru. W g\u0142\u00f3wn\u0105, wokaln\u0105 tkank\u0119 kompozycji, cz\u0119\u015bciowo amplifikowan\u0105 i przetworzon\u0105, wplata si\u0119 przejmuj\u0105ce solo kontrabasu (Uli Fussenegger), partie czterech instrumentalist\u00f3w Ensemble Nikel i orkiestry, oraz skomplikowana, \u015bwietnie roz\u0142o\u017cona w przestrzeni live electronics (wszystko pod niezawodn\u0105 batut\u0105 Johannesa Kalitzkego). Bogaty materia\u0142 muzyczny sk\u0142ada si\u0119 w nieco inn\u0105 struktur\u0119 ni\u017c we wcze\u015bniejszych utworach Czernowin. Kompozytorka okre\u015bli\u0142a j\u0105 mianem Fluid Form\/Fluid Identity \u2013 p\u0142ynnej to\u017csamo\u015bci d\u017awi\u0119kowej, kt\u00f3ra w za\u0142o\u017ceniu konstytuuje si\u0119 r\u00f3wnie niespodziewanie, jak uczucie rodz\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy dwojgiem ludzi. Rzeczywi\u015bcie, poszczeg\u00f3lne w\u0105tki d\u017awi\u0119kowe na przemian si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 i rozsup\u0142uj\u0105, biegn\u0105 wstecz i w poprzek narracji, czasem gin\u0105 w osnowie, by zn\u00f3w niespostrze\u017cenie si\u0119 z niej wy\u0142oni\u0107.<\/p>\n Libretto Heart Chamber<\/em> Czernowin napisa\u0142a sama i zadedykowa\u0142a swojemu m\u0119\u017cowi-kompozytorowi, Stevenovi Kazuo Takasugi. Rozbi\u0142a je na cz\u0105stki jak g\u0142osy w tkance polifonii, tworz\u0105c swoiste ob\u0142oki semantyczne, przemawiaj\u0105ce do s\u0142uchacza nie tyle uporz\u0105dkowanym ci\u0105giem znacze\u0144, ile uk\u0142adem wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144, ewokuj\u0105cym nastr\u00f3j chwili. Zabieg niezmiernie ciekawy, poprowadzony mistrzowsko od strony warsztatowej \u2013 zyska\u0142by jednak na sile wyrazu, gdyby kompozytorka zdecydowa\u0142a si\u0119 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z do\u015bwiadczonym librecist\u0105 albo wzi\u0119\u0142a na warsztat naprawd\u0119 dobr\u0105 poezj\u0119. Bo w\u0142a\u015bnie tekst okaza\u0142 si\u0119 najs\u0142abszym ogniwem Heart Chamber<\/em>: pe\u0142en nu\u017c\u0105cych powt\u00f3rze\u0144, chwilami pretensjonalny, chwilami ra\u017c\u0105cy patosem.<\/p>\n Heart Chamber. <\/em>Noa Frenkel (Wewn\u0119trzny G\u0142os Onej), Dietrich Henschel, Patrizia Ciofi i Terry Wey (Wewn\u0119trzny G\u0142os Onego). Fot. Michael Trippel<\/p>\n By\u0107 mo\u017ce dlatego odnios\u0142am wra\u017cenie, \u017ce opera Czernowin jest troch\u0119 przegadana. Mielizn dramaturgicznych nie da\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 \u2013 mimo znakomitego wykonania i ol\u015bniewaj\u0105cej inscenizacji. Pisa\u0142am o niedawnej premierze Rusa\u0142ki <\/em>w Theater an der Wien, ze scenografi\u0105 Christiana Schmidta, sta\u0142ego wsp\u00f3\u0142pracownika Clausa Gutha, w Wiedniu niefortunnie \u201eo\u017cenion\u0105\u201d z pomys\u0142ami re\u017cyserskimi Am\u00e9lie Niermeyer. W Berlinie mia\u0142am okazj\u0119 si\u0119 przekona\u0107, jak te wsz\u0119dobylskie schody, k\u0119pki traw i modernistyczne przestrzenie zagraj\u0105 z koncepcj\u0105 Gutha. I wci\u0105\u017c nie mog\u0119 wyj\u015b\u0107 z podziwu: projekcje wideo (autorstwa rocafilm) idealnie wsp\u00f3\u0142gra\u0142y z muzyk\u0105, ka\u017cdy element gestu scenicznego dos\u0142ownie zapiera\u0142 dech w piersiach. Szczeg\u00f3lnie zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107 scena, w kt\u00f3rej Ona przekona\u0142a si\u0119 ostatecznie, \u017ce nie ucieknie od swej mi\u0142o\u015bci \u2013 kiedy Guth \u201erozegra\u0142\u201d epizod podnoszenia upuszczonego s\u0142oika z miodem z udzia\u0142em innego aktora i nic nie zaiskrzy\u0142o. Od tej pory widzowie ju\u017c mieli pewno\u015b\u0107, \u017ce bohaterka ostatecznie wyzna mi\u0142o\u015b\u0107 nieznajomemu. Nie spodziewali si\u0119, \u017ce jej deklaracja padnie w teatraln\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119 \u2013 zostawi narracj\u0119 otwart\u0105, niedopowiedzian\u0105, zderzon\u0105 z l\u0119kiem samego odbiorcy.<\/p>\n O wszystkich tych strachach i frustracjach my\u015bla\u0142am przed wypraw\u0105 na now\u0105 produkcj\u0119 Lady Makbet mce\u0144skiego powiatu<\/em> w Operze Frankfurckiej. Wykl\u0119t\u0105 oper\u0119 Szostakowicza traktuje si\u0119 dzi\u015b w kategoriach upiornej zapowiedzi okrucie\u0144stw Wielkiego Terroru, lekcewa\u017c\u0105c kontekst historyczny pierwowzoru libretta \u2013 opublikowanego w 1865 roku opowiadania Niko\u0142aja Leskowa, urz\u0119dnika aresztu w mie\u015bcie Orze\u0142 nad Ok\u0105, kt\u00f3ry w swoj\u0105 narracj\u0119 wpl\u00f3t\u0142 osobiste do\u015bwiadczenia z wi\u0119\u017aniami i okoliczno\u015bciami ich nieludzkiego transportu na syberyjsk\u0105 katorg\u0119. Re\u017cyser Anselm Weber, od dw\u00f3ch lat dyrektor generalny dzia\u0142aj\u0105cego w tym samym gmachu Schauspiel Frankfurt, zrealizowa\u0142 dla zespo\u0142u operowego dwie doskonale przyj\u0119te produkcje: Umar\u0142ego miasta <\/em>Korngolda i Pasa\u017cerki <\/em>Wajnberga.<\/p>\n W przypadku Pasa\u017cerki <\/em>nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 wyj\u015b\u0107 poza kontekst. W przypadku opery Korngolda nada\u0142 swojej interpretacji wyra\u017any rys niemieckiego ekspresjonizmu, widoczny te\u017c w koncepcji Lady Makbet. <\/em>Scenograf Kaspar Glarner osadzi\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 w scenerii przywodz\u0105cej na my\u015bl skojarzenia ju\u017c to z imaginarium film\u00f3w Fritza Langa, ju\u017c to z jak\u0105\u015b p\u00f3\u017aniejsz\u0105 dystopi\u0105 \u2013 by\u0107 mo\u017ce postapokaliptyczn\u0105 wizj\u0105 nowej Rosji, kt\u00f3ra musia\u0142a zej\u015b\u0107 do podziemia po katastrofie nuklearnej lub klimatycznej. Narracja toczy si\u0119 w dusznej, klaustrofobicznej przestrzeni \u2013 we wn\u0119trzu nieczynnej tamy? W sarkofagu kryj\u0105cym czwarty reaktor j\u0105drowy w Czernobylu? W schronie przeciwatomowym? Trudno rozstrzygn\u0105\u0107, tym bardziej, \u017ce realizatorzy \u2013 wyra\u017anie przywi\u0105zani do swojej wizji \u2013 postanowili zlekcewa\u017cy\u0107 dramat postaci, rozgrywaj\u0105cy si\u0119 w \u015bci\u015ble okre\u015blonych i znamiennych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n Lady Makbet mce\u0144skiego powiatu <\/em>w Oper Frankfurt. Dmitry Belosselskiy (Borys) i Anja Kampe (Katarzyna). Fot. Barbara Aum\u00fcller<\/span><\/p>\n Katarzyna Izmaj\u0142owa w uj\u0119ciu Webera jest pust\u0105, kompletnie nieatrakcyjn\u0105 intelektualnie \u017con\u0105 potomka oligarchy. Nudzi si\u0119 tak potwornie, \u017ce mimo dost\u0119pu do internetu znajduje ukojenie tylko w wirtualnej rzeczywisto\u015bci. Jak to z partnerkami rosyjskich oligarch\u00f3w bywa, prze\u017cywa sw\u00f3j spleen w peniuarze, srebrzystej peruce i butach\u00a0 na obcasie. Nie bardzo wiadomo, za czym t\u0119skni: za czyst\u0105 natur\u0105, kt\u00f3rej ju\u017c nie ma, czy za blisko\u015bci\u0105, kt\u00f3rej nigdy od nikogo nie zazna\u0142a.<\/p>\n Inscenizacja Webera na przek\u00f3r wszystkiemu przyci\u0105ga uwag\u0119: intryguj\u0105cym, cho\u0107 cz\u0119sto niezgodnym z logik\u0105 prowadzeniem postaci; zadziwiaj\u0105cym przywi\u0105zaniem do mniej istotnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w libretta (taczanie nieszcz\u0119snej Aksinii w beczce) przy jednoczesnym lekcewa\u017ceniu kluczowych element\u00f3w tekstu (przede wszystkim, sk\u0105d w tym bunkrze wzi\u0119\u0142y si\u0119 akurat grzybki?). Re\u017cyser sprawnie ustawi\u0142 kilka gag\u00f3w, mi\u0119dzy innymi scenk\u0119 z wiejskim Pijaczyn\u0105 (\u015bwietny g\u0142osowo i aktorsko Peter Marsh), kt\u00f3ry zamiast upragnionej flaszki znajduje trupa Zinowija. Nie zdo\u0142a\u0142 jednak wyj\u015b\u0107 poza wy\u015bwiechtan\u0105 teatraln\u0105 metafor\u0119 opresji i niemo\u017cno\u015bci ucieczki. I to dos\u0142ownie: korow\u00f3d zes\u0142a\u0144c\u00f3w drepcze w tej samej zamkni\u0119tej przestrzeni, w kt\u00f3rej Siergiej uwi\u00f3d\u0142 Katarzyn\u0119; w kt\u00f3rej Borys wymierzy\u0142 parobkowi okrutn\u0105 ch\u0142ost\u0119; w kt\u00f3rej policjanci zn\u0119cali si\u0119 nad Nauczycielem-nihilist\u0105, pr\u00f3buj\u0105cym sprawdzi\u0107, czy \u017caba ma dusz\u0119.<\/p>\n Najbardziej ucierpia\u0142 na tym rysunek g\u0142\u00f3wnej bohaterki. Katarzyna w uj\u0119ciu Anji Kampe istotnie wzbudza podziw kunsztem wokalnym \u2013 \u015bpiewaczka prowadzi sw\u00f3j ch\u0142odny, pewny intonacyjnie sopran z r\u00f3wn\u0105 intensywno\u015bci\u0105 przez ca\u0142\u0105 narracj\u0119. Rozczarowuje wszak\u017ce jednowymiarowo\u015bci\u0105 charakteru: Izmaj\u0142owa jest przecie\u017c jedn\u0105 z najbardziej z\u0142o\u017conych postaci w literaturze operowej XX wieku, ewoluuj\u0105c\u0105 od naiwnej niewinno\u015bci wiejskiego dziewcz\u0105tka, poprzez nami\u0119tno\u015b\u0107 i determinacj\u0119 rozbudzonej erotycznie kobiety, a\u017c po kompletn\u0105 degrengolad\u0119 wielokrotnej zab\u00f3jczyni, kt\u00f3rej perfidia i tak ostatecznie p\u00f3jdzie na marne. Na tym tle lepiej wypadli Evgeny Akimov (Zinowij), a zw\u0142aszcza Dmitry Golovnin w partii Siergieja \u2013 samolubny i kompulsywny uwodziciel, obdarzony tyle\u017c autorytatywnym, co odpychaj\u0105cym w brzmieniu tenorem spinto. Zdecydowanie przy\u0107mi\u0142 ich jednak Dmitry Belosselskiy w podw\u00f3jnej roli Borysa i Starego Kator\u017cnika \u2013 prawdziwie rosyjski bas z szeroko otwart\u0105 g\u00f3r\u0105, g\u0119sty w brzmieniu i fenomenalny pod wzgl\u0119dem artykulacyjnym. Na ciep\u0142\u0105 wzmiank\u0119 zas\u0142u\u017cy\u0142y te\u017c wykonawczynie drugoplanowych r\u00f3l \u017ce\u0144skich: debiutuj\u0105ca we Frankfurcie, dysponuj\u0105ca d\u017awi\u0119cznym, rozleg\u0142ym w wolumenie mezzosopranem Anna Lapkovskaja (Sonietka) i aksamitnog\u0142osa Julia Dawson w smutnej partii Aksinii.<\/p>\n Lady Makbet mce\u0144skiego powiatu. <\/em>Anja Kampe i Dmitry Golovnin (Siergiej). Fot. Barbara Aum\u00fcller<\/span><\/p>\n Wszelkie niedostatki inscenizacji Webera z nawi\u0105zk\u0105 wynagrodzi\u0142 Sebastian Weigle za pulpitem dyrygenckim. Przynajmniej on w pe\u0142ni zrozumia\u0142 tragizm i grotesk\u0119 tej opowie\u015bci \u2013 zakl\u0119te w przejmuj\u0105co zmys\u0142owej partii Katarzyny, w jarmarcznej tandecie epizod\u00f3w z udzia\u0142em policjant\u00f3w, we wrzaskliwej dosadno\u015bci scen seksu i przemocy, w pora\u017caj\u0105cej grozie ch\u00f3r\u00f3w z IV aktu, przywodz\u0105cych na my\u015bl najbardziej pesymistyczne ust\u0119py z Chowa\u0144szczyzny <\/em>Musorgskiego. I mia\u0142 do dyspozycji sw\u00f3j niezawodny zesp\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym nie wiadomo by\u0142o, co bardziej podziwia\u0107 \u2013 d\u017awi\u0119czn\u0105, roziskrzon\u0105 blach\u0119, czy \u0142kaj\u0105ce ludzkim g\u0142osem smyczki w interludiach.<\/p>\n I tak w niespe\u0142na tygodniowym odst\u0119pie zafundowa\u0142am sobie dwa prze\u017cycia graniczne. Dwie opery, kt\u00f3re niszcz\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa. Dwie opery o mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra wzbudza paniczny strach. Mo\u017ce to i dobrze, \u017ce realizatorom nie w pe\u0142ni si\u0119 uda\u0142o. Mo\u017ce \u015bwiat jednak jest lepszy, ni\u017c maluj\u0105 go Szostakowicz i Czernowin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Psychiatrzy por\u00f3wnuj\u0105 stan zakochania z ostr\u0105 psychoz\u0105 na tle seksualnym. Kora przedczo\u0142owa zaczyna nam p\u0142ata\u0107 figle, tarczyca szaleje, organizm \u2013 nawet wycie\u0144czony \u2013 si\u0119ga do najg\u0142\u0119bszych rezerw energetycznych. Serce wali jak m\u0142otem, t\u0119tno przy\u015bpiesza, podwy\u017csza si\u0119 ci\u015bnienie krwi. Mi\u0142o\u015b\u0107 aktywuje w m\u00f3zgu o\u015brodki zwi\u0105zane z tak zwanym uk\u0142adem nagrody. Nigdy nie wiadomo, kiedy si\u0119 przytrafi … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4408","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4408"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4434,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4408\/revisions\/4434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/imgtoolkit.culturebase.org_-1.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n