{"id":4467,"date":"2019-12-16T16:15:13","date_gmt":"2019-12-16T15:15:13","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4467"},"modified":"2019-12-16T16:21:58","modified_gmt":"2019-12-16T15:21:58","slug":"les-plaisirs-du-palais","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4467","title":{"rendered":"Les Plaisirs du palais"},"content":{"rendered":"

I ju\u017c po grudniowym festiwalu Actus Humanus – za kilka dni podsumuj\u0119 ca\u0142o\u015b\u0107, a tymczasem chcia\u0142am si\u0119 z Pa\u0144stwem podzieli\u0107 do\u015b\u0107 figlarnym spostrze\u017ceniem. Jako krytyk (a wcze\u015bniej jako wykonawca) zaczyna\u0142am od muzyki dawnej. Jest ze mn\u0105 ten szmat historii europejskiej tw\u00f3rczo\u015bci od prawie czterdziestu lat. By\u0142y mi\u0119dzy nami rozstania i powroty – zupe\u0142nie jak w starym i nie zawsze wiernym ma\u0142\u017ce\u0144stwie. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c muzyk\u00f3w paraj\u0105cych si\u0119 t\u0105 dziedzin\u0105. Najpierw zachwyt, po jakim\u015b czasie nuda i zniecierpliwienie, nast\u0119pnie separacja, a w ko\u0144cu – kiedy nasze drogi zn\u00f3w zetkn\u0105 si\u0119 przez przypadek – ciep\u0142o w sercu, \u0142zy wzruszenia i przyjacielskie docinki, jak to \u017ce\u015bmy si\u0119 \u0142adnie postarzeli. Co\u015b takiego wydarzy\u0142o si\u0119 w Gda\u0144sku, na koncercie Ensemble Cl\u00e9ment Janequin. Szczerze rozbawiona, wygrzeba\u0142am z czelu\u015bci archiwum recenzj\u0119 jednej z p\u0142yt zespo\u0142u – ca\u0142kowicie ju\u017c pe\u0142noletni\u0105, opublikowan\u0105 w 2001 roku na \u0142amach „Ruchu Muzycznego”. Prosz\u0119 popatrze\u0107, jak im wtedy wyr\u0105ba\u0142am: najwyra\u017aniej pakowa\u0142am si\u0119 do odej\u015bcia po pierwszym kryzysie. <\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

W kr\u0119gach zachodnich krytyk\u00f3w muzycznych rozpowszechni\u0142a si\u0119 ostatnio maniera przyznawania wyr\u00f3\u017cnie\u0144 niejako honoris causa.<\/em> Nagrody sypi\u0105 si\u0119 na wykonawc\u00f3w zas\u0142u\u017conych i uznanych (skoro Harnoncourt nagra\u0142 wy\u015bmienit\u0105 Pasj\u0119<\/em> \u0107wier\u0107 wieku temu, dlaczego nowa wersja ma by\u0107 od niej gorsza?), na dowolne interpretacje muzyki nikomu nie znanej (nie mamy przecie\u017c \u017cadnych uprzedze\u0144) i na kolejne nagrania spektakularnych odkry\u0107 z lat minionych (je\u015bli Bostridge zaczyna nas denerwowa\u0107, to lepiej si\u0119 do tego nie przyznawa\u0107).<\/p>\n

Ensemble Cl\u00e9ment Janequin zadomowi\u0142 si\u0119 na francuskiej scenie muzycznej przesz\u0142o dwadzie\u015bcia lat temu i swego czasu potrafi\u0142 melomana niejednym zaskoczy\u0107. Przede wszystkim niezwyk\u0142ym, cho\u0107 do\u015b\u0107 wulgarnym kontratenorem i charyzmatyczn\u0105 osobowo\u015bci\u0105 swego szefa, Dominique\u2019a Visse\u2019a, w drugiej za\u015b kolejno\u015bci – niezwykle \u017cywio\u0142owymi i doskonale przemy\u015blanymi kreacjami paryskich chansons<\/em>. Tych efektownych utwor\u00f3w s\u0142ucha si\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105 i z r\u00f3wn\u0105 satysfakcj\u0105 je wykonuje: nie bez kozery znalaz\u0142y si\u0119 w repertuarze nie tylko zawodowych zespo\u0142\u00f3w, ale i amator\u00f3w, rozpoczynaj\u0105cych dopiero znajomo\u015b\u0107 z muzyk\u0105 dawn\u0105. Ale gdy Francuzom przychodzi\u0142o do interpretacji pie\u015bni mi\u0142osnych do tekst\u00f3w Ronsarda albo – co gorsza – utwor\u00f3w religijnych Josquina, mina mi rzed\u0142a, bo ze sw\u0105 duchowo\u015bci\u0105 wyznawc\u00f3w boskiej Flaszy niewiele mieli w tym repertuarze do dodania.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tak wtedy wygl\u0105da\u0142 Ensemble Cl\u00e9ment Janequin. Fot. Eric Larrayadieu<\/span><\/p>\n

Po kilkuletnim milczeniu Ensemble Cl\u00e9ment Janequin wyda\u0142 p\u0142yt\u0119 z renesansow\u0105 muzyk\u0105 „biesiadn\u0105”. W zamieszczonym w ksi\u0105\u017ceczce uczonym wst\u0119pie Stephen Pettitt rzuca \u015bwiat\u0142o na skomplikowane zwi\u0105zki \u0142\u0105cz\u0105ce \u00f3wczesn\u0105 szko\u0142\u0119 niderlandzk\u0105 – zawi\u0142\u0105 pod wzgl\u0119dem polifonicznym, skupion\u0105 na kolorystyce brzmienia i do\u015b\u0107 odleg\u0142\u0105 od retoryki literackiej – ze szko\u0142\u0105 parysk\u0105, dosadn\u0105 i przyziemn\u0105 w swej dos\u0142owno\u015bci. Tymczasem na kr\u0105\u017cku z grubsza to samo, z czym mieli\u015bmy ju\u017c do czynienia. Znacie? Znamy. No to pos\u0142uchajcie.<\/p>\n

Visse proponuje swym mi\u0142o\u015bnikom spotkanie ze starymi kompanami, m.in. Certonem, Sermisym i Susato. Teksty tyle\u017c proste, co pyszne – wzdychamy do dam i Bachusa, gonimy kr\u00f3liczka (podobnie dwuznacznie, jak w piosence „Skald\u00f3w”), a jak ju\u017c nam na smutno zaszumi w g\u0142owie, wt\u00f3ruj\u0105c Muzom p\u0142aczemy po Josquinie. W realizacji tych naprawd\u0119 nieskomplikowanych struktur melodycznych i polifonicznych Francuzi dawno doszli do perfekcji: teraz mog\u0105 ju\u017c tylko cyzelowa\u0107 ich wyraz, czasami z dezynwoltur\u0105 na pograniczu groteski.<\/p>\n

\u015apiewacy osi\u0105gn\u0119li najwy\u017cszy stopie\u0144 porozumienia, co sprawia, \u017ce pobrzmiewaj\u0105cy nut\u0105 baby z magla g\u0142os Visse\u2019a nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 specjalnie na tle reszty ansamblu. W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105co przedstawia si\u0119 do\u015b\u0107 liczny zesp\u00f3\u0142 instrumentalny, w wi\u0119kszo\u015bci utwor\u00f3w towarzysz\u0105cy wokalistom w typowo konsortowym sk\u0142adzie. Wspaniale wypada lutnista Eric Bellocq w Bransle de Champaigne<\/em> Leroy, zachwyca te\u017c swoboda muzyk\u00f3w w anonimowej kompozycji Si vous n\u2019avez \u00a0madame<\/em>.<\/p>\n

Kto do\u015bwiadczy\u0142 w swym \u017cyciu ca\u0142onocnych pijatyk, doceni konstrukcj\u0119 programu. Zaczyna si\u0119 od modlitwy przed posi\u0142kiem. Po niej towarzysz\u0105 nam zmienne nastroje, skulminowane w brawurowym opisie polowania, gdzie drobne nieczysto\u015bci mo\u017cna ju\u017c wyt\u0142umaczy\u0107 nadmiarem spo\u017cytego alkoholu. Wyczerpani popisem birbanci wpadaj\u0105 wreszcie w klimat nostalgii, szlochaj\u0105c sobie nawzajem w kamizelki w poczuciu nierozerwalnej wsp\u00f3lnoty. Przetrze\u017awiawszy, zrywaj\u0105 si\u0119 do frywolnego Mirelaridon<\/em>, ale po chwili przypominaj\u0105 sobie, \u017ce w ich kompanii zabrak\u0142o Josquina, co psuje im nastr\u00f3j na reszt\u0119 wieczoru. Na koniec dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce maj\u0105 dosy\u0107 i zn\u00f3w wpadaj\u0105 w podnios\u0142y ton. Od\u015bpiewawszy po uczcie modlitw\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105 grzecznie rozchodz\u0105 si\u0119 do dom\u00f3w.<\/p>\n

Oj, ludzka p\u0142yta, g\u0142\u0119boko prawdziwa i w realizmie za\u0142o\u017ce\u0144 przekonuj\u0105ca. Przyznaj\u0119 si\u0119 jednak bez bicia, \u017ce mam ju\u017c dosy\u0107 \u015bwieckiej muzyki renesansowej, bole\u015bnie przewidywalnych interpretacji i umotywowanego lenistwem zwyczaju nagradzania sprawdzonych wykonawc\u00f3w. Camarades critiques, dajcie wreszcie sw\u00f3j Diapason jakiemu\u015b outsiderowi. Najwy\u017cej si\u0119 pomylicie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I ju\u017c po grudniowym festiwalu Actus Humanus – za kilka dni podsumuj\u0119 ca\u0142o\u015b\u0107, a tymczasem chcia\u0142am si\u0119 z Pa\u0144stwem podzieli\u0107 do\u015b\u0107 figlarnym spostrze\u017ceniem. Jako krytyk (a wcze\u015bniej jako wykonawca) zaczyna\u0142am od muzyki dawnej. Jest ze mn\u0105 ten szmat historii europejskiej tw\u00f3rczo\u015bci od prawie czterdziestu lat. By\u0142y mi\u0119dzy nami rozstania i powroty – zupe\u0142nie jak w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4467","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4467"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4470,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4467\/revisions\/4470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}