{"id":4471,"date":"2019-12-21T00:34:02","date_gmt":"2019-12-20T23:34:02","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4471"},"modified":"2019-12-21T13:26:14","modified_gmt":"2019-12-21T12:26:14","slug":"swiatlo-rodzi-sie-w-grudniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4471","title":{"rendered":"\u015awiat\u0142o rodzi si\u0119 w grudniu"},"content":{"rendered":"

Po trzecim dniu bo\u017conarodzeniowej ods\u0142ony Actus Humanus mia\u0142am ju\u017c pewno\u015b\u0107. Koncerty popo\u0142udniowe i wieczorne gda\u0144skiego festiwalu biegn\u0105 dwoma odmiennymi nurtami. Te pierwsze \u2013 mimo niew\u0105tpliwych walor\u00f3w artystycznych \u2013 maj\u0105 przede wszystkim charakter pogl\u0105dowo-edukacyjny. Te drugie daj\u0105 asumpt do nostalgicznych wzrusze\u0144: sentymentalnych podr\u00f3\u017cy nie tylko w g\u0142\u0105b historii muzyki, ale te\u017c dziej\u00f3w wykonawstwa historycznego. \u017beby je skrytykowa\u0107 \u2013 a czasem, paradoksalnie, \u017ceby je doceni\u0107 bez \u017cadnych zastrze\u017ce\u0144 \u2013 trzeba wi\u0119cej umie\u0107, wi\u0119cej prze\u017cy\u0107, nie da\u0107 si\u0119 z\u0142apa\u0107 na lep \u0142atwych wzrusze\u0144 i wiedzie\u0107, komu si\u0119 wybacza. Najwyra\u017aniej do tego doros\u0142am. Zadzia\u0142a\u0142o prawo in\u017cyniera Mamonia w najlepszym ze znacze\u0144 tego s\u0142owa. Ja te\u017c jestem umys\u0142 \u015bcis\u0142y. S\u0142ucha\u0142am wieczornych koncert\u00f3w i analizowa\u0142am je \u201epoprzez reminiscencj\u0119\u201d. Czasem z zaskakuj\u0105cym skutkiem, ale zawsze z przyjemno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Niewykluczone, \u017ce po latach z r\u00f3wnym sentymentem b\u0119dziemy wraca\u0107 do wspomnie\u0144 z popo\u0142udniowych wyst\u0119p\u00f3w muzyk\u00f3w polskich. Bo im dalej, tym by\u0142o ciekawiej. Krzysztof i Anna Firlusowie przedstawili w Ratuszu Staromiejskim pi\u0119\u0107 sonat Carla Friedricha Abla \u2013 sprowadzonych z Londynu do Milicza przez hrabiego Joachima Maltzana pod koniec XVIII wieku, a cztery lata temu znalezionych przypadkiem w bibliotece UAM w Poznaniu. Gambista Krzysztof opowiada\u0142 o nich z mi\u0142o\u015bci\u0105 i z mi\u0142o\u015bci\u0105 je wykona\u0142, przy czu\u0142ym wsparciu klawesynistki Anny. Pi\u0119kna i osobliwa to muzyka \u2013 zw\u0142aszcza p\u00f3\u017ane sonaty Abla, utrzymane w niemieckim stylu sentymentalnym, znacznie sp\u00f3jniejsze dramaturgicznie i mniej \u201eozdobne\u201d ni\u017c jego kompozycje w stylu galant<\/em>. Na tradycyjnym ju\u017c koncercie carillonowym w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny Ma\u0142gorzata Fiebig zaprezentowa\u0142a utwory fletowe Jacoba van Eycka i gambowe Fran\u00e7ois Couperina \u2013 wszystkie w opracowaniach wybitnego holenderskiego carillonisty Ariego Abbenesa. W ostatnim dniu festiwalu wr\u00f3cili\u015bmy do Ratusza Staromiejskiego na recital Lilianny Stawarz z Suitami francuskimi<\/em> Bacha. Kilka miesi\u0119cy temu mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 s\u0142ucha\u0107 w ciemno sze\u015bciu interpretacji tych Suit <\/em>w P\u0142ytowym Trybunale Dw\u00f3jki \u2013 we wspania\u0142ej kompanii Kacpra Miklaszewskiego i w\u0142a\u015bnie Lilianny Stawarz. Teraz mia\u0142am okazj\u0119 si\u0119 przekona\u0107, jak wiedza klawesynistki obleka si\u0119 w muzyk\u0119 \u2013 precyzyjnie skonstruowan\u0105 formalnie, gran\u0105 elegancko, a zarazem zmys\u0142owo, znacznie \u201emi\u0119kcej\u201d ni\u017c w przypadku jej mistrza W\u0142adys\u0142awa K\u0142osiewicza.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ensemble Cl\u00e9ment Janequin. Fot Pawe\u0142 Stelmach<\/p>\n

Przyznam, \u017ce wieczornego koncertu Ensemble Cl\u00e9ment Janequin we Dworze Artusa obawia\u0142am si\u0119 najbardziej. Z pierwotnego sk\u0142adu zespo\u0142u, za\u0142o\u017conego w 1978 roku, osta\u0142 si\u0119 tylko jego za\u0142o\u017cyciel Dominique Visse. Muzyk obdarzony r\u00f3wnie niepospolit\u0105 osobowo\u015bci\u0105, jak g\u0142osem \u2013 ni to haute-contrem<\/em>, ni to kontratenorem, prowadzonym na wysokiej krtani, emisj\u0105 godn\u0105 najbardziej wyszczekanej przekupki z Cris de Paris <\/em>szacownego patrona. Visse od pocz\u0105tku nadawa\u0142 ton ansamblowi \u2013 w sensie dos\u0142ownym i metaforycznym \u2013 przywo\u0142uj\u0105c z g\u0142\u0119bi czasu atmosfer\u0119 renesansowych orgii i pijatyk spod znaku mistrza Rabelais\u2019go. Estetyka Ensemble Cl\u00e9ment Janequin zyska\u0142a wielu wrog\u00f3w i jeszcze wi\u0119cej entuzjastycznych zwolennik\u00f3w. W pewnym momencie zacz\u0119\u0142a mnie wr\u0119cz irytowa\u0107, cho\u0107 przez d\u0142ugie lata zalicza\u0142am si\u0119 do tych drugich. Na szcz\u0119\u015bcie z lekko od\u015bwie\u017conym sk\u0142adem zespo\u0142u zetkn\u0119\u0142am si\u0119 na \u017cywo po bardzo d\u0142ugiej przerwie. G\u0142os Visse\u2019a si\u0119 nie zestarza\u0142, bo nigdy nie mia\u0142 wieku. We mszy bo\u017conarodzeniowej Palestriny Hodie Christus natus est<\/em>, przeplecionej kontrafakturami \u015bwieckich utwor\u00f3w francuskich, zesp\u00f3\u0142 ze znacznie wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0105 porusza\u0142 si\u0119 w ramach rodzimej tradycji \u2013 co nie zmienia faktu, \u017ce w obu imponowa\u0142 sp\u00f3jn\u0105, cho\u0107 specyficzn\u0105 barw\u0105, doskona\u0142ym wyczuciem frazy, rewelacyjn\u0105 dykcj\u0105 i bezwstydn\u0105 rado\u015bci\u0105 z muzykowania. Ensemble Cl\u00e9ment Janequin narodzi\u0142 si\u0119 jak Gargantua \u2013 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, a przeciwny naturze. Zapewne dzi\u0119ki temu trwa po dzi\u015b dzie\u0144 w dobrym zdrowiu. Wcale bym si\u0119 nie zdziwi\u0142a, gdyby Visse dotrzyma\u0142 s\u0142owa danego z okazji jubileuszu zespo\u0142u: \u017ce potrzebuje drugich czterdziestu lat, by doko\u0144czy\u0107 tak pi\u0119knie rozpocz\u0119te dzie\u0142o.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rinaldo Alessandrini. Fot. Pawe\u0142 Stelmach<\/p>\n

Kolejny wiecz\u00f3r we Dworze Artusa zalicz\u0119 w poczet najwi\u0119kszych muzycznych prze\u017cy\u0107 ostatniego roku. Rinaldo Alessandrini z Concerto Italiano zaprezentowa\u0142 program ze swojej s\u0142ynnej Bachowskiej p\u0142yty Variations on Variations<\/em>, z\u0142o\u017cony z Passacaglii <\/em>BWV 582, Arii variata <\/em>BWV 989, Canzony <\/em>BWV 588 i Wariacji Goldbergowskich<\/em>. Cztery kompozycje klawiszowe, kt\u00f3re Alessandrini \u2013 sam przecie\u017c klawesynista \u2013 opracowa\u0142 na niewielki zesp\u00f3\u0142, w kt\u00f3rego sk\u0142ad, opr\u00f3cz niego, weszli dwaj skrzypkowie (Boris Begelman i Antonio De Secondi), altowiolista Ettore Belli, wiolonczelista Ludovico Takeshi Minasi i graj\u0105cy na violone Matteo Coticoni. Kto\u015b kiedy\u015b nazwa\u0142 to przedsi\u0119wzi\u0119cie najbardziej autentyczn\u0105 z nieautentycznych transkrypcji tw\u00f3rczo\u015bci Bacha. Pozwol\u0119 sobie doda\u0107, \u017ce przy tym g\u0142\u0119boko intelektualn\u0105. Wszystko w tym uj\u0119ciu wyrasta z Bachowskiej gleby, wystrzela bogactwem faktury basso continuo<\/em> z solidnego klawesynowego pnia, rozkwita jak kwiat w delikatnej kantylenie skrzypiec. Odzwyczaili\u015bmy si\u0119 od takich wykona\u0144: pozwalaj\u0105cych skupi\u0107 si\u0119 bez reszty na strukturze utworu, dostosowa\u0107 do niej rytm w\u0142asnego oddechu, trwa\u0107 tu i teraz \u2013 jak w medytacji \u2013 bez wybiegania my\u015blami w przesz\u0142o\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107. Alessandrini dowi\u00f3d\u0142 po raz kolejny, \u017ce intelekt nie wyklucza emocji, \u017ce w my\u015bl norwidowskiej zasady \u2013 nie starga ich, lecz je uwydatni.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Christmette<\/em> z udzia\u0142em wiernej kongregacji publiczno\u015bci. Fot. Pawe\u0142 Stelmach<\/p>\n

Koncertu fina\u0142owego obawiali si\u0119 z kolei ci z moich znajomych, kt\u00f3rzy \u0107wier\u0107 wieku temu padli na kolana przed znakomicie zrekonstruowan\u0105 i ol\u015bniewaj\u0105co wykonan\u0105 Christmette<\/em> Praetoriusa \u2013 w legendarnym ju\u017c nagraniu Paula McCreesha i jego zespo\u0142\u00f3w, zarejestrowanym w katedrze w Roskilde. Szef Gabrieli Consort & Players wprowadzi\u0142 do rekonstrukcji kilka nieznacznych zmian, zachowa\u0142 jednak og\u00f3lny zr\u0105b swojej koncepcji \u2013 wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 \u201ekongregacji wiernych\u201d (w osobach publiczno\u015bci, kt\u00f3ra dosta\u0142a wcze\u015bniej nuty i szans\u0119 prze\u0107wiczenia swoich kwestii), przestrzenny uk\u0142ad zespo\u0142u (w\u0119druj\u0105cego po wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana) oraz wtr\u0119ty z tw\u00f3rczo\u015bci innych kompozytor\u00f3w, podkre\u015blaj\u0105ce i tak hybrydow\u0105 stylistyk\u0119 porannej mszy bo\u017conarodzeniowej. I sta\u0142o si\u0119 co\u015b dziwnego: l\u0119kaj\u0105cy si\u0119 rozczarowa\u0144 wyszli z koncertu w stanie kompletnego uniesienia. Tym razem ja szuka\u0142am dziury w ca\u0142ym. Razi\u0142y mnie wpadki instrument\u00f3w d\u0119tych, niepewne wej\u015bcia solist\u00f3w, niechlujne ornamenty w ch\u00f3rze, przede wszystkim za\u015b fakt, \u017ce uwagi wykonawc\u00f3w uszed\u0142 najistotniejszy element tego lutera\u0144skiego nabo\u017ce\u0144stwa \u2013 rado\u015b\u0107 z zapowiedzianego przez Narodziny Zmartwychwstania. Gabrieli Consort o wszystkim \u015bpiewali \u0142adnie, kr\u0105g\u0142o i bez wi\u0119kszego zaanga\u017cowania \u2013 mimo \u017ce towarzyszy\u0142 im zesp\u00f3\u0142 instrument\u00f3w o zdecydowanie bardziej zr\u00f3\u017cnicowanej kolorystyce brzmienia, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wesz\u0142y mi\u0119dzy innymi skrzypce basowe, burcz\u0105cy raket oraz \u201epuzany, pomorty, sza\u0142amaje i wszelakie wielkiego g\u0142osu piszczele\u201d, jak u Sebastiana Petrycego.<\/p>\n

Ale chyba nie to jest istotne. Wa\u017cne, \u017ce po o\u015bmiu latach od inauguracji festiwalu na koncertach adwentowej ods\u0142ony Actus Humanus zbiera si\u0119 wci\u0105\u017c ta sama, czu\u0142a i wra\u017cliwa publiczno\u015b\u0107. Do kt\u00f3rej do\u0142\u0105czaj\u0105 kolejni akolici, ze mn\u0105 w\u0142\u0105cznie. Cho\u0107by z\u0142o wok\u00f3\u0142 nas by\u0142o jak grudniowa noc czarna, muzyka t\u0119 noc roz\u015bwietli. Pozostaje tylko mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b zaczn\u0105 nami rz\u0105dzi\u0107 ludzie muzykalni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po trzecim dniu bo\u017conarodzeniowej ods\u0142ony Actus Humanus mia\u0142am ju\u017c pewno\u015b\u0107. Koncerty popo\u0142udniowe i wieczorne gda\u0144skiego festiwalu biegn\u0105 dwoma odmiennymi nurtami. Te pierwsze \u2013 mimo niew\u0105tpliwych walor\u00f3w artystycznych \u2013 maj\u0105 przede wszystkim charakter pogl\u0105dowo-edukacyjny. Te drugie daj\u0105 asumpt do nostalgicznych wzrusze\u0144: sentymentalnych podr\u00f3\u017cy nie tylko w g\u0142\u0105b historii muzyki, ale te\u017c dziej\u00f3w wykonawstwa historycznego. \u017beby je … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4471","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4471"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4479,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4471\/revisions\/4479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}