Scena zbiorowa z pierwszego aktu. W \u015brodku, na pianinie, niedosz\u0142y rekrut \u0160teva (Sam Furness), Fot. James Glossop<\/p>\n To jednak pomniejszy b\u0142\u0105d koncepcji – poza tym sp\u00f3jnej i dopieszczonej w szczeg\u00f3\u0142ach. Miskimmon we wsp\u00f3\u0142pracy ze scenografk\u0105 Nicky Shaw (znan\u0105 widzom TW-ON ze stylowych kostium\u00f3w do niezbyt udanego przedstawienia Wesela Figara<\/em> w re\u017cyserii Keitha Warnera) rozegra\u0142a ca\u0142y dramat we wn\u0119trzu i zewn\u0119trzu typowo irlandzkiego domu z bielonego kamienia. Bieda i puryta\u0144ska skromno\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142y opowiedziane strojem. Ich mentalno\u015b\u0107 i rozterki – opowiedziano ekspresj\u0105 cia\u0142a i gestem scenicznym. Tak inteligentnie i precyzyjnie, na tylu planach jednocze\u015bnie, \u017ce chcia\u0142oby si\u0119 ten spektakl obejrze\u0107 drugi i trzeci raz, \u017ceby wy\u0142owi\u0107 wszystkie drobiazgi. Pocz\u0105wszy od b\u0142ahych, a mimo to buduj\u0105cych atmosfer\u0119 (gaszenie papierosa o mur i chowanie peta za pazuch\u0119, charakterystyczny ch\u0142opski odruch rozpinania kapoty jedn\u0105 r\u0119k\u0105, chowanie zmi\u0119tej czapki do kieszeni), sko\u0144czywszy na gestach-symbolach, kt\u00f3re na d\u0142ugo zapadn\u0105 w pami\u0119\u0107 (szuflada, w kt\u00f3rej Jenufa urz\u0105dzi\u0142a synkowi prowizoryczn\u0105 kolebk\u0119, po akcie dzieciob\u00f3jstwa wr\u00f3ci na swoje miejsce: Ko\u015bcielnicha wstawi j\u0105 z powrotem do komody).<\/p>\n Stosunkowo najmniejsze wra\u017cenie robi akt pierwszy, sk\u0105din\u0105d prze\u0142adowany tak\u017ce materia\u0142em muzycznym – za du\u017co w nim bieganiny, zbyt ma\u0142o napi\u0119cia prowadz\u0105cego do dramatycznego fina\u0142u. Miskimmon uda\u0142o si\u0119 jednak z miejsca rozrysowa\u0107 wiarygodne portrety psychologiczne bohater\u00f3w. I to zgodnie z intencj\u0105 kompozytora, nie zawsze trafnie odczytywan\u0105 przez zachodnich re\u017cyser\u00f3w. Ko\u015bcielnicha jest kobiet\u0105 surow\u0105 i pe\u0142n\u0105 godno\u015bci, a zarazem wr\u0119cz obsesyjnie rozmi\u0142owan\u0105 w swojej pasierbicy, kt\u00f3rej dobro jest gotowa przed\u0142o\u017cy\u0107 nad wszystko, z Bo\u017cym nakazem w\u0142\u0105cznie. Inteligencja i wra\u017cliwo\u015b\u0107 Jenufy nie id\u0105 w parze z jej dojrza\u0142o\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105: zanim okaleczona – w sensie dos\u0142ownym i metaforycznym – dziewczyna przejdzie sw\u0105 gorzk\u0105 przemian\u0119, b\u0119dzie ni\u0105 powodowa\u0107 \u015blepe zaufanie do ukochanej macochy i kompletna bezradno\u015b\u0107 w starciu z m\u0119\u017cczyznami. \u0160teva jest rozbrajaj\u0105cym w swej g\u0142upocie lekkoduchem, tragicznie rozdartym mi\u0119dzy kie\u0142kuj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego, co narozrabia\u0142, a rozpaczliwym pragnieniem utrzymania dotychczasowej pozycji we wsp\u00f3lnocie. Laca jest \u017ca\u0142osnym wyrzutkiem, sfrustrowanym brutalem, przekonanym o s\u0142uszno\u015bci swych d\u0105\u017ce\u0144, kt\u00f3re nieco zbyt pochopnie uto\u017csamia z niez\u0142omn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Jenufy. Nic dziwnego, \u017ce po tak wyrazistym odmalowaniu t\u0142a akt drugi przemieni\u0142 si\u0119 w psychodram\u0119 z udzia\u0142em osiowych postaci kobiecych, wstrz\u0105saj\u0105cy spektakl mi\u0142o\u015bci i nienawi\u015bci, w kt\u00f3rym w imi\u0119 rzekomego dobra og\u00f3\u0142u przyjdzie si\u0119 wyrzec wszystkiego: szczero\u015bci, prawdy, zasad moralnych, mi\u0142osierdzia i nadziei. Reszta opowie\u015bci potoczy\u0142a si\u0119 w do\u015b\u0107 niespodziewan\u0105 stron\u0119. Miskimmon rozegra\u0142a trzeci akt nieledwie w duchu groteski, zestawiaj\u0105c udr\u0119czon\u0105 poczuciem winy Ko\u015bcielnich\u0119, zrezygnowan\u0105 Jenuf\u0119 i przera\u017conego Lac\u0119 – kt\u00f3ry wreszcie postawi\u0142 na swoim i nie ma poj\u0119cia, co dalej – z t\u0142umem niechcianych go\u015bci, kt\u00f3rzy co rusz zak\u0142\u00f3caj\u0105 przebieg smutnego, wstydliwego wesela (dojmuj\u0105co zabawna scena, w kt\u00f3rej Laca pr\u00f3buje wyrzuci\u0107 na zbity \u0142eb grupk\u0119 dziewcz\u0105t ze wsi). Wie\u015b\u0107 o odnalezieniu zw\u0142ok noworodka jest ju\u017c tylko kropl\u0105, kt\u00f3ra przepe\u0142ni to morze nieszcz\u0119\u015b\u0107. Nast\u0105pi katharsis, dzi\u0119ki kt\u00f3remu czu\u0142e pojednanie Jenufy z Ko\u015bcielnich\u0105 nabierze wszelkich cech prawdopodobie\u0144stwa. Fina\u0142owy duet \u201eOde\u0161li\u201d<\/span> zabrzmi jak westchnienie ulgi. A dajcie\u017c nam wszyscy \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j. Wszystkich nas ukamienowali. Nic ju\u017c nie b\u0119dzie, jak przedtem. Jenufa bierze Lac\u0119 za r\u0119k\u0119 i k\u0142adzie jego d\u0142o\u0144 na ledwo zabli\u017anionej ranie. \u017beby do ko\u0144ca \u017cycia pami\u0119ta\u0142.<\/p>\n Lee Bisset (Jenufa) i Kathryn Harries (Ko\u015bcielnicha) podczas pr\u00f3b do spektaklu. Fot. James Glossop<\/p>\n Szkock\u0105 Jenuf\u0119<\/em> wystawiono w oryginalnej wersji j\u0119zykowej, co te\u017c wzbudzi\u0142o pewne kontrowersje – raczej ze wzgl\u0119du na ugruntowan\u0105 na Wyspach tradycj\u0119 \u015bpiewania Janaczka po angielsku ni\u017c z powodu nieoczekiwanej rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy sceneri\u0105 a padaj\u0105cymi ze sceny s\u0142owami. O\u015bwiadczam jednak z ca\u0142\u0105 moc\u0105, \u017ce by\u0142y to s\u0142owa czeskie i na og\u00f3\u0142 zrozumia\u0142e, cho\u0107 nie wszyscy soli\u015bci przy\u0142o\u017cyli si\u0119 w r\u00f3wnym stopniu do zaj\u0119\u0107 z korepetytorem. I na tym zako\u0144cz\u0119 krytyczne uwagi, bo od strony muzycznej spektakl przeszed\u0142 moje naj\u015bmielsze oczekiwania. Niecz\u0119sto mi si\u0119 zdarza, \u017cebym starzej\u0105cemu si\u0119 \u015bpiewakowi odpu\u015bci\u0142a wszelkie niedostatki wokalne – utrat\u0119 wolumenu, \u0142amanie rejestr\u00f3w, nadmierne wibrato – w zamian za ol\u015bniewaj\u0105c\u0105 muzykalno\u015b\u0107 i mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 pot\u0119g\u0119 interpretacji. Zdarzy\u0142o mi si\u0119 tym razem, w odniesieniu do Kathryn Harries, kt\u00f3ra dwadzie\u015bcia lat temu by\u0142a jedn\u0105 z najwspanialszych Ko\u015bcielnich na \u015bwiecie, a teraz, po d\u0142ugiej przerwie w karierze, jest bodaj najtragiczniejsz\u0105 i najbardziej wiarygodn\u0105. Rola na miar\u0119 wielkiej kreacji w teatrze dramatycznym, kt\u00f3ra sprawi\u0142a, \u017ce przep\u0142aka\u0142am p\u00f3\u0142 drugiego aktu, a po frazie „jako by sem smrt na\u010duhovala!” ma\u0142o nie krzykn\u0119\u0142am z b\u00f3lu. Drugim bohaterem wieczoru okaza\u0142 si\u0119 Peter Wedd w partii Lacy – opr\u00f3cz Harries jedyny solista, kt\u00f3ry tego Janaczka „m\u00f3wi\u0142”, a nie ubiera\u0142 w melodi\u0119, za to g\u0142osem jeszcze pewniejszym i pi\u0119kniej prowadzonym ni\u017c kilka miesi\u0119cy temu w operze MacMillana: idealnie wyr\u00f3wnanym w ciemnej, jakby \u017ca\u0142obnej barwie, wzruszaj\u0105cym w piano i przera\u017caj\u0105cym w forte. \u0160tev\u0119 dobiera si\u0119 zwykle przez kontrast – tym razem by\u0142o inaczej: Sam Furness brzmia\u0142 naprawd\u0119 jak m\u0142odszy brat Lacy i moim zdaniem ju\u017c teraz znakomicie rokuje jako tenor spinto. Warto zapami\u0119ta\u0107 to nazwisko i \u015bledzi\u0107 dalsze plany repertuarowe \u015bpiewaka. Dysponuj\u0105ca szerokim i okr\u0105g\u0142ym sopranem Lee Bisset tchn\u0119\u0142a wystarczaj\u0105c\u0105 doz\u0119 dramatyzmu w parti\u0119 Jenufy, a przy tym zdo\u0142a\u0142a j\u0105 nasyci\u0107 dziewcz\u0119cym ciep\u0142em. Wola\u0142abym jednak us\u0142ysze\u0107 w jej \u015bpiewie wi\u0119cej odcieni dynamicznych, a przede wszystkim swobodniejsze g\u00f3ry – ten ostatni mankament z\u0142o\u017c\u0119 jednak na karb zaawansowanej ci\u0105\u017cy, kt\u00f3ra sk\u0105din\u0105d wnios\u0142a niespodziewan\u0105 doz\u0119 realizmu do inscenizacji Miskimmon. Soli\u015bci w rolach drugoplanowych, od do\u015bwiadczonej Anne-Marie Owens (Babcia Buryja) po debiutantki w partiach Jano i Karolki, dali interpretacje \u015bwiadome i oszlifowane jak ma\u0142e diamenty. Tu\u017c po wyznaniu winy przez Ko\u015bcielnich\u0119. Od lewej: Kathryn Harries, Lee Bisset i Peter Wedd (Laca). Fot. James Glossop<\/p>\n Piecz\u0119 nad ca\u0142o\u015bci\u0105 sprawowa\u0142 Stuart Stratford, typowany przez wtajemniczonych na dyrektora muzycznego Scottish Opera (trudno uwierzy\u0107, ale tamtejsza orkiestra dzia\u0142a od paru lat bez formalnego szefa artystycznego). Dyrygowa\u0142 w znakomitych tempach, przywodz\u0105cych na my\u015bl skojarzenia z niezr\u00f3wnanym uj\u0119ciem Jaroslava Vogla sprzed sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu lat z ok\u0142adem, niestety, przywi\u0105zuj\u0105c nieco mniejsz\u0105 wag\u0119 do precyzji rytmicznej, skutkiem czego par\u0119 razy pot\u0119\u017cnie „rozjecha\u0142” si\u0119 z solistami i ch\u00f3rem, zw\u0142aszcza w pierwszym akcie. S\u0142ycha\u0107 jednak, \u017ce rozumie, o co chodzi w tej partyturze, umiej\u0119tnie podkre\u015bla modalizmy i chropawo\u015bci faktury, odwa\u017cnie wypuszcza na pierwszy plan blach\u0119 i drzewo, ka\u017ce instrumentom ze sob\u0105 „gada\u0107”, dba o retoryk\u0119 poszczeg\u00f3lnych zda\u0144 muzycznych. I ma do dyspozycji naprawd\u0119 \u015bwietnych instrumentalist\u00f3w, graj\u0105cych czysto, pi\u0119knym d\u017awi\u0119kiem i z niepospolitym zaanga\u017cowaniem.<\/p>\n Owacja po przedstawieniu by\u0142a burzliwa, szczera i spontaniczna, ale sko\u0144czy\u0142a si\u0119 jak no\u017cem uci\u0105\u0142. Trudno wywo\u0142ywa\u0107 artyst\u00f3w przed kurtyn\u0119, kiedy na wszystkich twarzach maluje si\u0119 udr\u0119ka. Oni naprawd\u0119 prze\u017cyli to piek\u0142o. Spad\u0142 na nich grad kamieni, jakby sami utopili „to \u0160tevkovo decko”. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Po pierwszym zach\u0142y\u015bni\u0119ciu si\u0119 poziomem i og\u00f3ln\u0105 kultur\u0105 teatru operowego w Wielkiej Brytanii, na kolejn\u0105 premier\u0119 w Scottish Opera postanowi\u0142am spojrze\u0107 tak\u017ce okiem domoros\u0142ego socjologa. Tamtejsi bywalcy teatr\u00f3w – zar\u00f3wno „zwykli” melomani, jak i wytrawni krytycy – traktuj\u0105 oper\u0119 jako dzie\u0142o integralne. Oceniaj\u0105 je przede wszystkim przez pryzmat opowiedzianej w nim historii: nie z punktu … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-448","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=448"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":519,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions\/519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"10941433_1087924304557686_3069970379367943981_n\"](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/10941433_1087924304557686_3069970379367943981_n.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n
\n<\/span><\/p>\n<\/a><\/p>\n