{"id":4484,"date":"2019-12-25T12:42:32","date_gmt":"2019-12-25T11:42:32","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4484"},"modified":"2019-12-25T12:42:32","modified_gmt":"2019-12-25T11:42:32","slug":"natura-i-wedzidlo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4484","title":{"rendered":"Natura i w\u0119dzid\u0142o"},"content":{"rendered":"

\u017byczenia ju\u017c by\u0142y. Teraz b\u0119dzie prezent dla moich Czytelnik\u00f3w: felieton z cyklu Uchem pisane, <\/em>z ostatniego numeru miesi\u0119cznika „Ruch Muzyczny”, kt\u00f3ry od Nowego Roku wraca do dawnej formu\u0142y dwutygodnika. W „dwunastce” sporo do czytania pod choink\u0119, mi\u0119dzy innymi obszerny wywiad Jacka Marczy\u0144skiego z kompozytorem i organist\u0105 Dariuszem Przybylskim oraz teksty Krzysztofa Komarnickiego i Anety Markuszewskiej o Marii Szymanowskiej. A tak\u017ce – je\u015bli kto ciekaw – rozmowa Macieja Kucharskiego z Marcinem Gmysem: o tym, co w\u0142a\u015bciwie robimy w Polskim Radiu Chopin. Mi\u0142ej lektury i nieustaj\u0105co spokojnych \u015bwi\u0105t w dowolnym obrz\u0105dku.<\/p>\n

***<\/p>\n

Od kilku lat szale\u0144stwo \u015bwi\u0105tecznych zakup\u00f3w rozpoczyna si\u0119 w Polsce o tej samej porze, co w Stanach Zjednoczonych \u2013 w pierwszy pi\u0105tek po Dniu Dzi\u0119kczynienia. Nowa \u015bwiecka tradycja rodzi si\u0119 w b\u00f3lach i napotyka coraz ostrzejszy op\u00f3r, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce Polacy wci\u0105\u017c maj\u0105 mniej pieni\u0119dzy ni\u017c Amerykanie i rzadko gubi\u0105 si\u0119 w rachunkach. S\u0105dz\u0105c z dowcip\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych w sieci, w tym roku policzyli, \u017ce najwi\u0119cej zaoszcz\u0119dz\u0105, je\u015bli w ten dzie\u0144 w og\u00f3le nie wyjd\u0105 z domu. Mniej sk\u0142onni do \u017cart\u00f3w pu\u015bcili w obieg slogan: \u201eNie kupuj. Przecie\u017c wszystko ju\u017c masz\u201d.<\/p>\n

Brzmi to troch\u0119 jak fragment tyrady sk\u0105pego wujka, ale przecie\u017c to prawda. I wbrew pozorom nie mam na my\u015bli nadmiaru d\u00f3br materialnych. Przez ca\u0142e \u017cycie gromadzimy r\u00f3\u017cnorakie doznania: smaki, d\u017awi\u0119ki, obrazy i zapachy. Upychamy je po k\u0105tach naszej pod\u015bwiadomo\u015bci r\u00f3wnie skutecznie, jak niechciane prezenty gwiazdkowe na dnie szafy w przedpokoju. Zapominamy, co nam w t\u0119 pami\u0119\u0107 zapad\u0142o. Zapominamy, \u017ce czasem starczy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z mroku takie zakurzone i pogniecione wspomnienie, a przyniesie nam du\u017co wi\u0119cej rado\u015bci ni\u017c kolejny zb\u0119dny, cho\u0107 niew\u0105tpliwie pi\u0119kny przedmiot.<\/p>\n

Co\u015b takiego przytrafi\u0142o mi si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Black Friday. Przegl\u0105daj\u0105c wpisy na pewnym forum mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki natrafi\u0142am na szkic z dawno nieczytanej Martwej natury z w\u0119dzid\u0142em <\/em>Zbigniewa Herberta. Tak dawno, \u017ce ju\u017c zapomnia\u0142am, jak pewien zawarty w nim obraz zgra\u0142 si\u0119 z moim w\u0142asnym do\u015bwiadczeniem. \u201ePark, w parku ruiny gotyckiej \u015bwi\u0105tyni. Z ziemi wyrasta\u0142y bia\u0142e, chude jak pergamin szcz\u0105tki mur\u00f3w, ich nierealno\u015b\u0107 podkre\u015bla\u0142y wielkie, ostro\u0142ukowe okna, przez kt\u00f3re przelatywa\u0142y teraz lekkomy\u015blne ptaki. Nie by\u0142o ani witra\u017cy, ani kolumn, ani sklepienia, ani kamiennej posadzki \u2014 zosta\u0142a jakby zawieszona w powietrzu \u2013 sk\u00f3ra architektury. We wn\u0119trzu nawy \u2013 t\u0142usta, poga\u0144ska trawa. Ten obraz zapami\u0119ta\u0142em lepiej ni\u017c twarz mego rozm\u00f3wcy (\u2026), kt\u00f3ry szydzi\u0142 z mego umi\u0142owania sztuki\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tak tam by\u0142o w ko\u0144cu lat 90. ubieg\u0142ego wieku. Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n

Znam to miejsce. By\u0142am tam d\u0142u\u017cej ni\u017c Herbert, i to jeszcze w czasach, kiedy w\u0142a\u015bnie tak wygl\u0105da\u0142o \u2013 dok\u0142adnie dwadzie\u015bcia osiem lat po wizycie autora Martwej natury<\/em>. Herbert \u017ale wspomina\u0142 spotkanie z Gombrowiczem w 1964 roku. Sceneria i nastr\u00f3j tak mocno zapad\u0142y mu jednak w pami\u0119\u0107, \u017ce blisko trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej opisa\u0142 je z namacaln\u0105 wr\u0119cz precyzj\u0105. Gotycka \u015bwi\u0105tynia w parku zosta\u0142a zburzona w 1791 roku, podczas rewolucji francuskiej. Park przylega do olbrzymiego opactwa, wzniesionego z rozkazu Ludwika \u015awi\u0119tego. W tej ziemi pochowano jego dzieci i wnuki. Kiedy wyp\u0119dzono st\u0105d mnich\u00f3w, miejsce by\u0142o kolejno przybytkiem w\u0119drownych trup operowych, szpitalem dla \u017co\u0142nierzy Wielkiej Wojny, azylem dla intelektualist\u00f3w z ca\u0142ej Europy, wreszcie siedzib\u0105 pierwszej we Francji prywatnej fundacji kulturalnej, kt\u00f3ra w latach osiemdziesi\u0105tych przygarn\u0119\u0142a muzyk\u00f3w zaanga\u017cowanych w dzie\u0142o odnowy zapomnianych tradycji wykonawczych.<\/p>\n

Trafi\u0142am tu po raz pierwszy w 1992 roku. Wraca\u0142am kilkakrotnie. Zapami\u0119ta\u0142am nie tylko chude jak pergamin szcz\u0105tki mur\u00f3w i zawieszon\u0105 w powietrzu wie\u017cyczk\u0119 zrujnowanego ko\u015bcio\u0142a. W tym miejscu zapad\u0142y mi w pami\u0119\u0107 osobliwe d\u017awi\u0119ki \u2013 stukot \u0142opatek ko\u0142a nap\u0119dzaj\u0105cego dawny m\u0142yn, echo nios\u0105ce si\u0119 po sklepieniach kru\u017cgank\u00f3w wirydarza, szcz\u0119k skobli w drzwiach opustosza\u0142ych cel. W nozdrzach wci\u0105\u017c mam zapach mi\u0119ty, buchaj\u0105cy spomi\u0119dzy \u017ad\u017abe\u0142 t\u0142ustej, poga\u0144skiej trawy. W oczach \u2013 kr\u00f3liki buszuj\u0105ce o \u015bwicie pod figur\u0105 Ludwika \u015awi\u0119tego, nieruchom\u0105 jak pos\u0105g czapl\u0119 po\u015brodku wysepki na cysterskim stawie i sun\u0105cego kana\u0142em bobra.<\/p>\n

W podparyskim Abbaye de Royaumont zdobywa\u0142am wiedz\u0119 o muzyce i zbiera\u0142am si\u0119 na odwag\u0119, \u017ceby zacz\u0105\u0107 o niej pisa\u0107. Czerpa\u0142am natchnienie z tych samych obraz\u00f3w, kt\u00f3re w tak kr\u00f3tkim czasie sprawi\u0142y, \u017ce Herbert dozna\u0142 \u201e\u0142aski spotkania z jo\u0144skimi filozofami przyrody. Poj\u0119cia kie\u0142kowa\u0142y dopiero z rzeczy. M\u00f3wili\u015bmy prostym j\u0119zykiem \u017cywio\u0142\u00f3w. Woda by\u0142a wod\u0105, ska\u0142a ska\u0142\u0105, ogie\u0144 ogniem\u201d.<\/p>\n

W dalszym toku eseju Herbert odwo\u0142uje si\u0119 do s\u0142\u00f3w Paula Val\u00e9ry\u2019ego, kt\u00f3ry kaza\u0142 przeprasza\u0107, \u017ce o\u015bmielamy si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o malarstwie. Bezczelno\u015bci niezb\u0119dnej do uprawiania zawodu krytyka muzycznego nauczy\u0142am si\u0119 na dobre w\u0142a\u015bnie w Royaumont. Podobnie jak Herbert, wci\u0105\u017c mam \u015bwiadomo\u015b\u0107 pope\u0142nianego nietaktu.<\/p>\n

I z t\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 mam zamiar zasi\u0105\u015b\u0107 w tym roku do wieczerzy wigilijnej. Nie b\u0119d\u0119 rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za promocjami. Nie b\u0119d\u0119 szuka\u0107 pod choink\u0105 marze\u0144, kt\u00f3rych nikt za mnie nie spe\u0142ni. Zn\u00f3w pos\u0142ucham tej samej muzyki, wci\u0105gn\u0119 nosem znajome zapachy, wr\u00f3c\u0119 do zapomnianych list\u00f3w i dawno nieczytanych ksi\u0105\u017cek. Wszystko ju\u017c mam. \u017beby rzuci\u0107 w pod\u015bwiadomo\u015b\u0107 nowe ziarno, musz\u0119 wpierw zrobi\u0107 porz\u0105dek ze wspomnieniami. Coraz w tej g\u0142owie cia\u015bniej, ale za to jak przytulnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017byczenia ju\u017c by\u0142y. Teraz b\u0119dzie prezent dla moich Czytelnik\u00f3w: felieton z cyklu Uchem pisane, z ostatniego numeru miesi\u0119cznika „Ruch Muzyczny”, kt\u00f3ry od Nowego Roku wraca do dawnej formu\u0142y dwutygodnika. W „dwunastce” sporo do czytania pod choink\u0119, mi\u0119dzy innymi obszerny wywiad Jacka Marczy\u0144skiego z kompozytorem i organist\u0105 Dariuszem Przybylskim oraz teksty Krzysztofa Komarnickiego i Anety Markuszewskiej … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4484","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4484"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4486,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4484\/revisions\/4486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}