{"id":4487,"date":"2019-12-29T22:19:54","date_gmt":"2019-12-29T21:19:54","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4487"},"modified":"2020-01-08T21:07:46","modified_gmt":"2020-01-08T20:07:46","slug":"glos-moralnego-obowiazku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4487","title":{"rendered":"G\u0142os moralnego obowi\u0105zku"},"content":{"rendered":"

Czarno-bia\u0142a fotografia przedstawiaj\u0105ca \u015bpiewaczk\u0119 w salonie mieszcza\u0144skiego domu. Zapewne jej w\u0142asnego, a s\u0105dz\u0105c ze stroju, zdj\u0119cie wykonano na prze\u0142omie lat 50. i 60. ubieg\u0142ego wieku – cho\u0107 w opisie na stronie archiwum wyra\u017anie zaznaczono \u201eczas i miejsce nieznane\u201d. Portret jest dziwnie skadrowany \u2013 jakby autor chcia\u0142 pokaza\u0107 nie tylko jowialn\u0105 kobiet\u0119 w \u015brednim wieku, ale te\u017c bogactwo solidnego i zasiedzia\u0142ego wn\u0119trza. Wysokie okna, ci\u0119\u017ckie zas\u0142ony, perski dywan, okaza\u0142y kominek z przeszklonym wk\u0142adem, obstawiony mn\u00f3stwem bibelot\u00f3w. W fotelu z kwiecist\u0105 tapicerk\u0105 \u2013 roze\u015bmiana pani w r\u00f3wnie kwiecistej sukience, ciemnym kardiganie i eleganckich cz\u00f3\u0142enkach.<\/p>\n

Sprawdzam nazwisko fotografa. Przez wiele lat wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z pewnym katolickim wydawnictwem w rodzinnym Haarlemie, robi\u0142 zdj\u0119cia reklamowe, modowe i rodzajowe. By\u0142 jednym z niewielu holenderskich fotoreporter\u00f3w dokumentuj\u0105cych wojn\u0119 w Wietnamie \u2013 jego barwne fotografie, kt\u00f3rych bohaterami s\u0105 przede wszystkim dzieci, sprawiaj\u0105 jednak dziwnie sielankowe wra\u017cenie. Nawet p\u00f3\u0142nagie i okaleczone maluchy s\u0105 na nich czy\u015bciutkie i patrz\u0105 w obiektyw z szerokim u\u015bmiechem. Fotograf malowa\u0142 te\u017c martwe natury \u2013 przewa\u017cnie z kwiatami w starych wazonach.<\/p>\n

Kultura mieszcza\u0144ska kr\u00f3lowa\u0142a w Holandii jeszcze przed p\u00f3\u0142wieczem \u2013 w pierwszym pa\u0144stwie obywatelskim na \u015bwiecie, kt\u00f3rego przysz\u0142o\u015b\u0107 przypiecz\u0119towa\u0142o proklamowanie Republiki Zjednoczonych Prowincji w 1648 roku. W kraju, o kt\u00f3rego losach przez setki lat decydowali zamo\u017cni kupcy i rzemie\u015blnicy, w rozwi\u0105zywaniu konflikt\u00f3w kieruj\u0105cy si\u0119 erazmia\u0144sk\u0105 zasad\u0105 wyrozumia\u0142o\u015bci. W pa\u0144stwie, gdzie pierwsze sta\u0142e teatry operowe uruchomiono wprawdzie ju\u017c w XVII stuleciu \u2013 w Amsterdamie i Hadze \u2013 niemniej bogata i wyrafinowana kultura muzyczna pozostawa\u0142a przez dziesi\u0119ciolecia domen\u0105 bur\u017cuazji: muzykuj\u0105cej w zaciszu w\u0142asnych rezydencji, organizuj\u0105cej koncerty w ko\u015bcio\u0142ach, zabiegaj\u0105cej o budow\u0119 wy\u015bmienitych akustycznie sal orkiestrowych. Sumienni, odpowiedzialni i ch\u0119tni do wsp\u00f3\u0142pracy Holendrzy zawsze mieli wi\u0119cej serca do tw\u00f3rczo\u015bci oratoryjnej ni\u017c do pe\u0142nego blichtru, zawi\u015bci i plotek \u015bwiata opery. A \u017ce do historii \u0142atwiej przej\u015b\u0107 gwiazdom sceny ni\u017c rzetelnym wykonawcom partii solowych w dzie\u0142ach Bacha i Mahlera, o wi\u0119kszo\u015bci niderlandzkich \u015bpiewak\u00f3w minionych epok dawno ju\u017c zapomniano \u2013 chyba \u017ce zyskali s\u0142aw\u0119 w teatrach operowych za granic\u0105.<\/p>\n

Dotyczy to zw\u0142aszcza kontralt\u00f3w, kt\u00f3re w operze niewiele mia\u0142y do roboty, zw\u0142aszcza po I wojnie \u015bwiatowej, kiedy w ich domen\u0119 stopniowo zacz\u0119\u0142y wkracza\u0107 mezzosoprany. Jask\u00f3\u0142ka w osobie nieod\u017ca\u0142owanej Aafje Heynis wiosny nie uczyni\u0142a. W niepami\u0119\u0107 popad\u0142o wiele znakomitych przedstawicielek tego rzadkiego fachu, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re nigdy nie wysz\u0142y na scen\u0119 \u2013 bo nie mia\u0142y po temu okazji lub najzwyklejszej ochoty. W\u015br\u00f3d nich kobieta z portretu we wn\u0119trzu: Annie Woud.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Annie Woud<\/p>\n

Nie znamy wielu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jej \u017cycia prywatnego. Urodzi\u0142a si\u0119 w 1901 roku w Haarlemie. Po lekcjach \u015bpiewu w rodzinnym mie\u015bcie kontynuowa\u0142a studia w Wiedniu, u Irene Schlemmer-Ambros, c\u00f3rki s\u0142ynnego austriackiego kompozytora, pianisty i historyka Augusta Wilhelma Ambrosa \u2013 tej samej, z kt\u00f3rej klasy wysz\u0142a te\u017c wielka sopranistka Maria Ivog\u00fcn. Zadebiutowa\u0142a w 1929 roku w VIII Symfonii <\/em>Mahlera, w altowej partii Marii Egipcjanki, kt\u00f3rej pozosta\u0142a wierna do ko\u0144ca kariery estradowej. W swoim bogatym repertuarze mia\u0142a zar\u00f3wno partie z barokowych oratori\u00f3w, jak i pie\u015bni kompozytor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, tak\u017ce Afrykaner\u00f3w ze Zwi\u0105zku Po\u0142udniowej Afryki, gdzie cz\u0119sto koncertowa\u0142a. W swoim czasie by\u0142a te\u017c popularna w Niemczech, Szwajcarii i krajach skandynawskich. Wyst\u0119powa\u0142a u boku najwi\u0119kszych, m.in. Hilde Zadek, Jo Vincent, Lisy Della Casa, Hermana Preya i Gottloba Fricka. By\u0142a jedn\u0105 z ulubionych \u015bpiewaczek Willema Mengelberga, wieloletniego szefa orkiestry Concertgebouw. Mia\u0142a m\u0119\u017ca i dwoje dzieci. Po zej\u015bciu z estrady zaj\u0119\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 pedagogiczn\u0105. S\u0119dziowa\u0142a na presti\u017cowych konkursach wokalnych, cho\u0107by w 's-Hertogenbosch. Zmar\u0142a w 1989 roku.<\/p>\n

Koncertowa\u0142a du\u017co i pod batut\u0105 znakomitych dyrygent\u00f3w. U szczytu kariery, z sam\u0105 tylko Koninklijk Concertgebouworkest, \u015bpiewa\u0142a m.in. w Ariadnie na Naksos<\/em> Haydna z Pierrem Monteux (1932), w III Symfonii <\/em>Mahlera z Bruno Walterem (1937) oraz w Drugiej <\/em>pod Mengelbergiem, z To van der Sluys w partii sopranowej (1938), a tak\u017ce w Stabat Mater <\/em>Szymanowskiego z Eduardem van Beinumem (1939).<\/p>\n

W gruncie rzeczy nie by\u0142a typowym kontraltem \u2013 jej g\u0142os plasowa\u0142 si\u0119 gdzie\u015b po\u015brodku mi\u0119dzy tym fachem a mezzosopranem. Niemcy maj\u0105 na to w\u0142asne okre\u015blenie Mezzocontralto. Takim nieuchwytnym \u201ezwischenfachem\u201d dysponowa\u0142y na przyk\u0142ad Oralia Dom\u00ednguez <\/span>i Stefania Toczyska. Mezzokontralt Annie Woud by\u0142 wprawdzie do\u015b\u0107 matowy i \u201ekr\u00f3tki\u201d w g\u00f3rze, niezbyt te\u017c mo\u017ce elastyczny w \u015brednicy; w dolnym rejestrze imponowa\u0142 za to aksamitn\u0105 barw\u0105 i no\u015bno\u015bci\u0105 brzmienia.<\/p>\n

Najwi\u0119kszym atutem \u015bpiewaczki by\u0142a jednak fenomenalna muzykalno\u015b\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z instynktownym wyczuciem stylu. W 1941 roku Woud nagra\u0142a ari\u0119 sopranow\u0105 Laudamus te<\/em> z Wielkiej Mszy h-moll <\/em>Bacha z Utrechts Stedelijk Orkest pod dyrekcj\u0105 Anthona van der Horsta, do\u015bwiadczonego ch\u00f3rmistrza, organisty i speca od tw\u00f3rczo\u015bci Lipskiego Kantora. Wsp\u00f3lnymi si\u0142ami stworzyli interpretacj\u0119, kt\u00f3ra lekko\u015bci\u0105 prowadzenia g\u0142osu, bogactwem ornamentyki i \u017cywym pulsem \u2013 zdaj\u0105cym si\u0119 potwierdza\u0107 hipotez\u0119, \u017ce Bach \u201epo\u017cyczy\u0142\u201d sobie t\u0119 ari\u0119 z w\u0142asnej, zaginionej dzi\u015b kantaty weselnej \u2013 przewy\u017csza niejedno uj\u0119cie wsp\u00f3\u0142czesnych mistrz\u00f3w wykonawstwa historycznego.<\/p>\n

I nic dziwnego. To wszystko dzia\u0142o si\u0119 w kraju, gdzie Mengelberg ju\u017c w 1899 roku zapocz\u0105tkowa\u0142 tradycj\u0119 dorocznych wyst\u0119p\u00f3w Concertgebouw w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 z Pasj\u0105 wed\u0142ug \u015bw. Mateusza<\/em>. Dawne holenderskie mieszcza\u0144stwo wnios\u0142o w muzykowanie etos pracy i mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego. Cechy, o kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 znika w dzisiejszym establishmencie tak samo, jak wspomnienie o niestrudzonych muzycznych rzemie\u015blnikach.<\/p>\n