{"id":4572,"date":"2020-02-12T03:01:02","date_gmt":"2020-02-12T02:01:02","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4572"},"modified":"2020-02-12T15:02:07","modified_gmt":"2020-02-12T14:02:07","slug":"w-domach-z-betonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4572","title":{"rendered":"W domach z betonu"},"content":{"rendered":"

Od mojej poprzedniej wizyty w Atenach min\u0119\u0142y dok\u0142adnie trzy lata. Za przygotowan\u0105 przez Antony\u2019ego McDonalda inscenizacj\u0105 Lohengrina <\/em>by\u0142am gotowa pojecha\u0107 dok\u0105dkolwiek \u2013 i nadal jestem, je\u015bli ten niezwyk\u0142y spektakl doczeka si\u0119 kolejnych wznowie\u0144. Trafi\u0142am w\u00f3wczas na prze\u0142omowy moment w historii Greckiej Opery Narodowej: by\u0142a to ostatnia premiera pod dyrekcj\u0105 Myrona Michailidisa, zdj\u0119tego ze stanowiska kierownika artystycznego przez \u00f3wczesn\u0105 minister kultury Lydi\u0119 Koniordou. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zesp\u00f3\u0142 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do nowej siedziby na terenie K\u00e9ntro Politismo\u00fa \u00cddryma St\u00e1vros Ni\u00e1rchos, kompleksu wzniesionego przez fundacj\u0119 imienia jednego z najpot\u0119\u017cniejszych greckich magnat\u00f3w transportu morskiego. Pogr\u0105\u017cona w kryzysie Grecja, \u201echory cz\u0142owiek Europy\u201d, z zad\u0142u\u017ceniem przekraczaj\u0105cym 180 procent PKB, szarpn\u0119\u0142a si\u0119 na realizacj\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3rego koszt zamkn\u0105\u0142 si\u0119 ostatecznie w kwocie 566 milion\u00f3w euro. W sk\u0142ad olbrzymiego zespo\u0142u, zaprojektowanego przez w\u0142oskiego architekta Renzo Piano, wesz\u0142y nowe siedziby Opery i Greckiej Biblioteki Narodowej oraz licz\u0105cy ponad dwadzie\u015bcia hektar\u00f3w park, kt\u00f3ry na razie przypomina ledwie odros\u0142\u0105 od ziemi szk\u00f3\u0142k\u0119 le\u015bn\u0105.<\/p>\n

Sched\u0119 po Michailidisie obj\u0105\u0142 kompozytor Giorgos Koumendakis, kieruj\u0105cy przedtem ma\u0142\u0105 scen\u0105 Opery. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 zespo\u0142u w nowej siedzibie rozpocz\u0105\u0142 Vassilis Christopoulos, jeden z ciekawszych greckich dyrygent\u00f3w m\u0142odego pokolenia, kt\u00f3ry na inauguracj\u0119 w 2017 roku wybra\u0142 niewystawian\u0105 wcze\u015bniej w tym kraju Elektr\u0119<\/em> Straussa. Premier\u0119 przyj\u0119to entuzjastycznie, podobnie jak p\u00f3\u017aniejsz\u0105 o dwa lata produkcj\u0119 Lady Makbet mce\u0144skiego powiatu <\/em>Szostakowicza pod t\u0105 sam\u0105 batut\u0105. W tym roku dyrekcja GNO postanowi\u0142a wznie\u015b\u0107 presti\u017c teatru na jeszcze wy\u017cszy poziom, zapraszaj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy przy pierwszym greckim wystawieniu Wozzecka <\/em>francuskiego re\u017cysera, aktora i dramaturga Oliviera Py, obecnego dyrektora Festiwalu w Awinionie, \u017carliwego or\u0119downika teatru politycznego i dwuznacznego skandalist\u0119, kt\u00f3ry w swoich inscenizacjach uwielbia \u0142\u0105czy\u0107 ostry seks i golizn\u0119 z podtekstami religijnymi. Z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105. Ale nie zawsze z dobrym skutkiem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Peter Hoare (Kapitan), Tassis Christoyannis (Wozzeck) i Yanni Yannissis (Doktor). Fot. Andreas Simopoulos<\/span><\/p>\n

Re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3rzy nad mniej lub bardziej oczywiste przes\u0142anie dzie\u0142a przedk\u0142adaj\u0105 sw\u00f3j autorski \u201epodpis\u201d, w teatrze operowym mamy coraz wi\u0119cej. Prawem rachunku prawdopodobie\u0144stwa czasem zdarza im si\u0119 trafi\u0107 w sedno. Tym razem si\u0119 nie uda\u0142o. W ate\u0144skiej produkcji zn\u00f3w wirowa\u0142a scena obrotowa z zaprojektowan\u0105 przez Pierre-Andr\u00e9 Weitza iluzj\u0105 bezdusznej metropolii. Na deskach Stavros Niarchos Hall pojawi\u0142y si\u0119 rekwizyty i symbole ograne do upad\u0142ego w poprzednich inscenizacjach Oliviera Py: czaszka, cyrkowy klaun, wyuzdane orgie w dyskotekowych \u015bwiat\u0142ach. Na domiar z\u0142ego nie zabrak\u0142o pomys\u0142\u00f3w znanych z innych nietrafionych uj\u0119\u0107 Wozzecka<\/em>, na czele z warszawsk\u0105 koncepcj\u0105 Krzysztofa Warlikowskiego, powt\u00f3rzon\u0105 z pewnymi modyfikacjami w De Nationale Opera w Amsterdamie \u2013 mi\u0119dzy innymi Czeladnicy-transwestyci oraz przeniesiony \u201edo cywila\u201d Kapitan, kt\u00f3ry w wizji Oliviera Py jest zwyk\u0142ym panem Hauptmannem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wozzeck, <\/em>scena zbiorowa. Fot. Andreas Simopoulos<\/span><\/p>\n

O tym, \u017ce Wozzecka <\/em>uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnia\u0107 mo\u017cna, nie powinno si\u0119 jednak wyjmowa\u0107 tej opery z wojskowego kontekstu \u2013 jedynego, w kt\u00f3rym do widza w pe\u0142ni dociera zawarty w niej dylemat w\u0142adzy i zale\u017cno\u015bci; jedynego, kt\u00f3ry pozwala w pe\u0142ni zrozumie\u0107, dlaczego Doktor i Kapitan traktuj\u0105 tytu\u0142owego bohatera jak bydl\u0119 i zwracaj\u0105 si\u0119 do\u0144 w trzeciej osobie \u2013 pisa\u0142am ju\u017c wielokrotnie. Py poszed\u0142 jeszcze dalej: pogmatwa\u0142 obydwa porz\u0105dki. Nie ma tu dusznej atmosfery koszar, nie ma bezpo\u015brednich odwo\u0142a\u0144 do okrutnych eksperyment\u00f3w na poborowych, za to jest gar z grochem, kt\u00f3rym z lubo\u015bci\u0105 raczy si\u0119 nie tylko Wozzeck, oraz badania lekarskie, kt\u00f3re polegaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na \u015bci\u0105ganiu bohaterowi spodni i gaci. W miejsce operetkowego Tamburmajora pojawia si\u0119 umundurowany sadysta zn\u0119caj\u0105cy si\u0119 nad w\u0142asnym pododdzia\u0142em. Nie wiadomo, kim w\u0142a\u015bciwie jest Wozzeck i dlaczego znosi od wszystkich upokorzenia. Jego szale\u0144stwo zdaje si\u0119 nie mie\u0107 nic wsp\u00f3lnego z doznan\u0105 krzywd\u0105 \u2013 figura Idioty (pod postaci\u0105 klauna) towarzyszy mu niemal od pocz\u0105tku, wykluczaj\u0105c czyjkolwiek sprawczy wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w fina\u0142owej tragedii. S\u0105 domy z betonu, nie ma wolnej mi\u0142o\u015bci, s\u0105 stosunki ma\u0142\u017ce\u0144skie oraz akty nierz\u0105dne \u2013 ca\u0142kiem jak w nie\u015bmiertelnej balladzie Martyny Jakubowicz \u2013 i nic z tego nie wynika. Ginie w tej koncepcji czerwona halka Marii, nie l\u015bni\u0105 jej czerwone kolczyki, nie ma krwi ani czerwonego ksi\u0119\u017cyca. Jest szary mur, szare schody i szare okna \u2013 jak we wszystkich dotychczasowych inscenizacjach Oliviera Py.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tassis Christoyannis (Wozzeck). Fot. Andreas Simopoulos<\/span><\/p>\n

Szkoda tym wi\u0119ksza, \u017ce Vassilis Christopoulos wydoby\u0142 z tej partytury wszystko, co tylko wydoby\u0107 si\u0119 z niej da\u0142o: jej nieub\u0142agan\u0105 motoryk\u0119, \u015bwietlist\u0105 faktur\u0119 polifonii, precyzj\u0119 uporczywie nawracaj\u0105cych mikromotyw\u00f3w. Tym wi\u0119kszy podziw dla Tassisa Christoyannisa w partii tytu\u0142owej \u2013 kt\u00f3ry mistrzowsko operuj\u0105c swym kruchym, wstrz\u0105saj\u0105co lirycznym barytonem zdo\u0142a\u0142 wyposa\u017cy\u0107 Wozzecka w cechy, jakich posk\u0105pi\u0142 mu tw\u00f3rca inscenizacji. Warsztatem wokalnym w pe\u0142ni dor\u00f3wna\u0142 mu Peter Hoare w partii Kapitana \u2013 tenor wykraczaj\u0105cy daleko poza \u201echarakterystyczne\u201d wymogi tej roli, obdarzony g\u0142osem jasnym, pewnym intonacyjnie i znakomicie ustawionym pod wzgl\u0119dem emisyjnym. Nadine Lehner w partii Marii nie zawsze radzi\u0142a sobie z trudn\u0105 akustyk\u0105 Stavros Niarchos Hall \u2013 jej mi\u0119kki, \u0142adnie rozwini\u0119ty w dolnym rejestrze sopran brzmia\u0142 czasem zbyt sucho i ostro w g\u00f3rnych d\u017awi\u0119kach skali. Peter Wedd sprawia\u0142 wra\u017cenie, jakby nie do ko\u0144ca wszed\u0142 w rol\u0119 powierzon\u0105 mu przez re\u017cysera: pi\u0119kny, kr\u0105g\u0142y, prawdziwie bohaterski \u015bpiew nie przystawa\u0142 do odstr\u0119czaj\u0105cej wizji Tamburmajora \u2013 dodajmy, niezgodnej te\u017c z koncepcj\u0105 Berga, kt\u00f3ry w kochanku Marii widzia\u0142 raczej posta\u0107 groteskow\u0105 ni\u017c przera\u017caj\u0105cego psychopat\u0119. Z odtw\u00f3rc\u00f3w r\u00f3l pobocznych z pewno\u015bci\u0105 na \u017cyczliw\u0105 wzmiank\u0119 zas\u0142u\u017cy\u0142 zlekcewa\u017cony przez re\u017cysera Vassilis Kavayas \u2013 kt\u00f3ry mimo to stara\u0142 si\u0119 zbudowa\u0107 przekonuj\u0105c\u0105 posta\u0107 zaprzyja\u017anionego z Wozzeckiem Andresa.<\/p>\n

Nie wiem, jak potocz\u0105 si\u0119 dalsze losy Greckiej Opery Narodowej. Z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w \u017cycz\u0119 jej jak najlepiej. \u015aci\u0105gni\u0119cie do Aten Oliviera Py by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 zr\u0119cznym posuni\u0119ciem marketingowym, w dalszej perspektywie warto by jednak nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z tw\u00f3rcami, kt\u00f3rzy maj\u0105 co\u015b naprawd\u0119 istotnego do powiedzenia w tej specyficznej formie teatralnej. Wci\u0105\u017c mam w pami\u0119ci wywiad, jakiego kilkana\u015bcie lat temu Py udzieli\u0142 francuskiemu miesi\u0119cznikowi \u201eDiapason\u201d. Powiedzia\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce nie spocznie jako re\u017cyser operowy, dop\u00f3ki nie porwie si\u0119 na realizacj\u0119 Wagnerowskiego Parsifala <\/em>albo Pier\u015bcienia Nibelunga<\/em>. Mo\u017ce jaki\u015b inny teatr zbierze si\u0119 na odwag\u0119 i b\u0119dziemy mogli wreszcie zamkn\u0105\u0107 ten temat?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od mojej poprzedniej wizyty w Atenach min\u0119\u0142y dok\u0142adnie trzy lata. Za przygotowan\u0105 przez Antony\u2019ego McDonalda inscenizacj\u0105 Lohengrina by\u0142am gotowa pojecha\u0107 dok\u0105dkolwiek \u2013 i nadal jestem, je\u015bli ten niezwyk\u0142y spektakl doczeka si\u0119 kolejnych wznowie\u0144. Trafi\u0142am w\u00f3wczas na prze\u0142omowy moment w historii Greckiej Opery Narodowej: by\u0142a to ostatnia premiera pod dyrekcj\u0105 Myrona Michailidisa, zdj\u0119tego ze stanowiska kierownika … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4572","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4572"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4590,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4572\/revisions\/4590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}