{"id":4603,"date":"2020-02-24T00:53:36","date_gmt":"2020-02-23T23:53:36","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4603"},"modified":"2020-02-24T00:53:36","modified_gmt":"2020-02-23T23:53:36","slug":"wpierw-siebie-pokochac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4603","title":{"rendered":"Wpierw siebie pokocha\u0107"},"content":{"rendered":"

Za kilka dni relacja z wiosennego sezonu WNO w Cardiff, a tymczasem, zgodnie z zapowiedzi\u0105 – kolejny tekst o promowaniu muzyki polskiej, nie tylko tw\u00f3rczo\u015bci Moniuszki. Ukaza\u0142 si\u0119 w trzecim numerze „Ruchu Muzycznego”, w kt\u00f3rym tak\u017ce obszerna rozmowa Krzysztofa Stefa\u0144skiego z El\u017cbiet\u0105 Sikor\u0105, recenzja Kacpra Miklaszewskiego z jubileuszowego koncertu Krzysztofa Jakowicza w FN oraz esej Krzysztofa Komarnickiego o Beethovenie, kt\u00f3ry nieodmiennie znajdowa\u0142 wolno\u015b\u0107 w ograniczeniu. To wszystko – i du\u017co wi\u0119cej – w papierowym wydaniu „RM”.<\/p>\n

***<\/p>\n

Zanim podziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem refleksj\u0105, na ile skutecznie przyczyniamy si\u0119 do promocji muzyki polskiej w \u015bwiecie, pozwol\u0119 sobie przywo\u0142a\u0107 dwa obrazki \u2013 ze stosunkowo nieodleg\u0142ej i do\u015b\u0107 ju\u017c zamierzch\u0142ej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Obrazek pierwszy: Helsinki, reprezentacyjny plac Senacki ze wzniesionym w 1822 roku gmachem gabinetu rz\u0105dowego i s\u0105du najwy\u017cszego Wielkiego Ksi\u0119stwa Finlandii, kt\u00f3ry od czasu uzyskania przez kraj niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku jest siedzib\u0105 fi\u0144skiej rady ministr\u00f3w. Nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 pierzej\u0105 g\u00f3ruje o\u015blepiaj\u0105co bia\u0142y, neoklasycystyczny budynek katedry lutera\u0144skiej, zaprojektowany przez niemieckiego architekta Carla Ludwiga Engla. Schody prowadz\u0105ce do wej\u015bcia \u015bwi\u0105tyni s\u0105 ulubionym miejscem spotka\u0144 turyst\u00f3w oraz sceneri\u0105 obchod\u00f3w rozmaitych fi\u0144skich uroczysto\u015bci, nie tylko pa\u0144stwowych. W grudniu 2015 roku na placu zgromadzi\u0142o si\u0119 kilka tysi\u0119cy Fin\u00f3w czcz\u0105cych 150. rocznic\u0119 urodzin Jeana Sibeliusa. Ten niewyobra\u017calnie liczny t\u0142um wy\u015bpiewa\u0142 na dwa g\u0142osy nieoficjalny hymn Oi Suomi, katso, sinun p\u00e4iv\u00e4s koittaa<\/em> \u2013 czyli fragment Sibeliusowskiego poematu symfonicznego Finlandia, <\/em>z tekstem Veikko Antero Koskenniemiego, dodanym w 1940 roku po pyrrusowym zwyci\u0119stwie Fin\u00f3w w wojnie zimowej z ZSRR. Wy\u015bpiewa\u0142 go r\u00f3wno i czysto, z poruszaj\u0105cym zapa\u0142em, zapatrzony w profesora Markusa Lehtinena z Akademii Sibeliusa, jedynej (!) uczelni muzycznej w kraju, wchodz\u0105cej w sk\u0142ad sto\u0142ecznego Uniwersytetu Sztuki. Kr\u00f3tkie filmy z tego niezwyk\u0142ego wydarzenia do dzi\u015b kr\u0105\u017c\u0105 w sieci. Niemal po\u0142owa uczestnik\u00f3w \u015bpiewa hymn z pami\u0119ci, z szerokim u\u015bmiechem na twarzy i oczami b\u0142yskaj\u0105cymi spod czarnych daszk\u00f3w ylioppilaslakki<\/em>, tradycyjnych czapek studenckich, kt\u00f3re Finowie dostaj\u0105 po zaliczeniu egzaminu dojrza\u0142o\u015bci \u2013 i paraduj\u0105 w nich przede wszystkim w pierwszomajowe \u015bwi\u0119to Vappu, zwariowane po\u0142\u0105czenie nocy Walpurgi, \u015bwi\u0119ta ludzi pracy, mieszczan i student\u00f3w. Pi\u0119\u0107 lat temu, kiedy zamie\u015bci\u0142am relacj\u0119 z urodzin Sibeliusa na swoim facebookowym profilu, Stanis\u0142aw Leszczy\u0144ski rzuci\u0142 pomys\u0142, \u017ceby zorganizowa\u0107 co\u015b podobnego w urodziny Moniuszki. Przyklasn\u0119\u0142am, ale wtr\u0105ci\u0142am, \u017ce w takim razie przygotowania nale\u017ca\u0142oby rozpocz\u0105\u0107 natychmiast. A w duchu pomy\u015bla\u0142am sobie, \u017ce ju\u017c jest na to za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pomnik Sibeliusa w Helsinkach, zaprojektowany przez Eil\u0119 Hiltunen. Fot. Brian Cohen<\/p>\n

Obrazek drugi: rok 1898, w Nowym Jorku odbywa si\u0119 mi\u0119dzynarodowa konferencja urbanistyczna. Okoliczno\u015bci przywodz\u0105 na my\u015bl skojarzenia z obecn\u0105 kl\u0119sk\u0105 smogu. Uczestnicy debaty podnie\u015bli alarm, \u017ce nowoczesne metropolie zgin\u0105 wkr\u00f3tce pod warstw\u0105 ko\u0144skiego nawozu. Zakazu u\u017cywania koni w transporcie publicznym nie brano pod uwag\u0119 \u2013 podobnie jak dzi\u015b nie rozwa\u017ca si\u0119 ca\u0142kowitego wyrugowania samochod\u00f3w i autobus\u00f3w z przestrzeni miejskiej. Zatrudnione przy ci\u0105gni\u0119ciu omnibus\u00f3w i tramwaj\u00f3w zwierz\u0119ta uwalnia\u0142y do atmosfery dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ton metanu; \u017ceby je wy\u017cywi\u0107, wycinano miliony hektar\u00f3w las\u00f3w pod upraw\u0119 zb\u00f3\u017c, wyschni\u0119te drobiny ka\u0142u osiada\u0142y ludziom na w\u0142osach, sk\u00f3rze i ubraniach, a ucztuj\u0105ce w nawozie muchy roznosi\u0142y tyfus, czerwonk\u0119 i choler\u0119. Nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, \u017ce za dwadzie\u015bcia, trzydzie\u015bci lat um\u0119czone konie znikn\u0105 z ulic wielkich miast. \u00d3wcze\u015bni eksperci wpadli w pu\u0142apk\u0119 prezentyzmu \u2013 fa\u0142szywej analizy historycznej polegaj\u0105cej na ocenie minionych i przysz\u0142ych zdarze\u0144 z perspektywy dnia dzisiejszego.<\/p>\n

Dlaczego por\u00f3wnuj\u0119 te dwie z pozoru ca\u0142kiem niepowi\u0105zane ze sob\u0105 sytuacje? Ot\u00f3\u017c dlatego, \u017ce promocja nieznanych w \u015bwiecie polskich kompozytor\u00f3w zdaje si\u0119 przebiega\u0107 na przek\u00f3r naukom, jakie powinni\u015bmy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z fi\u0144skiego jubileuszu Sibeliusa, za to w pe\u0142nej zgodzie z kr\u00f3tkowzroczno\u015bci\u0105 XIX-wiecznych ekspert\u00f3w od rozwoju miast.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Korek na London Bridge, rok 1890.<\/p>\n

Zacznijmy od pierwszego grzechu, moim zdaniem godnego, by zaliczy\u0107 go w poczet grzech\u00f3w wo\u0142aj\u0105cych o pomst\u0119 do nieba. \u017beby cokolwiek wypromowa\u0107, trzeba przynajmniej to lubi\u0107. Jak na razie, celujemy w popularyzacji spu\u015bcizny kompozytor\u00f3w, kt\u00f3rzy promocji ju\u017c od dawna nie potrzebuj\u0105 (na czele z Chopinem), b\u0105d\u017a tw\u00f3rc\u00f3w, po kt\u00f3rych z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w \u015bwiat zg\u0142asza si\u0119 sam (kosmopolityczny Szymanowski lub \u017cydowsko-polsko-rosyjski Wajnberg). Kiedy przychodzi do muzyki Moniuszki, Paderewskiego, Nowowiejskiego lub R\u00f3\u017cyckiego \u2013 nie wspominaj\u0105c ju\u017c o dawniejszych ramotach \u2013 z g\u00f3ry stajemy na przegranej pozycji zakompleksionego prowincjusza, kt\u00f3ry wstydzi si\u0119 w\u0142asnej spu\u015bcizny kulturowej. Docenimy j\u0105 tylko pod warunkiem, \u017ce znajdzie uznanie za granic\u0105. S\u0119k w tym, \u017ce nie mamy tej zagranicy zbyt wiele do zaoferowania, \u017ceby rozkocha\u0107 j\u0105 w tw\u00f3rczo\u015bci nieznanych Polak\u00f3w. Brakuje edycji \u017ar\u00f3d\u0142owych, wskutek najrozmaitszych perturbacji historycznych uda\u0142o nam si\u0119 skutecznie zniweczy\u0107 tradycj\u0119 wykonawcz\u0105, nazwiska niegdysiejszych wieszcz\u00f3w albo nic nie m\u00f3wi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnym Polakom, albo przywo\u0142uj\u0105 im na twarz u\u015bmiech za\u017cenowania.<\/p>\n

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce najlepiej temu zaradzi\u0107, \u015bci\u0105gaj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy muzyk\u00f3w uznanych w obiegu mi\u0119dzynarodowym i cenionych przez polsk\u0105 publiczno\u015b\u0107. Mam jednak w\u0105tpliwo\u015bci, czy organizowane w tym celu jednorazowe przedsi\u0119wzi\u0119cia \u2013 dopinane cz\u0119sto w ostatniej chwili i powi\u0105zane z szeregiem ust\u0119pstw artystycznych \u2013 cokolwiek zmieni\u0105 w recepcji tw\u00f3rczo\u015bci naszych kompozytor\u00f3w za granic\u0105. Sam Leszczy\u0144ski przyznaje, \u017ce romantycznej Halki <\/em>nie da si\u0119 wypromowa\u0107 z udzia\u0142em zespo\u0142u instrument\u00f3w barokowych i w przypadkowo dobranej obsadzie \u2013 z\u0142o\u017conej po cz\u0119\u015bci z pe\u0142nych zapa\u0142u, ale niedo\u015bwiadczonych jeszcze \u015bpiewak\u00f3w zagranicznych, po cz\u0119\u015bci za\u015b \u2013 z polskich artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 kompletnie bezradni w starciu z \u201eeksportow\u0105\u201d, w\u0142osk\u0105 wersj\u0105 libretta. Podobnym fa\u0142szem pobrzmiewaj\u0105 Krakowiacy i g\u00f3rale <\/em>Stefaniego\/Bogus\u0142awskiego w wykonaniu Collegium 1704, gdzie partie m\u00f3wione powierzono aktorom dramatycznym, kt\u00f3rzy nie zadali sobie \u017cadnego trudu, by \u201eupodobni\u0107\u201d swoje kwestie do fraz \u015bpiewak\u00f3w. Strach pomy\u015ble\u0107, jak wypadnie w wersji p\u0142ytowej Straszny dw\u00f3r<\/em> Moniuszki, zarejestrowany podczas ubieg\u0142orocznego festiwalu Chopin i jego Europa z legendarn\u0105 Orkiestr\u0105 XVIII wieku, w przeznaczonym na zupe\u0142nie inny sk\u0142ad opracowaniu Sikorskiego z 1937 roku, pod batut\u0105 Grzegorza Nowaka \u2013 dyrygenta, kt\u00f3ry po wielekro\u0107 da\u0142 dowody, \u017ce nie umie sobie poradzi\u0107 z zespo\u0142em instrument\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych w standardowych warunkach kana\u0142u orkiestrowego w TW-ON.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena z I aktu Kr\u00f3la Rogera. <\/em>N\u00e1rodni Divadlo w Pradze, rok 1932.<\/p>\n

Pisz\u0119 o tym ze smutkiem, bo przy niepor\u00f3wnanie mniejszym nak\u0142adzie \u015brodk\u00f3w da\u0142o si\u0119 w Roku Moniuszkowskim zrealizowa\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119cia tyle\u017c szale\u0144cze i udane, co skazane na niebyt. Na przyk\u0142ad koncertowe wykonanie \u201ew\u0142oskiej\u201d Halki<\/em> w Nowohuckim Centrum Kultury w ramach Festiwalu Muzyki Polskiej \u00ad\u2013 z fenomenalnym Jurym Horodeckim jako Jontkiem, zjawiskowym rosyjskim barytonem Konstantinem Suchkovem w partii Janusza i m\u0142odziutkim Vladislavem Buyalskim, jednym z moich faworyt\u00f3w w ostatnim Konkursie Moniuszkowskim, w roli Dziemby \u2013 kt\u00f3rzy potraktowali oper\u0119 Moniuszki jako prawdziwe cymelium, zanurzone po uszy w stylu w\u0142oskiego belcanta i innych tradycji opery romantycznej. Jako tekst, kt\u00f3ry warto zrozumie\u0107, prze\u017cy\u0107 i wy\u015bpiewa\u0107 z g\u0142\u0119bi trzewi. Z podobnych wzgl\u0119d\u00f3w \u017cyczy\u0142abym sobie, \u017ceby s\u0142ynna ju\u017c \u201ewiede\u0144ska\u201d Halka <\/em>w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego ruszy\u0142a w \u015bwiat przede wszystkim ze wzgl\u0119du na w pe\u0142ni prze\u017cyt\u0105 i cyzelowan\u0105 niemal rok koncepcj\u0119 muzyczn\u0105 \u2013 z udzia\u0142em Corinne Winters, ameryka\u0144skiej odtw\u00f3rczyni partii tytu\u0142owej, kt\u00f3ra ma szczer\u0105 nadziej\u0119 nie poprzesta\u0107 na kilku wyst\u0119pach w tej roli na scenie Theater an der Wien.<\/p>\n

Ale czy w og\u00f3le jest o co kopie kruszy\u0107? I tu przechodzimy do grzechu drugiego, kt\u00f3ry objawia si\u0119 swoi\u015bcie \u201eprezentystycznym\u201d podej\u015bciem do promocji muzyki polskiej za po\u015brednictwem trwa\u0142ych no\u015bnik\u00f3w CD i DVD. Zamiast si\u0119 zamartwia\u0107, \u017ce kolejne srebrne kr\u0105\u017cki znikn\u0105 w og\u00f3lno\u015bwiatowej powodzi nagra\u0144 niczym wielkomiejski bruk pod prognozowan\u0105 przez dawnych ekspert\u00f3w trzymetrow\u0105 warstw\u0105 ko\u0144skiego nawozu, trzeba stan\u0105\u0107 twarz\u0105 w twarz z przysz\u0142o\u015bci\u0105. Zainwestowa\u0107 w \u017cywe, \u015bwietnie przygotowane wykonawstwo, pozyska\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 oddanych sprawie entuzjast\u00f3w i sponsor\u00f3w, postawi\u0107 na swobodny streaming, \u017cyw\u0105 dyskusj\u0119 i natychmiastow\u0105 interakcj\u0119 \u2013 mi\u0119dzy archiwistami, muzykologami, artystami i szczerze zaanga\u017cowanymi mi\u0142o\u015bnikami. Uczy\u0107, uzmys\u0142awia\u0107, przestrasza\u0107 \u2013 jak w kampanii edukacyjnej Den Jyske Opera w Arhus, towarzysz\u0105cej skandynawskiej premierze Pasa\u017cerki<\/em> Wajnberga, w kt\u00f3rej m\u0142ode ch\u00f3rzystki wspomagaj\u0105ce regularny zesp\u00f3\u0142 Opery Du\u0144skiej \u015bcina\u0142y w\u0142osy do go\u0142ej sk\u00f3ry i przekazywa\u0142y je na peruki dla dzieci po chemioterapii, \u017ceby tym bardziej \u015bwiadomie wej\u015b\u0107 w role sponiewieranych wi\u0119\u017aniarek Auschwitz. A Leif Jone \u00d8lberg, wykonawca partii Tadeusza, gra\u0142 Chaconne<\/em> z Partity<\/em> BWV 1004 Bacha bez pomocy dublera \u2013 niezdarnie, fa\u0142szywie, \u017ceby z tym wi\u0119ksz\u0105 moc\u0105 przekaza\u0107 s\u0142uchaczom gniew i b\u00f3l upodlonego w obozie artysty.<\/p>\n

\u017beby promowa\u0107 muzyk\u0119 polsk\u0105, nie mo\u017cna wpycha\u0107 jej w szufladk\u0119 z napisem \u201edrugorz\u0119dna\u201d ani \u2013 tym bardziej \u2013 wie\u015bci\u0107 \u015bwiatu, \u017ce przewy\u017csza jako\u015bci\u0105 dorobek tytan\u00f3w. Nie wolno ni\u0105 obarcza\u0107 muzyk\u00f3w nieprzekonanych, cho\u0107by mieli \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do sal koncertowych tysi\u0105ce pretensjonalnych snob\u00f3w. Niech ta muzyka \u017cyje, niech si\u0119 pleni w sieci i w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Oby znalaz\u0142a prawdziwych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u2013 niezale\u017cnych od rocznicowych grant\u00f3w i promes. Oby\u015bmy i my j\u0105 wreszcie pokochali.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za kilka dni relacja z wiosennego sezonu WNO w Cardiff, a tymczasem, zgodnie z zapowiedzi\u0105 – kolejny tekst o promowaniu muzyki polskiej, nie tylko tw\u00f3rczo\u015bci Moniuszki. Ukaza\u0142 si\u0119 w trzecim numerze „Ruchu Muzycznego”, w kt\u00f3rym tak\u017ce obszerna rozmowa Krzysztofa Stefa\u0144skiego z El\u017cbiet\u0105 Sikor\u0105, recenzja Kacpra Miklaszewskiego z jubileuszowego koncertu Krzysztofa Jakowicza w FN oraz esej … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4603","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4603"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4609,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4603\/revisions\/4609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}