{"id":4620,"date":"2020-02-29T23:22:04","date_gmt":"2020-02-29T22:22:04","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4620"},"modified":"2020-03-01T08:51:06","modified_gmt":"2020-03-01T07:51:06","slug":"o-muzyce-przy-sporcie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4620","title":{"rendered":"O muzyce przy sporcie"},"content":{"rendered":"

Verdi nie przepada\u0142 za Francuzami, ale uwielbia\u0142 Pary\u017c. Narzeka\u0142 na tamtejszych solist\u00f3w, jego zdaniem najgorszych, jakich w \u017cyciu s\u0142ysza\u0142, na podrz\u0119dne ch\u00f3ry i co najwy\u017cej przeci\u0119tne orkiestry \u2013 a mimo to we francuskiej stolicy bywa\u0142 cz\u0119\u015bciej ni\u017c w Rzymie, nie tylko po to, by dogl\u0105da\u0107 inscenizacji swoich oper, ale tak\u017ce korzysta\u0107 z urok\u00f3w wielkiego miasta i jego bogatej oferty teatralnej. Sarka\u0142 na gusty widowni i por\u00f3wnywa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 paryskich oper do bezdusznych fabryk, a jednak marzy\u0142, by w specyficznie francuskim gatunku grand op\u00e9ra <\/em>prze\u015bcign\u0105\u0107 samego Meyerbeera. Zacz\u0105\u0142 w z\u0142otym okresie tej ultramieszcza\u0144skiej odmiany sztuki: od wystawionej w 1847 roku w Le Peletier J\u00e9rusalem<\/em>, adaptacji wcze\u015bniejszej o cztery lata dramma lirico<\/em> pod tytu\u0142em I Lombardi alla prima crociata<\/em>. Kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119 podj\u0105\u0142 ju\u017c po rewolucji lutowej roku 1848, kiedy monarchi\u0119 pod ber\u0142em Ludwika Filipa I zast\u0105piono ustrojem republika\u0144skim. Rodz\u0105ce si\u0119 w b\u00f3lach Nieszpory sycylijskie <\/em>dotar\u0142y na scen\u0119 Opery Paryskiej dopiero w czerwcu 1855 roku, w dobie przej\u015bciowego kryzysu gatunku. Odnios\u0142y wielki, lecz kr\u00f3tkotrwa\u0142y sukces. Po wznowieniu w 1863 roku opera doczeka\u0142a si\u0119 zaledwie kilkudziesi\u0119ciu przedstawie\u0144 w Pary\u017cu, po czym zesz\u0142a z afisza na prawie stulecie. Powr\u00f3ci\u0142a zreszt\u0105 w odrobin\u0119 p\u00f3\u017aniejszej, \u201eeksportowej\u201d wersji z librettem kiepsko przet\u0142umaczonym na w\u0142oski, kt\u00f3ra mia\u0142a premier\u0119 w grudniu 1855 w Teatro Regio di Parma (w\u00f3wczas pod tytu\u0142em Giovanna di Guzman<\/em>). Mimo znakomitych nieraz obsad i wysi\u0142k\u00f3w najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w batuty nie wesz\u0142a do standardowego repertuaru teatr\u00f3w operowych. Wznowienie pierwotnej wersji francuskiej odby\u0142o si\u0119 dopiero w 2003 roku w Op\u00e9ra Bastille.<\/p>\n

Od tamtej pory Nieszpory <\/em>mozolnie toruj\u0105 sobie drog\u0119 do serc mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Verdiego. Dobrze przyj\u0119te w Genewie, Bilbao i Frankfurcie, po premierze w Covent Garden w 2013 roku spotka\u0142y si\u0119 z ch\u0142odn\u0105 reakcj\u0105 krytyki, kt\u00f3ra uzna\u0142a je za dzie\u0142o niesp\u00f3jne wewn\u0119trznie, pe\u0142ne d\u0142u\u017cyzn i niezbyt natchnione w por\u00f3wnaniu z arcydzie\u0142ami ze \u015brodkowego okresu tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora. W Polsce opera nigdy nie cieszy\u0142a si\u0119 popularno\u015bci\u0105: wystawiona zaledwie dwukrotnie \u2013 w latach 1870. w Warszawie i tu\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Poznaniu \u2013 przemkn\u0119\u0142a przez scen\u0119 Opera Nova w Bydgoszczy w 2006 roku, w kiepskiej i szybko wymazanej z pami\u0119ci meloman\u00f3w produkcji \u0160tatni Opera z Pragi. Dlatego bez namys\u0142u wybra\u0142am si\u0119 do Cardiff, na drugi spektakl po premierze najnowszej inscenizacji Davida Pountneya, kt\u00f3ry po wystawieniu Mocy przeznaczenia<\/em> i Balu maskowego<\/em> postanowi\u0142 domkn\u0105\u0107 swoj\u0105 \u201etrylogi\u0119 Verdiowsk\u0105\u201d w\u0142a\u015bnie Nieszporami sycylijskimi<\/em>.<\/p>\n

Nie odm\u00f3wi\u0142am sobie jednak przyjemno\u015bci, by dzie\u0144 wcze\u015bniej zapozna\u0107 si\u0119 ze wznowieniem Wesela Figara<\/em> w uj\u0119ciu Tobiasa Richtera, kt\u00f3re powr\u00f3ci\u0142o do WNO po czterech latach, tym razem przygotowane przez Maksa Hoehna, m\u0142odego brytyjsko-szwajcarskiego re\u017cysera, librecist\u0119 i t\u0142umacza (pracuje mi\u0119dzy innymi nad nowym przek\u0142adem Cos\u00ec fan tutte<\/em>). S\u0105dz\u0105c z przebiegu dotychczasowej kariery, Hoehn naprawd\u0119 kocha oper\u0119. S\u0105dz\u0105c z tego, co zobaczy\u0142am w Cardiff \u2013 ma wyj\u0105tkowy talent do ustawiania aktor\u00f3w-\u015bpiewak\u00f3w. Spektakl Richtera, w oszcz\u0119dnej scenografii Ralpha Koltaia i dla odmiany przepysznych, historyzuj\u0105cych kostiumach Sue Blane, trafia zar\u00f3wno w gust tutejszej publiczno\u015bci (uznaj\u0105cej Le Nozze <\/em>\u2013 moim zdaniem s\u0142usznie \u2013 za jedno z najwspanialszych, o ile nie najwi\u0119ksze arcydzie\u0142o operowe wszech czas\u00f3w), jak i w sam charakter dzie\u0142a: rasowej opery buffa, <\/em>z dobitnie zarysowanymi dwiema parami g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, szeregiem w\u0105tk\u00f3w pobocznych, komiczn\u0105 postaci\u0105 ogarni\u0119tego burz\u0105 hormon\u00f3w Cherubina, kt\u00f3ry jest got\u00f3w zakocha\u0107 si\u0119 w ka\u017cdej kobiecie, kt\u00f3ra stanie mu na drodze (no, mo\u017ce poza Marcelin\u0105), obowi\u0105zkowym happy endem i dyskretnym o\u015bwieceniowym przes\u0142aniem o zwyci\u0119stwie rozumu nad arbitralno\u015bci\u0105 w\u0142adzy. Przes\u0142aniem \u2013 dodajmy \u2013 znacznie dyskretniejszym ni\u017c u Beaumarchais\u2019go, bo w czasach Mozarta opera zawdzi\u0119cza\u0142a swoj\u0105 racj\u0119 bytu przede wszystkim hojno\u015bci arystokratycznych mecenas\u00f3w. Hoehn brawurowo od\u015bwie\u017cy\u0142 inscenizacj\u0119 z 2016 roku, skupiaj\u0105c ca\u0142\u0105 uwag\u0119 na precyzji gry aktorskiej i czytelnym podawaniu tekstu libretta, z kt\u00f3rego wydoby\u0142 pomijane cz\u0119sto smaczki: do dzi\u015b wybucham \u015bmiechem na wspomnienie miny Antonia (Laurence Cole) przy s\u0142owach \u201ech\u00e9 il cavallo io non vidi saltare di l\u00e0\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wesele Figara. <\/em>Soraya Mafi (Zuzanna). Fot. Richard Hubert Smith<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obsady wywi\u0105za\u0142a si\u0119 z powierzonych jej zada\u0144 bez zarzutu, cho\u0107 pod wzgl\u0119dem czysto wokalnym wiecz\u00f3r \u201eskrad\u0142a\u201d kolegom Soraya Mafi, Zuzanna o g\u0142osie promiennym jak s\u0142o\u0144ce, mi\u0119kkim w g\u00f3rnym rejestrze i nieskazitelnym intonacyjnie. Debiutuj\u0105cy jako Figaro David Ireland zyskiwa\u0142 stopniowo na sile przekonywania: jego d\u017awi\u0119czny i urodziwy, ale wci\u0105\u017c jeszcze sztywno prowadzony bas-baryton nie pozwoli\u0142 mu odda\u0107 wszystkich niuans\u00f3w tej partii. Mimo to na ich tle zdecydowanie gorzej wypad\u0142a hrabiowska para Almaviv\u00f3w: Anita Watson, obdarzona sopranem o \u0142adnej, przymglonej barwie, mia\u0142a spore problemy z frazowaniem i akcentowaniem sylab w recytatywach, w pi\u0119knym sk\u0105din\u0105d \u015bpiewie Jonathana McGoverna zabrak\u0142o pewno\u015bci siebie i podszytego perfidi\u0105 autorytetu. Z podobnymi k\u0142opotami zmaga\u0142a si\u0119 Anna Harvey: dysponuj\u0105ca zmys\u0142owym, wyrazistym mezzosopranem, wr\u0119cz idealnym do roli spodenkowej, a mimo to nieprzekonuj\u0105ca jako nabuzowany testosteronem nastolatek. Pozostali soli\u015bci wykazali si\u0119 \u015bwietnym wyczuciem postaci i wyj\u0105tkow\u0105 vis comica<\/em>: na czele z Harriet Eyley, Barbarin\u0105 o g\u0142osie jak kryszta\u0142, oraz Leah Marian Jones i Henrym Waddingtonem \u2013 dwojgiem do\u015bwiadczonych artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy Marcelin\u0119 i Bartola potrafili nie tylko zagra\u0107, lecz i porz\u0105dnie za\u015bpiewa\u0107. Wielkie brawa pod adresem ch\u00f3rzyst\u00f3w WNO \u2013 wszystkich razem i ka\u017cdego z osobna \u2013 oraz niezawodnej orkiestry, kt\u00f3ra pos\u0142usznie realizowa\u0142a koncepcj\u0119 dyrygenta. Uj\u0119ciu Carla Rizziego nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 lekko\u015bci i wdzi\u0119ku, tempa by\u0142y jednak zanadto wy\u015brubowane, co czasem odbywa\u0142o si\u0119 kosztem precyzji artykulacyjnej, zw\u0142aszcza w grupie smyczk\u00f3w.<\/p>\n

Przedstawienie Nieszpor\u00f3w sycylijskich <\/em>nazajutrz, pod t\u0105 sam\u0105 batut\u0105, przejdzie zapewne do historii WNO. Z pocz\u0105tku nie skojarzy\u0142am, dlaczego zdyscyplinowana na og\u00f3\u0142 w tym kraju publiczno\u015b\u0107 nie ko\u0144czy rozm\u00f3w po wygaszeniu \u015bwiate\u0142 i wci\u0105\u017c zerka na ekrany swoich smartfon\u00f3w. Pierwszy dzwonek rozleg\u0142 si\u0119 podczas uwertury. Rizzi przerwa\u0142 i rzuci\u0142 gniewnie przez rami\u0119 \u201etelefono!\u201d. Drugi sygna\u0142 zbieg\u0142 si\u0119 z pocz\u0105tkiem recytatywu Vaudemonta. Zanim si\u0119 dowiedzieli\u015bmy, \u201equelle est cette beaut\u00e9\u201d, dyrygent zn\u00f3w zatrzyma\u0142 muzyk\u00f3w i uprzejmie, acz stanowczo wyja\u015bni\u0142 s\u0142uchaczom, dlaczego trzeba zawczasu wy\u0142\u0105czy\u0107 urz\u0105dzenia elektroniczne. Dosta\u0142 huraganowe brawa. Mimo \u017ce na pobliskim Millennium Stadium toczy\u0142 si\u0119 zajad\u0142y mecz mi\u0119dzy Wali\u0105 a Francj\u0105 w ramach Pucharu Sze\u015bciu Narod\u00f3w, od tej pory nic ju\u017c nie zak\u0142\u00f3ci\u0142o przebiegu spektaklu. Nikt te\u017c nie uciek\u0142 w przerwie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nieszpory sycylijskie. <\/em>Scena zbiorowa z I aktu. Fot. Johan Person<\/p>\n

Mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki sp\u00f3jnej koncepcji Davida Pountneya, cho\u0107 bywalcy z\u017cymali si\u0119, \u017ce re\u017cyser zn\u00f3w dokonuje bezwstydnego recyklingu swoich wcze\u015bniejszych pomys\u0142\u00f3w, tym razem z dw\u00f3ch poprzednich cz\u0119\u015bci \u201etrylogii\u201d. Nie widzia\u0142am na \u017cywo \u017cadnej z nich, nie odczu\u0142am wi\u0119c znu\u017cenia ponownym wykorzystaniem element\u00f3w minimalistycznej scenografii Raimunda Bauera \u2013 ruchomych czarnych ram, na przemian organizuj\u0105cych przestrze\u0144 i nadaj\u0105cych jej rang\u0119 metafory. Pountney s\u0142usznie dostrzeg\u0142, \u017ce kulawy dramaturgicznie tekst Scribe\u2019a i Duveyriera nie tyle opowiada histori\u0119 bohater\u00f3w, co ewokuje idee zaprz\u0105taj\u0105ce umys\u0142 Verdiego przez ca\u0142\u0105 jego tw\u00f3rcz\u0105 karier\u0119: skomplikowane relacje mi\u0119dzy ojcem a synem, samotno\u015b\u0107 mo\u017cnych tego \u015bwiata, niemo\u017cno\u015b\u0107 pogodzenia ludzkich marze\u0144 o szcz\u0119\u015bciu z powinno\u015bci\u0105 wobec narodu i ojczyzny.<\/p>\n

Proste dekoracje i rekwizyty \u2013 znakomicie o\u015bwietlone przez Fabrice\u2019a Keboura \u2013 s\u0105 mocno nacechowane symbolicznie i skutecznie pobudzaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 widza. Zaczerpni\u0119te z r\u00f3\u017cnych epok kostiumy odzwierciedlaj\u0105 umowno\u015b\u0107 libretta: przeniesionej w XIII wiek adaptacji Ksi\u0119cia Alby<\/em>, kt\u00f3rego akcja rozgrywa si\u0119 w XVI stuleciu we Flandrii; w p\u00f3\u017aniejszej za\u015b wersji w\u0142oskiej rzuconej zn\u00f3w w inne realia, tym razem XVII-wiecznej Portugalii pod w\u0142adz\u0105 Hiszpan\u00f3w. W uj\u0119ciu Pountneya francuscy okupanci popatruj\u0105 na uci\u015bnionych Sycylijczyk\u00f3w z wy\u017cyn przesuwanych po scenie drabin. Odziana w czarn\u0105 sukni\u0119 H\u00e9l\u00e8ne wje\u017cd\u017ca zza kulis w ramie, niczym portret powsta\u0144czej wdowy. Powracaj\u0105cy z wygnania Procida gramoli si\u0119 na brzeg z nieistniej\u0105cej \u0142odzi, mozolnie przekraczaj\u0105c kolejne z trzech ruchomych ram. Balet z III aktu, w pierwotnym zamy\u015ble alegoria czterech p\u00f3r roku, zmienia si\u0119 w drastyczn\u0105 opowie\u015b\u0107 o losach Henriego \u2013 pocz\u0105wszy od uwiedzenia jego matki przez Montforta \u2013 oddan\u0105 wymownym j\u0119zykiem ta\u0144ca nowoczesnego przemieszanego z pantomim\u0105 (rewelacyjna choreografia Caroline Finn). Ten teatr w teatrze obserwuj\u0105 widzowie ukryci za sylwetkami bohater\u00f3w sycylijskiej L\u2019Opera dei Pupi. W IV akcie okratowane \u015bciany wi\u0119zienia zsuwaj\u0105 si\u0119 z obu stron, nieomal mia\u017cd\u017c\u0105c osadzonych wewn\u0105trz spiskowc\u00f3w. Zamieszanie robi si\u0119 dopiero w finale, jeszcze mniej czytelnym ni\u017c w libretcie opery \u2013 to bodaj jedyny nieudany element koncepcji Pountneya. W tym przypadku zgadzam si\u0119 z krytykami, \u017ce re\u017cyserowi tej miary nie powinno zabrakn\u0105\u0107 pomys\u0142u na podsumowanie narracji.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Anush Hovhannisyan (H\u00e9l\u00e8ne). Fot. Johan Person<\/p>\n

Tamtego wieczoru Carlo Rizzi znalaz\u0142 si\u0119 w swoim \u017cywiole. Umiej\u0119tnie podkre\u015bli\u0142 najwi\u0119ksze zalety tej partytury \u2013 przedziwnie zorkiestrowany zbi\u00f3r temat\u00f3w i motyw\u00f3w dzie\u0142a w mro\u017c\u0105cej krew w \u017cy\u0142ach uwerturze, efekty przestrzenne w i\u015bcie meyerbeerowskich ch\u00f3rach, wyra\u017ane zr\u00f3\u017cnicowanie j\u0119zyka kompozytorskiego w pe\u0142nych emocji ariach, intymnych duetach i przyt\u0142aczaj\u0105cych d\u017awi\u0119kowym ogromem scenach zbiorowych. Wydoby\u0142 te\u017c to, co najlepsze muzycznie, ze scen \u201eporonionych\u201d pod wzgl\u0119dem dramaturgicznym: na czele z ol\u015bniewaj\u0105cym, pe\u0142nym nieziemskich harmonii kwartetem z I aktu. Z solistami bywa\u0142o ju\u017c rozmaicie. Podobnie jak w Weselu Figara <\/em>na plan pierwszy wysun\u0119\u0142a si\u0119 Zuzanna, tak w Nieszporach <\/em>reszt\u0119 obsady zdominowa\u0142 Giorgio Caoduro (Guy de Montfort), w\u0142oski baryton obdarzony g\u0142osem jasnym i \u017carliwym, a przy tym znakomity postaciowo, z gatunku tych \u015bpiewak\u00f3w, kt\u00f3rzy przykuwaj\u0105 uwag\u0119 odbiorcy od pierwszego wej\u015bcia na scen\u0119. Pod wzgl\u0119dem aktorskim w pe\u0142ni dor\u00f3wna\u0142a mu Anush Hovhannisyan (H\u00e9l\u00e8ne), dysponuj\u0105ca bardzo ekspresyjnym sopranem, ale \u2013 niestety \u2013 nie do\u015b\u0107 rozwini\u0119tym do tej roli, a przez to niepewnym intonacyjnie i g\u0142uchym w dolnym rejestrze. Jej partner Jung Soo Yun zrobi\u0142, co m\u00f3g\u0142, w niewdzi\u0119cznej partii Henriego: technicznie sprawi\u0142 si\u0119 bez zarzutu, wzbudzi\u0142 jednak mieszane uczucia, natura pokara\u0142a go bowiem tenorem o wyj\u0105tkowo nieprzyjemnej, wr\u0119cz odpychaj\u0105cej barwie. Gdyby kto\u015b si\u0119 pokusi\u0142 o nagranie studyjne Nieszpor\u00f3w<\/em>, aksamitnog\u0142osy Wojtek Gierlach by\u0142by Procid\u0105 jak z marze\u0144 \u2013 na scenie zabrak\u0142o mu jednak charyzmy, nieod\u0142\u0105cznej od postaci tego fanatycznego patrioty. Z wykonawc\u00f3w r\u00f3l pobocznych na szczeg\u00f3ln\u0105 wzmiank\u0119 zas\u0142u\u017cyli Christine Byrne (Ninette) i Robyn Lyn Evans (Danieli) \u2013 cho\u0107by za sam wk\u0142ad w niesamowity kwartet \u201eQuel horreur m\u2019environne\u201d.<\/p>\n

We wspomnianym ju\u017c meczu rugby Francuzi pokonali Walijczyk\u00f3w czterema punktami. Nie wiem, czy to pocieszy kibic\u00f3w z Cardiff, ale zesp\u00f3\u0142 Walijskiej Opery Narodowej w tym samym czasie skutecznie rozgromi\u0142 przeciwnik\u00f3w zapomnianego dzie\u0142a Verdiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Verdi nie przepada\u0142 za Francuzami, ale uwielbia\u0142 Pary\u017c. Narzeka\u0142 na tamtejszych solist\u00f3w, jego zdaniem najgorszych, jakich w \u017cyciu s\u0142ysza\u0142, na podrz\u0119dne ch\u00f3ry i co najwy\u017cej przeci\u0119tne orkiestry \u2013 a mimo to we francuskiej stolicy bywa\u0142 cz\u0119\u015bciej ni\u017c w Rzymie, nie tylko po to, by dogl\u0105da\u0107 inscenizacji swoich oper, ale tak\u017ce korzysta\u0107 z urok\u00f3w wielkiego miasta … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4620","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4620"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4633,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4620\/revisions\/4633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}