{"id":4644,"date":"2020-03-09T01:56:08","date_gmt":"2020-03-09T00:56:08","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4644"},"modified":"2020-03-12T16:41:46","modified_gmt":"2020-03-12T15:41:46","slug":"nieoczekiwana-zmiana-miejsc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4644","title":{"rendered":"Nieoczekiwana zmiana miejsc"},"content":{"rendered":"

Od kilku miesi\u0119cy wybiera\u0142am si\u0119 na Walkiri\u0119 <\/em>do Teatro Real, gdzie G\u00fcnther Groissb\u00f6ck mia\u0142 \u015bpiewa\u0107 niewielk\u0105, ale znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 Hundinga. Nied\u0142ugo przed zapowiadanymi spektaklami znik\u0142 z obsady, zast\u0105piony przez innego ulubie\u0144ca publiczno\u015bci, Ren\u00e9 Papego. Wkr\u00f3tce p\u00f3\u017aniej wyp\u0142yn\u0105\u0142 gdzie indziej \u2013 anonsowany w partii Ochsa w nowej inscenizacji Rosenkavaliera <\/em>w berli\u0144skiej Staatsoper, gdzie w posta\u0107 za\u015bciankowego barona auf Lerchenau mia\u0142 wcieli\u0107 si\u0119 nie kto inny, jak\u2026 Ren\u00e9 Pape. D\u0142ugo nie my\u015bl\u0105c, zmieni\u0142am plany. S\u0105dz\u0105c z recenzji po madryckim przedstawieniu oraz tego, co zobaczy\u0142am i us\u0142ysza\u0142am w Berlinie, obydwu panom zmiana wysz\u0142a na dobre. Groissb\u00f6ck zawojowa\u0142 widowni\u0119 szturmem: w roli, kt\u00f3ra i tak powoli staje si\u0119 kreacj\u0105 jego \u017cycia, zn\u00f3w przeszed\u0142 sam siebie. Co wi\u0119cej, odwali\u0142 kawa\u0142 dobrej roboty za Andr\u00e9 Hellera, uwielbianego przez Austriak\u00f3w artyst\u0119-wszystko\u017cerc\u0119, kt\u00f3ry w swoim d\u0142ugim \u017cyciu ima\u0142 si\u0119 ju\u017c wszystkiego \u2013 piosenki kabaretowej, poezji \u015bpiewanej, organizacji imprez masowych, urz\u0105dzania spektakularnych ekspozycji (na czele z ba\u015bniowym muzeum kryszta\u0142\u00f3w Swarovskiego w Wattens w Tyrolu), rze\u017abiarstwa, scenografii, projektowania znaczk\u00f3w pocztowych, sztuki cyrkowej, pisarstwa, aktorstwa i sam Pan B\u00f3g raczy wiedzie\u0107, czego jeszcze \u2013 na du\u017cej scenie operowej re\u017cyserowa\u0142 jednak po raz pierwszy. I stworzy\u0142 spektakl urodziwy, obarczony jednak szeregiem grzech\u00f3w debiutanta, kt\u00f3ry chwilami nie wie, co pocz\u0105\u0107 z nat\u0142okiem cisn\u0105cych si\u0119 zewsz\u0105d pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Szkoda, bo Heller wyszed\u0142 z poniek\u0105d s\u0142usznego za\u0142o\u017cenia, \u017ce Rosenkavalier <\/em>jest mistrzowskim popisem ironii, pastiszu i trawestacji. Pisa\u0142am kiedy\u015b, \u017ce warto t\u0119 komedi\u0119 rozpatrzy\u0107 w kategoriach intelektualnej igraszki dw\u00f3ch tytan\u00f3w modernistycznego teatru \u2013 Ryszarda Straussa i Hugona von Hofmannsthala \u2013 kt\u00f3rzy w atmosferze ca\u0142kowitego porozumienia przemieszali w niej wszystko jak w tyglu: j\u0119zyki, konwencje, to\u017csamo\u015bci bohater\u00f3w. Librecista popl\u0105ta\u0142 bohaterom j\u0119zyki, w usta Marsza\u0142kowej wk\u0142adaj\u0105c wykwintn\u0105 niemczyzn\u0119, Ochsowi ka\u017c\u0105c przemawia\u0107 w dialekcie wiede\u0144skim, okraszonym mn\u00f3stwem pretensjonalnych makaronizm\u00f3w, W\u0142ochom za\u015b pociesznie kaleczy\u0107 mow\u0119 gospodarzy. Kompozytor zabawi\u0142 si\u0119 materia\u0142em muzycznym i sam\u0105 konwencj\u0105 operow\u0105 \u2013 daj\u0105c szerokie pole do popisu a\u017c trzem sopranom, powierzaj\u0105c epizodycznej postaci W\u0142oskiego \u015apiewaka karko\u0142omn\u0105 ari\u0119 mozartowsk\u0105, \u017congluj\u0105c figur\u0105 wiede\u0144skiego walca, natrz\u0105saj\u0105c si\u0119 bezwstydnie z Tristana i Izoldy<\/em>, w czym zreszt\u0105 walnie pom\u00f3g\u0142 mu Hofmannsthal, wplataj\u0105c w tekst charakterystyczne zwroty z libretta Wagnerowskiego dramatu. Obydwaj nam\u0105cili tyle, \u017ce pierwotnie zaplanowany re\u017cyser prapremiery w Dre\u017anie musia\u0142 odda\u0107 rzecz w r\u0119ce do\u015bwiadczonego Maksa Reinhardta. Dobrze wystawiony Rosenkavalier <\/em>powinien dzia\u0142a\u0107 na kilku poziomach \u2013 troch\u0119 jak Ulica Sezamkowa<\/em>, kt\u00f3ra potrafi doprowadzi\u0107 do paroksyzm\u00f3w \u015bmiechu zar\u00f3wno przedszkolaka, jak i profesora uniwersytetu: ka\u017cde z nich z ca\u0142kiem innego powodu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Camilla Nylund (Marsza\u0142kowa) i Mich\u00e8le Losier (Oktawian). Fot. Ruth Walz<\/p>\n

Heller zacz\u0105\u0142 od pi\u0119trowej blagi: zmy\u015blonego przedstawienia Rosenkavaliera <\/em>z 9 lutego 1917 roku, na rzecz wojennych wd\u00f3w i sierot; w takiej obsadzie i z tak\u0105 ekip\u0105 realizator\u00f3w, \u017ce ka\u017cdy mi\u0142o\u015bnik Straussa b\u0119dzie odt\u0105d \u017cy\u0142 nadziej\u0105 zetkni\u0119cia si\u0119 z czym\u015b podobnym w za\u015bwiatach. Na brawurowo sfingowanym afiszu \u2013 zamieszczonym w programie i wy\u015bwietlanym na kurtynie przeciwpo\u017carowej przed I aktem \u2013 figuruj\u0105 nazwiska czo\u0142\u00f3wki \u015bpiewak\u00f3w epoki, w rolach niemych Heller obsadzi\u0142 mi\u0119dzy innymi Zweiga, Piccavera i samego Hofmannsthala, kierownictwo muzyczne powierzy\u0142 Franzowi Schalkowi, scenografi\u0119 \u2013 Kolomanowi Moserowi, jednemu z najwybitniejszych przedstawicieli Secesji Wiede\u0144skiej, a projekt kostium\u00f3w \u2013 Emilie Fl\u00f6ge, ekstrawaganckiej stylistce mody, muzie i przyjaci\u00f3\u0142ce Gustava Klimta. Re\u017cyser postanowi\u0142 \u201ezrekonstruowa\u0107\u201d \u00f3w spektakl na scenie Staatsoper.<\/p>\n

Pomys\u0142 genialny (cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci da\u0142a si\u0119 nabra\u0107), o tyle jednak trudny do zrealizowania, \u017ce powinni przy nim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 arty\u015bci r\u00f3wnie wielkiego formatu. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. W mniejszym stopniu dotyczy to Arthura Arbessera, austriackiego mistrza haute-couture, kt\u00f3ry w swoich kostiumach zgrabnie nawi\u0105za\u0142 zar\u00f3wno do rokoka, secesji i art deco, jak do \u00f3wczesnych dresskod\u00f3w. Gorzej posz\u0142o wybitnej malarce i do\u015bwiadczonej przecie\u017c scenografce Xeni Hausner. Urz\u0105dzona w stylu japo\u0144skim sypialnia Marsza\u0142kowej nie przywodzi\u0142a nawet odleg\u0142ych skojarze\u0144 z ol\u015bniewaj\u0105cym geometryzmem i wysmakowan\u0105 kolorystyk\u0105 projekt\u00f3w Mosera. Rezydencj\u0119 Faninala nie wiedzie\u0107 czemu zdominowa\u0142 monumentalny Beethovenfries <\/em>Klimta \u2013 arcydzie\u0142o niew\u0105tpliwe, ale raczej nie w gu\u015bcie wiede\u0144skiego kupca-parweniusza. Z ca\u0142kiem ju\u017c niezrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w realizatorzy przenie\u015bli akt III z podmiejskiej ober\u017cy do pogr\u0105\u017conej w mroku findesieclowej palmiarni, naruszaj\u0105c nie tylko logik\u0119 narracji, lecz i sp\u00f3jno\u015b\u0107 og\u00f3lnej koncepcji estetycznej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Katharina Kammerloher (Annina), Nadine Sierra (Zofia), Mich\u00e8le Losier i G\u00fcnther Groissb\u00f6ck (Ochs). Fot. Ruth Walz<\/p>\n

Najgorsze jednak, \u017ce Heller \u2013 zamiast wzi\u0105\u0107 si\u0119 porz\u0105dnie za prowadzenie aktor\u00f3w na scenie \u2013 nieustannie puszcza\u0142 perskie oczka do widowni. Na pr\u00f3\u017cno, bo niekt\u00f3re pomys\u0142y by\u0142y zbyt hermetyczne (Klimt i Fl\u00f6ge kr\u0105\u017c\u0105cy w\u015br\u00f3d go\u015bci w domu Faninala), inne za\u015b dyskusyjne (na czele z fina\u0142em, w kt\u00f3rym ca\u0142kiem doros\u0142y Mohammed podnosi chusteczk\u0119 \u2013 upuszczon\u0105 nie przez Zofi\u0119, tylko przez Marsza\u0142kow\u0105 \u2013 i chowa j\u0105 jak najdro\u017csz\u0105 relikwi\u0119). Akcja chwilami zupe\u0142nie grz\u0119z\u0142a, a \u015bpiewacy musieli re\u017cyserowa\u0107 si\u0119 sami. Ta sztuka uda\u0142a si\u0119 jedynie Groissb\u00f6ckowi, arty\u015bcie obdarzonemu nieprzeci\u0119tn\u0105 vis comica<\/em>, kt\u00f3rego kreacja sk\u0142oni\u0142aby zapewne Straussa, by powr\u00f3ci\u0107 do pierwotnego tytu\u0142u opery Ochs auf Lerchenau. <\/em><\/p>\n

Austriacki bas by\u0142 te\u017c bezsprzecznie najmocniejszym ogniwem obsady wokalnej. Jego mi\u0119kki, \u015bwietnie postawiony g\u0142os ni\u00f3s\u0142 si\u0119 nad orkiestr\u0105 mimo niezbyt rozleg\u0142ego wolumenu, imponuj\u0105c nieskaziteln\u0105 intonacj\u0105 i wyr\u00f3wnaniem emisji zar\u00f3wno w g\u00f3rnym odcinku skali, jak i w s\u0142ynnych, \u201estudziennych\u201d do\u0142ach prza\u015bnego walca \u201eOhne mich\u201d. Groissb\u00f6ck dysponuje poza tym rewelacyjn\u0105 dykcj\u0105, umiej\u0119tnie gra barw\u0105 i rozk\u0142ada akcenty we frazie z wyczuciem godnym wytrawnego aktora dramatycznego. Camilla Nylund podawa\u0142a tekst znacznie mniej celnie, zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce jej zmys\u0142owy sopran \u2013 srebrzysty i jasny w g\u00f3rze \u2013 traci\u0142 d\u017awi\u0119czno\u015b\u0107 w \u015brednicy i zanika\u0142 w dolnym rejestrze. Podziwiam jednak jej gorzk\u0105, melancholijn\u0105 interpretacj\u0119 monologu \u201eDie Zeit, die ist ein sonderbares Ding\u201d z I aktu. Dysponuj\u0105ca wyrazistym i aksamitnym w brzmieniu mezzosopranem Mich\u00e8le Losier musi jeszcze okrzepn\u0105\u0107 w roli Oktawiana \u2013 na razie wci\u0105\u017c daje si\u0119 ponie\u015b\u0107 emocjom, co czasem odbija si\u0119 na precyzji jej \u015bpiewu. Ciemny sopran Nadine Sierry nie do ko\u0144ca pasuje do roli niewinnej, rozkwitaj\u0105cej pierwsz\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 Zofii, trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce artystka operuje nim bardzo sprawnie i potrafi zachowa\u0107 spoisto\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku w piano \u2013 co doceni\u0142am szczeg\u00f3lnie w tercecie \u201eHab\u2019 Mir\u2019s gelobt\u201d, w kt\u00f3rym wszystkie \u015bpiewaczki popisa\u0142y si\u0119 nieprzeci\u0119tn\u0105 muzykalno\u015bci\u0105. Z pozosta\u0142ych solist\u00f3w na szczeg\u00f3lnie ciep\u0142\u0105 wzmiank\u0119 zas\u0142u\u017cy\u0142a \u017cywio\u0142owa i znakomita technicznie Katharina Kammerloher (Annina). Nie\u017ale te\u017c wypad\u0142 Adrian Er\u00f6d, kt\u00f3ry w ostatniej chwili zast\u0105pi\u0142 niedysponowanego Romana Trekela w partii Faninala, oraz pewny intonacyjnie i obdarzony tenorem jak dzwon Atalla Ayan (W\u0142oski \u015apiewak).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Camilla Nylund. Fot. Ruth Walz<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 zobacz\u0119 kiedy\u015b lepsze inscenizacje Rosenkavaliera. <\/em>By\u0107 mo\u017ce us\u0142ysz\u0119 wkr\u00f3tce r\u00f3wnie rzetelnie skompletowan\u0105 obsad\u0119 solow\u0105 tego arcydzie\u0142a. Mam jednak przeczucie, \u017ce niepr\u0119dko \u2013 o ile kiedykolwiek \u2013 zetkn\u0119 si\u0119 na \u017cywo z tak g\u0142\u0119boko prze\u017cyt\u0105 i przemy\u015blan\u0105, a zarazem niestandardow\u0105 interpretacj\u0105, jaka wysz\u0142a spod batuty Zubina Mehty. S\u0119dziwy dyrygent \u2013 s\u0142ynny niegdy\u015b z przepysznych, pe\u0142nych wigoru, wr\u0119cz rozche\u0142stanych uj\u0119\u0107 muzyki Straussa \u2013 tym razem celebrowa\u0142 niuanse tej partytury tak, jakby nie chcia\u0142 si\u0119 z ni\u0105 rozsta\u0107. Kulminacje narasta\u0142y stopniowo i r\u00f3wnie powoli si\u0119 roz\u0142adowywa\u0142y, ka\u017cda struktura muzyczna p\u0119cznia\u0142a jak kie\u0142kuj\u0105ce nasiono, \u017ceby si\u0119 potem rozwin\u0105\u0107, zakwitn\u0105\u0107, zaowocowa\u0107 i z powrotem spa\u015b\u0107 w ziemi\u0119. Wsz\u0119dzie by\u0142o miejsce na oddech, na czu\u0142e, wr\u0119cz zmys\u0142owe wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie ze \u015bpiewakami, na cisz\u0119 i wybrzmienie, na podkre\u015blenie nigdy wcze\u015bniej niewychwyconych relacji mi\u0119dzy instrumentami. By\u0142 to jeden z najd\u0142u\u017cszych Rosenkavalier\u00f3w<\/em>, z jakimi mia\u0142am kiedykolwiek do czynienia. I chcia\u0142am, \u017ceby si\u0119 dalej d\u0142u\u017cy\u0142. F\u00fcr alle Zeit und Ewigkeit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kilku miesi\u0119cy wybiera\u0142am si\u0119 na Walkiri\u0119 do Teatro Real, gdzie G\u00fcnther Groissb\u00f6ck mia\u0142 \u015bpiewa\u0107 niewielk\u0105, ale znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 Hundinga. Nied\u0142ugo przed zapowiadanymi spektaklami znik\u0142 z obsady, zast\u0105piony przez innego ulubie\u0144ca publiczno\u015bci, Ren\u00e9 Papego. Wkr\u00f3tce p\u00f3\u017aniej wyp\u0142yn\u0105\u0142 gdzie indziej \u2013 anonsowany w partii Ochsa w nowej inscenizacji Rosenkavaliera w berli\u0144skiej Staatsoper, gdzie w posta\u0107 za\u015bciankowego … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4644","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4644"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4656,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4644\/revisions\/4656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}