{"id":4820,"date":"2020-05-16T12:58:40","date_gmt":"2020-05-16T10:58:40","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4820"},"modified":"2020-05-16T12:58:40","modified_gmt":"2020-05-16T10:58:40","slug":"o-narodowej-zmiennosci-uczuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4820","title":{"rendered":"O narodowej zmienno\u015bci uczu\u0107"},"content":{"rendered":"

Kilka dni temu minister Szumowski oznajmi\u0142, \u017ce „jeste\u015bmy pomi\u0119dzy etapem wygaszania epidemii a wchodzeniem w trend wzrostowy\u201d. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodak\u00f3w poczu\u0142a si\u0119 mocno zdezorientowana tym o\u015bwiadczeniem, a przecie\u017c – zwa\u017cywszy na dotychczasowe meandry naszej historii – ju\u017c dawno powinni\u015bmy byli si\u0119 przyzwyczai\u0107. Przyda\u0142oby nam si\u0119, zw\u0142aszcza teraz i zw\u0142aszcza w \u015brodowisku ludzi zwi\u0105zanych z muzyk\u0105. Po zamkni\u0119ciu sal koncertowych i teatr\u00f3w prze\u017cywamy co\u015b w rodzaju \u017ca\u0142oby, a t\u0119, jak ucz\u0105 psychologowie, nale\u017cy prze\u017cywa\u0107 skrupulatnie, etap to etapie – w przeciwnym razie ju\u017c nigdy nie uda nam si\u0119 niczego uporz\u0105dkowa\u0107. Skoro tak, to i ja co\u015b oznajmi\u0119: mianowicie, \u017ce jeste\u015bmy gdzie\u015b pomi\u0119dzy faz\u0105 gniewu i buntu a faz\u0105 targowania. Poniewa\u017c depresja jeszcze przed nami, nie zawadzi si\u0119 po\u015bmia\u0107, a przy okazji sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce nasze \u017cycie kulturalne zawsze by\u0142o pe\u0142ne absurd\u00f3w. Tak\u017ce sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat temu, kiedy „Ruch Muzyczny” chwali\u0142 si\u0119 now\u0105 rubryk\u0105 satyryczn\u0105, a dla wielbicieli rozrywek umys\u0142owych mia\u0142 nawet krzy\u017c\u00f3wk\u0119. Takie oto pere\u0142ki wyszpera\u0142am kiedy\u015b w numerze trzecim „RM” z 1960 roku. Prosz\u0119 nie upada\u0107 na duchu – jeszcze b\u0119dzie zabawnie, i to nieraz. <\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Szczur zza przepierzenia dorwa\u0142 si\u0119 do Zaginionego symbolu<\/em>, najnowszej powie\u015bci Dana Browna. Nigdy nie czuli\u015bmy si\u0119 swobodnie w towarzystwie s\u0105siada: nie do\u015b\u0107, \u017ce mamy kompleksy z powodu jego zawi\u0142ych paranteli (jest szczurem w\u0119drownym i potrafi odtworzy\u0107 swoje drzewo genealogiczne a\u017c do 1732 roku), to jeszcze nam g\u0142upio z powodu naszych brak\u00f3w w wykszta\u0142ceniu i oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci umys\u0142owej. A ten nic, tylko si\u0119 popisuje umiej\u0119tno\u015bci\u0105 \u0142amania szyfr\u00f3w maso\u0144skich, uk\u0142adania kwadrat\u00f3w magicznych i analizowania cudownych w\u0142a\u015bciwo\u015bci liczby trzydzie\u015bci trzy. Puent\u0119 ksi\u0105\u017cki odgad\u0142, zanim sam autor j\u0105 wymy\u015bli\u0142! C\u00f3\u017c by\u0142o robi\u0107? Wyci\u0105gn\u0119li\u015bmy, co mamy, i postanowili\u015bmy po\u0107wiczy\u0107 intelekt na lekturze i analizie starych rocznik\u00f3w naszego ulubionego pisma. Od razu na pociech\u0119 dostali\u015bmy notk\u0119 niejakiej (niejakiego?) Kliki \u2013 w numerze 3\/1960, w nowej rubryce satyrycznej \u201eMa\u0142y Ruch Muzyczny\u201d:<\/p>\n

Ju\u017c wkr\u00f3tce uka\u017ce si\u0119 na p\u00f3\u0142kach ksi\u0119garskich praca Bogus\u0142awa Sch\u00e4ffera \u201eNowa muzyka\u201d w polskim t\u0142umaczeniu. Przek\u0142adu podj\u0119\u0142a si\u0119 grupa szyfrant\u00f3w z Zak\u0142adu Kryminalistyki pod kierownictwem prof. dr Grzywo-D\u0105browskiego i przy wsp\u00f3\u0142udziale wybitnego znawcy sanskrytu, esperanto i alfabetu Morse\u2019a, prof. Ciemi\u0105czko Anatola.<\/em><\/p>\n

Bardzo nam ten \u017carcik przem\u00f3wi\u0142 do wyobra\u017ani. Zw\u0142aszcza \u017ce prof. Wiktor Grzywo-D\u0105browski istnia\u0142 naprawd\u0119, by\u0142 wybitnym lekarzem s\u0105dowym i autorem kilku podr\u0119cznik\u00f3w akademickich. W jednym z nich wyliczy\u0142 tzw. przyczyny okoliczno\u015bciowe poprzedzaj\u0105ce nag\u0142\u0105 \u015bmier\u0107. Wzruszenia psychiczne, zw\u0142aszcza przestrach lub gniew, wymieni\u0142 na drugim miejscu, zaraz po wysi\u0142ku fizycznym. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce nie czyta\u0142 \u201eRuchu\u201d i nie wzi\u0105\u0142 Kliki na powa\u017cnie, bo nied\u0142ugo potem umar\u0142.
\nSwoj\u0105 drog\u0105 t\u0142umacze przydaliby si\u0119 nie tylko teoretykom nowej muzyki, ale te\u017c wcze\u015bniejszym o p\u00f3\u0142wiecze piewcom talentu Chopina, kt\u00f3rych przy okazji roku jubileuszowego wspomnia\u0142 Jerzy Waldorff w Dziejach chopinowskich konkurs\u00f3w<\/em>:<\/p>\n

W s\u0142awnej lwowskiej mowie z roku 1910, w stulecie \u015bmierci Chopina \u2013 Paderewski naszemu wielkiemu tw\u00f3rcy przeciwstawi\u0142 Bacha, Mozarta i Beethovena, kt\u00f3rych Polacy jakoby nie lubi\u0105, gdy\u017c obce im s\u0105 \u201egerma\u0144skie sonaty\u201d. Chopin \u2013 zdaniem Paderewskiego \u2013 nie znosi\u0142 metronomu jak znienawidzonego rz\u0105du, za\u015b chopinowskie tempo rubato by\u0142o doskona\u0142ym wyrazem polskiej narodowej zmienno\u015bci uczu\u0107. <\/em>Scherza nazwa\u0142 Paderewski \u201ebog\u00f3w i bo\u017ck\u00f3w mocarnych krotochwilami\u201d, w czym prze\u015bcign\u0105\u0142 go tylko Przybyszewski, pisz\u0105c o <\/em>Sonacie b-moll, \u017ce jest \u201ew\u015bciek\u0142\u0105 siklaw\u0105 cierpienia\u201d.<\/em><\/p>\n

Przybyszewski mia\u0142 kiedy\u015b powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142e jego \u017cycie \u201estre\u015bci\u0142o si\u0119 w tej wielkiej alternatywie: wszystko albo nic. Wybra\u0142em wszystko\u201d. Podobnym tropem musia\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 jeden z uczestnik\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Konkursu na plakat Roku Chopinowskiego, kt\u00f3rego pok\u0142osie wystawiono 16 lutego 1960 roku we foyer Filharmonii Narodowej w Warszawie:<\/p>\n

Jak we wszystkich konkursach, tak i tu nades\u0142ali swoje prace amatorzy. Jest co\u015b wzruszaj\u0105cego w zapale i wierze w s\u0142uszno\u015b\u0107 idei u tych ludzi. Nie mamy reprodukcji, postaramy si\u0119 wi\u0119c opisa\u0107 jeden z plakat\u00f3w:<\/em>
\nNa muszli, wynurzaj\u0105cej si\u0119 z morza pe\u0142nego parostatk\u00f3w, stoi Chopin w pozie<\/em> Botticellowskiej Venus; z prawej strony unosi si\u0119 Matka Boska Cz\u0119stochowska, z lewej (o ile pami\u0119tamy) \u2013 Boles\u0142aw Chrobry; w g\u0142\u0119bi wida\u0107 brzeg poros\u0142y wierzbami. U st\u00f3p Chopina le\u017cy fortepian, niedbale rzucony r\u0119k\u0105 artysty. Nad g\u0142ow\u0105 aureola, na niej napis \u201eRok Schopinowski\u201d.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Reprodukcji plakatu nie mamy, dysponujemy za to zdj\u0119ciem zwyci\u0119zcy VI Konkursu Chopinowskiego z 1960 roku. Fot. Stefan Deptuszewski<\/p>\n

Niestety, te\u017c nie mamy reprodukcji i \u2013 na domiar z\u0142ego \u2013 nie pami\u0119tamy detali plakat\u00f3w, jakie strasz\u0105 ostatnio w du\u017cych polskich miastach, zw\u0142aszcza przed premierami nowych przedstawie\u0144 operowych. Widocznie wci\u0105\u017c jest co\u015b wzruszaj\u0105cego w zapale i wierze w s\u0142uszno\u015b\u0107 idei u ich tw\u00f3rc\u00f3w.
\nWr\u00f3\u0107my jednak do Chopina i w ramach \u0107wicze\u0144 intelektu spr\u00f3bujmy si\u0119 domy\u015bli\u0107, jaki\u017c to utw\u00f3r mia\u0142 na my\u015bli H. F. Chorley, pisz\u0105c recenzj\u0119 do londy\u0144skiego \u201eAthenaeum\u201d z 24 grudnia 1842 roku:<\/p>\n

Jedynie idealne wykonanie mo\u017ce pogodzi\u0107 ucho z nieokrzesanymi modulacjami. Wydaje nam si\u0119, \u017ce s\u0105 one zbyt zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego natury, aby mog\u0142o to ulec zmianie. To, \u017ce stale je stosuje, oraz tortury, na jakie nara\u017ca on biedne osiem palc\u00f3w, na zawsze przeszkodzi mu zaj\u0105\u0107 miejsce w\u015br\u00f3d kompozytor\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 zarazem wielcy i popularni.<\/em><\/p>\n

Naprawd\u0119 nikt si\u0119 nie domy\u015bla? Rzecz jasna, chodzi o III Ballad\u0119 As-dur<\/em> op. 47! A przy okazji Chorley wyja\u015bni\u0142 fenomen braku popularno\u015bci Chopina, kt\u00f3rego muzyk\u0105 interesuje si\u0119 w Polsce zaledwie 3 procent spo\u0142ecze\u0144stwa, a jego pomnik w \u0141azienkach kojarzy si\u0119 przeci\u0119tnemu rodakowi z Ko\u015bciuszk\u0105. Nieokrzesane modulacje wykluczy\u0142y Chopina z panteonu kompozytor\u00f3w wielkich i popularnych \u2013 jest tylko wielki, biedaczek.
\nTyle rozmaito\u015bci w numerze, a my wci\u0105\u017c nie mamy si\u0119 czym popisa\u0107 przed naszym przem\u0105drza\u0142ym s\u0105siadem. Mo\u017ce rozwi\u0105\u017cemy krzy\u017c\u00f3wk\u0119? Pionowo, 26:<\/p>\n

Popularna ro\u015blina z ro\u015bliny motylkowatych, bogata w bia\u0142ko, warto\u015bciowa pasza dla byd\u0142a i karpi.<\/em><\/p>\n

Pomy\u015bleli\u015bmy zrazu o lucernie i Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Muzycznym, ale pasuje nam tylko \u0142ubin. Musimy jednak spyta\u0107 s\u0105siada. Pewnie to jaki\u015b szyfr. Z obawy przed atakiem kryptologicznym podpiszemy si\u0119 za pomoc\u0105 szachownicy Polibiusza:<\/p>\n

32 45 43 44 42 24 44 34 33<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka dni temu minister Szumowski oznajmi\u0142, \u017ce „jeste\u015bmy pomi\u0119dzy etapem wygaszania epidemii a wchodzeniem w trend wzrostowy\u201d. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodak\u00f3w poczu\u0142a si\u0119 mocno zdezorientowana tym o\u015bwiadczeniem, a przecie\u017c – zwa\u017cywszy na dotychczasowe meandry naszej historii – ju\u017c dawno powinni\u015bmy byli si\u0119 przyzwyczai\u0107. Przyda\u0142oby nam si\u0119, zw\u0142aszcza teraz i zw\u0142aszcza w \u015brodowisku ludzi zwi\u0105zanych z muzyk\u0105. Po … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4820","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4820"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4825,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820\/revisions\/4825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}