{"id":4853,"date":"2020-05-31T22:46:25","date_gmt":"2020-05-31T20:46:25","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4853"},"modified":"2020-06-01T11:13:28","modified_gmt":"2020-06-01T09:13:28","slug":"dal-nam-przyklad-ksiaze-kalaf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4853","title":{"rendered":"Da\u0142 nam przyk\u0142ad ksi\u0105\u017c\u0119 Kalaf"},"content":{"rendered":"

Ta p\u0142yta przysz\u0142a do mnie w najlepszym mo\u017cliwym momencie. Ostatni raz w \u201eprawdziwej\u201d operze by\u0142am pod koniec lutego. Zamkn\u0119\u0142am si\u0119 w domu, zanim wprowadzono kordon sanitarny na polskich granicach, bo podr\u00f3\u017cowa\u0142am w miejsca, gdzie wirus zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 rozpanoszy\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej. Nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 archiwali\u00f3w, naogl\u0105da\u0142am streaming\u00f3w z kilku teatr\u00f3w, ze wzruszeniem obserwowa\u0142am pierwsze, nie\u015bmia\u0142e jeszcze pr\u00f3by wyst\u0119p\u00f3w online. Wreszcie nadesz\u0142a konkluzja, \u017ce pr\u00f3by oszukiwania w\u0142asnej wra\u017cliwo\u015bci rodz\u0105 tylko frustracj\u0119. By\u0107 mo\u017ce trzeba si\u0119 b\u0119dzie oswoi\u0107 z nowym modelem odbioru, na razie jednak przewa\u017ca t\u0119sknota za \u201e\u017cyw\u0105\u201d oper\u0105 i estrad\u0105. W moim przypadku tak\u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w mniej oczywistych: niekt\u00f3rych artyst\u00f3w podziwia\u0142am za mistrzostwo s\u0142owa w pie\u015bniach, innym potrafi\u0142am wiele wybaczy\u0107 na scenie. \u017badnego \u015bpiewaka nie bra\u0142am \u201epo ca\u0142o\u015bci\u201d: krytykuj\u0105c kogo\u015b w Verdim, zachwala\u0142am go w Mozarcie albo na odwr\u00f3t. Te subtelne nieraz r\u00f3\u017cnice bynajmniej nie zacieraj\u0105 si\u0119 w obecnej, wirtualnej rzeczywisto\u015bci \u2013 raczej potworniej\u0105, bezlito\u015bnie obna\u017caj\u0105c mankamenty solist\u00f3w mniej foto- i fonogenicznych, mniej \u015bwiadomych swojego warsztatu i mo\u017cliwo\u015bci wokalnych. Dlatego z ulg\u0105 si\u0119gn\u0119\u0142am po \u015bwie\u017co wydany kr\u0105\u017cek Vincer\u00f2! \u2013 <\/em>ju\u017c sz\u00f3sty w solowym dorobku Piotra Becza\u0142y, wydany przez holendersk\u0105 wytw\u00f3rni\u0119 Pentatone, znan\u0105 z celnych wybor\u00f3w artystycznych i doskona\u0142ej jako\u015bci nagra\u0144.<\/p>\n

Becza\u0142a jest jednym z tych \u015bpiewak\u00f3w, kt\u00f3rzy wzbudzaj\u0105 we mnie skrajne emocje. Rasowe \u201ezwierz\u0119\u201d sceniczne, w pe\u0142ni \u015bwiadomy i dojrza\u0142y aktor \u2013 mniej mnie przekonuje w repertuarze pie\u015bniowym. Jego wyrazisty, rozpoznawalny tenor, kt\u00f3ry w najlepszym tego s\u0142owa znaczeniu zdominowa\u0142 wiede\u0144ski spektakl Halki<\/em>, wci\u0105\u017c mi \u201enie le\u017cy\u201d w Wagnerowskim Lohengrinie<\/em>. W \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnej wokalistyki trudno jednak o artyst\u0119, kt\u00f3ry budowa\u0142by swoj\u0105 karier\u0119 z r\u00f3wn\u0105 rozwag\u0105 i czulej dba\u0142 o aparat g\u0142osowy. W przeciwie\u0144stwie do wielu s\u0142ynnych r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w i koleg\u00f3w po wokalnym \u201efachu\u201d, Becza\u0142a wci\u0105\u017c jest u szczytu swoich mo\u017cliwo\u015bci. Dzi\u0119ki nieskazitelnej technice nie musi ucieka\u0107 si\u0119 do rozmaitych trik\u00f3w, cz\u0119sto \u2013 o zgrozo \u2013 uwielbianych przez fan\u00f3w innych gwiazd. Nie nadrabia ekspresj\u0105, w niewygodnych fragmentach nie ucieka w falset, nie salwuje si\u0119 sztucznym przyciemnianiem g\u0142osu. S\u0105 jednak utwory, w kt\u00f3rych czuje si\u0119 zdecydowanie bardziej \u201eu siebie\u201d ni\u017c w muzyce wymagaj\u0105cej innego temperamentu, innego sposobu kszta\u0142towania frazy, innego podej\u015bcia do litery tekstu.<\/p>\n

Dotyczy to z pewno\u015bci\u0105 opery w\u0142oskiej, a jak dowiod\u0142a p\u0142yta Pentatone \u2013 tak\u017ce jej specyficznej odmiany, tyle\u017c bezradnie, co ba\u0142amutnie upychanej w szufladce z napisem \u201eweryzm\u201d. Literackie verismo <\/em>\u2013 zw\u0142aszcza w uj\u0119ciu sycylijskiego pisarza Giovanniego Vergi \u2013 by\u0142o zwierciad\u0142em dramatycznych wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych zjednoczeniu W\u0142och i swoist\u0105 odpowiedzi\u0105 na francuski realizm i naturalizm. Zapewne dlatego za jedyn\u0105 \u201eprawdziw\u0105\u201d oper\u0119 werystyczn\u0105 uchodzi Rycersko\u015b\u0107 wie\u015bniacza<\/em>, skomponowana przez Mascagniego do libretta na motywach opowiadania Vergi. W operowych leksykonach wci\u0105\u017c mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce w\u0142oscy wery\u015bci uciekali od tematyki historycznej i fantastycznej, skupiaj\u0105c si\u0119 na przypadkach \u201ez \u017cycia wzi\u0119tych\u201d. Tymczasem ten nie\u015bcis\u0142y termin dotyczy przede wszystkim samego stylu muzycznego \u2013 zrywaj\u0105cego z dawn\u0105 konwencj\u0105 numerow\u0105 na rzecz narracyjnej ci\u0105g\u0142o\u015bci, czerpi\u0105cego pe\u0142nymi gar\u015bciami z reform Meyerbeera, Bizeta i Wagnera. Operowy \u201eweryzm\u201d by\u0142 jedn\u0105 z odmian findesieclowego modernizmu \u2013 z typowym dla tego pr\u0105du naciskiem na ekspresj\u0119 subiektywnych wra\u017ce\u0144, pragnie\u0144 i emocji postaci.<\/p>\n

A to oznacza\u0142o ca\u0142kiem nowe podej\u015bcie do warstwy wokalnej: orkiestra przesta\u0142a by\u0107 tylko akompaniuj\u0105c\u0105 \u201egitar\u0105\u201d, zros\u0142a si\u0119 w jeden organizm z partiami solowymi. \u015apiew bywa\u0142 czasem gwa\u0142towny, szorstki w wyrazie, przetykany muzycznym szlochem, \u015bmiechem i krzykiem. Arty\u015bci musieli dostosowa\u0107 si\u0119 do wymog\u00f3w nowego stylu: rozwin\u0105\u0107 wolumen, wyr\u00f3wna\u0107 przej\u015bcia mi\u0119dzy rejestrami, nauczy\u0107 si\u0119 \u201emalowa\u0107\u201d stany wewn\u0119trzne swoich bohater\u00f3w zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 barw\u0105 g\u0142osu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Becza\u0142a opanowa\u0142 t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 ju\u017c jaki\u015b czas temu, ale dopiero niedawno dojrza\u0142 w pe\u0142ni do tego specyficznego repertuaru \u2013 jako \u015bpiewak, cz\u0142owiek i artysta. Jego interpretacje arii z oper Pucciniego, Mascagniego, Cilei, Giordana i Leoncavalla s\u0105 wprawdzie mniej ekspresywne od dawnych uj\u0119\u0107 Pertilego, Lauriego-Volpiego i Carusa, ale za to bardziej wywa\u017cone pod wzgl\u0119dem emocjonalnym. Ju\u017c w pierwszej parze arii z Toski<\/em> \u2013 romanzy \u201eRecondita armonia\u201d i poprzedzaj\u0105cej egzekucj\u0119 retrospektywie \u201eE lucevan e stelle\u201d \u2013 s\u0142ycha\u0107 kolorystyczn\u0105 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy m\u0142odzie\u0144cz\u0105 beztrosk\u0105 a rozpacz\u0105 Cavaradossiego. \u201eMamma, quel vino \u00e8 generoso\u201d z Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej<\/em> Becza\u0142a rozpoczyna w dynamice mezzopiano \u2013 bez umocowanej tradycj\u0105 histerii, raczej ze smutkiem i wstydem, co pozwala mu pi\u0119knie zbudowa\u0107 kulminacj\u0119 na s\u0142owach \u201eVoi dovrete fare da madre a Santa\u201d. Z mi\u0142osnych wyzna\u0144 kawalera des Grieux (\u201eDonna non vidi mai\u201d z Manon Lescaut<\/em>) i hrabiego Ipanowa (\u201eAmor ti vieta\u201d z Fedory <\/em>Giordana) bije prawdziwe uwielbienie.<\/p>\n

Tenor Becza\u0142y wci\u0105\u017c jest l\u017cejszy i ja\u015bniejszy w barwie ni\u017c g\u0142osy \u015bpiewak\u00f3w lepiej kojarzonych z wykonawstwem w\u0142oskiej opery prze\u0142omu wiek\u00f3w \u2013 brzmi jednak wystarczaj\u0105co \u201em\u0119sko\u201d i autorytatywnie, by przekona\u0107 s\u0142uchacza nawet w partii bandyty Ramerreza z La Fanciulla del West<\/em>. Trudno przewidzie\u0107, czy Becza\u0142a kiedykolwiek wyjdzie na scen\u0119 jako Canio w Pajacach<\/em> \u2013 s\u0142ycha\u0107 ju\u017c teraz, \u017ce rozumie ten idiom w wystarczaj\u0105cym stopniu, by unikn\u0105\u0107 pokusy taniego aktorstwa, a w zamian uwydatni\u0107 rozpacz zdradzonego komedianta wy\u015bmienit\u0105 dykcj\u0105 i celnym roz\u0142o\u017ceniem akcent\u00f3w we frazie. Jego g\u0142os wci\u0105\u017c dojrzewa, nabiera wyrazu i mocy. G\u00f3rne d\u017awi\u0119ki bywaj\u0105 ju\u017c wprawdzie lekko \u201eprzydymione\u201d, \u015bpiewak potrafi jednak zniwelowa\u0107 ten mankament dobrym podparciem oddechowym i precyzyjn\u0105 artykulacj\u0105.<\/p>\n

W kilku scenach Beczale towarzyszy rosyjska mezzosopranistka Evgeniya Khomutova, stypendystka Centro de Perfeccionamiento Pl\u00e1cido Domingo w Walencji. Z powodzeniem, czego nie da si\u0119 ju\u017c powiedzie\u0107 o do\u015b\u0107 niemrawym Cor de la Generalitat Valenciana. Typowo \u201ewerystycznych\u201d emocji zabrak\u0142o mi te\u017c w grze znakomitej sk\u0105din\u0105d Orquestra de la Comunitat Valenciana. By\u0107 mo\u017ce z winy dyrygenta Marca Boemiego, kt\u00f3ry chwilami zanadto rozwleka tempa i nie zawsze potrafi wywa\u017cy\u0107 balans mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi grupami instrument\u00f3w. Z drugiej jednak strony czujnie pod\u0105\u017ca za \u015bpiewakiem, kt\u00f3ry kszta\u0142tuje frazy z wykorzystaniem bardzo stylowego rubato.<\/p>\n

P\u0142yt\u0119 zamyka \u201eNessun dorma\u201d z Turandot<\/em> \u2013 z fina\u0142owym \u201eVincer\u00f2!\u201d i s\u0142ynnym wysokim H, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej tyle razy wybrzmia\u0142o z lombardzkich balkon\u00f3w w najczarniejszych dniach zarazy. W tamtych g\u0142osach da\u0142o si\u0119 jednak s\u0142ysze\u0107 strach i desperacj\u0119. Z prawdziwie ju\u017c spintowego \u015bpiewu Becza\u0142y przebija nadzieja na nowy pocz\u0105tek.<\/p>\n

Jutro premiera w Polsce. Dobrze, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz. Zwyci\u0119\u017cymy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ta p\u0142yta przysz\u0142a do mnie w najlepszym mo\u017cliwym momencie. Ostatni raz w \u201eprawdziwej\u201d operze by\u0142am pod koniec lutego. Zamkn\u0119\u0142am si\u0119 w domu, zanim wprowadzono kordon sanitarny na polskich granicach, bo podr\u00f3\u017cowa\u0142am w miejsca, gdzie wirus zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 rozpanoszy\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej. Nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 archiwali\u00f3w, naogl\u0105da\u0142am streaming\u00f3w z kilku teatr\u00f3w, ze wzruszeniem obserwowa\u0142am pierwsze, nie\u015bmia\u0142e jeszcze pr\u00f3by … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4853","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4853"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4874,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4853\/revisions\/4874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}