{"id":4978,"date":"2020-07-11T12:40:27","date_gmt":"2020-07-11T10:40:27","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=4978"},"modified":"2020-07-11T12:40:27","modified_gmt":"2020-07-11T10:40:27","slug":"wsrod-letniej-ciszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=4978","title":{"rendered":"W\u015br\u00f3d letniej ciszy"},"content":{"rendered":"

No i zn\u00f3w zapad\u0142a cisza. Tym razem jeszcze bardziej nabrzmia\u0142a ni\u017c przed dwoma tygodniami. R\u00f3bmy swoje, a raczej nasze wsp\u00f3lne, i wygl\u0105dajmy poniedzia\u0142ku. Do tego czasu lepiej zaj\u0105\u0107 si\u0119 ca\u0142kiem czym\u015b innym i albo w og\u00f3le przesta\u0107 my\u015ble\u0107, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 dzieje, albo wysun\u0105\u0107 \u0142eb ze skorupy i przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce gdzie indziej dzieje si\u0119 r\u00f3wnie \u017ale albo jeszcze gorzej. Nas to akurat nie pociesza, zn\u00f3w wi\u0119c si\u0119gn\u0119li\u015bmy do archiw\u00f3w i odnale\u017ali\u015bmy mysi felieton z 2012 roku, kiedy to niespecjalnie nam wysz\u0142y podw\u00f3jne obchody 130. rocznicy urodzin i 75. rocznicy \u015bmierci Szymanowskiego. W tym roku jakby zapomnieli\u015bmy o jubileuszu Iwaszkiewicza – co Upi\u00f3r akurat nadrobi, ale prosz\u0119 jeszcze chwil\u0119 poczeka\u0107. Historia nieustannie zatacza ko\u0142a. Bywa, \u017ce i przykurzone felietony nabieraj\u0105 aktualno\u015bci.<\/p>\n

***<\/p>\n

Ten Szymanowski to naprawd\u0119 ma pecha. Dwa lata temu wydali\u015bmy mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy na Rok Chopinowski. W stolicy obstalowali\u015bmy sobie graj\u0105ce \u0142awki, kt\u00f3re do dzi\u015b uprzykrzaj\u0105 \u017cycie mieszka\u0144com Krakowskiego Przedmie\u015bcia, wymalowali\u015bmy te\u017c przej\u015bcie dla pieszych na Emilii Plater w klawiatur\u0119 \u2013 na co wi\u0119kszo\u015b\u0107 warszawiak\u00f3w nie zwr\u00f3ci\u0142a uwagi, a kilkoro rozmi\u0142owanych w porz\u0105dku z\u0142o\u017cy\u0142o skarg\u0119 do ZDM, \u017ce ta zebra jaka\u015b nier\u00f3wna. W ubieg\u0142ym roku obchodzili\u015bmy hucznie Rok Mi\u0142osza. I zn\u00f3w przepu\u015bcili\u015bmy tyle kasy, \u017ce odczu\u0142 to nawet publicysta Cezary Michalski i przypisa\u0142 Mi\u0142oszowi autorstwo wiersza zaczynaj\u0105cego si\u0119 s\u0142owami \u201eKt\u00f3ry skrzywdzi\u0142e\u015b cz\u0142owieka biednego\u201d. Teraz og\u0142osili\u015bmy kryzys i Szymanowski nie dostanie nic. Mia\u0142 ju\u017c sw\u00f3j rok w 2007 \u2013 nic to, \u017ce nieudany \u2013 wi\u0119c nie b\u0119dziemy zn\u00f3w sobie nim g\u0142owy zaprz\u0105ta\u0107. Rozczarowanych zapraszamy do naszej nory. Przegryziemy si\u0119 wsp\u00f3lnie przez numer 6\/1962 „Ruchu Muzycznego”, po\u015bwi\u0119cony w ca\u0142o\u015bci Karolowi Wielkiemu z Atmy: na okoliczno\u015b\u0107 rozmaitych rocznic, o kt\u00f3rych pi\u0119knie wspomina Bogus\u0142aw Sch\u00e4ffer:<\/p>\n

Przed 80 laty urodzi\u0142o si\u0119 dziecko, kt\u00f3remu nadano imi\u0119 Karol. Dziecko to nazwisko ju\u017c mia\u0142o \u2013 \u0142adne, polskie, szlacheckie. Mia\u0142o te\u017c \u2013 co mo\u017ce nie jest wcale tak zabawne, jak na to wygl\u0105da \u2013 narodowo\u015b\u0107, co wi\u0119cej zosta\u0142o obarczone tradycj\u0105 religijn\u0105, tradycj\u0105 mowy, obyczaju. Pojawi\u0142 si\u0119 kto\u015b potencjalnie niesko\u0144czenie genialny, a jednocze\u015bnie \u2013 zdeterminowany. Tyle o ma\u0142ym Karolu, o Karolu (jeszcze) Ma\u0142ym.<\/em>
\nPrzed 60 laty m\u0142ody, dwudziestoletni kompozytor, w\u0142a\u015bciwie samouk, przedstawia \u015bwiatu swoje pierwsze dzie\u0142a. Nie \u0142ud\u017amy si\u0119: \u015bwiat nie jest a\u017c tak bardzo ciekaw nowych talent\u00f3w. Ale m\u0142ody kompozytor potrafi\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119. Kompozytor po raz drugi otrzymuje nazwisko. Przedtem nazywa\u0142 si\u0119, teraz \u2013 ma\u00a0 nazwisko, wyrobi\u0142 je sobie, a s\u0142uszniej: wyrobi\u0142y mu je pierwsze jego utwory.<\/em>
\n25 lat temu kompozytor umiera. To, co pozostawi\u0142, sta\u0142o si\u0119 bodaj po raz pierwszy drogie muzykom. Wszyscy zdali sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce umar\u0142 kto\u015b wielki, nikim nie zast\u0105piony. 25 lat trwa cicha walka o popularno\u015b\u0107 kompozytora, o w\u0142a\u015bciw\u0105 ocen\u0119 jego tw\u00f3rczo\u015bci, o przyznanie mu wielko\u015bci, na jak\u0105 sobie zas\u0142u\u017cy\u0142 swymi dzie\u0142ami.<\/em><\/p>\n

Ma\u0142a glosa do s\u0142\u00f3w Sch\u00e4ffera: walka trwa od 75 lat i przebiega tak cichutko, \u017ce ju\u017c nam oznacze\u0144 dynamicznych zabrak\u0142o, a wszystkie wykorzystane i tak na wszelki wypadek uzupe\u0142nili\u015bmy okre\u015bleniem ma non troppo<\/em>. Tym bardziej nam g\u0142upio, \u017ce Sch\u00e4ffer by\u0142 mimo wszystko optymist\u0105:<\/p>\n

Nie miejmy pretensji do zmarnowanych 25 lat, z kt\u00f3rych wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119\u0107 wydar\u0142a nam niepewno\u015b\u0107 jutra. Na usprawiedliwienie przywi\u00f3d\u0142bym prawo, utrwalone w sztuce: pierwsze \u0107wier\u0107wiecze\u00a0 mo\u017ce\u00a0 by\u0107 przeciwne tw\u00f3rcy. Ale nie marnujmy nast\u0119pnych lat. Dot\u0105d m\u00f3g\u0142 jeszcze istnie\u0107 sp\u00f3r o to, czy muzyka Wielkiego Karola jest \u017cywa, czy i jakie mo\u017cna z niej wyci\u0105gn\u0105\u0107 konsekwencje, czy mo\u017ce by\u0107 wzorem dla nast\u0119pnych pokole\u0144, czy jest \u2013 wybaczcie wyra\u017cenie \u2013 kontynualna.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jan Smeterlin. Fot. IMS Vintage Photos<\/p>\n

Niestety, z opublikowanych w tym samym numerze list\u00f3w kompozytora wynika, \u017ce i poprzednie \u0107wier\u0107wiecze by\u0142o mu przeciwne. Adresatem jednego z nich \u2013 z 14 wrze\u015bnia 1934 roku \u2013 by\u0142 Jan Smeterlin, \u201epianista wielkiej miary a mimo to w Polsce ma\u0142o znany\u201d, jak czytamy ni\u017cej w notce Bronis\u0142awa Mazowieckiego. I tak te\u017c pozosta\u0142o, bo jedyne dost\u0119pne w polskim Internecie informacje o tym arty\u015bcie \u2013 zamieszczone na stronie NIFC \u2013 zosta\u0142y \u017cywcem przepisane z angielskiej Wikipedii. Tre\u015b\u0107 listu prorocza:<\/p>\n

Polska oficjalna (to znaczy rz\u0105d) ci\u0105gle nie chce mnie uzna\u0107. Przypominaj\u0105 sobie o mnie, gdy jestem koniecznie potrzebny dla propagandy \u2013 bo nie mog\u0105 zaprzeczy\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d artyst\u00f3w-tw\u00f3rc\u00f3w (nie wielkich wirtuoz\u00f3w) ja jeden (nie tylko w\u015br\u00f3d kompozytor\u00f3w ale i w innych \u201em\u00e9tier\u201d), mam jakie\u015b imi\u0119 za granic\u0105 ju\u017c za \u017cycia. To jest ca\u0142y osobny rozdzia\u0142 i d\u0142u\u017cej ju\u017c na ten temat nie b\u0119d\u0119 Ci m\u00f3wi\u0142. Faktem jest, \u017ce gwi\u017cd\u017c\u0105 sobie na mnie tutaj i \u017ce mog\u0119 spokojnie zdechn\u0105\u0107 z g\u0142odu, zanim kto\u015b ruszy w tej sprawie palcem. Co innego je\u015bli chodzi o m\u00f3j przysz\u0142y pogrzeb. Jestem pewien, \u017ce b\u0119dzie wspania\u0142y! Tutaj kocha si\u0119 uroczysto\u015bci pogrzebowe i zmar\u0142ych wielkich ludzi! Nie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego mia\u0142bym milcze\u0107 o tych skandalicznych stosunkach, kt\u00f3rych jestem ofiar\u0105 \u2013 mo\u017cesz m\u00f3wi\u0107 o tym \u201ea gogo\u201d! Chc\u0119 Ci jeszcze powiedzie\u0107, \u017ce pr\u00f3bowano zmieni\u0107 ten stan rzeczy \u2013 bez \u017cadnego rezultatu, wi\u0119c nie mog\u0119 spodziewa\u0107 si\u0119 z tej strony niczego. Teraz ju\u017c wiesz, jakie jest moje po\u0142o\u017cenie. W tej chwili, gdy do Ciebie pisz\u0119, mam w kieszeni 50 z\u0142otych, a pierwsze pieni\u0105dze, na jakie mog\u0119 liczy\u0107, to 40 funt\u00f3w w Londynie (i w Totnes) w ko\u0144cu pa\u017adziernika.<\/em><\/p>\n

A\u017c nam si\u0119 serce \u015bcisn\u0119\u0142o. Sprawdzili\u015bmy \u2013 w kieszeni nic, nawet 50 z\u0142otych. Mo\u017ce dlatego, \u017ce myszy nie maj\u0105 kieszeni. Ufamy jednak, \u017ce Smeterlin \u2013 przez Szymanowskiego czule nazywany Smetem \u2013 znalaz\u0142 jednak jakie\u015b wyj\u015bcie z tej rozpaczliwej sytuacji. Musia\u0142 jednak dzia\u0142a\u0107 po cichu, jak wszyscy \u00f3wcze\u015bni i przyszli wielbiciele sztuki Wielkiego Karola:<\/p>\n

Czekam na Twoj\u0105 odpowied\u017a w Zakopanym (Willa Atma). Nazwisko \u201eAbsendera\u201d i adres na kopercie nale\u017cy do jednego z moich przyjaci\u00f3\u0142. W ten spos\u00f3b zabezpieczam si\u0119 przed mo\u017cliw\u0105 kontrol\u0105 moich list\u00f3w, konkluzja do kt\u00f3rej doszed\u0142em.<\/em><\/p>\n

Ufamy, \u017ce pomoc dotar\u0142a pod w\u0142a\u015bciwy adres. Jeste\u015bmy jednak w znacznie szcz\u0119\u015bliwszej sytuacji ni\u017c Szymanowski \u2013 propaganda nas nie potrzebuje, nie mamy \u017cadnego imienia za granic\u0105 i nie jeste\u015bmy pewni, czy nasz pogrzeb b\u0119dzie wspania\u0142y. Chyba nic nam nie grozi, je\u015bli podpiszemy si\u0119 na kopercie<\/p>\n

MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No i zn\u00f3w zapad\u0142a cisza. Tym razem jeszcze bardziej nabrzmia\u0142a ni\u017c przed dwoma tygodniami. R\u00f3bmy swoje, a raczej nasze wsp\u00f3lne, i wygl\u0105dajmy poniedzia\u0142ku. Do tego czasu lepiej zaj\u0105\u0107 si\u0119 ca\u0142kiem czym\u015b innym i albo w og\u00f3le przesta\u0107 my\u015ble\u0107, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 dzieje, albo wysun\u0105\u0107 \u0142eb ze skorupy i przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce gdzie indziej dzieje … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-4978","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4978"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4978\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4980,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4978\/revisions\/4980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}